16 Νοεμβρίου 2010

Το στρες σε παιδιά και εφήβους

(διδάκτωρ σχολικής ψυχολογίας)

Το στρες είναι μια πολυδιάστατη έννοια που χρησιμοποιείται ευρύτατα τόσο από ε­πι­στή­μο­νες ό­σο και από μη ειδικούς για να περιγράψουν ευρέως τις ποικίλες εκ­φάν­σεις του. Είναι μια α­ντί­δρα­ση του οργανισμού στα διάφορα ερεθίσματα (πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά, κοινωνικά και οργανικά) στην προσπά­θειά του να προσαρμοστεί στις α­παι­τή­σεις του εκάστοτε περιβάλλοντος, που συ­νε­χώς μεταβάλλε­ται.

Οι ερευνητές είναι σαφείς: Το στρες μειώνει την ανοσοποιητική ικανότητα του αν­θρώ­πι­νου ορ­γα­νι­σμού και τον καθιστά περισσότερο ευπαθή σε μεταδοτικές α­σθέ­νει­ες όπως η γρίπη, η η­πα­τί­τι­δα Β και τα κοινά κρυολογήματα. Και ο μηχανισμός εί­ναι γνωστός: Οι ορμόνες του στρες αλλάζουν τη σύνθεση και έκλυση των κυ­το­κι­νών (ενώσεις που ρυθμίζουν την α­νο­σο­ποι­η­τι­κή αντίδραση) και μειώ­νουν το ε­πί­πε­δο των αντισωμάτων.

Στρες στην παιδική ηλικία

Οτιδήποτε προκαλεί αλλαγή στη ζωή ενός παιδιού προκαλεί και στρες. Σοβαρές αλ­λα­γές, αλ­λά και άλλοι λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί στρες, θεωρούνται:
● Θάνατος ενός γονιού ή άλλου προσφιλούς προσώπου.
● Διαζύγιο, χωρισμός και οικογενειακοί καβγάδες.
● Έναρξη σε παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο ή σχολείο.
● Αλλαγή σπιτιού, σχολείου.
● Οικονομικές δυσκολίες.
● Αρρώστιες, τραυματισμοί.
● Παρατεταμένη κόπωση (οφειλόμενη σε έλλειψη ύπνου ή άλλους λόγους).
● Κακοποίηση (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική).
● Βία μέσα στην οικογένεια αλλά και στην ευρύτερη κοινότητα.
● Φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές).
● Σχολικά προβλήματα, πιέσεις και φόβος αποτυχίας.
● Διάφορα στοιχεία της διαδικασίας της μάθησης.

Οι αντιδράσεις του παιδιού στο στρες ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο της α­νά­πτυ­ξής του, την ι­κανότητά του να το χειρίζεται, την ένταση και τη διάρκεια του στρες. Από τις πιο σαφείς εν­δεί­ξεις ότι ένα παιδί βιώνει στρες είναι οι αλλαγές στη συμπεριφορά του και η διαδικασία της παλινδρόμη­σης. Επανεμφανίζονται, δη­λα­δή, συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν μι­κρό­τε­ρες ηλικίες, όπως ενού­ρηση, α­νώ­ρι­μη ομιλία κτλ. Το παιδί μπορεί να αποσυρθεί από δρα­στη­ρι­ό­τη­τες τις οποίες συ­νή­θι­ζε να απολαμβάνει, να παραπονιέται για πονοκεφάλους, πό­νους στο στομάχι, να πα­ρου­σι­ά­ζει διατα­ραχές ύπνου (εφιάλτες, ακόμη και υπνοβασία). Άλ­λα παι­διά που υ­πο­φέ­ρουν από στρες δείχνουν φοβισμένα, ανασφαλή και δυσκολεύονται να α­πο­χω­ρι­στούν τη μητέρα τους. Άλλα, πάλι, κάτω από τις ίδιες συνθήκες γίνονται πολύ ε­πι­θε­τι­κά και μη συνεργάσιμα.

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στα παιδιά

Γενικά, βοηθούμε τα παιδιά να αποκτήσουν το υπόβαθρο και τις δεξιότητες που εί­ναι α­πα­ραί­τη­τα για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ή τις αντιξοότητες στη ζωή τους. Μερικές τέτοιες στρα­τη­γι­κές είναι:

1. Προσπαθούμε να προφυλάσσουμε τα παιδιά από τρόπους σκέψης με υψηλά ε­πί­πε­δα στρες και να τα προστατεύουμε από στρεσογόνες καταστάσεις, χωρίς να εκ­δη­λώ­νου­με υ­περ­προ­στα­τευ­τι­κή συμπεριφορά.

2. Διατηρούμε ένα οργανωμένο σπίτι, με ρουτίνες και συμπεριφορές που αυξάνουν το αί­σθη­μα α­σφάλειας.

3. Δείχνουμε ευαισθησία στα αισθήματα του παιδιού ενώ, συγχρόνως, παρέχουμε ή δη­μι­ουρ­γού­με ευκαιρίες να εκφράζεται ελεύθερα.

4. Έχουμε ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από το παιδί.

5. Βεβαιωνόμαστε ότι τα καταφέρνει ικανοποιητικά στο σχολείο. Το βοηθάμε αν χρει­α­στεί.

6. Δίνουμε μηνύματα αγάπης και τρυφερότητας (φιλί, αγκαλιά, επιβεβαιωτικό άγ­γιγ­μα).

7. Αφιερώνουμε καθημερινά λίγο χρόνο ατομικά σε κάθε παιδί μας.

8. Συμπεριλαμβάνουμε διασκέδαση, παιχνίδι, γέλιο, χιούμορ στη ζωή του παιδιού και όλης της οι­κογένειας.

9. Διδάσκουμε στο παιδί διαχείριση του θυμού και δεξιότητες για επίλυση προ­βλη­μά­των και ε­σω­τε­ρι­κών συγκρούσεων (το σχολείο μπορεί από την πλευρά του να παί­ξει κι αυτό τον δικό του ρόλο).

10. Ενθαρρύνουμε υγιείς συνήθειες φαγητού και ύπνου, καθώς και ευκαιρίες για φυ­σι­κή δρα­στη­ρι­ό­τη­τα και δημιουργική έκφραση.

11. Επιβλέπουμε και περιορίζουμε την τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια, τη χρήση των η­λε­κτρο­νι­κών υπολογιστών.

12. Διδάσκουμε τεχνικές χαλάρωσης, όπως βαθιές αναπνοές και ασκήσεις.

Το υπερβολικό στρες που αισθάνεται το παιδί επηρεάζει αρνητικά όλη του την α­νά­πτυ­ξη –γνω­στι­κή, συναισθηματική και κοινωνική. Οι σχολικές επιδόσεις ε­πι­δει­νώ­νο­νται. Όποια και αν είναι τα συ­μπτώματα του στρες στο παιδί, σκόπιμο είναι οι γο­νείς να μην τα αγνοούν ελ­πί­ζο­ντας ότι θα εξαφα­νιστούν από μόνα τους, αλλά να συμ­βου­λεύ­ο­νται ειδικούς, ιδιαίτερα όταν το παιδί δεν μπορεί να α­ντεπεξέλθει στις α­παι­τή­σεις της καθημερινής του ζωής.

Στρες στην εφηβεία

Η εφηβεία θεωρείται από τις πιο στρεσογόνους περιόδους της ζωής του αν­θρώ­που, με τις πε­ρισ­σό­τε­ρες, πολυπλοκότερες και πιο σημαντικές αλλαγές που συμ­βαί­νουν στο σώμα και στην προσωπι­κότητα του ατόμου, που από παιδί γίνεται ε­νή­λι­κος. Ο έφηβος πασχίζει να κα­τα­νο­ή­σει όλες αυτές τις δραστικές αλλαγές (στο σώ­μα, τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τη συ­μπε­ρι­φο­ρά, τις προσδοκίες των άλλων, τις κοινωνικές σχέσεις –ιδιαίτερα με το άλλο φύλο κτλ.) και να προσδιορίσει την και­νούρ­για του ταυτότητα. Πολύ συχνά τα μηνύματα από τον ε­σω­τε­ρι­κό αλλά και τον εξωτερικό κό­σμο του εφήβου είναι ασαφή, διφορούμενα και δη­μι­ουρ­γούν σύγ­χυ­ση, καθώς και αισθήματα ματαί­ωσης.

Είναι και δεν είναι παιδιά, είναι και δεν είναι ενήλικοι. Έχουν περισσότερες ευθύνες και ε­λευ­θε­ρί­α απ’ ό,τι όταν ήταν παιδιά, αλλά έχουν λιγότερες ευθύνες και ε­λευ­θε­ρί­α απ’ ό,τι οι ε­νή­λι­κοι.

Μερικά από τα σημάδια του στρες στον έφηβο είναι:
● Αντικοινωνική συμπεριφορά (επιθετικότητα, βανδαλισμοί, κλοπή, ψέματα, ε­θι­σμός σε χη­μι­κές ου­σίες).
● Επαναστατική συμπεριφορά στο σπίτι και στο σχολείο (εριστικότητα, άρνηση συ­νερ­γα­σί­ας).
● Οργανικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι κτλ.).
● Αδιαφορία για το σχολείο, δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη μάθηση, συχνές α­που­σί­ες και χα­μηλές επιδόσεις.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα ευχαριστιόταν.
● Μοναξιά, απομόνωση, καταθλιπτικές τάσεις (σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας).

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στους εφήβους

Γονείς, εκπαιδευτικοί και γενικά όλοι οι ενήλικοι μπορούν να βοηθήσουν τους ε­φή­βους να κά­νουν το φορτίο τους πιο ελαφρύ:

1. Τους ενθαρρύνουμε να μιλούν γι’ αυτά που συμβαίνουν μέσα τους. Δείχνουμε συ­μπό­νια, α­κού­με χωρίς κριτική στάση και αποφεύγουμε σχόλια που μειώνουν τη σπου­δαι­ό­τη­τα του προ­βλή­μα­τος, ό­πως «θα το ξεπεράσεις» ή «δεν είναι σπουδαίο». Σ’ αυτό το συμπέρασμα μπο­ρεί να φτάσουν οι ί­διοι, εν καιρώ, όταν τους ακούμε προ­σε­κτι­κά και τους στηρίζουμε.

2. Συγκεντρωνόμαστε στη θετική επικοινωνία και σχέση μαζί τους, ώστε να νιώ­θουν άνετα να ζη­τούν τη βοήθεια ή την παρέμβασή μας όταν τη χρειάζονται.

3. Διατηρούμε οργάνωση, σταθερότητα και προβλεψιμότητα στην οικογενειακή μας ζω­ή.

4. Ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή σε δραστηριότητες αθλητικές, καλλιτεχνικές, κοι­νω­νι­κές και πο­λι­τι­στι­κές, που τους δίνουν χαρά και ικανοποίηση.

5. Δίνουμε το καλό παράδειγμα στην αντιμετώπιση των δυσκολιών στη δική μας ζω­ή και στην απο­τελεσματική διαχείριση του στρες.

6. Τους διδάσκουμε (καλύτερα ακόμη από την παιδική ηλικία) ασφαλείς τρόπους εκ­δή­λω­σης του θυμού τους, καθώς και τρόπους χαλάρωσης.

7. Παρέχουμε εξωσχολική βοήθεια για τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεων.

Είναι πολύ σημαντικό να βοηθάμε τους νέους να αντιμετωπίζουν το στρες και να βρί­σκουν υ­γι­είς διεξόδους στα προβλήματά τους, γιατί είναι πολύ εύκολη η κα­τά­λη­ξη στα ναρκωτικά, το αλ­κο­όλ, την κατάθλιψη ή άλλες αυτοκαταστροφικές συ­μπε­ρι­φο­ρές.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2001)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ψυχική υγεία

15 Νοεμβρίου 2010

Τι κακομαθαίνει τα παιδιά

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Πίσω από ένα κακομαθημένο παιδί βρίσκεται πάντα η σκιά ενός γονιού που δε θέτει ό­ρι­α στο με­γά­λω­μά του. Τα όρια και οι κανόνες συμπεριφοράς δεν είναι προϊόν γε­νε­τι­κής προ­δι­ά­θε­σης, αλλά α­ποτέλεσμα του πλαισίου μέσα στο οποίο το παιδί γεν­νιέ­ται και μεγαλώνει. Κατ’ αρ­χάς, λοιπόν, τα παιδιά είναι αθώα!

Ας δούμε όμως τι λάθη προκύπτουν μέσα από τις γονεϊκές διαδικασίες μάθησης, οι ο­ποί­ες δι­α­μορ­φώ­νουν εντέλει την προσωπικότητα του παιδιού:

1. Ο εγωκεντρισμός (ως μοτίβο ύπαρξης και διεκδικητικότητας)

Ένας εγωκεντρικός γονιός συχνά δημιουργεί αντίστοιχα αισθήματα στο παιδί του («ό­ντας το ε­πί­κε­ντρο του κόσμου, έχω ό,τι θέλω»). Την πεποίθηση αυτή εύκολα υι­ο­θε­τεί ένα μικρό παι­δί, όμως η καθήλωση στον παιδικό εγωκεντρισμό προμηνύει έ­ναν μελλοντικά απαιτητικό και α­νι­κα­νο­ποί­η­το ε­νήλικο.

2. Μη θεσμοθέτηση ορίων

Τα όρια δηλώνουν σχέση και εγγύτητα (με σεβασμό και ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμ­μές) α­νά­με­σα στον συμβολικό χώρο και τις ανάγκες του εαυτού και του άλλου. Οι γονείς συχνά τα κα­τα­πα­τούν.

3. Άνευ όρων χατίρια

Μεγάλη παγίδα ενός γονιού κουρασμένου από μια δύσκολη μέρα και με χαμηλή α­νο­χή στην γκρί­νια και τις παράλογες απαιτήσεις του παιδιού είναι τα πολλά «ναι». Με έ­να «ναι» γλι­τώ­νεις μια σύ­γκρουση, αλλά στην πραγματικότητα χτίζεις τη λάθος προσ­δο­κί­α στο παιδί, μα­θαί­νο­ντάς το ότι μπορεί να έχει ό,τι θέλει προκειμένου να εί­ναι ικανοποιημένο. Δυστυχώς αυτό το μάθημα λειτουργεί και αντίστροφα: «αν δεν έχω ό,τι θέλω» (όπως συμβαίνει συνήθως στην αληθινή ζωή), «τότε δεν είμαι ευ­τυ­χι­σμέ­νος».

Πώς μαθαίνεις, λοιπόν, σε ένα παιδί να ωριμάσει σε έναν κόσμο γεμάτο α­ντι­ξο­ό­τη­τες και α­ντι­φά­σεις, αν δεν του δείχνεις πώς να αντέχει τη στέρηση, τη μα­ταί­ω­ση και την ανοχή σε αυ­τό που δεν έχει;

4. Δώρα δίχως προϋποθέσεις

Το δώρο έχει αξία όταν ακολουθεί ένα επίτευγμα ή μια προσπάθεια που το παιδί έ­κα­νε. Λει­τουρ­γεί ως ενισχυτής καλής συμπεριφοράς. Όταν όμως εδραιώνεται ως κα­θη­με­ρι­νός τρό­πος έκφρασης προσοχής και αγάπης, το παιδί ξεχνά ότι η προ­σπά­θει­ά του για κάτι μπορεί να του αποφέρει ένα μπράβο, καθότι η ε­πι­βρά­βευ­ση υ­πάρ­χει κάθε στιγμή και χωρίς λόγο.

5. Παθητικότητα / υποχωρητικότητα

Τα διπλά μηνύματα («μη φας παγωτό» αλλά, αν το παιδί κλαίει, «φάε, εντάξει») μπερ­δεύ­ουν το παιδί, του στερούν τη δυνατότητα να μπορεί να προβλέπει κάθε στιγ­μή αυτό που το πε­ρι­μέ­νει και το μαθαίνουν ότι με λίγο παράπονο ή γκρίνια μπο­ρεί να ελέγχει τον γο­νιό, να τον κά­νει να υποχωρεί και να καταφέρνει αυτό που θέ­λει –πόσο απατηλή προσδοκία για τη με­τέ­πει­τα ζωή του, μια ζωή όπου η μα­ταί­ω­ση κα­ρα­δο­κεί και εκ των πραγμάτων δεν μπο­ρείς να έ­χεις τον έλεγχο!

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (18.03.2010)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

Ο δωδεκάλογος της σωστής τηλεθέασης

Από την ΕΚΠΟΙΖΩ

1. Τοποθετήστε την τηλεόραση στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο. Έτσι ε­λέγ­χε­τε κα­λύ­τε­ρα την ποιότητα και την ποσότητα των προγραμμάτων αλλά και την α­πό­στα­ση της ο­θό­νης α­πό τα μά­τια των παιδιών.

2. Διαμορφώστε οικογενειακό πρόγραμμα τηλεόρασης. Φτιάξτε το πρόγραμμά σας σε ε­βδο­μα­δι­αί­α βάση, λαμβάνοντας υπόψη τον φόρτο εργασίας των παιδιών.

3. Παρακολουθήστε τηλεόραση μαζί με τα παιδιά. Έτσι η παθητική τηλεθέαση με­τα­τρέ­πε­ται σε μια οικογενειακή δραστηριότητα.

4. Όχι παθητικότητα μπροστά στην τηλεόραση. Ασκήστε κριτική και συζητήστε με τα παιδιά ό,τι παρακολουθείτε στη μικρή οθόνη.

5. Κάντε κριτική στην τηλεόραση, δημιουργώντας αντιήρωες, επαινώντας το καλό και στιγ­μα­τί­ζο­­ντας το κακό.

6. Αξιοποιήστε σωστά αυτό που βλέπετε. Ας γίνει το τηλεοπτικό πρόγραμμα α­φορ­μή για να α­να­­τρέ­ξε­τε σε κάποιο βιβλίο ή σε κάποια εγκυκλοπαίδεια.

7. Ασκείτε κριτική στις ειδήσεις. Κριτικάρετε την ποιότητα και την ποσότητα των ει­δή­σε­ων και κά­­ντε σύγκριση για το πώς παρουσιάζεται η ίδια είδηση από την τη­λε­ό­ρα­ση και τις ε­φη­με­ρί­δες.

8. Κάντε κριτική ακόμη και στις διαφημίσεις.

9. Μάθετε να απαγορεύετε και να κλείνετε την τηλεόραση, εξηγώντας στα παιδιά ό­τι δεν πρέ­πει να παρακολουθούν σκηνές βίας, τρόμου ή γυμνού.

10. Πέστε στο παιδί πως υπάρχει κάτι καλύτερο να κάνει, όπως το να παίξει με τους φίλους του.

11. Μην ανταμείβετε το παιδί με περισσότερη τηλεόραση.

12. Όσο αυξημένες και αν είναι οι υποχρεώσεις σας, μην ξεχνάτε το παιδί μπροστά στη μι­κρή οθό­νη.

ΠΗΓΗ: Παλαιό ενημερωτικό φυλλάδιο της ΕΚΠΟΙΖΩ


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: τηλεόραση

12 Νοεμβρίου 2010

Μόνο είκοσι λεπτά την ημέρα

Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να γίνουν έξυπνοι, καλοί και ευτυχισμένοι άνθρωποι. Τι μπο­ρού­με να κάνουμε από τώρα γι’ αυτό; Πολλά! Αρκεί να αφιερώνουμε λίγα λεπτά την η­μέ­ρα για να δια­βά­ζου­με ένα βιβλίο στα παιδιά μας.

Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, το να διαβάζεις δυνατά στο παιδί το βοηθά:
● Να αναπτύξει την ικανότητά του να χρησιμοποιεί τη γλώσσα, να εξασκεί τη μνήμη και να ε­μπλου­τί­ζει τη φαντασία του.
● Να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη και τη δημιουργική αναζήτηση.
● Να οικοδομήσει μια δυνατή σχέση με τους γονείς του.
● Να εξασφαλίσει μια ισορροπημένη συναισθηματική ανάπτυξη.
● Να καλλιεργήσει τις ηθικές αξίες του.
● Να βελτιώσει την ικανότητά του να συγκεντρώνεται.
● Να μελετά με μεγαλύτερη ευκολία τα μαθήματά του στο σχολείο και να α­πο­κτή­σει με­γα­λύ­τε­ρη θέληση για μάθηση.
● Να διευρύνει τον πνευματικό του ορίζοντα.
● Να εντάξει το διάβασμα στις καθημερινές του συνήθειες.

Είναι, τελικά, η καλύτερη επένδυση για το μέλλον του παιδιού!

Τα οφέλη ανά ηλικία

Καλό θα ήταν να διαβάζουμε στο παιδί 20 λεπτά την ημέρα κάθε μέρα:
● Διαβάζοντας νανουρίσματα σε ένα μωρό, του προσφέρουμε νοητικά ερεθίσματα και το βοη­θά­με να συνδέσει το διάβασμα με συναισθήματα χαράς ευχαρίστησης και α­σφά­λει­ας.
● Διαβάζοντας σε ένα παιδί, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του, το βοηθάμε να α­να­πτύ­ξει την περιέργεια που έχει για τον κόσμο και να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους άλλους.
● Διαβάζοντας μαζί με έναν έφηβο, τον βοηθάμε να αντιμετωπίσει και να ξεπεράσει πολ­λά προ­βλή­μα­τα της ηλικίας του.


11 Νοεμβρίου 2010

Παιδική κατάθλιψη

(ψυχολόγος, συγγραφέας)

Ο Εθνικός Οργανισμός Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ δίνει το ακόλουθο ε­ρω­τη­μα­το­λό­γι­ο για α­φύ­πνι­ση των γονιών σχετικά με τα συμπτώματα παιδικής κα­τά­θλι­ψης:

● Αλλαγή στην προσωπικότητα με αυξημένο θυμό, εκνευρισμό και κακοκεφιά.
● Επίμονη λύπη και απελπισία.
● Απομάκρυνση από φίλους και δραστηριότητες που προξενούσαν ευχαρίστηση.
● Αυξανόμενος εκνευρισμός ή ταραχή.
● Αποφυγή σχολείου, πτώση απόδοσης.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Αναποφασιστικότητα, έλλειψη προσοχής, διαταραχές μνήμης.
● Χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενοχές.
● Συχνές σωματικές ενοχλήσεις (πονοκέφαλοι, κοιλόπονος).
● Έλλειψη ενθουσιασμού, μειωμένη ενέργεια και κίνητρα δράσης.
● Χρήση ουσιών.
● Σκέψεις σχετικά με θάνατο και αυτοκτονία.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (12.01.2003)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: ψυχική υγεία

Πότε αδιαφορούν για τα μαθήματα

Από συνέντευξη με τον Λάκη Κουρετζή
(εμπνευστής και δημιουργός του θεατρικού παιχνιδιού στην Ελλάδα, διευθυντής και βασικός εμψυχωτής στο Ερ­γα­στή­ρι Παιδαγωγικής Θεάτρου-Θεατρικό Παιχνίδι)

Πού αποδίδετε την αδιαφορία πολλές φορές των παιδιών για τα μαθήματα;

Δεν τους προσφέρονται στο σχολείο τα ερεθίσματα για να μπορέσουν να εκ­φρά­σουν, όχι με μια αυστηρά κατευθυνόμενη διδασκαλία, αλλά με μια ελεύθερη δη­μι­ουρ­γι­κή έκφραση, τις α­νά­γκες και τα ενδιαφέροντά τους, να μπορούν να προ­βαί­νουν σε δημιουργικές συλλήψεις. Γι’ αυ­τό χρειάζεται κάποιες φορές ο δά­σκα­λος να μη ρω­τά­ει διαρκώς το παιδί τι ξέρει, αλλά να το ρωτάει και τι νιώ­θει. Να του δώ­σει να καταλάβει ότι επειδή σήμερα θυμήθηκε την τάδε η­με­ρο­μη­νί­α ή την τάδε χρο­νο­λο­γί­α δε σημαίνει ότι κατέκτησε και τη μάθηση.

Πρέπει να είναι και παιδαγωγοί οι δάσκαλοι και να μπορούν να διευρύνουν τις δι­δα­κτι­κές με­θο­δο­λο­γί­ες, ώστε να κάνουμε τη διδακτέα ύλη ευχάριστη. Δεν μπο­ρεί ο δά­σκα­λος να κάνει α­πλά καλό μά­θημα. Δεν είναι αρκετό το παιδί να δέχεται μόνο πλη­ρο­φο­ρί­ες, τις οποίες ούτως ή άλλως σήμερα μπορεί να τις πάρει από ο­που­δή­πο­τε.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (10.08.2004) / Ναυσικά Καραγιαννίδη


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολικά μαθήματα

8 Νοεμβρίου 2010

Παιχνίδια για κάθε ηλικία (2)

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Το παιχνίδι λειτουργεί ως μέσο προβολής της φαντασίας του παιδιού και το βοη­θά­ει να ορ­γα­νώ­σει την κοινωνική του ζωή. Μέσα από το παιχνίδι εξερευνά το σώμα του, τις σχέσεις του με τους γο­νείς, τους συνομηλίκους και τον κόσμο γύρω του. Α­να­πτύσ­σει κοινωνικές δε­ξι­ό­τη­τες και τρόπους σκέψης, μαθαίνει πώς να α­ντι­με­τω­πί­ζει τα συναισθήματά του, βελτιώνει τις σω­μα­τι­κές του ικανότη­τες και α­να­κα­λύ­πτει τον εαυτό του και τις ικανότητές του.

Γι’ αυτόν τον λόγο είναι σημαντικό να επιλέγετε παιχνίδια που προάγουν τη δη­μι­ουρ­γι­κό­τη­τα και τη φαντασία και όχι απλώς εκείνα που προβάλλονται στις δι­α­φη­μί­σεις. Στην επιλογή του παι­χνι­διού θα πρέπει να λάβετε υπόψη σας και την η­λι­κί­α του παιδιού:

● Βρέφη. Προτιμούν πάνινα ή μαλακά πλαστικά παιχνίδια σε έντονα χρώματα, που βγά­ζουν μου­σι­κή.

● Παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τους αρέσουν παιχνίδια που τα βοηθούν να α­να­πτύ­ξουν την πρω­το­­βου­λί­α και τη δημιουργικότητά τους (εικονογραφημένα βιβλία, συ­ναρ­μο­λο­γού­με­να παι­χνί­δια, παι­­χνί­δια κατασκευών με τουβλάκια, αυτοκινητάκια).

● Παιδιά σχολικής ηλικίας. Προτιμούν τα επιτραπέζια, σετ με χειροτεχνίες και κα­τα­σκευ­ές και η­λε­­κτρο­νι­κά παιχνίδια. Τα τελευταία, από τη μια μεριά α­να­πτύσ­σουν τις γνωστικές ι­κα­νό­τη­τες του παιδιού, όπως την προσοχή, τη συγκέντρωση, τη μνή­μη, τη δημιουργική σκέψη, κα­θώς ε­πί­σης συμ­βάλλουν στην απόκτηση αυ­το­ε­κτί­μη­σης και κοινωνικοποίησης, από την άλ­λη με­ριά όμως μπορεί να αυξήσουν την ε­πι­θε­τι­κό­τη­τα στη συμπεριφορά και στα συ­ναι­σθή­μα­τα, ό­ταν το παιδί καλείται να ε­κτε­λεί βίαιες πράξεις. Ενημερωθείτε για παιχνίδια που υ­πάρ­χουν στο εμπόριο και δεν περιέχουν βί­α, όπως παιχνίδια στρατηγικής με ι­στο­ρι­κό πε­ρι­ε­χό­με­νο ή δη­­μι­­ουρ­­γί­­α εικονικών κατασκευών.

● Έφηβοι. Δείχνουν προτίμηση στα οργανωμένα ομαδικά παιχνίδια, όπου δο­κι­μά­ζουν τις ι­κα­νό­τη­τές τους, συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συνομηλίκους και παίρ­νουν μια θέση α­νά­με­σά τους.

Η δική σας παρουσία μέσω της συζήτησης κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως φίλτρο για τις εμπειρίες που αποκομίζουν από κάθε παιχνίδι.

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr (29.06.2011)

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

6 Νοεμβρίου 2010

Το νέο «ξύλο»

Η επιστήμη έχει καταλήξει με πολυάριθμες μελέτες και οι περισσότεροι γονείς έ­χουν συμ­μορ­φω­θεί: το ξύλο στα παιδιά είναι αντιπαιδαγωγικό. Τι συμβαίνει όμως με τις φωνές και τα ουρ­λια­χτά, που για πολλούς έχουν αντικαταστήσει ως παι­δα­γω­γι­κή μέθοδος τις πα­ρα­δο­σι­α­κές ξυ­λιές στον πισινό;

«Έχω δουλέψει με εκατοντάδες γονείς και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι τα ουρ­λια­χτά είναι το νέο ξύλο», δηλώνει η ειδικός Έιμι ΜακΚρίντι. «Καθώς οι γονείς έ­χουν καταλάβει ότι το ξύ­λο δεν εί­ναι κοινωνικώς αποδεκτό, υψώνουν τη φωνή για να επιβληθούν στα παιδιά τους. Έ­πει­τα αισθάνο­νται ένοχοι και ο φαύλος κύκλος αρ­χί­ζει ξανά», προσθέτει.

Οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι επισημαίνουν ότι ο σωφρονισμός διά της υψωμένης φω­νής πρέ­πει σε γενικές γραμμές να αποφεύγεται.
● Στην καλύτερη περίπτωση η μέθοδος είναι αναποτελεσματική: όσο περισσότερο και συ­χνό­τε­ρα φωνάζουν οι γονείς τόσο τα παιδιά εθίζονται και δεν υπακούν.
● Στη χειρότερη μπορεί το παιδί να πάψει να αισθάνεται χαρούμενο και ευ­τυ­χι­σμέ­νο ή να χά­σει την αυτοεκτίμησή του.

«Δεν είναι οι φωνές που κάνουν τη διαφορά, αλλά ο τρόπος που ερμηνεύονται», ε­ξη­γεί ο Ρό­ναλντ Ρόχνερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ. «Αν ο γονιός εί­ναι απλά φω­να­κλάς, οι συνέ­πειες είναι μικρές», προσθέτει. Αν όμως οι φωνές συ­νο­δεύ­ο­νται από οργή, προ­σβο­λές ή ακόμη και σαρκασμό, μπορεί να εκληφθούν από το παιδί ως σημάδι α­πόρ­ρι­ψης. Η συμβουλή που δίνει ο καθη­γητής στους γονείς εί­ναι να μην ουρλιάζουν στα παιδιά τους. Όπως επισημαίνει, «είναι ένας πα­ρά­γο­ντας κιν­δύ­νου για την οικογένεια».

Οι συμβουλές των ειδικών

1. Οι κανόνες. Δώστε ένα σύστημα κανόνων στα παιδιά, αλλά μην απαιτείτε να κά­νουν πά­ντα τις σωστές επιλογές.

2. Οι διαπραγματεύσεις. Οι γονείς δεν είναι μηχανές σωστών αποφάσεων. Ωστόσο, οι δι­α­πραγ­μα­τεύ­σεις για όλα τα θέματα δε βοηθούν κανένα από τα δυο «στρα­τό­πε­δα».

3. Οι φωνές. Δεν εκπαιδεύουν και δεν είναι αποτελεσματικές. Όποτε τα νεύρα σας φτά­νουν στο «κόκκινο», μετράτε μέχρι το πέντε ή πηγαίνετε σε κάποιο άλλο δω­μά­τι­ο για να η­ρε­μή­σε­τε.

4. Το χιούμορ. Αποδραματοποιήστε την κατάσταση χρησιμοποιώντας χιούμορ και εκ­δη­λώ­στε τον θυμό σας χωρίς ουρλιαχτά.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (26.10.2009)

Οργάνωση και λειτουργία
των δημοτικών σχολείων

Αποσπάσματα από το Π.Δ. 201/98

Άρθρο 3

3. Η διδασκαλία των μαθημάτων αρχίζει στις 11 Σεπτεμβρίου και λήγει στις 15 Ι­ου­νί­ου του ε­πό­με­­νου έτους. Την ίδια ημερομηνία αποστέλλονται οι τίτλοι σπου­δών των μαθητών της ΣΤ΄ τά­ξης για την εγγραφή τους στα γυμνάσια και χορηγούνται οι τί­τλοι προόδου.

4. Το διδακτικό έτος χωρίζεται σε τρία τρίμηνα:
4. ● Α΄ τρίμηνο: από 11 Σεπτεμβρίου μέχρι 10 Δεκεμβρίου
4. ● Β΄ τρίμηνο: από 11 Δεκεμβρίου μέχρι 10 Μαρτίου
4. ● Γ΄ τρίμηνο: από 11 Μαρτίου μέχρι 15 Ιουνίου

7. Όταν η 15η Ιουνίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, τα μαθήματα λήγουν την προ­η­γού­με­νη Πα­ρα­σκευ­ή. Την ημέρα αυτή χορηγούνται και οι τίτλοι σπουδών.

Άρθρο 4

1. Τα σχολεία Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης δε λειτουργούν:

α) Τα Σάββατα και τις Κυριακές.

β) Την 28η Οκτωβρίου (εθνική εορτή).

γ) Τη 17η Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία γίνονται εκδηλώσεις για την επέτειο του Πο­λυ­τε­χνεί­ου, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την Εθνική Αντίσταση σε όλα τα σχολεία μέσα στο πρω­ι­νό ωράριο εργασίας, στις οποίες παίρνει μέρος όλο το δι­δα­κτι­κό προσωπικό. Όταν η 17η Νοεμβρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, οι εκ­δη­λώ­σεις πραγματοποιούνται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

δ) Από 24 Δεκεμβρίου μέχρι και 7 Ιανουαρίου (διακοπές Χριστουγέννων).

ε) Την 30ή Ιανουαρίου, εορτή των Τριών Ιεραρχών. Την ημέρα αυτή γίνεται εκ­κλη­σι­α­σμός και πραγματοποιούνται σχετικές εκδηλώσεις, στις οποίες παίρνει μέ­ρος όλο το διδακτικό προ­σω­πι­κό. Σε περίπτωση που η 30ή Ιανουαρίου είναι Σάβ­βα­το ή Κυριακή οι εκδηλώσεις γί­νο­νται την προηγούμενη Παρασκευή, τις δύο πρώ­τες ώρες και το θέμα του εκ­κλη­σι­α­σμού ρυθμίζεται μετά από συνεννόηση με τους υπεύθυνους του ιερού ναού, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 13 του πα­ρό­ντος Π.Δ.

στ) Την Καθαρή Δευτέρα.

ζ) Την 25η Μαρτίου (εθνική εορτή).

η) Από τη Μ. Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή της Διακαινησίμου (διακοπές Πά­σχα).

θ) Την 1η Μαΐου.

ι) Την εορτή του Αγίου Πνεύματος.

ια) Από 22 Ιουνίου μέχρι και 31 Αυγούστου (θερινές διακοπές).

ιβ) Την ημέρα της εορτής του Πολιούχου της έδρας του σχολείου και της το­πι­κής εθνικής ε­ορ­τής.

2. Οι εκδηλώσεις για την επέτειο της εθνικής εορτής της 28ης Ο­κτω­βρί­ου πραγ­μα­το­ποι­ού­νται στις 27 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται και η ελληνική ση­μαί­α, και για την επέτειο της εθνι­κής εορτής της 25ης Μαρτίου στις 24 του ίδιου μή­να. Σε περίπτωση που η 28η Ο­κτω­βρί­ου και η 25η Μαρτίου είναι Κυριακή ή Δευ­τέ­ρα, οι εκδηλώσεις γίνονται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

3. Τα σχολεία παίρνουν μέρος στις παρελάσεις και στον γενικό εορτασμό των ε­θνι­κών και το­πι­κών εορτών σύμφωνα με το πρόγραμμα της Νομαρχίας ή της Δη­μο­τι­κής Αρχής. Ο ση­μαι­ο­φό­ρος με τη σημαία του σχολείου και οι παραστάτες πα­ρί­στα­νται στη δοξολογία. Κατά την κρί­ση του συλλόγου διδασκόντων, και εφόσον οι συν­θή­κες το επιτρέπουν, την ημέρα αυτή μπο­ρεί να γίνει εκκλησιασμός των μα­θη­τών ή α­ντι­προ­σω­πεί­α τους να πλαισιώσει τον ση­μαι­ο­φό­ρο και τους παραστάτες. Οι συνο­δοί των μαθητών και οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί για τις πα­ρα­πά­νω εκδηλώσεις ο­ρί­ζο­νται με απόφα­ση του συλλόγου διδασκόντων.

4. Έκτακτες εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με απόφαση του Υ­πουρ­γού Ε­θνι­κής Παι­δείας και Θρησκευμάτων ή του οικείου Νομάρχη όταν πρό­κει­ται για εκ­δή­λω­ση το­πι­κού ενδιαφέρο­ντος.

Άρθρο 13

5. Πρωινή προσευχή - σημαιοστολισμός

α) Πριν από την έναρξη των μαθημάτων πραγματοποιείται κοινή προσευχή των μα­θη­τών και του δι­δακτικού προσωπικού στο προαύλιο του σχολείου με ευθύνη των εκ­παι­δευ­τι­κών που ε­φη­με­ρεύ­ουν. Σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών η προ­σευ­χή πραγματοποιείται στην αίθουσα κάθε τά­ξης. Οι εκπαιδευτικοί συμ­με­τέ­χουν υποχρεωτικά στην πρωινή προ­σευ­χή και στον εκκλησιασμό και ε­πι­βλέ­πουν το τμή­μα τους. Η συμμετοχή και των μη ορθόδοξων εκ­παι­δευ­τι­κών είναι απαραίτητη για την επιτήρηση των μαθητών τους. Η συμμετοχή των ε­τε­ρό­δο­ξων μαθητών στην πρωινή προσευχή γίνεται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο εδάφιο δ της πα­ρα­γρά­φου 10 αυτού του άρθρου.

6. Ενδυμασία μαθητών

Για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου δεν προβλέπεται ο­μοι­ό­μορ­φη εν­δυ­μα­­σί­α, η δε εμφάνισή τους στις παρελάσεις ή άλλες σχολικές εκ­δη­λώ­σεις με ομοιόμορφη εν­δυ­μα­σί­α γίνεται ύστερα από απόφαση του σχολικού συμ­βου­λί­ου.

8. Παιδαγωγικός έλεγχος διαγωγής του μαθητή δημοτικού σχολείου

α) Κανένας χαρακτηρισμός που αφορά τη διαγωγή των μαθητών δεν καταχωρείται στο βιβλίο Μη­­τρώ­ου και Προόδου και στα άλλα βιβλία και υπηρεσιακά έγγραφα.

β) Προβλήματα συμπεριφοράς αποτελούν αντικείμενο συνεργασίας μεταξύ του δι­ευ­θυ­ντή και των εκπαιδευτικών με τους γονείς και τους σχολικούς συμβούλους, για την καλύτερη δυνατή παι­δα­γω­­γι­κή αντιμετώπιση του θέματος. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, και πριν από οποιαδήποτε α­πό­φα­ση, λαμβάνε­ται σοβαρά υπόψη η βασική αρ­χή του σεβασμού της προσωπικότητας και των δικαιωμάτων του παιδιού.

γ) Οι σωματικές ποινές δεν επιτρέπονται.

δ) Η αλλαγή περιβάλλοντος του μαθητή είναι μέτρο παιδαγωγικού ελέγχου και μπο­ρεί να γί­νει με α­πόφαση του συλλόγου διδασκόντων, όταν πρόκειται για αλλαγή τμή­μα­τος, ή με τη συ­ναί­νε­ση του γονέα, όταν πρόκειται για αλλαγή σχολείου.

9. Εκκλησιασμός

Ο εκκλησιασμός των μαθητών κατά σχολείο ή τάξη πραγματοποιείται με απόφαση του συλ­λό­γου δι­δασκόντων και με τη συνοδεία των εκπαιδευτικών στις παρακάτω πε­ρι­πτώ­σεις:

α) Την εορτή των Τριών Ιεραρχών και τις εθνικές εορτές, σύμφωνα με το άρθρο 4 αυ­τού του Προ­ε­­δρι­κού Διατάγματος.

β) Την ημέρα του Πολιούχου, όταν οι τοπικές συνθήκες του εορτασμού το ε­πι­τρέ­πουν.

γ) Μία φορά τον μήνα σε εργάσιμη ημέρα, τις δύο πρώτες ώρες, μετά από συ­νεν­νόη­ση με τους υ­πεύθυνους του ιερού ναού και εφόσον εξασφαλίζονται οι α­πα­ραί­τη­τες προϋποθέσεις για ασφαλή μετάβαση των μαθητών.

δ) Εκτάκτως μέχρι τρεις φορές το διδακτικό έτος, όταν κρίνεται σκόπιμο από τον σύλ­λο­γο δι­δα­­σκό­ντων, σε ώρες λειτουργίας ή μη του σχολείου.

10. Οι μη ορθόδοξοι μαθητές

α) Μαθητές που ανήκουν σε άλλο δόγμα ή άλλο θρήσκευμα δε συμμετέχουν στον εκ­κλη­σι­α­σμό, ε­φόσον οι γονείς τους το ζητήσουν με γραπτή δήλωση. Όταν ένας α­πό τους γονείς α­νή­κει σε άλλο δόγμα ή θρησκεία, για να γίνει απαλλαγή χρειάζεται κοινή δήλωση των γο­νέ­ων. Αν οι γονείς είναι διαζευγμένοι, ισχύει η δήλωση του γο­νέ­α που έχει την επιμέλεια, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρ­θρου 8 αυτού του Π.Δ.

Οι γονείς των μη ορθόδοξων μαθητών ενημερώνονται έγκαιρα για την ημέρα και την ώρα του εκ­κλη­­σι­α­σμού, ώστε αυτοί να οδηγηθούν στο σχολείο μετά τη λήξη του. Όταν ο εκ­κλη­σι­α­σμός γίνεται έ­κτακτα ή δεν ειδοποιούνται οι γονείς και κη­δε­μό­νες των παραπάνω μαθητών, η α­πα­σχό­λη­ση και η επιτήρησή τους γίνεται με ευ­θύ­νη του σχολείου.

Οι προαναφερόμενοι μαθητές συμμετέχουν στον εορτασμό των εθνικών επετείων και στις άλ­λες εκ­δηλώσεις του σχολείου.

β) Οι παραπάνω μαθητές απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών και με α­πό­φα­ση του συλλόγου διδασκόντων ορίζεται ο τρόπος απασχόλησής τους, εντός ή ε­κτός της αί­θου­σας ή σε άλλη αίθουσα, την ώρα της διδασκαλίας του μαθήματος αυ­τού.

γ) Αν οι γονείς τους επιθυμούν να αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα ή βιβλία του σχο­λεί­ου ότι α­­κο­λου­θούν άλλο δόγμα ή θρησκεία, πρέπει να προσκομίσουν πι­στο­ποι­η­τι­κό Μητρώου ή Δη­μο­το­λο­γί­­ου, στο οποίο να αναφέρεται ότι ακολουθούν το συ­γκε­κρι­μέ­νο δόγμα.

δ) Οι παραπάνω μαθητές, εφόσον προσέρχονται στο σχολείο πριν γίνει η πρωινή προ­σευ­χή, πα­ρευ­­ρί­σκο­νται με το τμήμα που ανήκουν στον χώρο της συγκέντρωσης χω­ρίς να συμ­με­τέ­χουν στην προ­σευχή, τηρώντας απόλυτη ησυχία, σεβόμενοι τους δα­σκά­λους και τους συμ­μα­θη­τές τους που προ­σεύχονται.

ΠΗΓΗ: Προεδρικό Διάταγμα 201/98 (ΦΕΚ 161 Α΄/13.07.1998)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική λειτουργία

5 Νοεμβρίου 2010

Συμβουλές για γονείς και παιδιά

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Οι γονείς πρέπει:

1. Να μην αφήνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χωρίς επίβλεψη ενηλίκου τόσο στο σπίτι ό­σο και σε δημόσιους χώρους.

2. Να τους μαθαίνουν ότι δεν πρέπει να μιλάνε σε «ξένους».

3. Να γνωρίζουν τους φίλους των παιδιών τους και τις οικογένειές τους.

4. Να ξέρουν πάντοτε πού και με ποιον είναι τα παιδιά τους.

5. Στα εμπορικά κέντρα να ορίζουν με τα παιδιά ένα σημείο συνάντησης σε πε­ρί­πτω­ση που χα­θούν.

6. Να διδάσκουν στα παιδιά να λένε «όχι» σε ό,τι τα τρομάζει και να α­πο­μα­κρύ­νο­νται από αυ­τό.

7. Να τα προετοιμάζουν για την προστασία τους με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην τα φο­­βί­­­ζουν.


Τα παιδιά πρέπει:

8. Να γνωρίζουν το ονοματεπώνυμό τους και αυτό των γονέων τους, τη διεύθυνση κα­τοι­κί­ας και το τηλέφωνό τους. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορούν να έχουν μα­ζί τους ένα χαρτί με τις απα­ραίτητες πληροφορίες.

9. Όταν είναι μόνα τους στο σπίτι, να κλειδώνουν, να μην ανοίγουν σε αγνώστους και να γνω­ρί­ζουν πώς να απαντούν στο τηλέφωνο.

10. Να μπορούν να αναγνωρίζουν ανθρώπους με στολή, ώστε να μπορούν να ζη­τή­σουν βοή­θει­α.

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr (28.06.2011) ● ΕΙΚΟΝΑ: ckk-miteinander.be


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

Της συνέβη το σχολείο

(δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια)

Γνωρίζω ένα κοριτσάκι από τη στιγμή που γεννήθηκε –θα μπορούσε να είναι το παι­δί του κα­θε­νός μας. Ως νήπιο ήταν το θαύμα που είναι όλα τα παιδιά: η φαντασία της έχτιζε φα­ντα­σμα­γο­ρί­ες, η γλώσσα της ήταν μια λαγαρή επινόηση ανάμεσα στην ο­νο­μα­το­ποι­ί­α και τη με­τα­φο­ρά, τα αντικείμε­να ήταν ένα μυστήριο προς διερεύνηση, η φύση ένα λούνα παρκ γε­μά­το εκ­πλή­ξεις. Έγραφε ιστορι­ούλες με «ο­νει­ρο­δι­ά­δρο­μους και παιχνιδοπλατείες» αχαλίνωτα, ε­πι­νο­ώ­ντας τοπία και δράσεις· έ­στηνε σύ­ντο­μα θεατρικά στιγμιότυπα με πρωταγωνιστή τον ε­αυ­τό της και θέμα μια δεύ­τε­ρη, πα­­ράλ­λη­λη, απείρως πλούσια ζωή. Ζωγράφιζε καλύτερα α­πό τον Ντιμπιφέ και τρα­γου­δού­σε σαν αη­δονάκι.

Δέκα χρόνια αργότερα είναι μια κατάκοπη έφηβη, σφραγισμένη από την ανία. Δου­λεύ­ει ώρες πολ­­λές, χωρίς το αντάλλαγμα που της είχαν υποσχεθεί: τη γνώση. Πα­ρά­τη­σε τα τραγούδια και τις ζω­γραφιές, έχει χρόνια ολόκληρα να γράψει έστω και μια αράδα, αδιαφορεί για τα βι­βλί­α που κάπο­τε τη θάμπωναν. Κοινωνικοποιείται μέ­σω του MSN. Βαριέται αφόρητα το σχο­λεί­ο και το μόνο που την κινητοποιεί κάθε πρω­ί είναι η υποχρέωση ότι το πληκτικό οκτάωρο στα θρανία θα κυλήσει, του­λά­χι­στον, ανάμεσα στους φίλους της.

Τι συνέβη σ’ αυτό το παιδί και διέκοψε τόσο απότομα τη συνομιλία με το θαύμα; Η ορ­μο­νι­κή α­να­­στά­τω­ση της εφηβείας; Ο αποχαιρετισμός στην παιδική ηλικία και η ε­γκα­τά­λει­ψη της πρω­ταρ­χι­κής πίστης στο μαγικό; Ή απλώς η συνειδητοποίηση των ευθυνών που το βα­ραί­νουν ώσπου να καταφέ­ρει να περάσει στο πανεπιστήμιο, ό­που και θα «ξεκουραστεί» α­πο­λαμ­βά­νο­ντας επί τετραετία, κατά μέσο όρο, τους καρ­πούς των κόπων της προετοιμασίας για την εισαγωγή, χωρίς να αποκομίσει από τις ανώτατες σπουδές του παρά ελάχιστα;

Νομίζω πως αυτό που της συνέβη ήταν, απλούστατα, το σχολείο. Εγκλωβισμένη στους τέσ­σε­ρις τοίχους, καταδικασμένη να αποστηθίζει, χωρίς κανένας να της υ­πο­δει­κνύ­ει τη χαρά τού να μαθαί­νεις, αποθαρρημένη από εξουθενωμένες δα­σκά­λες που θεωρούσαν ακόμη και την πα­ρα­μι­κρή πα­ρέκκλιση από το πρόγραμμα μέγιστη πα­ρά­βα­ση. Από το Νηπιαγωγείο α­κό­μη ξέ­χα­σε να παίζει· έ­πρεπε να διαβάζει, να μα­θαί­νει γλώσσες, ακόμη κι ένα όργανο, έστω και με το ζόρι. Όσο για τον ελάχιστο ε­λεύ­θε­ρο χρόνο του Σαββατοκύριακου, αυτόν θα τον ε­ξα­ντλού­σε στο εξής στους α­νεκ­δι­ή­γη­τους «παιδότοπους» όπου σύρονται τα παιδιά, ε­κνευ­ρι­σμέ­να ή ανόρεχτα, υ­πό τον καταναγκα­σμό μιας υστερικής «ψυχαγώγησης».

Αλλιώς θα το ’θελε το σχολείο της η μικρή μου φίλη. Έναν τόπο χαράς, όπου θα δι­δα­σκό­ταν α­πό την πρώτη μέρα το πώς και το γιατί της γνώσης. Όπου θα κα­τα­λά­βαι­νε γρήγορα ότι η μά­θη­ση είναι απόλαυση, ότι ο κόσμος γίνεται πιο θαυ­μα­στός ό­ταν κατανοούμε τους μη­χα­νι­σμούς του. Ότι η Ι­στορία δεν είναι διαδοχή χρο­νο­λο­γι­ών ή απομνημόνευση νεκρών ο­νο­μά­των, αλλά περιέργεια για ό­λες τις όψεις της ζω­ής των ανθρώπων που έζησαν στο παρελθόν· και ότι όσο περισσότερα γνω­ρί­­ζου­με για τις πολλαπλές και σύνθετες όψεις του παρελθόντος τό­σο μπορούμε να κα­τα­νοή­σου­με την πολυπλοκότητα του παρόντος και να παρέμβουμε σ’ αυ­τό, για να το αλλάξουμε ή να το διαφυλά­ξουμε. Ότι η καλλιτεχνική έκφραση είναι πολλαπλή και σεβαστή· ότι η δημιουργικότητα δεν αντιμε­τωπίζεται με καχυποψία, αλλά εν­θαρ­ρύ­νε­ται και επιβραβεύεται.

Γι’ αυτό και η διαβόητη «συζήτηση για την Παιδεία» δε θα έπρεπε να εξαντλείται στην α­να­μόρ­φω­ση του Λυκείου, στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκ­παί­δευ­ση, στο άσυλο. Θα έ­πρε­πε να αρχί­ζει από το Νηπιαγωγείο, να επιμένει στο Δη­μο­τι­κό, να εμβαθύνει στο κα­θη­μαγ­μέ­νο Γυμνάσιο. Έτσι, δε θα έφταναν τα παιδιά οιονεί α­ναλ­φά­βη­τα στις εισαγωγικές ε­ξε­τά­σεις ούτε θα μελαγχολούσαν πάνω από τα τε­τρά­δι­ά τους, μηχανιστικά διεξερχόμενα την «ύ­λη», στερεύοντας από ενθουσιασμό, φτά­νο­ντας να εχθρεύονται τη γνώση, επειδή κα­νέ­νας δεν τους έδειξε πως μόνο αυ­τή μπορεί να εγ­γυηθεί την εσωτερική τους απελευθέρωση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (30.01.2009)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: εκπαίδευση

Γραμμή βοηθείας

Από το Safer Internet

● Αν έχεις συναντήσει σελίδες στο διαδίκτυο που σε σόκαραν ή σε έκαναν να νιώ­σεις ά­βο­λα...
● Αν υπάρχουν άτομα που προσπαθούν να σε προσβάλουν και να σε γελοιοποιήσουν μέ­σω δι­α­δι­κτύ­­ου...
● Ή αν, πολύ απλά, θέλεις να μιλήσεις σε κάποιον για μια δυσάρεστη διαδικτυακή ε­μπει­ρί­α σου...

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΕ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ!

Στο τηλέφωνο 800 11 800 15 τις εργάσιμες ημέρες από τις 9:00 έως τις 15:00 και στο e-mail help@saferinternet.gr μπορείς ανώνυμα και χωρίς χρέωση να ζητήσεις πλη­ρο­φο­ρί­ες και συμ­βου­λές για θέματα που σχε­τίζονται με τη ζωή σου στους ει­κο­νι­κούς κόσμους.

Να είσαι σίγουρος ότι εξειδικευμένα άτομα σε θέματα χρήσης και κατάχρησης του δι­α­δι­κτύ­ου θα διαθέσουν όσο χρόνο χρειάζεται για να ακούσουν το πρόβλημά σου και να σε βοηθήσουν ά­με­σα.



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: κείμενα για παιδιά

Το βάρος της σχολικής τσάντας

Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας

Με αφορμή ερωτήματα που διατυπώνονται σχετικά με το βάρος της σχολικής τσά­ντας των μα­θη­τών του Δημοτικού Σχολείου, σας γνωρίζουμε ότι το Παι­δα­γω­γι­κό Ιν­στι­τού­το με την υπ’ α­ριθμ. 3/2008 Πράξη του εισηγείται ορισμένα μέτρα για την α­ντι­με­τώ­πι­ση του παραπάνω θέ­μα­τος:

1. Κατά την κρίση του δασκάλου, ορισμένα βιβλία ή τετράδια εργασιών να πα­ρα­μέ­νουν στο σχο­λεί­­ο, κάτω από το θρανίο εκάστου μαθητή ή σε ειδικές κλει­στές προ­θή­κες, κυρίως στην πε­ρί­πτω­ση που η αίθουσα υποδέχεται τμήμα του Ο­λο­ή­με­ρου σχο­λεί­ου ή στην περίπτωση που το σχολείο λει­τουργεί πρωί απόγευμα (δι­πλο­βάρ­δια).

2. Βιβλία που θα μπορούσαν να παραμείνουν στο σχολείο: Τα βιβλία Γραμματικής, βι­βλί­ο μα­θη­τή Φυσικών, Εικαστικών, Φυσικής Αγωγής, Μουσικής, Λεξικών, τα Αν­θο­λό­γι­α, καθώς και τα τετράδια εργασιών ορισμένων μαθημάτων, όπως Γε­ω­γρα­φί­ας, Ιστορίας κτλ.

3. Ορισμένα τετράδια μαθητών, όπως το τετράδιο Ορθογραφίας.

ΠΗΓΗ: Εγκύκλιος Φ.12/472/40340/Γ1/15.04.2008


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική τσάντα

Για καλύτερη επικοινωνία με το μικρό παιδί

(παιδίατρος, www.pediatros-thes.gr)

Οι παρακάτω κανόνες, εάν εφαρμοστούν με συνέπεια και δημιουργικά στην κα­θη­με­ρι­νή ε­πι­κοι­νω­νί­α με το παιδί προσχολικής ηλικίας, έχουν πολύ θετική ε­πί­δρα­ση στη γλωσσική α­νά­πτυ­ξή του. Η α­νάπτυξη σωστού λόγου είναι από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες παραμέτρους που κα­θο­ρί­ζουν τη μελλοντική επιτυχία του παιδιού στο σχολείο και ίσως αργότερα στην κοι­νω­νί­α.

1. Αργή, απλή και τονισμένη ομιλία στο επίπεδο του παιδιού

Όταν μιλάμε σε ένα νήπιο, προφέρουμε τις λέξεις αργά και καθαρά. Προσπαθούμε να το­νί­ζου­με το ίδιο όλες τις συλλαβές, ώστε να μην ακούει το παιδί μέρος μόνο της λέξης. Πάντα προ­σπα­θού­με να το κοιτάμε στα μάτια. Είναι σημαντικό να βε­βαι­ω­θού­με πως και εκείνο μας βλέ­πει την ώρα που μιλά­με και παρατηρεί τα χεί­λη μας, τις εκφράσεις μας.

Οι προτάσεις μας καλό είναι να έχουν μια λέξη παραπάνω από τις προτάσεις που μπο­ρεί να φτιά­ξει το παιδί. Εάν το 18 μηνών μικρό προφέρει μερικές απλές λέξεις, προ­σπα­θού­με να του μιλάμε με α­πλές προτάσεις που έχουν δύο λέξεις, όπως «έλα ε­δώ». Το φυσιολογικό παι­δί στα 3 του χρόνια χρησιμοποιεί καλά προτάσεις με τρεις λέξεις –συνήθως υποκείμενο, ρή­μα, αντικείμενο. Εμπλουτίστε την κουβέντα, βά­ζο­ντας επίθετα ή αντωνυμίες και φτιάχνοντας προ­τά­σεις με τέσσερις λέξεις.

2. Δείξτε ενδιαφέρον και ενθουσιασμό

Το μη λεκτικό περίβλημα της ομιλίας μας έχει σημασία. Στα μικρά παιδιά αυ­θόρ­μη­τα μιλάμε πιο ζω­ντανά, με μια δραματοποίηση στη χροιά της φωνής, με χρω­μα­τι­κές α­ντι­θέ­σεις και έμ­φα­ση στον το­νισμό.

3. Κατανοήστε την προσοχή που μπορεί να δώσει ένα παιδί σε κάθε ηλικία

Συχνά εκνευριζόμαστε με τις απότομες μεταπτώσεις του ενδιαφέροντος που δεί­χνει το παιδί. Πριν ακόμη πιάσει κάτι, σπεύδει να ασχοληθεί με κάτι άλλο. Είναι κα­λό να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σου­με πόσο διαφορετικό εύρος προσοχής έχουν τα μικρά παι­διά:
● Τα βρέφη εστιάζουν σε κάτι στιγμιαία κατά τους πρώτους έξι μήνες, για μερικά δευ­τε­ρό­λε­πτα τους επόμενους έξι. Αποσπώνται απ’ ό,τι κάνουν πολύ εύκολα αν υ­πάρ­χουν πολλά ε­ρε­θί­σμα­τα στο περιβάλλον τους.
● Αργότερα, η προσοχή των μικρών παιδιών είναι άκαμπτη σε εκείνο που κάνουν κά­θε στιγ­μή. Δυ­σκολεύονται να αφοσιωθούν σε κάτι για παραπάνω από μερικά λε­πτά, μπορούν συ­νή­θως να παρα­κολουθήσουν ένα πράγμα τη φορά και αλλάζουν εν­δι­α­φέ­ρον πολύ γρή­γο­ρα (για τα δικά μας κριτή­ρια).
● Μόνο μετά τον τέταρτο χρόνο της ζωής αποκτούν συνήθως την ικανότητα να ε­στι­ά­ζουν σε έ­να παιχνίδι για παραπάνω από μερικά λεπτά και να παρακολουθούν δύ­ο ή περισσότερα πράγ­μα­τα ταυτόχρονα.

4. Ακολουθήστε την κατεύθυνση της προσοχής του παιδιού

Το μικρό παιδί ασχολείται κυρίως με το τώρα και δε θα σας ακούσει ιδιαίτερα αν του μιλάτε για ό,τι έγινε χθες ή όσα θα γίνουν αύριο. Αν εστιάζει την προσοχή του σε ένα παιχνίδι, π.χ. έ­να αυτο­κινητάκι, ακολουθήστε το και μιλήστε γι’ αυτό, τι ήχο κά­νει, αν έχει πόρτα κτλ. Α­φή­στε σ’ αυτό την πρωτοβουλία. Όταν θέλετε να τρα­βή­ξε­τε την προσοχή του σε κάτι, κατεβείτε στο επίπεδό του, βεβαιωθείτε ότι σας κοι­τά­ει, πείτε το όνομά του και έπειτα αυτό που θέλετε. Προ­σπα­θή­στε να δείτε τον κό­σμο από τη δική του οπτική γωνία, με τα δικά του μάτια. Πα­ρα­τη­ρή­στε το για λί­γο και φα­νταστείτε τι βλέπει, τι σκέφτεται, πώς το εκφράζει.

Σε γενικές γραμμές κάντε ένα βήμα πίσω: μην προτρέχετε να επιβάλλετε τη βού­λη­σή σας και τον κόσμο σας. Μπείτε στον δικό του κόσμο, αφήστε το να πάρει πρω­το­βου­λί­α και απλώς ε­μπλου­τί­στε με τον λόγο σας τη διαδρομή. Τα μικρά παιδιά μα­θαί­νουν εύκολα ό,τι α­να­κα­λύ­πτουν μόνα τους και δύσκολα ό,τι τους ε­πι­βάλ­λου­με.

5. Δώστε χρόνο και ευκαιρία στο παιδί να σκεφτεί και να αποκριθεί

Κάντε ένα ενδιαφέρον πείραμα: μαγνητοφωνήστε για δέκα λεπτά την επικοινωνία σας με το παι­δί. Αν, ακούγοντας την κασέτα, διαπιστώσετε ότι μιλάτε μόνο εσείς και εκείνο έχει αρ­θρώ­σει από κα­θόλου έως μερικές μόνο λέξεις, ίσως χρειάζεται να ξανασκεφτείτε τον τρόπο που ε­πι­κοι­νω­νεί­τε μαζί του. Πολλοί γονείς δίνουν συ­νε­χώς μια σειρά από παροτρύνσεις, προ­στα­γές και ερωτήσεις, χωρίς να στα­μα­τούν για να του δώσουν χρόνο να σκεφτεί και να αρ­θρώ­σει μια απάντηση. Άλλοι πάλι προ­τρέ­χουν να εκστομίσουν τη σωστή λέξη, να προ­σφέ­ρουν έ­τοι­μες απαντήσεις, με α­πο­τέ­λε­σμα το παιδί να μη νιώθει καν την ανάγκη να μιλήσει.

Ανάλογα με το στάδιο ωρίμανσης, τα μικρά παιδιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο α­πό εσάς για να μιλήσουν. Σεβαστείτε αυτήν τους την ανάγκη, δείξτε ότι προ­σέ­χε­τε υπομονετικά όσο πε­ρι­μέ­νε­τε την απάντηση, συνεχίζοντας να τα κοιτάτε με εν­δι­α­φέ­ρον.

6. Δώστε έμφαση στην επανάληψη

Το νήπιο έχει ανάγκη να ακούσει το ίδιο πράγμα πολλές φορές. Έχει σημασία να α­κού­σει πά­λι και πάλι την ίδια λέξη, σε διαφορετική στιγμή και πλαίσιο, για να την α­φο­μοι­ώ­σει.

7. Σχολιάστε και περιγράψτε ό,τι κάνει και κάνετε τώρα

Περιγράψτε τι κάνει και τι κάνετε κάθε στιγμή. Τα μικρά ζουν μόνο στο τώρα. Αν μα­γει­ρεύ­ε­τε, μι­λή­στε του για τα υλικά που χρησιμοποιείτε. Αν είστε στον δρόμο, προ­σέξ­τε πού κοιτάει και πε­ρι­γράψ­τε την εικόνα. Αν παίζει με ένα κουκλόσπιτο και α­νε­βά­ζει το κουκλάκι από τη σκά­λα, διανθί­στε τη σκηνή με ανάλογο «λεκτικό» πε­ρί­βλη­μα. Η τεχνική αυτή θυμίζει κάπως την α­να­με­τά­δο­ση ε­νός ποδοσφαιρικού α­γώ­να. Κάθε στιγμή, κάθε δραστηριότητα ρουτίνας, όσο φαι­νο­με­νι­κά βαρετή κι αν εί­ναι, μπορεί να γίνει ευκαιρία για λεκτικά ερεθίσματα και γλωσσική πρό­ο­δο του παι­διού.

8. Επεκτείνετε αυτό που λέει κάθε φορά

Συμπληρώστε και εμπλουτίστε καθετί που λέει. Αν σας ζητάει να το πάτε βόλτα λέ­γο­ντας «ά­τα», α­παντήστε του: «Θέλεις να πας βόλτα;». Το 18μηνο μικρό βρήκε μια πλα­στι­κή φράουλα στο πάτω­μα. Πηγαίνει προς το ντουλάπι και φωνάζει «φαγητά», δεί­χνο­ντας. Καταλαβαίνετε πως θέλει να βάλει τη φράουλα στο καλαθάκι με τα άλ­λα πλαστικά τρόφιμα που βρίσκεται μέ­σα στο ντουλάπι. Πείτε του: «Βέβαια, να βά­λου­με τη φράουλα στο καλαθάκι με τα άλλα φα­γη­τά! Έχεις δίκιο. Να και μια μπα­νά­να. Να βάλουμε κι αυτή μέσα».

9. Αφήστε κενό στην πρότασή σας για να το συμπληρώσει

«Αυτό είναι ένα...», «Κοίτα, μια...», «Δώσε μου το...». Αφήστε κάτι να λείπει, μια λέξη να εν­νο­εί­ται και δώστε χρόνο στο παιδί να τη βρει. Κοιτάξτε το στα μάτια εύθυμα πε­ρι­μέ­νο­ντας, κε­ντρί­στε το να αποκριθεί. Αν δείτε στο πρόσωπό του να α­να­πτύσ­σε­ται ντροπή, θυμός ή άγ­χος, πείτε του τη λέξη απλά, χωρίς να εστιάσετε στη σι­ω­πή του. Χρησιμοποιήστε αν χρει­ά­ζε­ται χειρονομίες, εκφράσεις, δείξτε ε­κεί­νο που θέ­λε­τε να σας ονοματίσει. Προσοχή, να κα­τα­φεύ­γε­τε σ’ αυτή την τεχνική με μέ­τρο. Αν δοθεί η εντύπωση του καταναγκασμού, το παι­δί θα α­πο­συρ­θεί, θα δι­α­κό­ψει την ε­πι­κοι­νω­νί­α.

10. Μάθετέ του να περιμένει τη σειρά του

Ένα σημαντικό στοιχείο μιας συζήτησης είναι να ξέρει κανείς πότε να μιλήσει, να πε­ρι­μέ­νει τη σει­ρά του. Οι γονείς μπορούν να διδάξουν αυτήν τη δεξιότητα με το προ­σω­πι­κό τους πα­ρά­δειγ­μα, όταν α­κούν υπομονετικά για όση ώρα χρειάζεται την α­πά­ντη­ση του νηπίου, και με τον έπαινο, όταν το μι­κρό αποκρίνεται σωστά.

11. Εμπλουτίστε καθημερινές πράξεις ρουτίνας με λόγο

Καθετί που κάνετε μέσα στην ημέρα μαζί με το παιδί είναι ευκαιρία για μάθηση και συ­νο­μι­λί­α. Κα­θη­με­ρι­νές δουλειές, όπως το μαγείρεμα, το πλύσιμο, το σιδέρωμα, το σού­περ μάρκετ, μπο­ρούν να γίνουν πιο ενδιαφέρουσες, λιγότερο βαρετές και για σας και για το παιδί, προ­σφέ­ρο­ντας ταυτό­χρονα τροφή για την ανάπτυξή του. Το κλει­δί είναι να βάζετε το μικρό ε­νερ­γά μέσα σε ό,τι κάνετε, να μην απομονώνετε τον δικό σας «μεγάλο» κόσμο μακριά από τον δι­κό του «μικρό» κόσμο.

12. Βάλτε το νήπιο να συμμετάσχει σε ό,τι κάνετε

Το νήπιο μαθαίνει κάθε στιγμή και ευκαιριακά. Οποιοδήποτε γεγονός της ημέρας μπο­ρεί να γί­νει ευ­καιρία για σωστή κουβέντα και μάθηση. Στο σούπερ μάρκετ δώ­στε του πράγματα να κά­νει, αφήστε το να συμμετάσχει. Ονομάστε τα αντικείμενα που βλέπετε. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, το μυστικό για να μπορέσετε να κάνετε ο­τι­δή­πο­τε είναι να βάλετε το μικρό να συμμετέχει σε αυτό! Διαφορετικά θα βρεθείτε δι­αρ­κώς αντιμέτωποι με τον αρνητισμό, την γκρίνια και την α­τα­ξί­α του.

13. Παίξτε με τους ήχους, τους φθόγγους, τις λέξεις

Δείξτε του ότι είναι ελεύθερο να πειραματιστεί με τη γλώσσα, να τη γνωρίσει μέσα α­πό λάθη. Πα­ρο­τρύ­νε­τέ το να αυτοσχεδιάσει, να φτιάξει ένα στιχάκι ή τραγουδάκι α­πό μια συλλαβή. Έ­τσι του τονίζετε τον αυθορμητισμό, την αυτοπεποίθηση, του δί­νε­τε εφόδια να ανακαλύψει μό­νο του πτυχές του κόσμου –και της γλώσσας. Μη φο­βά­στε να ακουστείτε «ανόητοι», να κά­νε­τε γελοίους ήχους ή να πείτε αδόκιμες λέ­ξεις και φράσεις.

14. Όχι στον καταιγισμό ερωτήσεων

Τα νήπια, ιδιαίτερα κάτω των τριών χρόνων, είναι μπερδεμένα. Μόλις ξεκίνησαν να γνω­ρί­ζουν τον κόσμο, μα πολλά πράγματα είναι ακόμα πρωτόφαντα, συνιστούν γρί­φο. Μπερ­δεύ­ο­νται να οριοθε­τήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό. Επιπλέον δυ­σκο­λεύ­ο­νται ακόμη να εκ­φρα­στούν με τις λέξεις. Αν φανταστείτε για λίγο τον ψυ­χι­σμό τους, θα καταλάβετε γιατί το να τα ρω­τά­με συνέχεια δεν είναι και τόσο καλή ιδέα. Ό­σο περισσότερες ερωτήσεις τους α­πευ­θύ­νου­με τόσο πιο έντονα θα εναντιω­θούν, θα βρεθούν σε σύγχυση, θα κόψουν τις γέφυρες της επικοινωνίας. Αυτό ισχύει ι­δι­αί­τε­ρα αν οι ερωτήσεις είναι κυρίαρχες στον λόγο μας, τους προ­σφέ­ρουν επιλογές που δεν ξέρουν να χειρι­στούν, προέρχονται από πολλά άτομα ταυ­τό­χρο­να ή από ά­το­μα λιγότερο οικεία. Οι πολλές ερωτή­σεις είναι ένας σίγουρος τρόπος να ο­δη­γή­σου­με σε πρώιμο τέλος τη συνομιλία μας με ένα νήπιο.

Μόνο αργότερα, συνήθως στα 3-5 χρόνια, όταν αρχίσει να κάνει από μόνο του ε­ρω­τή­σεις (τα α­τέ­λειω­τα γιατί και πώς), μπορούμε να ενσωματώσουμε στον λόγο μας ε­ρω­τή­σεις –και πάλι με τρόπο φυσιολογικό, μη απαιτητικό, όπως μιλάμε με έ­ναν ε­νή­λι­κο και όχι εν είδη κα­ται­γι­σμού.

15. Προτιμήστε τις ανοιχτές από τις κλειστές ερωτήσεις

«Τι είναι αυτό;», «Τι θέλεις;», «Τι χρώμα είναι το μπλουζάκι;», «Πόσο χρονών είσαι;» «Α­γα­πάς τον παππού σου;», «Θέλεις να παίξουμε;», «Είναι καλό;», «Σ’ αρέσει;»... Δε­κά­δες πα­ρό­μοι­ες κλειστές ερωτήσεις ταλαιπωρούν κάθε μέρα τα μικρά παιδιά κά­τω των τριών χρο­νών. Δεν προσθέτουν τίπο­τα ενδιαφέρον για το παιδί, είναι κα­τα­να­γκα­στι­κές ή χι­λιο­ει­πω­μέ­νες, δέχονται μόνο μια μονολεκτική απάντηση, συνήθως «ναι» ή «όχι», προκαλούν α­ντί­δρα­ση και εναντίωση, κλείνουν αντί να ανοίγουν την κου­βέ­ντα μαζί τους.

Είναι πολύ προτιμότερο να μετατρέπετε τις ερωτήσεις σας σε ανοιχτές, οι οποίες πα­ρο­τρύ­νουν το παιδί να σκεφτεί, να απαντήσει με πολλές λέξεις και να συνεχίσει την κουβέντα. Για πα­ρά­δειγ­μα: «Ωραία, μπήκε ο πειρατής στο δωμάτιο. Τώρα πώς θα ανοίξει την πόρτα;» ή «Εί­ναι επικίνδυνο να κατέβεις τη σκάλα μόνος σου. Γιατί; Ξέ­ρεις;».

16. Ποτέ μην το κριτικάρετε αν πει κάτι λάθος

Ένα μικρό βλέπει με έξαψη τη μαμά του να βάζει το καρότσι του στο πορτ μπαγκάζ του αυ­το­κι­νή­του. «Άτα!», αναφωνεί. Μην του πείτε «Δεν είναι άτα αλλά βόλτα». Αυ­τό θα το α­πο­θαρ­ρύ­νει, θα του χαμηλώσει την αυτοπεποίθηση στις γλωσσικές του ι­κα­νό­τη­τες και θα το α­πο­τρέ­ψει από το να σας μιλάει ελεύθερα. Πείτε του μπρά­βο για την προσπάθεια και ε­πα­να­λά­βε­τε τη λέξη σωστά ειπω­μένη. Αναγνωρίστε την α­ξί­α της απάντησής του, έστω και λαν­θα­σμέ­νης, και παρακινήστε το, βοη­θήστε το δί­νο­ντάς του στοιχεία, ώστε να βρει τη σωστή α­πά­ντη­ση. Τα θετικά σχόλια είναι πο­λύ ση­μαντικά για να ανθίσει η ομιλία του.

17. Αποφύγετε το πατρονάρισμα και τον εκπαιδευτικό τόνο

Τα παιδιά ξέρουν να διαβάζουν τον εμφανώς διδακτικό, «στημένο» τόνο. Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα α­ντι­δρούν με αρνητισμό και τελικά δε μαθαίνουν εκείνο που θέλετε. Ε­πί­σης μα­θαί­νουν κα­λύ­τε­ρα όχι με τη δική σας καθοδήγηση αλλά όταν εξερευνούν μόνα τους τα πράγματα, με δικό τους κίνητρο. Όσα και να τους πείτε για τους δει­νό­σαυ­ρους, δε θα μάθουν τίποτα αν δεν πιά­σουν στα χέρια τους ένα πλαστικό δει­νο­σαυ­ρά­κι από δικό τους ενδιαφέρον και δεν κά­νουν τις ερωτήσεις που αυτά θέ­λουν. Μπο­ρεί­τε να τα παροτρύνετε, να προσφέρετε λύσεις όταν ζη­τούν βοήθεια, αλλά όχι να τα καθοδη­γήσετε. Τα νήπια διαισθάνονται τον εκπαιδευτικό τόνο ως τεχνητό, α­φύ­σι­κο, έξω από τις άμεσες παραστάσεις που τα αφορούν και τελικά α­πω­θού­νται α­πό αυτόν.

18. Μιλήστε για σκέψεις και συναισθήματα

Διερευνήστε και εκφράστε συναισθήματα δικά σας και του παιδιού. Μιλήστε με ει­λι­κρί­νει­α για ι­δέ­ες και σκέψεις: Σίγουρα θα εκπλαγείτε από τις ώριμες απαντήσεις του. Είναι καλό να ε­ξοι­κει­ώ­νε­ται με την ανθρώπινή μας υπόσταση, πέρα από το κα­θα­ρό γονεϊκό μας πρόσωπο.

19. Δώστε τροφή στη φαντασία

Τα παραμύθια προσφέρουν στο παιδί υλικό για να κεντρίσει τη φαντασία του. Όταν φτά­σει στο στάδιο της μαγικής σκέψης, γύρω στα 2-4 χρόνια, μπείτε στη δική του λο­γι­κή. Μη φο­βά­στε ότι θα ακουστείτε παράλογοι, ονειροπόλοι, μη πραγματιστές. Μι­λή­στε του για νε­ράι­δες, για δράκους και για όλα εκείνα τα μοτίβα που βρίσκονται κρυμ­μέ­να σε όλα τα καλά πα­ρα­μύ­θια, φανταστικά μα πο­λύ χρήσιμα για να κα­τα­νοή­σουν την πραγματικότητα.

20. Χρησιμοποιήστε άφθονο παιχνίδι προσποίησης

Το κουκλοθέατρο –ή και το θέατρο σκιών– είναι ένας εκπληκτικός, έξυπνος τρό­πος για να α­νά­ψε­τε τη φαντασία του παιδιού, να εμπλουτίσετε το λεξιλόγιό του αλ­λά και να «α­να­πα­ρα­στή­σε­τε» προ­βλήματα και καθημερινές καταστάσεις. Στην τε­λευ­ταί­α περίπτωση, δη­μι­ουρ­γώ­ντας για παράδειγμα μια σκηνή με μια προστριβή α­νά­με­σα σε αδερφάκια, βοηθάτε να ε­κτο­νω­θούν άσχημα συναισθήματα των παιδιών, βλέ­πε­τε βαθύτερα μέσα στην ψυχή τους και προ­σφέ­ρε­τε έδαφος για ανακωχή.

21. Βιβλίο, αυτό το υπέροχο μέσο επικοινωνίας

Ένα από τα ιδιαίτερα πολύτιμα δώρα που μπορούμε να κάνουμε στο παιδί είναι να του εμ­φυ­σή­σου­με αγάπη για τα βιβλία από πολύ νωρίς, πριν τα πρώτα του γε­νέ­θλι­α. Περιεργαζόμενοι έ­να παιδικό βιβλιαράκι γεμάτο εικόνες μαζί με το παιδί, πε­τυ­χαί­νου­με πάρα πολλά:
● Περνάμε όμορφες, χαλαρές στιγμές –ιδιαίτερα πριν τον ύπνο.
● Δημιουργούμε όμορφες συνήθειες που θα αντέξουν στο μέλλον.
● Χτίζουμε τη σχέση μας με το παιδί.
● Του δίνουμε άπειρα λεκτικά ερεθίσματα.
● Το προσκαλούμε να εκφράζει αυτά που σκέφτεται και αισθάνεται.
● Προάγουμε την κοινωνική και συναισθηματική του ανάπτυξη και αναπτύσσουμε τη φα­ντα­σί­α του.

22. Το παιδί μαθαίνει καλύτερα καινούργιες λέξεις όταν χρησιμοποιεί όλες τις αι­σθή­σεις του

Όταν το παιδί προσπαθεί να εκφράσει κάτι ζωντανό, χειροπιαστό και παραστατικό, μα­θαί­νει πιο γρήγορα. Η λέξη «αγελάδα» θα του εντυπωθεί σιγά σιγά αν τη βλέπει στη ζωγραφιά ενός βι­βλί­ου, κάπως πιο γρήγορα αν στο βιβλίο υπάρχει αληθινή ει­κό­να αγελάδας, ακόμη πιο σύ­ντο­μα αν ο μπα­μπάς, την ώρα που διαβάζει το βιβλίο, του κάνει παραστατικά «μουου...», ά­με­σα αν την παρατη­ρήσει από κοντά σε μια φάρ­μα. Θα μάθει γρήγορα τα ονόματα των φρού­των, αν πειραματιστεί και βυθίσει τα χε­ρά­κια του στα πραγματικά.

23. Μουσική και χορός

Η μουσική επηρεάζει θετικά την ψυχοκινητική ανάπτυξη πριν από τη γέννηση α­κό­μα. Εν­θαρ­ρύ­νο­ντας στο μικρό τη μουσική και κινητική έκφραση, ενθαρρύνουμε ταυ­τό­χρο­να τρόπους ε­πι­κοι­νω­νί­ας με άλλους ανθρώπους και την εξωστρέφεια.

24. Επαφή με μεγαλύτερο κύκλο ανθρώπων: δώρο στην επικοινωνία

Κάθε επιπλέον μέλος σε μια οικογένεια εμπλουτίζει το γλωσσικό περιβάλλον στο ο­ποί­ο με­γα­λώ­νει ένα παιδί. Ο παραδοσιακά πολυκύτταρος οργανισμός της ελ­λη­νι­κής οικογένειας, με τις για­γιά­δες, τους παππούδες, τους θείους, τα ξα­δέρ­φια, α­πο­τε­λεί μια πολυτέλεια που συχνά λεί­πει από τις οι­κογένειες δυτικών κοι­νω­νι­ών. Προ­σθέ­τει ζωτικότητα στη ζωή του παιδιού, αρ­κεί όλοι οι ενήλικες να ε­πι­κοι­νω­νούν με τους σωστούς τρόπους που αναφέρονται πα­ρα­πά­νω και να αφήνουν το παι­δί να εκφραστεί το ίδιο και να απαντήσει.

Είναι αλήθεια ότι τα νήπια περνούν ιδιαίτερα δημιουργικές στιγμές και α­πορ­ρο­φούν γνώσεις και ε­μπειρίες όταν συναναστρέφονται μεγαλύτερα παιδιά σχολικής η­λι­κί­ας, αδέρφια ή μη. Ί­σως έχετε αισθανθεί κι εσείς την ξεχωριστή χημεία που α­να­πτύσ­σε­ται ανάμεσα σε ένα δί­χρο­νο και ένα δεκά­χρονο παιδί. Προσφέροντας ευ­και­ρί­ες για παιχνίδι με μεγαλύτερα παιδιά, δί­νε­τε στο μικρό ερεθί­σματα για γλωσ­σι­κή ανάπτυξη και για μια άλλου τύπου επικοινωνία.

25. Οικογένεια γύρω από το τραπέζι: δώρο στην επικοινωνία

Όλα τα μέλη μιας οικογένειας μαζεύονται για φαγητό γύρω από το τραπέζι. Συ­ζη­τούν, α­νταλ­λάσ­σουν τις εμπειρίες της ημέρας, ενώνονται με μια μαγική χη­μεί­α. Αυ­τή η υπέροχη, πα­ρα­δο­σι­α­κή συ­νήθεια, ιδιαίτερα αγαπητή σε μεσογειακούς λαούς και απούσα σε βόρειους, είναι μια δυνητικά πλούσια εμπειρία επικοινωνίας και για τα μικρά παιδιά. Τρώτε μαζί με το μικρό, α­δράξ­τε την ευ­καιρία για τη χαρά, την ε­ξε­ρεύ­νη­ση, την κουβέντα που προσφέρει το τραπέζι και η διαδικασία του φαγητού.

ΠΗΓΗ: www.dietup.gr


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

3 Νοεμβρίου 2010

Σχολικά κυλικεία: κερδοσκοπία ή υγεία;

Από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών

Παρά την ύπαρξη του νομοθετικού πλαισίου και επειδή κάθε χρόνο πολλά κυλικεία δι­α­θέ­τουν μη ε­γκεκριμένα είδη με επιχείρημα την οικονομική απόδοση της ε­πι­χεί­ρη­σης ή τη δυνατότητα των μαθη­τών να προμηθεύονται τα απαγορευμένα είδη από τα γειτονικά καταστήματα, ζη­τού­με άμεσους και αυστηρούς ελέγχους από τους αρ­μό­δι­ους φορείς (Διευθύνσεις Υγείας των Νο­μαρ­χι­α­κών Αυτοδιοική­σεων της χώ­ρας) και τις περιφερειακές Διευθύνσεις του Ε.Φ.Ε.Τ.

Ως γονείς, βέβαια, οφείλουμε:

● Να διεκδικήσουμε μέσω των Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων την ενεργοποίηση της θε­σμο­θε­τη­μέ­­νης σχολικής επιτροπής και σ’ αυτόν τον τομέα. Οι σχολικές ε­πι­τρο­πές, σύμφωνα με τον Ν.1894/90 (ΦΕΚ 110/27-08-90 Α΄), είναι υπεύθυνες για την α­νά­θε­ση της λειτουργίας των κυλικείων των δημό­σιων σχολείων και την εκ­με­τάλ­λευ­σή τους. Οι επιτροπές, λοιπόν, πρέ­πει να ασκούν εποπτεία στα κυλικεία και να κα­ταγ­γέλ­λουν στους αρμόδιους φορείς τυχόν πα­ρα­βι­ά­σεις της νομοθεσίας.

● Να απαιτήσουμε και να επιβάλλουμε την εφαρμογή της υγειονομικής διάταξης α­πό τους αρ­μό­δι­­ους φορείς της πολιτείας.

● Να ζητήσουμε οι ίδιοι ενημέρωση και επιμόρφωση σε θέματα υγιεινής δι­α­τρο­φής.

● Να προσέξουμε τις διατροφικές συνήθειες της οικογένειάς μας, ώστε να μην ο­δη­γού­με τα παι­διά στην απροβλημάτιστη κατανάλωση βλαβερών προϊόντων.

Οι μαθητές πρέπει να επιμορφώνονται για τη σωστή διατροφή μέσα από ειδικά προ­γράμ­μα­τα αγω­γής καταναλωτή στα σχολεία. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να ε­ντα­θούν σε α­ριθ­μό και περιε­χόμενο.

ΠΗΓΗ: kepka.org (01.09.2010)

Σκοπός και λειτουργία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

Αποσπάσματα από τον νόμο 1566/85

Άρθρο 1

1. Σκοπός της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι να συμβάλει στην ο­λό­πλευ­ρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυ­χο­σω­μα­τι­κών δυ­νά­με­ων των μαθητών, ώ­στε, ανεξάρτητα από φύλο και κα­τα­γω­γή, να έ­χουν τη δυνατότητα να ε­ξε­λι­χθούν σε ολοκληρωμέ­νες προσωπικότητες και να ζή­σουν δημιουργικά.

Ειδικότερα υποβοηθεί τους μαθητές:

α) Να γίνονται ελεύθεροι, υπεύθυνοι, δημοκρατικοί πολίτες, να υπερασπίζονται την ε­θνι­κή α­νε­ξαρ­­τη­σί­α, την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και τη δημοκρατία, να ε­μπνέ­ο­νται από α­γά­πη προς τον άνθρωπο, τη ζωή και τη φύση και να διακατέχονται α­πό πίστη προς την πα­τρί­δα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής πα­ρά­δο­σης. Η ελευθερία της θρη­σκευ­τι­κής τους συνείδησης είναι απαραβίαστη.

β) Να καλλιεργούν και να αναπτύσσουν αρμονικά το πνεύμα και το σώμα τους, τις κλί­σεις, τα εν­­δι­α­φέ­ρο­ντα και τις δεξιότητές τους. Να αποκτούν, μέσα από τη σχο­λι­κή τους αγωγή, κοι­νω­νι­κή ταυτότητα και συνείδηση, να αντιλαμβάνονται και να συ­νει­δη­το­ποι­ούν την κοι­νω­νι­κή αξία και ισοτι­μία της πνευματικής και της χει­ρω­να­κτι­κής εργασίας. Να ενημερώνονται και να α­σκού­νται πάνω στη σωστή και ω­φέ­λι­μη για το ανθρώπινο γένος χρήση και αξιοποίηση των α­γα­θών του σύγχρονου πο­λι­τι­σμού, καθώς και των αξιών της λαϊκής μας παράδοσης.

γ) Να αναπτύσσουν δημιουργική και κριτική σκέψη και αντίληψη συλλογικής προ­σπά­θει­ας και συ­νεργασίας, ώστε να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και με την υ­πεύ­θυ­νη συμμετοχή τους να συντε­λούν αποφασιστικά στην πρόοδο του κοινωνικού συ­νό­λου και στην ανάπτυξη της πατρίδας μας.

δ) Να κατανοούν τη σημασία της τέχνης, της επιστήμης και της τεχνολογίας, να σέ­βο­νται τις αν­­θρώ­πι­νες αξίες και να διαφυλάσσουν και προάγουν τον πολιτισμό.

ε) Να αναπτύσσουν πνεύμα φιλίας και συνεργασίας με όλους τους λαούς της γης, προ­σβλέ­πο­ντας σε έναν κόσμο καλύτερο, δίκαιο και ειρηνικό.

2. Βασικοί συντελεστές για την επίτευξη των παραπάνω σκοπών είναι:

α) Η προσωπικότητα και η κατάρτιση του προσωπικού όλων των κλάδων και των βαθ­μί­δων της εκ­παίδευσης.

β) Τα αναλυτικά προγράμματα, τα σχολικά βιβλία και τα λοιπά διδακτικά μέσα, κα­θώς και η σω­­στή χρήση τους.

γ) Η εξασφάλιση όλων των αναγκαίων προϋποθέσεων και μέσων για την α­πρό­σκο­πτη λει­τουρ­γί­α των σχολείων.

δ) Η δημιουργία του απαραίτητου παιδαγωγικού κλίματος με την ανάπτυξη αρ­μο­νι­κών δι­α­προ­σω­πι­­κών σχέσεων στο σχολείο και στην τάξη και με τον σεβασμό προς την προ­σω­πι­κό­τη­τα του κάθε μα­θητή.

4. Γλώσσα διδασκαλίας, που αποτελεί και αντικείμενο συστηματικής διδασκαλίας και γλώσσα των διδακτικών βιβλίων των μαθητών και των βιβλίων των εκ­παι­δευ­τι­κών, είναι η δημοτική, ό­πως δια­μορφώνεται από τον λαό και τη δόκιμη λο­γο­τε­χνί­α, χωρίς την αυτούσια μεταφορά ξέ­νων λέξεων.

Άρθρο 2

3. Η φοίτηση είναι υποχρεωτική στο δημοτικό σχολείο και στο γυμνάσιο, εφόσον ο μα­θη­τής δεν έ­χει υπερβεί το 16ο έτος της ηλικίας του. Όποιος έχει την επιμέλεια του προσώπου του α­νη­λί­κου και παραλείπει την εγγραφή ή την εποπτεία του ως προς τη φοίτηση τιμωρείται σύμ­φω­να με το άρθρο 458 του Ποινικού Κώδικα.

4. Μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που έχουν ειδικές εκ­παι­δευ­τι­κές α­νάγκες φοιτούν σε ειδικά σχολεία ή σε ειδικές τάξεις ή ε­ντάσ­σο­νται σε κανονικές τάξεις, για να πά­ρουν την κατάλληλη, σε κάθε περίπτωση, ειδική α­γω­γή και μάθηση.

6. Η πρωτοβάθμια και η δευτεροβάθμια εκπαίδευση παρέχεται από το κράτος δω­ρε­άν.

7. Τα διδακτικά βιβλία και τα βιβλία των εκπαιδευτικών χορηγούνται δωρεάν στους μαθητές και στους εκπαιδευτικούς αντίστοιχα. Με απόφαση του Υπουργού Ε­θνι­κής Παιδείας και Θρη­σκευ­μά­των μπορεί να καθιερωθεί η υποχρέωση των μα­θη­τών να διατηρούν τα βιβλία σε κα­λή κατάσταση και να τα επιστρέφουν στο σχο­λεί­ο στο τέλος του διδακτικού έτους, καθώς ε­πί­σης και οι κυρώσεις για τους μα­θη­τές που παραβιάζουν αυτή την υποχρέωση και για ό­σους α­σκούν την επιμέλεια του προ­σώπου τους.

8. Οι δαπάνες λειτουργίας των σχολείων αντιμετωπίζονται με κρατικές ε­πι­χο­ρη­γή­σεις προς την το­πική αυτοδιοίκηση, η οποία έχει την ευθύνη της δι­ά­θε­σης και δι­α­χεί­ρι­σης των σχετικών πι­στώ­σε­ων. Τα τυχόν αδιάθετα υπόλοιπα από τις ε­πι­χο­ρη­γή­σεις αυτές επιστρέφονται στον κρα­τι­κό προϋπολο­γισμό στο τέλος κάθε οι­κο­νο­μι­κού έτους.

Άρθρο 4

1. Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική α­νά­πτυ­ξη των μα­θητών μέσα στα πλαίσια που ορίζει ο ευρύτερος σκοπός της πρω­το­βάθ­μι­ας και δευ­τε­ρο­βάθ­μι­ας εκ­παίδευσης.

Ειδικότερα, το δημοτικό σχολείο βοηθεί τους μαθητές:

α) Να διευρύνουν και αναδιατάσσουν τις σχέσεις της δημιουργικής τους δρα­στη­ρι­ό­τη­τας με τα πράγματα, τις καταστάσεις και τα φαινόμενα που μελετούν.

β) Να οικοδομούν τους μηχανισμούς που συμβάλλουν στην αφομοίωση της γνώσης, να α­να­πτύσ­σο­­νται σωματικά, να βελτιώνουν τη σωματική και ψυχική τους υγεία και να καλ­λι­ερ­γούν τις κινητικές τους ικανότητες.

γ) Να κατακτούν το περιεχόμενο των βασικότερων εννοιών και να αποκτούν, βαθ­μι­αί­α, την ι­κα­νό­τη­­τα να ανάγονται από τα δεδομένα των αισθήσεων στην πε­ρι­ο­χή της αφηρημένης σκέ­ψης.

δ) Να αποκτούν την ικανότητα ορθής χρήσης του προφορικού και γραπτού λόγου.

ε) Να εξοικειώνονται βαθμιαία με τις ηθικές, θρησκευτικές, εθνικές, αν­θρω­πι­στι­κές και άλλες α­ξί­ες και να τις οργανώνουν σε σύστημα αξιών.

στ) Να καλλιεργούν το αισθητικό τους κριτήριο, ώστε να μπορούν να εκτιμούν τα έρ­γα της τέ­χνης και να εκφράζονται ανάλογα, μέσα από τα δικά τους καλλιτεχνικά δη­μι­ουρ­γή­μα­τα.

ΠΗΓΗ: Νόμος 1566/85 (ΦΕΚ 167 Α΄/30.09.1985)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική λειτουργία

2 Νοεμβρίου 2010

Συμβουλές διαπαιδαγώγησης

Από τον Berry Brazelton
(καθηγητής Παιδιατρικής και Ψυχολογίας)

1. Πρέπει να ακούμε περισσότερο και να μιλάμε λιγότερο. Είναι πολύ εύκολο να κου­­ρά­­σου­­με ένα παιδί με πολλές πληροφορίες που μπορεί ακόμα και να μην κα­τα­λα­βαί­νει. Καλό θα ήταν να απο­φεύγουμε τα κηρύγματα και να δείχνουμε προσοχή στις ανησυχίες του. Είναι πο­λύ σημαντικό να σε­βόμαστε τι γνωρίζουν τα παιδιά αλ­λά και τα όρια των γνώσεών τους.

2. Δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς. Σταματήστε να ελπίζετε ότι θα κάνετε τα πάντα τέ­λει­α. Τέ­λει­οι γονείς δεν υπάρχουν, γι’ αυτό φροντίστε να μαθαίνετε από τα λάθη σας. Σπανίως τα παι­διά θα σας ανταμείψουν για τις επιτυχίες σας. Αντίθετα, θα φρο­ντί­ζουν να σας υ­πεν­θυ­μί­ζουν –σχεδόν πάντα– τις αποτυχίες σας.

3. Πείτε ναι στις παραδόσεις. Οι οικογενειακές συνήθειες και παραδόσεις είναι πο­λύ ση­μα­ντι­κές για τα παιδιά. Αδράξτε ευκαιρίες για συνεύρεση μαζί τους στο πρω­ι­νό ή το με­ση­με­ρια­νό. Χαρείτε τις γιορτές με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ζωγραφίστε, φτιάξ­τε κατασκευές (π.χ. στο­λί­δια για το χρι­στουγεννιάτικο δέντρο). Επιδιώξτε τις συναντήσεις με τους παππούδες και τις για­γιά­δες (ενισχύουν τα οικογενειακά «ή­θη και έθιμα»).

4. Η πειθαρχία είναι σημαντική. Η πειθαρχία είναι το δεύτερο σημαντικό πράγμα με­τά την α­γά­πη. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν τα όριά τους. Σε καμία περίπτωση η πει­θαρ­χί­α δεν εί­ναι συνώνυμο της τιμωρίας. Αντίθετα, αποτελεί ένα είδος δι­δα­σκα­λί­ας και έναν τρόπο εκ­δή­λω­σης της αγάπης σας απέναντί τους.

5. Ψάξτε τις αιτίες της συμπεριφοράς του. Μάθετε να ξεχωρίζετε τις πραγματικές αι­τί­ες που κρύ­βονται πίσω από τη συμπεριφορά του παιδιού και μη μένετε στις ε­πι­φα­νει­α­κές α­ντι­δρά­σεις. Τα πά­ντα έχουν μια αιτία. Εναρμονιστείτε με το παιδί σας!

6. Μη σπαταλάτε ενέργεια για ασήμαντα πράγματα. Η παραμικρή αταξία δεν πρέπει να γί­νε­ται θέμα. Αντίθετα, θα πρέπει να το κάνετε θέμα, όταν το παιδί όντως πα­ρα­βι­ά­ζει τα όρια. Πολ­λές φο­ρές γίνονται μάχες για πράγματα που πρέπει να α­πο­φα­σί­ζει το παιδί, όπως, για πα­ρά­δειγ­μα, το «πόσο θα φάει». Ξεκαθαρίστε ποιες συ­μπε­ρι­φο­ρές θεωρείτε απαράδεκτες (π.χ. παιχνίδια με σπίρ­τα).

7. Προσπαθήστε να είστε δίπλα του. Ο σεβασμός στις ανάγκες του παιδιού είναι πο­λύ ση­μα­ντι­κός. Όταν σας ρωτά κάτι, στρέψτε την προσοχή σας πάνω του. Στα­θεί­τε δίπλα του σε προ­βλή­μα­τα που αντιμετωπίζει. Όταν είναι στενοχωρημένο, ρω­τή­στε το τι έχει, μιλήστε του, δείξ­τε του πόσο συμμερίζεστε το πρόβλημά του.

8. Παρατηρήστε το παιδί σας. Μη σταματήσετε ποτέ να παρατηρείτε τα μη λεκτικά μη­­νύ­­μα­­τα του παιδιού. Μάθετε να παρατηρείτε τη συμπεριφορά του. Πα­ρα­κο­λου­θή­στε τις ενδείξεις. Το άτονο πρόσωπο, το απόμακρο βλέμμα, οι σκυφτοί ώμοι εί­ναι σημάδια ενός μηνύματος.

9. Τα παιδιά κάνουν ό,τι κάνετε. Εάν πείτε στο παιδί σας να μη μιλά άσχημα κι εσείς σε ένα δευ­τε­ρό­λε­πτο αρχίσετε να βρίζετε, το παιδί θα κάνει ακριβώς αυτό που κά­νε­τε. Με λίγα λό­για, το παι­δί θυμάται τη συμπεριφορά και όχι τα λόγια σας. Είναι, ε­πί­σης, πολύ σημαντικό να του δείχνετε πότε συγκρατείτε τον εαυτό σας. Είστε, για πα­ρά­δειγ­μα, στο αυτοκίνητο και, αντί να βρίσετε τον οδηγό που πάει να σας προ­σπε­ρά­σει πάνω στη στροφή, του λέτε: «Θύμωσα πο­λύ μ’ αυτόν τον οδηγό, αλ­λά θα ή­ταν κακό και επικίνδυνο ενώ οδηγώ να φωνάζω».

10. Η ανάγκη τού να ανήκουν κάπου. Σε μια εποχή που διαφορετικοί λαοί με δι­α­φο­ρε­τι­κές νο­ο­τρο­πί­ες καλούνται να συνυπάρξουν είναι πολύ καλό για τα παιδιά να νιώ­θουν περήφανα για την κουλτούρα, την εθνικότητα και την καταγωγή τους.



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση