28 Σεπτεμβρίου 2010

Μορφές παιδικής κακοποίησης

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Κακοποίηση είναι μια βίαιη και επιθετική συμπεριφορά ή ενέργεια που δημιουργεί βλάβη, τραύ­μα, πόνο, φόβο, απειλή, αίσθημα δυσαρέσκειας, δυσφορίας, αποστροφής ή ενοχής και έ­χει αρνητική επίδραση στο άτομο που τη δέχεται.

Οι συνηθέστερες μορφές κακοποίησης είναι:
(1) Η σωματική κακοποίηση
(2) Η συναισθηματική κακοποίηση
(3) Η παραμέληση και η έκθεση σε κίνδυνο
(4) Η εκμετάλλευση
(5) Η σεξουαλική κακοποίηση

 1  Σωματική κακοποίηση

Σωματική κακοποίηση είναι:
● Το να χτυπά κάποιος ένα παιδί δυνατά, να το τσιμπά, να του τραβά τα μαλλιά, να το χα­στου­κί­­ζει, να το δαγκώνει, να το καίει (π.χ. με τσιγάρο).
● Η χρήση αντικειμένων για να πονέσει το παιδί (π.χ. ξύλο με ζώνη, κουτάλα, ραβδί).
● Η χρήση ακατάλληλων μεθόδων πειθαρχίας για την ηλικία του παιδιού (π.χ. να ταρακουνά κά­­ποιος ένα βρέφος ή να το πετά δυνατά σε μια επιφάνεια, ακόμη και στην κούνια του).

 2  Συναισθηματική κακοποίηση

Συναισθηματική κακοποίηση είναι ο τύπος της συμπεριφοράς, λεκτικής ή πρακτικής, που θέ­τει την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού σε κίνδυνο.

Παραδείγματα συναισθηματικής κακοποίησης

● Οι φωνές και οι κραυγές.
● Οι χαρακτηρισμοί «είσαι ηλίθιος», «είσαι κακό παιδί», «είσαι άχρηστος».
● Η σύγκριση των παιδιών με άλλα παιδιά εις βάρος τους: «δεν αξίζεις τίποτα», «ο ξάδερφός σου πάει καλύτερα από σένα στο σχολείο» κτλ.
● Η έλλειψη στοργής, αγάπης και τρυφερών εκδηλώσεων.
● Η δημιουργία ενοχών: «θα με κάνεις να πεθάνω», «εσύ φταις για όλα».
● Η ταπείνωση του παιδιού: «είσαι για πέταμα», «τι ήθελα κι έκανα ένα παιδί σαν κι εσένα» κτλ.
● Οι απειλές εγκατάλειψης ή βίας: «θα φύγω και θα σε παρατήσω», «θα σε κλείσω σε ί­δρυ­μα», «θα σου σπάσω τα κόκαλα» κτλ.
● Οι ακραίες μορφές τιμωρίας: στέρηση φαγητού ή νερού, κλείδωμα σε σκοτεινούς χώρους, δέ­σι­­μο κ.ά.

 3  Παραμέληση

Παραμέληση αποτελεί η στέρηση του παιδιού από τις βασικές και απαραίτητες προϋ­πο­θέ­σεις α­σφαλούς και υγιούς ανάπτυξής του, όπως το καθαρό και υγιεινό σπιτικό, η τροφή και η έν­δυ­ση, η ιατρική περίθαλψη και η εκπαίδευση.

Δείγματα παραμέλησης

● Μη επαρκής σίτιση, στέγαση ή ένδυση.
● Ανθυγιεινές συνθήκες διαβίωσης.
● Εγκατάλειψη του παιδιού.
● Ανεπαρκής φροντίδα του παιδιού και έκθεσή του σε κίνδυνο (π.χ. όταν κάποιος αφήνει το παι­δί να παίζει μόνο του ή να μένει μόνο του).
● Ανεπαρκής ιατρική φροντίδα (π.χ. έλλειψη εμβολιασμού, ιατρικής παρακολούθησης και φαρ­μά­­κων).
● Μη εγγραφή του παιδιού σε σχολείο και αδιαφορία για την παρακολούθηση της φοίτησής του.

 4  Εκμετάλλευση

Εκμετάλλευση θεωρείται η με κάθε τρόπο χρησιμοποίηση του παιδιού, για να αποκομίσει ο­φέ­λη ο ε­νήλικος που το χρησιμοποιεί.

Δείγματα εκμετάλλευσης

● Η έκθεση του ανηλίκου από τον ενήλικο με στόχο την επαιτεία.
● Η ώθηση του ανηλίκου σε επαιτεία.
● Η ώθηση του ανηλίκου στην πορνεία καθ’ οιονδήποτε τρόπο (π.χ. φωτογράφηση, μα­γνη­το­σκό­πη­­ση, σεξουαλική επαφή).

 5  Σεξουαλική κακοποίηση

Σεξουαλική κακοποίηση είναι οποιουδήποτε τύπου επαφή ενός ενηλίκου με ένα παιδί με στό­χο τη σεξουαλική ικανοποίηση του ενηλίκου, ο οποίος έχει πάντα την αποκλειστική ευ­θύ­νη, για­τί τα παι­διά δεν είναι δυνατόν να συγκατατεθούν σε οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια.

Μορφές σεξουαλικής κακοποίησης

● Η επαφή καθ’ οιονδήποτε τρόπο με τα γεννητικά όργανα του παιδιού από ενήλικα και το α­ντί­­στρο­φο.
● Η έκθεση του παιδιού σε πορνογραφικό υλικό οπτικά ή ακουστικά.
● Η παρακολούθηση ενός παιδιού χωρίς ρούχα από ενήλικα ή το αντίστροφο.
● Η διείσδυση με οποιονδήποτε τρόπο στο στόμα, τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό του παι­διού.
● Ο βιασμός.

Ποιοι είναι οι δράστες της σεξουαλικής κακοποίησης

Συνήθως είναι άτομα του οικογενειακού, φιλικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Άτομα που έ­χουν ε­παφές με το παιδί και σχέση εξουσίας μαζί του, ώστε να εξασφαλίσουν τη σιωπή του.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε αν ένα παιδί έχει γίνει θύμα σεξουαλικής κα­κο­ποί­η­σης

● Παίρνουμε σοβαρά υπόψη τις εκμυστηρεύσεις του και τις εξετάζουμε με τη βοήθεια ειδικού.
● Ανησυχούμε με την αλλαγή συμπεριφοράς του (π.χ. αύξηση επιθετικότητας, εσωστρέφεια, εν­δι­α­­φέ­ρον για το σεξ).
● Εξετάζουμε τους λόγους παλινδρόμησης σε προηγούμενες συμπεριφορές όπως η ε­νού­ρη­ση και η εγκόπρηση ενός παιδιού που είχε μεγαλώσει και έλεγχε τις συμπεριφορές αυτές.
● Ελέγχουμε τον τρόπο που απέκτησε γνώση για το σεξ μεγαλύτερη από την ηλικία του.
● Προβληματιζόμαστε με τη συμπεριφορά του, αν είναι ξαφνικά πολύ ενοχική και εκφράζεται εί­τε με συστολή και σιωπή είτε με πολλή προθυμία και κολακεία.

Πώς αντιμετωπίζεται ένα θύμα σεξουαλικής κακοποίησης

Με τη βοήθεια ειδικών του σώματος και της ψυχής θα ανιχνευθεί η ακριβής φύση και ο βαθ­μός της κακοποίησης και το παιδί θα δεχθεί υποστήριξη και θεραπεία για να ξεπεράσει την τραυ­μα­τι­κή ε­μπειρία.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις αν το παιδί δε βοηθηθεί

Στην περίπτωση που το παιδί δεν επικοινωνήσει με οποιονδήποτε τρόπο το συμβάν και οι δι­κοί του δεν το αντιληφθούν μένει με φοβερά αισθήματα ενοχής, άγχους, κατάθλιψης, μει­ο­νε­ξί­ας –σοβαρά ψυχικά τραύματα που έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε όλες τις εκδηλώσεις της προ­σω­πι­κό­τη­τας και του χαρακτήρα του, καθώς και στη φυσιολογική σεξουαλική του ζωή. Πολ­λά θύματα αποκτούν ε­ξαρτήσεις από ουσίες και αντικοινωνική συμπεριφορά ή φτάνουν α­κό­μη και στην αυτοκτονία.

Πώς μπορούμε να προλάβουμε τη σεξουαλική κακοποίηση

● Θα πρέπει οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να είναι ενήμεροι, ώστε να προστατεύουν τα παι­διά.
● Θα πρέπει και τα ίδια τα παιδιά να γνωρίζουν το σώμα τους και τη λειτουργία του και τους πι­θα­­νούς κινδύνους που τα απειλούν, για να προφυλάσσονται.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

● Το παιδί πάνω από τριών χρονών πρέπει να γνωρίζει τα μέρη του σώματός του, το όνομά τους και τη λειτουργία τους. Μιλάμε γι’ αυτά με την πρώτη κατάλληλη ευκαιρία και ανάλογα με την ηλι­κία.
● Το παιδί πρέπει να γνωρίζει να λέει «όχι» σε οποιονδήποτε προσπαθεί να το αγγίξει, ενώ το ίδιο δε θέλει. Το σώμα του παιδιού τού ανήκει και πρέπει να απαιτεί σεβασμό από τους άλ­λους σε αυτό.
● Το παιδί πρέπει να σέβεται τους ενήλικες αλλά να μην συγκατατίθεται σε ό,τι του ζητούν, αν αυ­­τό το ενοχλεί και το τρομάζει ή δεν το έχει διδαχθεί από τους ίδιους τους γονείς του.
● Δεν αφήνουμε το παιδί μόνο του ή με κάποιον που δε γνωρίζουμε καλά για πολλές ώρες και χωρίς διακριτική παρακολούθηση.
● Ενθαρρύνουμε το παιδί σε ανοιχτή και ειλικρινή επικοινωνία μαζί μας, ώστε να μπορεί να μας εκ­μυστηρευθεί ό,τι του συμβαίνει, ακόμη κι αν αισθάνεται (συν)ενοχή. Ακούμε πάντα προ­σε­κτι­κά ό,τι μας λέει και δεν εκφραζόμαστε αρνητικά ή απορριπτικά, αλλά το δι­ε­ρευ­νού­με. Αν του δείξουμε ότι δεν το πιστεύουμε, δε θα μας ξαναεμπιστευθεί.
● Ελέγχουμε τους λόγους που κάνουν το παιδί να μη θέλει να μείνει με κάποιον ή που τον α­πο­στρέ­­φε­ται.
● Γνωρίζουμε πάντα τους φίλους και τους ανθρώπους που είναι κοντά του.
● Επιβλέπουμε το παιδί όταν πλοηγείται στο διαδίκτυο ή χρησιμοποιεί τον υπολογιστή του.

Τι πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά

● Το σώμα μου και το μυαλό μου είναι δικά μου. Οι άλλοι, μικροί και μεγάλοι, πρέπει να σέ­βο­νται το δικαίωμά μου αυτό.
● Μπορώ να πω «όχι» σε κάποιον που θέλει να με αγγίξει, ενώ εγώ δεν το επιθυμώ.
● Πρέπει να λέω «όχι» σε κάθε συμπεριφορά που με κάνει να ανησυχώ, να φοβάμαι ή να νιώ­θω μπερδεμένος.
● Τρέχω μακριά από όποιον με κάνει να φοβηθώ.
● Λέω πάντα στους γονείς μου –και στους δύο ή στον ένα από τους δύο– ό,τι μου συμβαίνει, κυ­ρί­ως αν με κάνει να νιώθω άσχημα.
● Οι γονείς μου και οι δικοί μου άνθρωποι γνωρίζουν πάντα πού βρίσκομαι και με ποιον.
● Δεν πηγαίνω ποτέ κάπου που δε γνωρίζω και που αν μου συμβεί κάτι δε θα ξέρω πώς να ζη­τή­σω βοή­θεια.
● Δεν ακολουθώ ποτέ αγνώστους και δεν πλησιάζω περισσότερο από όσο πρέπει αυ­το­κί­νη­τα με αν­θρώπους που δε γνωρίζω.
● Βρίσκω πάντα κάποιον που να μπορώ να του έχω εμπιστοσύνη για να με βοηθήσει, όπως οι δά­σκαλοί μου.
● Γνωρίζω τον αριθμό 1056 για να τηλεφωνήσω από παντού (χωρίς χρήματα) και να ζητήσω βοή­­θει­α, συμβουλή και υποστήριξη.


ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου