11 Σεπτεμβρίου 2011

Ο δωδεκάλογος της οδικής ασφάλειας

Από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς»

Με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν ευ­ά­λω­τοι χρή­­στες του δρόμου, καθόσον τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν πα­γκο­σμί­ως τη δεύτερη αι­τί­α θανάτου για τις ηλικίες 5-14 ετών.

Το Ι.Ο.ΑΣ., με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, επισημαίνει προς τους γο­νείς, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες γενικότερα τους βασικούς κα­νό­νες οδικής α­σφά­λει­ας που πρέπει να τηρούνται για την ασφάλεια των παιδιών. Συ­γκε­κρι­μέ­να:

1. Οι γονείς αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά τους. Για τον λόγο αυ­τό θα πρέ­πει οι ίδιοι να αποτελέσουν σωστό πρότυπο συμπεριφοράς στον δρόμο ως πε­ζοί και ως ο­δη­γοί.

2. Τα παιδιά ηλικίας έως 8 ετών όταν διασχίζουν τον δρόμο θα πρέπει να συ­νο­δεύ­ο­νται πά­ντα από κάποιον ενήλικο, ο οποίος θα τα κρατάει σφιχτά από το χέρι. Σε αυ­τήν την ηλικία τα παι­διά δεν μπορούν να αντιληφθούν ακόμη την απόσταση ή την τα­χύ­τη­τα ενός αυτοκινήτου και είναι δύσκολο να προστατεύσουν τον εαυτό τους α­πό έ­να διερχόμενο όχημα.

3. Φορέστε τους ανοιχτόχρωμα ρούχα. Προτιμάτε σχολικές τσάντες και αθλητικά πα­πού­τσια με α­νακλαστικά στοιχεία. Μπορείτε επίσης να προσθέσετε στην τσάντα ή στα παπούτσια τους ανακλα­στικά αυτοκόλλητα.

4. Επιλέξτε μια ασφαλή διαδρομή από και προς το σχολείο και κρατάτε το παιδί από το χέρι και πάντοτε από την εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου. Εξηγήστε του τους κινδύνους που εν­δε­χο­μέ­­νως να αντιμετωπίσει.

5. Μην επιτρέπετε στο παιδί να διασχίζει τον δρόμο ανάμεσα από παρκαρισμένα ο­χή­μα­τα. Μια τέ­τοια περίπτωση είναι επικίνδυνη, καθώς οι οδηγοί δε θα μπορούν να το διακρίνουν.

6. Δείξτε του οι ίδιοι πώς να διασχίζει τον δρόμο ως ακολούθως:
6. – Βρείτε ένα ασφαλές σημείο.
6. – Σταματήστε πριν την άκρη του πεζοδρομίου.
6. – Κοιτάξτε και ακούστε με προσοχή αν πλησιάζουν οχήματα.
6. – Κοιτάξτε αριστερά, δεξιά και πάλι αριστερά.
6. – Περιμένετε να απομακρυνθούν τα τυχόν διερχόμενα οχήματα.
6. – Διασχίστε προσεχτικά τον δρόμο χωρίς να τρέχετε.

7. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες. Μετά από κάποιο δι­ά­στη­μα μπο­­ρεί­τε να του ζητήσετε να σας περάσει απέναντι.

8. Στο αυτοκίνητο τα μικρά παιδιά θα πρέπει πάντα να είναι δεμένα στο ειδικό κα­θι­σμα­τά­κι. Δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ μόνα τους στο αυτοκίνητο.

9. Η αποβίβαση και επιβίβαση του παιδιού από το όχημα πρέπει να γίνεται από την πλευ­ρά του πε­ζοδρομίου, όσο πιο κοντά στην είσοδο του σχολείου. Ποτέ μην παρ­κά­ρε­τε απέναντι α­πό την είσοδο του σχολείου καλώντας τα παιδιά να έρθουν σε εσάς. Δι­α­σφα­λί­στε την προ­στα­σί­α τους, χωρίς ω­στόσο να παρεμποδίζεται η ομαλή κυ­κλο­φο­ρί­α των λοιπών οχημάτων και πεζών.

10. Σεβαστείτε και διευκολύνετε το έργο του σχολικού τροχονόμου.

11. Αποτελέστε οι ίδιοι σωστό πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί φορώντας τη ζώ­νη σας, ε­πι­δει­­κνύ­ο­ντας ευγένεια κατά την οδήγηση και σεβόμενοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.

12. Σε περίπτωση που το παιδί χρησιμοποιεί λεωφορείο, θα πρέπει να του ε­πι­ση­μά­νε­τε ότι πρέ­πει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό κατά την επιβίβαση και αποβίβασή του από αυτό. Μέσα στο λεωφο­ρείο θα πρέπει να παραμένει καθισμένο και δεμένο, με τα πράγματά του το­πο­θε­τη­μέ­να κάτω από το κάθισμα, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδρομής.

Για τα σχολεία

Πέρα από τις εξαγγελίες της πολιτείας, το Ι.Ο.ΑΣ. επισημαίνει προς τους Συλ­λό­γους Γο­νέ­ων και τις τοπικές αρχές να εντοπίζουν τα προβλήματα γύρω από τα σχο­λεί­α, ώ­στε να προ­ω­θούν την επίλυσή τους σε συνεργασία με τους ειδικούς και τις ε­μπλε­κό­με­νες υπηρεσίες.

ΠΗΓΗ: www.ioas.gr (13.09.2010)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: κυκλοφοριακή αγωγή

10 Σεπτεμβρίου 2011

Ασφάλεια στο σχολείο

Δώδεκα συμβουλές από το σωματείο
«Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος»

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν α­να­πτυγ­μέ­νη την αί­σθη­ση του κινδύνου, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα α­τυ­χή­μα­τα. Με­γα­λώ­νο­ντας, α­να­πτύσ­σουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, ό­πως η ανάγκη επίδει­ξης, η αντίδραση στους νόμους και τις συμβουλές των ενηλίκων και η γοη­τεί­α της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να ε­ξα­κο­λου­θούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα.

Από την προσχολική ηλικία τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώ­ρους εκ­παί­δευ­­σης (παιδικούς σταθμούς, σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο πο­σο­στό των παι­δι­κών ατυχημάτων να συμβαίνει εκεί, καθώς και κατά τη με­τα­φο­ρά των παιδιών προς και από τους χώρους αυτούς.


Από το σπίτι στο σχολείο

1. Από την προσχολική ηλικία πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τη σωστή οδική συ­μπε­ρι­φο­ρά. Πρέ­πει, όμως, να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν έ­χουν την α­παι­τού­με­νη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα όσα έχουν μά­θει. Για τον λόγο αυτό πρέπει να συνοδεύονται από ε­νήλικες από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λε­ω­φο­ρεί­ου.
● Κρατάμε πάντα τα μικρά παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πε­­ζο­­δρο­­μί­­ου.
● Δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, γι’ αυτό πρέπει να τους δί­νου­με το κα­λό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής ο­δι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς.

2. Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μά­θου­με να κά­θο­νται πάντοτε στο πίσω κάθισμα, δεμένα σωστά. Οι αντιπροσωπείες αυ­το­κι­νή­των και τα κα­τα­στή­μα­τα με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη μπο­ρούν να προτείνουν ποιο είναι το σω­στό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, α­νά­λο­γα με το ύψος και το βάρος του.
● Πρέ­πει, επίσης, να μάθουμε στα παιδιά να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυ­το­κί­νη­το πά­ντο­τε από την πλευρά του πεζοδρομίου.
● Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχο­λι­κό λεωφορείο, πρέπει τόσο το σχο­λεί­ο ό­σο και οι γονείς να τους εξηγήσουν γιατί πρέ­πει να φοράνε και εκεί τη ζώ­νη ασφαλείας, κα­θώς και ότι οφείλουν να προ­σέχουν πολύ την ώρα που μπαί­νουν και βγαί­νουν από αυτό.

3. Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνω­ρί­ζουν ό­τι εφό­σον βγαίνουν στον δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υ­πο­χρε­ώ­σεις με τα άλλα ο­χή­μα­τα.
● Πρέπει να φορούν πάντοτε κράνος κατάλληλου μεγέθους, σωστά δεμένο, καθώς και να γνω­ρί­ζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας.
● Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κα­τάσταση και σωστά εξοπλισμένα με κα­θρέ­φτες και φώ­τα, ώστε να φαί­νο­νται τις βραδινές ώρες.
● Για να κυκλοφορήσουν στον δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συ­μπλη­ρώ­σει το 16ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί νόμιμη άδεια.

4. Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν α­νοι­χτό­χρω­μα ρού­χα ή ρού­χα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους δι­ερ­χό­με­νους ο­δη­γούς, ει­δι­κό­τε­ρα το βράδυ.

5. Στην έξοδο όλων των σχολείων πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώ­στε τα παι­διά να μην μπορούν να βγουν απευθείας στον δρόμο.


Μέσα στο σχολείο

6. Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις, ώ­στε να εί­ναι α­σφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοη­θή­σουν και οι γονείς των μα­θη­τών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προ­τά­σεις.
● Εφόσον το σχολείο δι­α­θέ­τει χημείο, θα πρέ­πει να παραμένει κλειδωμένο εκτός α­πό τις ώ­ρες του μαθήματος, όπου υ­πάρ­χει υπεύθυνος εκπαιδευ­τικός.

7. Τα σχολεία πρέπει να έχουν σωστό σύστημα πυρασφάλειας και κάθε χρόνο να γί­νε­ται ά­σκη­ση α­σφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς. Η ίδια προ­ε­τοι­μα­σί­α πρέ­πει να γίνεται και για την περίπτωση σεισμού.

8. Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή Α΄ Βοη­θει­ών με κά­ποιον υπεύθυνο γι’ αυτό και –αν είναι δυνατό– έναν νοσηλευτή ή μια νο­ση­λεύ­τρι­α. Πρέ­πει ε­πί­σης να υπάρ­χουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλη­σι­έ­στε­ρου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου.
● Νηπια­γωγοί, δάσκαλοι, καθηγητές και γυμναστές πρέπει ιδανικά να εκ­παι­δεύ­ο­νται στις βα­σι­κές Α΄ Βοή­θειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μα­θη­τές.

Στο προαύλιο

9. Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.

10. Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συ­νε­χής έ­λεγ­χος, ώ­στε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύ­ρω χώ­ρος να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά να ε­νη­με­ρώ­νο­νται ποιος είναι ο σωστός τρό­πος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού.

11. Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται, και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη φέρ­νουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.

12. Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μια ανοιχτή συζήτηση μεταξύ δα­­σκά­­λων και μα­θητών για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχο­λι­κούς χώ­ρους.

Όσο σημαντική είναι για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων η υποδομή που πα­ρέ­χε­ται από τους ε­νήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μι­κρή ηλικία, να α­να­γνω­ρί­ζουν τους κινδύνους και να προστατεύουν τον εαυτό τους. Προ­σο­χή όμως στην υ­περ­προ­στα­σί­α, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το α­ντί­θε­το α­πο­τέ­λε­σμα.

ΠΗΓΗ: www.pedtrauma.gr ● ΕΙΚΟΝΑ: www.dabrowka.poznan.pl

Οδηγίες για μαθήματα χωρίς βιβλία

(σχολικός σύμβουλος 26ης Περιφέρειας Αθηνών)

Θεωρούμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν την ευελιξία, τη δημιουργικότητα και την ι­κα­νό­τη­τα εύ­ρε­σης ποικιλίας λύσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της έλ­λει­ψης σχολικών βι­βλί­ων. Η υ­πευθυνότητα, η αξιοπρέπεια και ο αυ­το­σε­βα­σμός που έχει επιδείξει ο καθένας χω­ρι­στά και όλοι μα­ζί ως εκπαιδευτική κοι­νό­τη­τα ε­ξα­σφα­λί­ζουν τη βεβαιότητα ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα αντεπεξέλθουν στην έ­κτα­κτη αυ­τή κατάσταση, για την οποία δε φέρουν ευθύνη, α­ντι­με­τω­πί­ζο­ντάς την ως παιδα­γωγική και διδακτική πρόκληση.

Ακολουθούν γενικές και ειδικότερες (ανά μάθημα) οδηγίες για τον λειτουργικό χει­ρι­σμό του θέ­μα­τος. Συντάχθηκαν με δεδομένη την περιορισμένη οικονομική δυ­να­τό­τη­τα των σχολείων, την ανυπαρ­ξία διαδραστικών πινάκων στα περισσότερα, την πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νη διαθεσιμότητα σε βι­ντε­ο­προ­βο­λείς, την άνιση πρόσβαση των μα­θη­τών σε ηλεκτρονικά μέσα μάθησης και, βέ­βαι­α, την αγωνία των εκ­παιδευτικών να α­ντα­πο­κρι­θούν στα καθήκοντά τους.

Γενικές οδηγίες

1. Προμήθεια ενός αντιτύπου ανά μάθημα για τον εκπαιδευτικό (ως οδηγό της δι­δα­κτέ­ας ύ­λης) από τη σχολική βιβλιοθήκη, περσινά περισσεύματα βιβλίων, χρη­σι­μο­ποι­η­μέ­να βιβλία ή α­πό εκτύπωση μέσω του Ψηφιακού Σχολείου, της ηλεκτρονικής βι­βλι­ο­θή­κης του ΟΕΔΒ και του Παιδαγωγικού Ινστι­τούτου.

2. Δαπάνη χρόνου για διαμόρφωση του συναισθηματικού κλίματος στην τάξη, ει­δι­κά στην πε­ρί­πτω­ση που ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει νέα τάξη. Για τον σκοπό αυτό εν­δεί­κνυ­νται βι­ω­μα­τι­κά παι­χνί­δια και ασκήσεις, ομαδικά παιχνίδια εντός και εκτός αί­θου­σας, επιτραπέζια παι­χνί­δια και ποικιλό­μορφοι τρόποι έκφρασης.

3. Χρήση ασκήσεων φιλαναγνωσίας. Η αξιοποίηση της σχολικής βιβλιοθήκης και ε­ξω­σχο­λι­κών βιβλί­ων από το σπίτι θα ενεργοποιούσε τους μαθητές σε αυτόν τον το­μέ­α, ε­ξυ­πη­ρε­τώ­ντας στόχους του γλωσσικού μαθήματος και όχι μόνο.

4. Υλοποίηση σχεδίων εργασίας σε ενότητες που προσφέρονται από τη διδακτέα ύ­λη (π.χ. ε­νό­τη­τα «Το Σχολείο μου» ή «Η Γειτονιά μου» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Α΄ και Β΄ τάξης, ε­νό­τη­τα «Ζούμε σε κοινότητες» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ τά­ξης, ε­νό­τη­τα «Το νερό» στη Γλώσ­σα Δ΄ τάξης κτλ.)

Οδηγίες ανά μάθημα

Γλώσσα
● Χρήση του Ανθολογίου (οι Β΄, Δ΄ και ΣΤ΄ τάξεις το έχουν, οι Γ΄ και Ε΄ τάξεις μπορούν να φέ­ρουν το περσινό) για εξάσκηση στην ανάγνωση με παράλληλη δι­δα­σκα­λί­α των γραμ­μα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων από τα προβλεπόμενα εγχειρίδια που κα­θυ­στέ­ρη­σαν.
● Αφιέρωση χρόνου στη γραπτή έκφραση των μαθητών ή στη διαπίστωση του ε­πι­πέ­δου ι­κα­νό­τη­τάς τους.
● Φωτοτύπηση κειμένου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον ο εκ­παι­δευ­τι­κός κρίνει ό­τι αυ­τό εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς της διδασκαλίας και θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί αρκετές μέ­ρες.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει στη διδασκαλία του προγραφικού σταδίου μόνο με τη χρή­ση τε­τραδίων και αργότερα με την αναγραφή του βασικού κειμένου στον πί­να­κα.

Μαθηματικά
● Δαπάνη χρόνου για επανάληψη βασικών εννοιών και διαπίστωση βασικών ι­κα­νο­τή­των των μα­θη­τών.
● Χρήση του πίνακα και τετραδίου μαθηματικών, όπου οι μαθητές θα αντιγράφουν και θα ε­πι­λύ­ουν ασκήσεις, οι οποίες θα έχουν προηγουμένως διδαχθεί με τη χρήση α­ντι­κει­μέ­νων, υ­λι­κών και βιωμα­τικών προσεγγίσεων ανάλογα με την τάξη και το θέ­μα.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει κανονικά τη διδακτέα ύλη μόνο με τη χρήση α­ντι­κει­μέ­νων και τετραδίου.

Μελέτη Περιβάλλοντος
● Χρήση βιωματικών προσεγγίσεων και παρουσιάσεις με τη χρήση πολύμορφης έκ­φρα­σης: ε­ξορ­μή­σεις και καταγραφές στην αυλή του σχολείου και στη γειτονιά, κα­τα­σκευ­ή αφίσας ανά ο­μά­δα, επι­σκέψεις σε υπηρεσίες του δήμου κτλ.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων που φέρνουν οι μαθητές ή υπάρχουν στη σχολική βι­βλι­ο­θή­κη (φυ­τά, ζώα, επαγγέλματα κτλ.).
● Υλοποίηση συνθετικών εργασιών κάθε μορφής ή υλοποίηση σχεδίων εργασίας.

Γεωγραφία
● Χρήση του χάρτη ή σχολικού άτλαντα.
● Αξιοποίηση άλλου έντυπου υλικού: εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικοί οδηγοί κτλ.
● Προβολή βιντεοταινιών που υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη.

Φυσικά
● Προσπάθεια για προμήθεια 4-5 σχολικών βιβλίων, τα οποία θα χρησιμοποιούνται α­νά ο­μά­δα στο πλαίσιο ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας (αν και δεν είναι τελείως α­πα­ραί­τη­το).
● Πειραματικές προσεγγίσεις με απλά υλικά.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων ανάλογα με το θέμα: ενέργεια, οικοσυστήματα, ή­χος, αν­θρώ­πι­νο σώμα κτλ.

Ιστορία
● Δαπάνη χρόνου για σύνδεση με την περσινή ιστορία κάθε τάξης.
● Αφήγηση στο κεφάλαιο της μυθολογίας στη Γ΄ τάξη χωρίς καμία απαίτηση α­πο­στή­θι­σης, με πα­ράλ­λη­λη χρήση εξωσχολικών βιβλίων.
● Φειδωλή χρήση φωτοτυπίας του βασικού κειμένου του μαθήματος (ένα την ε­βδο­μά­δα) με πα­ράλ­λη­λη χρήση και άλλων πηγών σε Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ τάξη.

Θρησκευτικά
● Συζητήσεις στο πνεύμα των κειμένων του σχολικού βιβλίου χωρίς καμία α­παί­τη­ση α­πο­στή­θι­σης.

ΚΕΙΜΕΝΟ: www.esos.gr (09.09.2011) ● ΠΗΓΗ: psamouxos.blogspot.gr


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολικά μαθήματα

Για να αγαπήσουν το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι η ανάγνωση έχει χάσει τη μάχη για τα παιδιά που με­γα­λώ­νουν στην εποχή της εικόνας. Ο γνωστός Αμερικανός βιβλιοκριτικός Μάικλ Νόρις δε συμ­φω­νεί.

Σύμφωνα με τον κ. Νόρις, οι λιλιπούτειοι αναγνώστες χρειάζονται ελευθερία ε­πι­λο­γών για να μά­θουν να βυθίζονται με ενθουσιασμό σε ένα καλό βιβλίο. Στο τε­λευ­ταί­ο τεύ­χος του πε­ρι­ο­δι­κού «Τhe Βook Ρublishing Report» δίνει πέντε συμβουλές στους γο­νείς που θέλουν να μυ­ή­σουν τα παιδιά στη χαρά της ανάγνωσης:

1. Μην κάνετε την ανάγνωση να ακούγεται σαν αγγαρεία, σαν «υποχρεωτική ερ­γα­σί­α». Η ε­να­σχό­λη­ση με το βιβλίο δεν είναι θέμα «καλής» συμπεριφοράς.

2. Αφήστε το παιδί να διαλέξει μόνο του τι θα διαβάσει ανάμεσα σε βιβλία που έ­χε­τε προ­ε­πι­λέ­ξει.

3. Μην τηρείτε αυστηρά την κατηγοριοποίηση των βιβλίων ανά ηλικία.

4. Μην του λέτε τι σας άρεσε να διαβάζετε όταν ήσασταν στην ηλικία του.

5. Σταθείτε παράμερα και αφήστε το να συνεννοηθεί απευθείας με τον υπάλληλο του βι­βλι­ο­πω­λεί­ου ή της βιβλιοθήκης. «Ακόμη κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς στέκονται κο­ντά στο παιδί την ώ­ρα που ο βι­βλιοπώλης το ρωτάει τι θα ήθελε να διαβάσει, ε­κεί­νο θα δώσει μια α­πά­ντη­ση που πιστεύει ότι θα ι­κανοποιήσει τους γονείς του και δε θα είναι η ίδια με εκείνη που θα έ­δι­νε αν ήταν μόνο του», λέει ο κ. Νόρις.


ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (27.04.2010)

9 Σεπτεμβρίου 2011

Γιατί να του λέτε παραμύθια

Από το περιοδικό Prevention

«Απουσία της παιδικής ηλικίας» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για τα ση­­με­­ρι­­νά, πιο έ­ξυπνα, πιο «σκεπτόμενα» παιδιά, τα οποία όμως εγκαταλείπουν πρό­ω­ρα την α­θω­ό­τη­τα της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό, αλλά και μάλλον δυ­σοί­ω­νο, το γεγονός ότι ο­λο­έ­να και περισσότερα παιδιά τείνουν να συ­μπε­ρι­φέ­ρο­νται ως ε­νή­λι­κοι. Ακολουθούν και αυ­τά τα ερεθίσματα της εποχής μας, όπου προ­ω­θεί­ται μια καταναγκαστική ωριμότητα, ε­ξαι­τί­ας της οποίας καλούνται να ασχολη­θούν με έ­ναν σωρό πράγματα για να καταφέρουν να α­ντα­πο­κρι­θούν στις σύγχρονες α­παι­τή­σεις.

Ευτυχώς, στον αντίποδα υπάρχουν ακόμη τα παραμύθια, τα οποία μας παραπέμπουν σε πα­λαι­ό­τε­­ρες, πιο «αγνές» εποχές και αποτελούν πολύτιμα εργαλεία στο σωστό με­γά­λω­μα των παι­διών.


Τι προσφέρουν τα παραμύθια

1. Εξάπτουν την παιδική φαντασία. Ένας τεράστιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα παι­­διά. Σε αυτόν μπορούν να χωρέσουν νέες γνώσεις, ποικίλα ερεθίσματα αλλά και τα πε­ρί­πλο­κα συναισθή­ματά τους.

2. Αντιπαραθέτουν το «καλό» με το «κακό». Η μάχη του πρίγκιπα με τον δράκο ή του πρό­βα­του με τον λύκο προετοιμάζει τα παιδιά για τους αγώνες που θα κληθούν να δώσουν ό­ταν «χά­σουν» την ασφάλεια που απλόχερα παρέχουν οι γονείς. Επίσης, πα­ρα­δί­δε­ται ένα μά­θη­μα ηθικής: Στο τέλος των παραμυθιών χάνει πάντα ο «κα­κός». Το καλό και το σωστό συν­δέ­ο­νται στο παιδικό μυαλό με την ευτυχία και τη δι­καί­ω­ση.

3. Περνούν το μήνυμα της αλληλεγγύης. Στα περισσότερα παραμύθια κάποιος συ­νερ­γά­ζε­ται με τον ήρωα ή την ηρωίδα. Οι πρωταγωνιστές –όσο έξυπνοι, πλούσιοι, σπου­δαί­οι ή δυ­να­τοί κι αν είναι– δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να φτάσουν τον στό­χο τους ή να ο­λο­κλη­ρώ­σουν τον «άθλο» που έχουν να φέρουν εις πέρας χωρίς τη μεσολάβηση ή τη συμ­βου­λή κά­ποιου. Έτσι τα παιδιά μαθαί­νουν από νωρίς τη ση­μα­σί­α που έχει η συνεργασία, η πα­ρο­χή βοή­θει­ας και συμπαράστασης προς και από τον πλησίον.

4. Είναι η φωνή της ελπίδας. Τα παραμύθια μιλούν στα παιδιά για τα προβλήματα που έ­χουν να αντιμετωπίσουν: τον φόβο, την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης, την ε­γκα­τά­λει­ψη, τον θά­να­το, τη μο­ναξιά. Επικεντρώνονται, ωστόσο, στο ότι μέσα από ό­λα αυτά μπορούν να βγουν νικητές:

● Μπορούν να κινήσουν βουνά ή να περάσουν μέσα από ένα σκοτεινό δάσος...
(συμβολίζουν τις καθημερινές δοκιμασίες, αλλά και τη δυσκολία του α­πο­χω­ρι-
 σμού από την ε­στί­α της οικογένειας)

● Μπορούν να αναμετρηθούν με τέρατα...
(δίνουν σάρκα και οστά στο άγνωστο και στις παροδικές αξίες)

● Μπορούν να ξεγελάσουν πανούργες μάγισσες...
(συμβολίζουν τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια)

● Μπορούν να κατατροπώσουν μια άσπλαχνη μητριά...
(αντικατοπτρίζει τη σκοτεινή φύση μας)

● Μπορούν να τα βάλουν και με πονηρά ξωτικά...
(συγκεντρώνουν όλα τα παιδικά ελαττώματα)

5. Παρέχουν συμβολισμούς, ανοίγουν έναν καινούργιο, «μαγικό» κόσμο. Τα ζώα, τα φυ­­τά, α­κόμη και τα αντικείμενα, έχουν ζωή, δυνατότητα απόφασης και επιλογής. Α­κο­λου­θούν τις α­ξί­ες των λαών από τις απαρχές του ανθρώπινου είδους αλλά και ό­λα όσα έχει ανάγκη να πι­στεύ­ει καθένας από εμάς τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (07.02.2010) ● ΕΙΚΟΝΑ: www.miscw.com

7 Σεπτεμβρίου 2011

Ένα πολύτιμο «εφόδιο» για τη ζωή

(συμβουλευτική ψυχολόγος)

Οι διακοπές φτάνουν στο τέλος τους. Για τους περισσότερους μεγάλους έχουν ήδη τε­λειώ­σει, για τους μικρούς μένουν ακόμη λίγες μέρες για να αρχίσει το «πρό­γραμ­μα». «Καιρός ήτανε», «τέ­λειω­σαν τα ψέματα», «καλή η τεμπελιά, αλλά να μην την πο­λυ­συ­νη­θί­ζουν», λένε πολλοί α­πό τους μεγά­λους και σαν να δείχνουν α­να­κου­φι­σμέ­νοι που τα παιδιά ξαναμπαίνουν σε μια πιο ελεγχόμενη κατά­σταση, σαν να θέ­λουν να τους υπενθυμίσουν ότι δεν πρέπει να πα­ρα­α­φή­νο­νται στη χαλαρή και ε­­λεύ­θε­ρη αί­σθη­ση των διακοπών, της «πολυτέλειας» τού «ό­λη μέ­ρα παιχνίδι». Τα παιδιά πρέ­πει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν τον χρό­νο τους, να κά­νουν πράγ­μα­τα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Το μόνο που παραμένει αμ­φι­σβη­τή­σι­μο εί­ναι η ά­πο­ψη ότι όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν εκείνο που συνήθως στε­ρούν από το παιδί: την ευκαιρία να παίξει, τον χρόνο για παιχνίδι.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Οι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «ε­ξο­πλί­σουν» τα παι­διά τους με τον πιο πλήρη τρόπο, για να είναι έτοιμα και ικανά να α­ντι­με­τω­πί­σουν τη ζωή και να ευτυ­χήσουν. Με αυτό το σκεπτικό τα περισσότερα παι­διά τα περιμένει με την και­νούρ­για σχολική χρο­νιά ένα πρόγραμμα «βαρβάτο», γε­μά­το «ω­φέ­λι­μες» δραστηριότητες: σχο­λεί­ο φυ­σι­κά, μαθήματα, ξένες γλώσσες, α­θλη­τι­κές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες. Όλα αυτά αξιολογού­νται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία», σε αντίθεση με το παι­χνί­δι, που θε­ω­ρεί­ται δευ­τε­­ρεύ­ου­σας σημασίας, όχι ιδιαίτερα χρήσιμο, απαραίτητο μόνο για να «ξε­δί­νουν» λί­γο τα παιδιά, και άρα «δεν έγινε και τίποτα» αν δεν τους δίνεται και τό­σο συ­χνά η ευ­και­ρί­α να παίζουν.

Μπορεί αυτά να ακούγονται υπερβολικά και σίγουρα πολλοί γονείς θα δι­α­μαρ­τυ­ρη­θούν, λέ­γο­ντας ότι τα παιδιά τους παίζουν όλη τη μέρα, ότι την ώρα που θα έπρεπε να μελετούν χά­νουν την ώρα τους παίζοντας και χαζολογώντας και ότι εν πάση πε­ρι­πτώ­σει υπάρχουν και τα Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κα και οι διακοπές για να παίζουν. Και δε θα έχουν άδικο, γιατί ο ρόλος τους ως γονιών είναι να φρο­ντίζουν για την ε­ξα­σφά­λι­ση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κα­νό­νων και πειθαρχίας στη ζωή του παι­διού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευ­θύ­νες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Δεν εμπίπτει στα πα­ρα­δο­σι­α­κά κα­θή­κο­ντα των γονιών να ασχο­λούνται με το παιχνίδι των παιδιών παρά μόνο για να το πε­ρι­ο­ρί­ζουν, να το ελέγχουν ή, σε ορισμέ­νες περιπτώσεις, να το παρακολουθούν ως θε­α­­τές, αν έχει π.χ. τη μορφή αγωνίσματος.

Μπορεί βέβαια να αναρωτηθεί κανείς γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, εφόσον ό­λα αυτά που κά­νουν τα παιδιά αποσκοπούν στο δικό τους καλό, είναι δημιουργικά, ε­πι­μορ­φω­τι­κά και τό­σο καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το με­γα­λύ­τε­ρο κέρ­δος με τον πιο ευ­χά­ρι­στο τρόπο. Τι άλ­λο χρειάζεται ένα παιδί για να α­να­πτυ­χθεί σω­στά;

Το πολύτιμο παιχνίδι

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυ­χο­σω­μα­τι­κές δι­α­τα­ρα­χές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, ε­πι­θε­τι­κό­τη­τα δεν μπο­ρεί παρά να μας αναγκάζει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ω­φέ­λι­μα και επαρκή είναι ό­λα αυτά, που με τό­ση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και ε­πι­λε­γεί για το καλό τους. Και μας κά­νουν να αναρωτηθούμε μή­πως ο «μεγάλος χα­μέ­νος», το ελεύθερο παιχνίδι των παιδιών, μπο­ρεί να τους προσφέρει επίσης πάρα πολ­λά, και μάλιστα χωρίς «παρενέργειες».

Το παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι στη ζωή των παιδιών από τη βρεφική η­λι­κί­α έως την ε­ποχή της ενηλικίωσης. Είναι τόσο απαραίτητο για την προσωπική και κοινωνική ο­λο­κλή­ρω­σή τους, για την ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη και για τη διανοητική και αισθητική τους εξέλιξη, επει­δή με το παιχνίδι ένα παιδί:

1. Αποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις. Όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να παί­ξουν με σχε­τι­κή ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έ­ντα­σης και ε­γρή­γορ­σης και βυθί­ζονται μέσα στη φανταστική πραγματικότητα που δη­μι­ουρ­γούν με τέτοιο τρό­πο, ώστε όλα όσα φα­ντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν ε­κεί­νη τη στιγμή να βιώνονται ως α­λη­θι­νά. Ταυτόχρονα, δεν παύ­ουν ούτε στιγμή να ξέ­ρουν ότι παίζουν και να έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Αυτή είναι μια κα­τά­στα­ση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μό­νο με το παιχνίδι μπορεί να ε­πι­τευ­χθεί και η οποία δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξα­να­ζή­σουν» ευ­χά­ρι­στες και δυ­σά­ρε­στες στιγμές, να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συ­ναι­σθή­μα­τα και να ε­πε­ξερ­γα­στούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά. Να τα α­να­πλά­σουν, δη­λα­δή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή, να τα συν­δέ­σουν με άλ­λα πράγματα που γνωρίζουν και έχουν ζήσει και με τον τρόπο τους να τα α­ξι­ο­λο­γή­σουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσ­δο­κί­α, η α­­πο­γοή­τευ­ση, ο φό­βος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συ­ναι­σθή­μα­τα που μπορεί να νιώ­σει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παι­χνί­δι, ώστε να μειώνονται οι ε­ντά­σεις και να μη συσσωρεύονται.

2. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων. Το παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κά­ποιους κα­νό­νες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μην το «χα­λά­σει». Το παι­δί βρίσκε­ται σε μια κατάσταση όπου είτε επιλέγει μόνο του τους κα­νό­νες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους, επειδή θέλει να παίξει. Βι­ώ­νει, δηλαδή, και αναγνωρίζει «από πρώ­το χέρι» την αναγκαιό­τητα της ύπαρξης ή της ε­πι­νόη­σης και της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευ­χα­ρι­στεί, για να γίνει αποδεκτό από μια ομάδα και για να πε­τύ­χει έναν σκοπό. Ταυ­τό­χρο­να παίρ­νει «μάθημα ηθικής», καθώς, στα ανταγωνιστικά του­λά­χι­στον παιχνίδια, εί­ναι υ­πο­χρε­ω­μέ­νο να πα­ραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες πα­ρά την ε­πι­θυ­μί­α του να νικήσει.

3. Αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη. Στα παιχνίδια με τους άλλους το παιδί μα­­θαί­­νει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους συ­μπαί­­κτες, αλ­λά και να υ­περασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συ­ντρο­φιά ή απομόνωση. Μα­θαί­νει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέ­σεις που το βλάπτουν. Ζει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ι­κα­νο­ποί­η­ση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μια ομάδα και τις υ­πο­χρε­ώ­σεις που αυτό συ­νε­­πά­γε­ται.

4. Μαθαίνει πώς να μαθαίνει. Με το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παί­ζο­ντας κα­λεί­ται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του, να φα­ντα­στεί πράγματα και κα­ταστάσεις που δεν υπάρχουν, προκειμένου να το ε­μπλου­τί­σει και να του δώσει ένταση. Για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του πλάθει, χτί­ζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει. H φα­ντα­σί­α, χρησιμοποιώντας την έμφυτη πε­ρι­έρ­γει­α και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται με σκοπό να γίνει το παιχνίδι πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα το παιδί «φέρνει στα μέτρα του» τον πραγ­μα­τι­κό κόσμο, α­­νοί­γει δρόμους για να τον κατανοήσει. H έντονη «δράση» της φα­ντα­σί­ας στο παι­χνί­δι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δη­μι­ουρ­γι­κής μά­θη­σης.

5. Αποκτά αυτογνωσία. Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρό­λους ξέ­νους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνω­ρί­ζο­ντας τα όριά του. Πραγ­μα­το­ποι­εί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κά­νο­ντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει ό­ταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

6. Ελέγχει το σώμα του. Σε κάποια παιχνίδια, κυρίως κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευ­χα­ρί­στη­ση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση: ο ίλιγγος όταν στρι­φο­γυ­ρί­ζει πολύ γρή­γο­ρα, όταν πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κά­νει βουτιές στο νερό, σκαρ­φα­λώ­νει ή κατρακυ­λάει επιταχύνοντας σε μια κα­τη­φό­ρα. Τά­σεις βίαιες και κα­τα­στρο­φι­κές ε­κτο­νώ­νο­νται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παι­δί γκρε­μί­ζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζω­γρα­φιά του, κουρεύει την κού­κλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το ε­σω­τε­ρι­κό του.

Η απαρίθμηση των θετικών συνεπειών του παιχνιδιού θα μπορούσε να συνεχιστεί: Δεν α­να­φερ­θή­κα­με στην αξία του παιχνιδιού για τη σωματική ανάπτυξη, την α­ντί­λη­ψη του χώρου και του χρόνου, την ικανότητα για συγκέντρωση και εστίαση της προ­σο­χής, την εμπειρία της α­νι­δι­ο­τέ­λει­ας και της μη σκοπιμότητας, την αίσθηση του ρυθ­μού και της αρμονίας που χα­ρα­κτη­ρί­ζει ορισμένα είδη παι­χνιδιού και πολλά άλ­λα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που κάνουν τους γονείς συνυπεύθυνους για κάτι που «κα­νο­νι­κά» δε θα έπρεπε να τους απασχολεί παρά μόνο περιφερειακά; Το πρόβλημα εί­ναι ότι οι συν­θή­κες της ζωής (ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, όπου ζουν και τα πε­ρισ­σό­τε­ρα παιδιά) κά­νουν τα παι­διά να εξαρ­τώνται από τους ενηλίκους για να μπο­ρέ­σουν να παίξουν, εφόσον δεν μπο­ρούν –παρά μόνο πολύ περιορισμένα– να κι­νη­θούν μόνα τους στην περιοχή όπου ζουν.

Για να υπάρξει, για να δημιουργηθεί παιχνίδι, χρειάζονται
● ένα ή περισσότερα παιδιά,
● ένας χώρος προστατευμένος από κινδύνους, αλλά και από ενηλίκους που ασκούν δι­αρ­κή έ­λεγ­χο,
● χρόνος αρκετός και απερίσπαστος, τόσος ώστε να μπορεί να εξελιχθεί η δράση του παι­χνι­διού και να υπάρξει κάποια κορύφωση (δηλαδή να μη μένει το παιχνίδι συ­νέ­χει­α στην αρχή ή στη μέση) και, ενδεχομένως,
● κάποια παιχνίδια ή αντικείμενα που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως παι­χνί­δια, χω­ρίς ό­μως αυτά να είναι πάντοτε απαραίτητα.

Το μόνο από αυτά που διαθέτει η πλειοψηφία των παιδιών, σε βαθμό υπερβολής, εί­ναι και το λι­γό­τε­ρο αναγκαίο: τα παιχνίδια.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να εκτιμήσουν το παιχνίδι ως κάτι α­πό­λυ­τα α­να­γκαί­ο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσουν να έχει τον χώρο του και, κυρίως, τον χρό­νο του μέ­σα στο καθημερινό τους πρόγραμμα. Μπορεί η δεύ­τε­ρη ή η τρίτη γλώσσα, το μά­θη­μα πιάνου, η κο­λύμβηση να είναι απαραίτητα ε­φό­δι­α για τα παιδιά, αλλά δεν είναι ευ­και­ρί­ες που χάνονται για πά­ντα αν δε γίνουν στην παι­δι­κή ηλικία. Αν δε μάθεις τάε κβον ντο στα έ­ξι σου χρόνια, μπορείς να μά­θεις στα 26 (αν το χρειαστείς), μπορείς να μάθεις κιθάρα στα 60, αν το θελήσεις, και να κο­λυ­μπάς σαν θαλασσόλυκος, έστω και αν δεν έχεις μάθει τις σω­στές κι­νή­σεις στο κο­λυμ­βη­τή­ρι­ο. Δε θα έχεις όμως ποτέ την ευκαιρία να ξαναπαίξεις σαν παι­δί, αν δεν προ­λά­βεις να παίξεις στην παιδική σου η­λικία.

ΠΗΓΗ: www.vita.gr


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: παιχνίδι

Για να μην επηρεάζονται αρνητικά
από την τηλεόραση

Από συνέντευξη με την Αρετή Κυπραίου
(συμβουλευτική ψυχολόγος Μ.Sc., συντονίστρια Σχολών Γονέων)

Τηλεόραση: η σύγχρονη ηλεκτρονική... νταντά;

Η αλήθεια είναι ότι η τηλεόραση είναι ένα μαγικό κουτί. Μόλις την ανοίγεις, τα παι­διά στα­μα­τά­νε να γκρινιάζουν, να κλαίνε, να τρέχουν, να φωνάζουν και κάθονται ευ­τυ­χι­σμέ­να για ό­ση ώ­ρα κρα­τάει η αγαπημένη τους εκπομπή. Φοβερή πρόκληση για τον σύγχρονο γονιό, ειδικά ό­ταν γνωρίζου­με τους ρυθμούς της ζωής. Η τηλεόραση μπο­ρεί να μοιάζει με την ιδανική λύ­ση στο να απασχολη­θούν τα παιδιά ευχάριστα, ω­στό­σο τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έ­τσι.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, τα παιδιά κάτω των 2 ετών δεν πρέ­πει να βλέ­πουν καθόλου τηλεόραση και τα μεγαλύτερα όχι πάνω από μισή με μία ώ­ρα την ημέρα. Τα παιδιά που βλέπουν πολλή τηλεόραση έχουν, σύμφωνα με με­λέ­τες, πιο επιθετική συ­μπε­ρι­φο­ρά, είναι πιο ανυπάκουα, δε συγκεντρώνονται στη με­λέ­τη τους, έχουν πιο χαμηλούς βαθ­μούς, είναι λιγότερο δη­μιουργικά, έχουν λι­γό­τε­ρη φαντασία, συχνά φοβούνται ότι κάτι κα­κό θα τους συμβεί, έχουν πιο ά­σχημες δι­α­τρο­φι­κές συνήθειες κτλ. Δε σημαίνει, βέβαια, ότι ό­λα τα παιδιά που βλέπουν τη­λε­ό­ρα­ση εμφανίζουν όλα αυτά τα συμπτώματα, αλλά ποιος γο­νιός θέλει για το παιδί του έστω και ένα ή δύο από αυτά;

Ωστόσο είναι απαραίτητο να «απαλλαγούμε» από την τηλεόραση; Να την α­πα­γο­ρέ­ψου­με στα παιδιά μας; Και αν όχι, τι μπορούμε να κάνουμε;

Πιστεύω ότι η τηλεόραση είναι μέσα στη ζωή μας και δε χρειάζεται να την α­πα­γο­ρέ­ψου­με, για­τί αυτό θα μπορούσε στη σύγχρονη πραγματικότητα να έχει άλ­λες αρ­νη­τι­κές συνέπειες για ένα παιδί. Ωστόσο, μπορούμε να ακολουθήσουμε μια σειρά από στρα­τη­γι­κές που θα βοη­θή­σουν τα παιδιά να μην επηρεάζονται αρνητικά από αυ­τήν:

● Κατ’ αρχάς, είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε τι βλέπει το παιδί και, όσο μπο­ρού­με, να το ε­πι­λέ­γου­με. Να μην ανοίγουμε απλώς την τηλεόραση και να το αφήνουμε να δει ό,τι έχει. Μπο­ρού­με να «γράφουμε» αυτά που θεωρούμε κατάλληλα παιδικά ή να τα νοικιάζουμε.

● Έχουμε συμφωνήσει από πριν πόση τηλεόραση θα δει το παιδί. Μπορούμε, ακόμη, να το ε­μπλέ­ξου­με στη διαδικασία της απόφασης. Π.χ. «Το ξέρεις ότι η τηλεόραση βλά­πτει τα μα­τά­κια σου και ότι αν βλέπεις πολλή, θα κουραστούν. Πιστεύεις ότι μι­σή ώρα είναι εντάξει; Με­τά μπο­ρού­με να...» (παίξουμε το τάδε). Και συνεχίζουμε τη συ­ζή­τη­ση με το παιδί.

● Καθώς σίγουρα δεν μπορούμε να απαγορέψουμε σε ένα αγόρι να βλέπει Σπάι­ντερ­μαν, αυ­τό που μπορούμε να κάνουμε είναι να συζητάμε μαζί του για το παιδικό. Πώς το βλέπει, τι πι­στεύ­ει. Έτσι, από τα εκπαιδευτικά παιδικά (π.χ. Ντόρα, Νόντυ, το Ερ­γα­στή­ρι­ο του Μίκυ, Μπομπ ο Μάστορας κ.ά.), το παιδί θα «κρατάει» τα θετικά και θα μπο­ρεί να τα ενσωματώνει στη συμπεριφορά του, ε­νώ από τα υπόλοιπα θα κρίνει και θα αποφασίζει ποια συμπεριφορά του αγαπημένου του ήρωα εί­ναι σωστή και ποια όχι, ποιος είναι ο «κακός» της ιστορίας, γιατί δεν πρέπει να τον μιμηθούμε, τι συ­νέ­πει­ες θα έχει αυτό, αν πρέπει να τον φοβόμαστε κτλ.

● Μπορούμε, επίσης, να συζητάμε και για τον σκοπό των διαφημίσεων.

● Δε χρησιμοποιούμε την τηλεόραση ως έπαινο ούτε ως απειλή (θα φαίνεται πολύ πιο ελ­κυ­στι­κή στα παιδιά). Π.χ. δε λέμε «Αν τελειώσεις τα μαθήματά σου νωρίς, θα δεις τη­λε­ό­ρα­ση» ή «Αν δεν κάνεις το τάδε, δε θα δεις τηλεόραση». Το παιδί θα κά­νει α­μέ­σως τον συνειρμό ότι η τη­λε­ό­ρα­ση εί­ναι κάτι τέλειο (έβγαλα τα μαθήματα) και κα­τά συνέπεια θα την αποζητάει πε­ρισ­σό­τε­ρο.

● Δεν ξεχνάμε να κλείνουμε την τηλεόραση όταν τελειώνει το παιδικό, καθώς και ό­τι η θέση της εί­ναι στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο.

● Προσφέρουμε ωραίες εναλλακτικές αντί της τηλεόρασης: κατασκευές, ζω­γρα­φι­κή, παζλ, ε­πι­τρα­πέ­ζι­α, νερομπογιές, μαγειρική, βόλτες, ποδήλατο, παιχνίδι με φί­λους, χορό, αθλητικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες κτλ.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το παιδί μας είναι εξαρτημένο από την τη­λε­ό­ρα­ση;

Εάν ένα παιδί ζητάει συνεχώς και επίμονα να δει τηλεόραση, αυτό δε σημαίνει α­πα­ραί­τη­τα ό­τι είναι εξαρτημένο. Για να διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να συ­νε­κτι­μη­θούν πολλοί πα­ρά­γο­ντες. Για παράδειγμα, αν τηρούνται όλα τα παραπάνω, αν το παι­δί γενικά ζητάει ε­πί­μο­να ό,τι θέλει και έχει μάθει ότι με τη φωνή κα­τα­φέρ­νου­με αυ­τό που θέλουμε ή αν ε­πι­δει­κνύ­ει αυ­τή τη συμπεριφορά μόνο στο θέμα της τη­λε­ό­ρα­σης, σε ποια πρόσωπα του περιβάλλοντός του το ζητάει και πάρα πολλά άλ­λα.

Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που εξαρτάται αποκλειστικά από αυτούς που φροντίζουν το παι­δί. Ε­άν οι γονείς του ακολουθούν όσα αναφέραμε και, ακόμη, του προσφέρουν μια ποι­κι­λί­α δρα­στη­ρι­ο­τή­των για τον ελεύθερο χρόνο του, αφιερώνουν λίγο από τον πο­λύ­τι­μο χρόνο τους για να συζητήσουν μαζί του και του παρέχουν ευκαιρίες να α­να­πτύ­ξει τη σκέψη και την κρίση του, τότε το παιδί δε θα ε­ξαρτηθεί, σε καμία πε­ρί­πτω­ση, από την τηλεόραση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (14.11.2009) / Νατάσα Μπερή


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: τηλεόραση

6 Σεπτεμβρίου 2011

Η Χιονάτη στο δικαστήριο

Ο καλός βασιλιάς, ο αυταρχικός δάσκαλος, η κακιά μάγισσα, η μοχθηρή μητριά, ο ά­ξι­ος πο­λε­μι­­στής, ο αγαθός παπάς. Οι παλιοί με αυτά τα στερεότυπα γαλουχήθηκαν. Ό­μως τα κλα­σι­κά παρα­μύθια ασκούν ακόμη μεγάλη γοητεία στα παιδιά, α­να­πα­ρά­γο­ντας, χωρίς διάθεση αμ­φι­σβή­τη­σης, τα κυρίαρχα μοντέλα εξουσίας. Το θέμα «Ε­ξου­σί­α και δύναμη στην παιδική και νε­α­νι­κή λογοτεχνία», που τελευταία συ­ζη­τιέ­ται έ­ντο­να διεθνώς, έχει κεντρίσει αρκετούς Έλ­λη­νες μελετητές. Μια νέα έκ­δοση με αυ­τόν τον τίτλο από τις εκδόσεις Πατάκη, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αι­γαί­ου, συ­­γκέ­ντρω­σε 22 μελέτες.

Το βιβλίο ανατρέχει στην παιδική λογοτεχνία, επισημαίνοντας αγαπημένα μοτίβα που ωθούν τα παι­διά να υιοθετήσουν μια επιθυμητή κοινωνική και ιδεολογική συ­μπε­ρι­φο­ρά. Στην ουσία, υ­πο­στη­ρί­­ζουν οι επιμελητές της έκδοσης Δ. Α­να­γνω­στο­πού­λου και Γ. Παπαντωνάκης, «οι ε­νή­λι­κες είναι οι αποικιοκράτες και τα παιδιά εί­ναι οι αποικιοκρατούμενοι».

Ατέλειωτη κακοποίηση

Τα λαϊκά παραμύθια από την ηπειρωτική ή τη νησιωτική Ελλάδα δημιουργούν συχνά έκ­πλη­ξη με την υπερβολή τους. Σε εκατοντάδες από αυτά τα παιδιά κακοποιούνται συ­στη­μα­τι­κά α­πό μητριά, πα­τριό, γονείς, πεθερούς, παππούδες, ξένους. Η μητριά κρα­τά­ει τα σκήπτρα, ό­μως συνήθως βάζει τρίτους να εγκληματήσουν: τη μαμή, τον υ­πη­ρέ­τη, τον Αράπη, τον άντρα της, έναν κυνηγό. Στο πε­λοποννησιακό παραμύθι «Η κό­ρη του βασιλιά» (μια παραλλαγή της Χιο­νά­της) η μητριά ζητάει ως α­πόδειξη του θα­νά­του της προγονής της «να της πάνε αίμα ένα πο­τή­ρι να πιει» κι αλλού απαιτεί τα μάτια ή τα χέρια του κοριτσιού. Σε άλλα παραμύθια (που θυ­μί­ζουν παραλλαγές του «Χάνσελ και Γκρέτελ») απάνθρωπη εμφανίζεται η ίδια η μάνα, που ε­γκα­τα­λεί­πει τα παιδιά της, ενώ σε κάποια οι γονείς δε διστάζουν να τα σφάξουν.

Τα παιδιά υφίστανται κάθε είδους σωματική βία (ξύλο με βέργα, κρέμασμα από τον φρά­χτη, δη­λη­­τη­ρί­α­ση, σφάξιμο και πέταμα μέσα στον φούρνο κτλ.) αλλά και λε­κτι­κή ή άλλη (φωνές, α­πει­λές, απομόνωση, κατάρα, μάγεμα, εκδίωξη από το σπίτι, πώ­λη­σή τους). Σε κάποια πα­ρα­μύ­θια τα παι­διά υφίστανται μέχρι και σεξουαλική κα­κο­ποί­η­ση: ο πατέρας παντρεύεται την κό­ρη του, ο παπάς ή ο δάσκαλος επιθυμεί το κο­ρί­τσι –ό­μως συνήθως η κόρη ξεφεύγει και δι­α­τη­ρεί αλώβητη την αθωότη­τά της.

Κι αν όλα αυτά τα βίαια σας φαίνονται ξεπερασμένα, τα σημερινά στοιχεία είναι α­φο­πλι­στι­κά: το 65,5% των γονέων κάνει χρήση σωματικής βίας εις βάρος των παι­διών του, οι πε­ρι­πτώ­σεις αιμομιξί­ας είναι συχνές και βέβαια στο διαδίκτυο ανθεί η παι­δι­κή πορνογραφία. Σύμ­φω­να με κάποιους, οι θάνατοι και τα εγκλήματα στα πα­ρα­μύ­θια συμ­βο­λί­ζουν την έκφραση κά­ποιας εσώτερης επιθυμίας. Μια κυρίαρχη ά­πο­ψη άλ­λω­στε είναι πως τα παραμύθια βοη­θούν τα παιδιά να εξοικειώνονται με τη σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Στο κεφάλαιο «Εγκλήματα, αδικήματα και αδικοπραξίες σε δημοφιλή λαϊκά πα­ρα­μύ­θια» οι με­λε­τη­­τές εντοπίζουν τα αδικήματα που διαπράττουν οι γνωστότεροι ή­ρω­ες των κλασικών πα­ρα­μυ­θιών και μας λένε τι ποινές επισείουν αυτά σύμφωνα με τον σημερινό ποινικό κώδικα. Έ­τσι, στην «Κοκκινο­σκουφίτσα» η καταβρόχθιση της για­γιάς από τον κακό λύκο θεωρείται αν­θρω­πο­κτο­νί­α από πρόθε­ση και ισοδυναμεί με ισόβια κάθειρξη, ενώ η εισβολή της Χιο­νά­της στο σπίτι των επτά νάνων θε­ω­­ρεί­ται διατάραξη οικιακής ειρήνης που τιμωρείται με φυ­λά­κι­ση ενός έτους! Όταν πά­ντως η Γκρέτελ σκοτώνει την κακιά μάγισσα, η πράξη θεωρείται νό­μι­μη άμυνα και δεν τιμωρείται.

Τα στερεότυπα ανατρέπονται

Τη δεκαετία του ’60 σε Ευρώπη και Αμερική αρχίζουν να κυκλοφορούν βιβλία που αμ­φι­σβη­τούν τους κοινωνικά προκαθορισμένους ρόλους, αξιολογούν την ω­ρι­μό­τη­τα και την αυθεντία των γονιών, αμφισβητούν τις εξουσιαστικές σχέσεις μεταξύ παι­διών και γονιών και ε­πα­νε­ξε­τά­ζουν τους «νό­μους» που διέπουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των παιδιών: από τα γλωσ­σι­κά πρό­τυ­πα μέχρι τα ωράρια ύπνου και φα­γη­τού και τα πρό­τυ­πα υγιεινής και καθαριότητας.

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα στα καθ’ ημάς είναι ο «Τράγος και τα εφτά λυκάκια» της Ρέ­νας Ρώσση-Ζαΐρη, διασκευή του γνωστού παραμυθιού των Γκριμ «Ο λύκος και τα επτά κα­τσι­κά­κια». Ως γνωστόν, στο κλασικό παραμύθι τα κατσικάκια τι­μω­ρού­νται (τα τρώει ο κα­κός λύ­κος), γιατί δε συμμορφώθηκαν στην εντολή της μαμάς να μην ανοίξουν την πόρτα. Και βέ­βαι­α, το ήμερο ζώο είναι καλό, ενώ το άγριο κα­κό. Ό­μως στον «Τράγο» τα στερεότυπα α­να­τρέ­πο­νται –κάτι που συναντάμε και στα «Τρί­α μικρά λυκάκια» του Ευγένιου Τριβιζά. Το κα­κό, λένε αυτοί, μπορεί να προ­έλ­θει και α­πό το οικείο... Άλλωστε η οικολογία έχει εισβάλει στα σύγ­χρο­να πα­ρα­μύ­θια: εδώ εί­ναι ο λύκος και όχι η Κοκκινοσκουφίτσα που κινδυνεύει με α­φα­νι­σμό.

Η Άλκη Ζέη στο μυθιστόρημά της «Ο ψεύτης παππούς» περνάει αντιεξουσιαστικά πρό­τυ­πα και αντικομφορμιστικές θέσεις, παρουσιάζοντας έναν αντισυμβατικό παπ­πού που κα­τα­λύ­ει τα ό­ρι­α του καθωσπρεπισμού και παρωδεί τον ίδιο του τον ε­αυ­τό. Η Ζωρζ Σαρή στα «Γε­νέ­θλι­α» μιλάει για τη δικτατορία υπό το πρίσμα ενός εν­νιά­χρο­νου κοριτσιού που α­ντι­λαμ­βά­νε­ται τη χού­ντα μέσα από μικρά καθημερινά πράγ­μα­τα.

Η νεότερη παιδική λογοτεχνία αρχίζει να ξανακοιτά και την ιστορία. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα το «Αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα» του Τζον Μπόιν με ήρωα έναν μικρό Γερ­μα­νό, γιο ναζιστή. Δί­νει μια νέα οπτική σε ένα «δύσκολο» θέμα όπως αυτό των στρα­το­πέ­δων συγκέντρωσης, που νωρίτερα παρου­σιαζόταν αυστηρά και μόνο από τη σκο­πιά των θυμάτων.

Όσο για τον Ευγένιο Τριβιζά, εμφανίζεται ως ο βασικός εκπρόσωπος της α­να­τρο­πής των γνω­στών στερεοτύπων στην Ελλάδα. Σε δύο μάλιστα βιβλία του («Τα μα­γι­κά μα­ξι­λά­ρια» και «Η τελευταία μαύρη γάτα») καταφέρνει να περάσει στα παιδιά μια δυσ­νόη­τη έννοια: αυτή του ο­λο­κλη­ρω­τι­σμού ως πολιτικού συστήματος. Πε­ρι­γρά­φο­ντας τη γενοκτονία μαύρων γάτων, ου­σι­α­στι­κά περιγράφει τις βασικές αρχές της μι­σαλ­λο­δο­ξί­ας, του ρατσισμού και του φα­σι­σμού: σιγά σιγά οι ίδιοι οι γάτοι άλ­λου χρώ­μα­τος, από φόβο, αρχίζουν να γίνονται δειλοί κα­τα­δό­τες, που σκοτώνουν τους παλιούς συ­ντρό­φους τους με τη δικαιολογία του χρώματός τους και με τη φρού­δα ελπίδα ό­τι αυ­τούς δε θα τους πειράξει κανείς...

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2011) / Ευάννα Βενάρδου

5 Σεπτεμβρίου 2011

Δέκα ιδέες για την πρώτη μέρα στο σχολείο

(ειδική παιδαγωγός, paidagwgos.blogspot.gr)

Η πρώτη μέρα στο σχολείο προκαλεί άγχος σε πολλά παιδιά. Ειδικά για τα πρω­τά­κια του δη­μο­τι­κού αλλά και τα πρωτάκια του γυμνασίου είναι μια μέρα που μπο­ρεί να προκαλέσει α­γω­νί­α και έ­ντονο άγχος. Θυμάμαι τη δική μου πρώτη μέρα στο γυ­μνά­σι­ο. Όλα μου φαίνονταν τό­σο άγνωστα, περίεργα και διαφορετικά. Είχα τόσο άγ­χος που δεν ξέρω πόσες –λίγες– ώ­ρες κοιμήθηκα το προη­γούμενο βράδυ. Μόλις βέ­βαι­α μπήκαμε στην τάξη και είδα τους πα­λιούς μου φίλους, ηρέμησα...

Κάθε παιδί θέλει κάποια προετοιμασία όσον αφορά την έναρξη του σχολείου. Και φυ­σι­κά, ό­ταν μι­λάμε για πρωτάκι δημοτικού, εκεί τα πράγματα είναι πιο σοβαρά.


Να μερικές ιδέες για το τι μπορείτε να κάνετε:

1. Επισκεφθείτε μαζί του το σχολείο κάποια μέρα πριν ανοίξει, για να δει έστω και α­πέ­ξω τον χώ­ρο. Όσο ασήμαντο κι αν σας φαίνεται, το να ξέρει εκ των προτέρων έ­να τουλάχιστον από τα και­νούργια πράγματα που έχει να αντιμετωπίσει, τον χώ­ρο, θα το βοηθήσει να προ­σαρ­μο­στεί ευκολό­τερα.

2. Διαλέξτε μαζί τα σχολικά είδη και τα ρούχα που θα φορέσει.

3. Την πρώτη μέρα καλό θα ήταν να το συνοδεύσετε στο σχολείο εσείς (ή, αν δεν μπο­ρεί­τε, κά­ποιο άλλο στενό σας πρόσωπο με το οποίο αισθάνεται άνετα) και να μεί­νε­τε για λίγο στο προ­αύ­λι­ο. Η παρουσία σας εκεί θα το ανακουφίσει, καθώς δε θα αισθάνεται μόνο του, του­λά­χι­στον τα πρώτα λεπτά επαφής με το καινούργιο πε­ρι­βάλ­λον. Προσέξτε, όμως, να μην το πα­ρα­κά­νε­τε και μείνετε πε­ρισ­σό­τε­ρο ή το συ­νο­δεύ­ε­τε κάθε μέρα. Ο σκοπός είναι να του δώ­σε­τε θάρρος στην αρχή, για να αι­σθάνεται στη συνέχεια άνετα να πηγαίνει μόνο του. Η συ­νε­χής παρουσία σας εκεί θα έ­χει το αντί­θετο αποτέλεσμα: την πρώτη μέρα που θα χρει­α­στεί να εμ­φα­νι­στεί μόνο του στο προαύλιο θα είναι σαν να πηγαίνει πρώτη φορά στο σχολείο.

4. Εξηγήστε του αναλυτικά τι θα κάνει εκεί, τι θα έχει να αντιμετωπίσει, ώστε να εί­ναι προ­ε­τοι­μα­σμέ­νο. Μεταδώστε του ενθουσιασμό, κινήστε του την περιέργεια, δώ­στε του κίνητρα για το σχο­λεί­ο, τονίζοντας τα θετικά: πείτε του για τους και­νούρ­γιους φίλους που θα γνωρίσει, για τα παι­χνί­δια που θα παίξει, για τα πράγματα που θα μάθει και πώς θα του χρησιμεύσουν σε πρα­κτι­κό επίπεδο (ότι θα μπορεί π.χ. να δια­βά­ζει τα «γράμματα», τους υπότιτλους, στα παι­δι­κά και τις ταινίες για να τα βλέ­πει μόνο του, χωρίς τη βοήθειά σας), μιλήστε με καλά λόγια για τον δάσκαλο κτλ.

5. Μην υποτιμάτε τους φόβους του και μην του δείξετε σε καμία περίπτωση ότι σας φαί­νο­νται α­σή­μα­ντοι. Σε εκείνο φαίνονται τεράστιοι –όπως ακριβώς και σε εσάς οι δι­κοί σας.

6. Μιλήστε του για τους δικούς σας φόβους την πρώτη μέρα στο σχολείο και πώς τους ξε­πε­ρά­σα­τε. Μπορείτε, για παράδειγμα, να του διηγηθείτε πώς γνωρίσατε την πρώ­τη σας φίλη ή φί­λο στο προ­αύλιο του σχολείου και πώς γυρίσατε μετά την πρώ­τη μέρα χαρούμενοι στο σπί­τι.

7. Υποθέστε τι μπορεί να φοβάται και συζητήστε το. Πείτε του, για παράδειγμα, ότι τα μα­θή­μα­τά του δε θα είναι δύσκολα και ότι είστε βέβαιοι πως θα τα πάει πε­ρί­φη­μα σε όλα (μην ε­πι­μεί­νε­τε πολύ στο τελευταίο, για να μην του δη­μι­ουρ­γή­σε­τε πρό­σθε­το άγχος με τις δι­κές σας, υ­ψη­λές απαιτή­σεις). Σχεδιάστε μαζί του πώς θα α­ντι­με­τω­πί­σει όσα φοβάται: πώς θα προ­σεγ­γί­σει τα άλλα παιδιά, πώς θα μιλήσει στον δά­σκα­λο, πώς θα το βοηθάτε στο διάβασμα αν δυ­σκο­λευ­τεί σε κάτι.

8. Δώστε παράδειγμα κάποιου άλλου παιδιού που γνωρίζει και συμπαθεί (π.χ. με­γα­λύ­τε­ρου φί­λου ή ξαδέρφου) και αναφέρετε πώς εκείνο ξεπέρασε τους φόβους του ή πώς πέρασε την πρώ­τη μέρα στο σχολείο. Μην μπείτε, όμως, σε συγκρίσεις του τύ­που «εκείνος δε φοβόταν κα­θό­λου» ή «ανυπο­μονούσε να πάει στο σχολείο», γιατί θα το κάνετε να αισθανθεί άσχημα.

9. Φτιάξτε μια ιστορία με τον αγαπημένο του ήρωα στην ίδια κατάσταση. Κάντε την α­στεί­α, με μια δόση ηρωισμού αν ο ήρωας έχει υπερφυσικές δυνάμεις, και βε­βαι­ω­θεί­τε ότι τελειώνει με πολ­λούς καινούργιους φίλους γύρω από τον πρω­τα­γω­νι­στή.

10. Καταπολεμήστε τους δικούς σας φόβους και το άγχος του αποχωρισμού. Αν δει ε­σάς α­νή­συ­χους ή αγχωμένους, θα θεωρήσει τον φόβο του δικαιολογημένο και δε θα κάνει καμία προ­σπά­θει­α να τον αντιμετωπίσει. Μην το αφήσετε να πιστέψει ότι μπο­ρεί να του συμβεί κά­τι κα­κό αν απομα­κρυνθεί από κοντά σας.

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (27.08.2010) ● ΕΙΚΟΝΑ: www.velikiynovgorod.ru


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική προσαρμογή

Καλλιεργημένοι διδάσκοντες

(συγγραφέας, πανεπιστημιακός)

Καλός είναι –σύμφωνα με τον χαλκέντερο καθηγητή Χρίστο Τσολάκη– ο δάσκαλος ε­κεί­νος που δι­δάσκει στον μαθητή:
● Πώς να μαθαίνει ουσιαστικά και όχι να παπαγαλίζει, να σερβίρει μασημένη τροφή. Η Ι­στο­ρί­α, για παράδειγμα, βασικός πυλώνας της παιδείας, αποτελεί το πλέον α­πε­χθές, λόγω πα­πα­γα­λί­ας, μάθημα.
● Πώς να δημιουργεί. Η δημιουργικότητα αποτελεί βασικό θεμέλιο λίθο δόμησης ε­νός σχο­λεί­ου.
● Πώς να χαίρεται τη δημιουργία του. Ο Νεοέλληνας δε χαίρεται, δεν απολαμβάνει τη δη­μι­ουρ­γί­α του αλλά την αργία του.
● Πώς, τέλος, να συνδημιουργεί.

Και όλα αυτά σεβόμενος τους «προγόνους», δηλαδή τη φύση, την παράδοση, την ι­στο­ρί­α, τον πο­λιτισμό, τα μνημεία, τις πηγές, τους μύθους, τα παραμύθια. Αυτά που εν συντομία α­πο­κα­λού­με αν­θρώπινες ρίζες.

Αν κάποιος γνωρίζει καλά μαθηματικά, φυσική, χημεία, δε σημαίνει απαραίτητα πως εί­ναι και κα­λός καθηγητής. Και τούτο είναι πολύ κακό, γιατί έχει να κάνει με παιδιά, με άγουρες, α­κα­τέρ­γα­στες, ασπαίρουσες ψυχές. Εδώ η ευθύνη βαρύνει κυρίως την πο­λι­τεί­α, το αρμόδιο υ­πουρ­γεί­ο, και έχει να κάνει με την ποιότητα, την ουσία, τον προ­σα­να­το­λι­σμό, τη σκοπιμότητα της επιμόρφωσης που προσφέρει στους πα­ρα­πά­νω καθηγητές.

Βιώνουμε το τραγελαφικό φαινόμενο να επιμορφώνουμε, χάριν παραδείγματος, τον μα­θη­μα­τι­κό να γίνει καλύτερος στα μαθηματικά (του μαθαίνουμε δηλαδή πράγματα πά­νω στην ε­πι­στή­μη του), κάτι που είναι σίγουρα έξω από τον ρόλο και τον στόχο της ε­πι­μόρ­φω­σης. Αντί να του μαθαίνουμε, δηλαδή, να αγαπήσει το λειτούργημά του, να χαίρεται το καινούργιο, να α­πο­κτή­σει συνείδηση της ευθύνης και της α­πο­στο­λής που έχει ως πολίτης και, προπαντός, ως δά­σκα­λος, ο οποίος –εκών ά­κων– δι­δά­σκει, διαπαιδαγωγεί, αποτελεί πρότυπο.
● Να μάθει πως δεν μπορεί, δεν του επιτρέπεται, να υποτιμά νοημοσύνες, να κάνει κα­τά­χρη­ση «ε­ξουσίας» (έκφραση βαθιάς ανθρώπινης παρόρμησης) ή να διεξάγει «α­ντι­κα­πνι­στι­κό α­γώ­να» με το τσιγάρο στο στόμα!
● Να εμπεδώσει πως η διδασκαλία είναι κυρίως δημιουργία, επικοινωνία (δά­σκα­λος-μα­θη­τής) και πως, όταν διδάσκει, βρίσκεται «επί ξυρού ακμής», αφού το μεγάλο στοί­χη­μα είναι να κερ­δί­σεις τα καθαρά μάτια των μαθητών και να περάσεις α­λώ­βη­τος απ’ την αλάνθαστη κρη­σά­ρα τους, το αι­σθητήριό τους.
● Να γνωρίζει βαθιά μέσα του πως το πνεύμα του παιδιού, για να αποδώσει, χρει­ά­ζε­ται τά­ξη, πει­θαρ­χί­α, εργατικότητα (έννοιες που δεν εγγίζουν όρια συ­στη­μι­κού αυ­ταρ­χι­σμού και χει­ρα­γώ­γη­σης) και πως αναγκαία και απαραίτητη θρυαλλίδα, για να πά­ρουν τα μυαλά του φωτιά, δεν είναι άλλη από την αμφισβήτηση, την αμφιβολία, τη δι­α­φω­νί­α, την περιέργεια, την υ­πο­ψί­α, την ανησυχία, α­κόμα κι αυτή την άρνηση.

Δε θα υπάρξει δρόμος, δε θα υπάρξει οδός για επιστροφή «οίκαδε», αν δεν ποτίσει τα μύχια της ψυχής με το νάμα των παρακαταθηκών των μεγάλων σκαπανέων της εκ­παί­δευ­σης, αν δεν τα φω­τίσει με το πρωτοπόρο, ριζοσπαστικό, ζείδωρο, αΐδιο φως τους. Ας απολαύσουμε το άρωμα, το χρώμα, τον πηλό με τον οποίο ο πρω­το­μά­στο­ρας και τελευταίος των Μοϊ­κα­νών, ο με­γά­λος δάσκαλος Χρί­στος Τσολάκης, πλά­θει τον «ιδανικό δάσκαλό» του: «Τρεις οι κύ­ρι­ες ι­δι­ό­τη­τες του Δασκάλου. Να ξέ­ρει το γνωστικό αντικείμενο, να διαθέτει παιδεία (κουλ­τού­ρα, καλ­λι­έρ­γει­α), να αγαπά τα παιδιά. Αν αγαπά τα παιδιά και έχει παιδεία, ακόμα και κα­νέ­να παι­δα­γω­γι­κό βι­βλί­ο να μην έχει διαβάσει, θα κάνει “δουλειά”». «Είναι αμαρτία να λει­τουρ­γείς χω­ρίς α­γά­πη στον έρωτα, τη δουλειά, τη ζωή την ίδια», υποστηρίζει ο εξίσου με­γά­λος, χαλ­κέ­ντε­ρος δά­σκα­λος, ο Μανώλης Κριαράς.

ΥΓ. Άλλο παιδεία, άλλο εκπαίδευση. Η παιδεία είναι ο καρπός της εκπαίδευσης, εί­ναι η πνευ­μα­τι­κή και ηθική αγωγή. Η παιδεία δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των εγ­γραμ­μά­των. Α­να­ρίθ­μη­τοι οι χωρίς παιδεία «εγγράμματοι».

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (04.09.2011)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: εκπαίδευση

4 Σεπτεμβρίου 2011

Αριθμός μαθητών ανά τάξη ή τμήμα τάξης

Απόφαση του Υπουργείου Παιδείας

Η οργανικότητα των δημοτικών σχολείων προσδιορίζεται από την α­να­λο­γί­α:
● 15 μαθητών προς έναν δάσκαλο για τα μονοθέσια, διθέσια και τρι­θέ­σι­α.
● 25 μαθητών προς έναν δάσκαλο για τα μεγαλύτερα σχολεία.

Μαθητές
Δάσκαλοι
Οργανικότητα
10-15
16-30
31-45
46-100
101-125
126-150
151-175
176-200
201-225
226-250
251-275
276-300
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
μονοθέσιο
διθέσιο
τριθέσιο
τετραθέσιο
πενταθέσιο
εξαθέσιο
επταθέσιο
οκταθέσιο
εννιαθέσιο
δεκαθέσιο
ενδεκαθέσιο
δωδεκαθέσιο

Η ισχύς της παρούσης αρχίζει από το σχολικό έτος 2006-2007.



ΠΗΓΗ: Απόφαση Φ.3/897/97652/Γ1/25.09.2006 (ΦΕΚ 1507 Β΄/13.10.2006)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική λειτουργία

Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο

(κλινική ψυχολόγος)

Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο είναι ένα χαρμόσυνο γεγονός, αλλά συχνά α­ντι­με­τω­πί­ζε­ται με δισταγμό, φόβο, ανησυχία και άγχος τόσο από την πλευρά του παι­διού ό­σο και των γο­νιών. Το παιδί καλείται να απομακρυνθεί από τη θαλπωρή της οι­κο­γέ­νει­άς του και να α­ντε­πε­ξέλ­θει μόνο του σε νέες καταστάσεις. Οι γονείς, από την άλλη πλευρά, ανησυχούν αν το παι­δί τους θα έχει επαρκή φροντίδα και προ­σο­χή στο σχολείο, αλλά ταυτόχρονα έρχονται σε ε­πα­φή, συνειδητά ή ασυνείδη­τα, με τις δι­κές τους εμπειρίες αποχωρισμού από την οικογένειά τους. Το άγχος το οποίο βι­ώ­νουν συχνά μεταφέρεται στο παιδί, με αποτέλεσμα να δη­μι­ουρ­γεί­ται ένας φαύ­λος κύ­κλος.

Είναι σύνηθες φαινόμενο το παιδί τις πρώτες μέρες να αρνείται να αποχωριστεί τους γονείς του ή τα άτομα που το φροντίζουν και να πάει στο σχολείο. Αυτή η άρ­νη­ση εκφράζεται με ποι­κί­λες αντιδράσεις: ντροπαλότητα, συστολή, ονυχοφαγία, τικ, έ­ντο­νο κλάμα που μπορεί να συ­νο­δεύ­ε­ται και από σωματικές ενοχλήσεις (κοι­λι­α­κό άλ­γος, πόνους στο στομάχι, πο­νο­κε­φά­λους, εμετούς κ.ά.), ε­πα­να­λαμ­βα­νό­με­νοι ε­φι­άλ­τες, αϋπνία, υπερβολική ανησυχία ότι κάτι κα­κό θα πάθουν οι γονείς του ή ε­κεί­νο, δι­α­τρο­φι­κές διαταραχές, παλινδρόμηση σε προ­η­γού­με­νες συνήθειες (π.χ. ε­νού­ρη­ση ή εγκό­πριση), άρνηση να κοιμηθεί μόνο του κ.ά. Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις τα συ­μπτώ­μα­τα αυτά υ­ποχωρούν όταν το παιδί προσαρμοστεί ι­κα­νο­ποι­η­τι­κά στο νέο πε­ρι­βάλ­λον.

Η άμεση προσαρμογή του παιδιού στο σχολικό πλαίσιο εξαρτάται από την προ­σω­πι­κό­τη­τα, τη σω­ματική και ψυχική του υγεία, την κοινωνικότητά του και φυσικά από τη στάση του οι­κο­γε­νει­α­κού περιβάλλοντος. Σε περίπτωση που η άρνηση για το σχο­λεί­ο εμμένει και δε μει­ω­θεί σε σύντομο χρο­νικό διάστημα, οι γονείς θα χρει­α­στεί να α­πευ­θυν­θούν σε κάποιον ειδικό ψυ­χι­κής υγείας. Η έγκαιρη αντιμετώπιση θα το βοη­θή­σει να αναπτύξει μια υγιή προ­σω­πι­κό­τη­τα, α­παλ­λαγ­μέ­νη από φόβους.

Συμβουλές για τους γονείς

1. Ο πρωινός αποχαιρετισμός θα πρέπει να είναι ζεστός, τρυφερός, ευχάριστος, α­κό­μη και ό­ταν το παιδί παραπονιέται για σωματικούς πόνους. Τέτοιες πε­ρι­πτώ­σεις θα πρέπει να α­ντι­με­τω­πί­ζο­νται με ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και σταθερότητα, α­πο­φεύ­γο­ντας τον πειρασμό να α­φή­σουν το παιδί να παραμείνει στο σπίτι.

2. Ο διάλογος παιδιού-γονιού είναι ιδιαίτερα ωφέλιμος, διότι παρέχεται η δυ­να­τό­τη­τα στο παι­δί να επεξεργαστεί τον φόβο και τα αρνητικά του συναισθήματα.

3. Η ένταξη στο σχολικό πλαίσιο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τιμωρία ή ε­γκα­τά­λει­ψη αλ­λά ως μια εμπειρία αυτονομίας και ωρίμανσης της προσωπικότητας, α­παλ­λαγ­μέ­νη από φό­βους και ανα­στολές.

4. Οι γονείς θα χρειαστεί να επιδείξουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες του παιδιού και να πι­στέ­ψουν ότι θα μπορέσει να αντεπεξέλθει μόνο του.

5. Η επαφή με το σχολείο και με τον δάσκαλο είναι ζωτικής σημασίας. Μέσω του δα­σκά­λου ο γο­νιός έχει τη δυνατότητα να ενημερώνεται για την καθημερινή ε­ξέ­λι­ξη του παιδιού ή για τυ­χόν προβλήμα­τα που μπορεί να αντιμετωπίζει. Αν για κάποιο λό­γο ο γονιός δεν είναι ευ­χα­ρι­στη­μέ­νος με τον δά­σκαλο, δε θα πρέπει να εκφράσει τη δυ­σα­ρέ­σκει­ά του μπροστά στο παιδί. Αυ­τή η αρνητική προ­διάθεση θα επηρεάσει και το ίδιο, με αποτέλεσμα να μην αισθάνεται α­σφά­λει­α στο νέο περιβάλλον.

ΠΗΓΗ: www.healthview.gr (13.09.2010)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική προσαρμογή

3 Σεπτεμβρίου 2011

Τα SOS πριν από το πρώτο κουδούνι

Η σωστή προετοιμασία του παιδιού είναι το «κλειδί» για την καλή
προσαρμογή του στο σχο­λεί­ο και μια επιτυχημένη σχολική χρονιά

Η καθηγήτρια Παιδιατρικής

Το παιδί πρέπει να είναι πανέτοιμο τουλάχιστον δύο εικοσιτετράωρα πριν χτυπήσει το σχο­λι­κό κου­δούνι. Αυτό τονίζει η επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθηνών Πό­πη Αναστα­σέα-Βλάχου και εξηγεί: «Εάν είστε ακόμη σε δι­α­κο­πές, θα πρέπει να ε­πι­στρέ­ψε­τε λίγες μέρες νω­ρίτερα και όχι την προηγουμένη της έ­ναρ­ξης του σχολείου. Επίσης, θα πρέ­πει να αρχίσετε σιγά σι­γά να προσαρμόζετε τα ω­ρά­ρι­α ύπνου του παιδιού σε εκείνα της σχο­λι­κής χρονιάς, π.χ. πηγαίνο­ντάς το στο κρε­βά­τι μία ώρα πιο νωρίς κάθε βράδυ».

Παράλληλα, θα πρέπει να ασχοληθείτε έγκαιρα με τις απαραίτητες ιατρικές ε­ξε­τά­σεις. «Να ε­λέγ­ξε­τε το βιβλιάριο του παιδιού για να δείτε ποια εμβόλια πρέπει να κά­νει», συνιστά η κ. Βλά­χου. «Εάν το παιδί πηγαίνει για πρώτη φορά στο σχολείο, πρέ­πει να το πάτε στους ει­δι­κούς γιατρούς για τον έλεγχο της όρασης και της α­κο­ής του. Εάν πρόκειται να ασχοληθεί με κά­ποιο άθλημα, είναι ανα­γκαία και η καρ­διο­λο­γι­κή εξέταση».

Μην ξεχνάτε ποτέ πόσο σημαντικό είναι για την καλή απόδοση ένα καλό πρωινό. Πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει γάλα, γιαούρτι ή τυρί, ψωμί με μέλι ή σπιτική μαρμελάδα και φρέσκο χυμό ή φρού­το.

Η καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας

«Οι γονείς πρέπει πρώτα απ’ όλα να βοηθήσουν τα παιδιά να οργανωθούν για το σχο­λεί­ο ό­χι μόνο την πρώτη μέρα αλλά τον πρώτο καιρό», τονίζει η καθηγήτρια Σχο­λι­κής Ψυ­χο­λο­γί­ας του Πανεπι­στημίου Αθηνών Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη. «Από τη σχο­λι­κή τσάντα (που είναι ση­μα­ντι­κό κομμάτι αυτής της οργάνωσης) έως τη με­λέ­τη στο σπίτι. Ένα δυο μήνες μετά την έ­ναρ­ξη της χρονιάς πρέπει να ε­πι­σκε­φθούν το σχο­λεί­ο για να ενημερωθούν για το παιδί, αλ­λά και να βοηθήσουν τον δάσκαλο να το κα­τα­λά­βει. Καλό είναι επίσης να προσκαλέσουν ύ­στε­ρα από μια δυο βδομάδες με­ρι­κά παιδιά από το σχολείο στο σπίτι, ώστε να υπάρχει μια κοι­νω­νι­κή αλ­λη­λε­πί­δρα­ση. Τέ­λος, είναι απαραίτητο να βρίσκεται όλη η οικογένεια μαζί στο σπί­τι μια φο­ρά την η­μέ­ρα για ένα γεύμα, κατά τη διάρκεια του οποίου οι γονείς θα ακούν το παι­δί για τη ζω­ή του στο σχολείο, ώστε να βρίσκουν λύσεις στα προβλήματα προ­τού αυτά ε­δραι­ω­θούν».

Τα λάθη που κάνουν συνήθως οι γονείς, όπως επισημαίνει η κ. Μόττη, είναι τα εξής:
● Πιέζουν το παιδί να ανταποκριθεί αμέσως στις υποχρεώσεις του στο σχολείο, ενώ χρει­ά­ζε­ται μια σταδιακή προσαρμογή.
● Δεν καταλαβαίνουν ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό και ότι η βοήθεια που χρει­ά­ζε­ται να του δώ­σουν είναι ανάλογη με την ηλικία, την προσωπικότητα και τις προ­η­γού­με­νες εμπειρίες του.

Οι συμβουλές της Αμερικανικής Εταιρείας Παιδιατρικής

Η πρώτη μέρα
Για να κάνετε ευκολότερη την πρώτη μέρα στο σχολείο, θυμίστε στο παιδί σας ότι δεν είναι ο μό­νος μαθητής που θα αισθάνεται λίγο δύσκολα.
● Τονίστε του τις θετικές όψεις της έναρξης του σχολείου, όπως π.χ. ότι θα δει ό­λους τους πα­λιούς του φίλους και θα συναντήσει καινούργιους. Ανανεώστε τις θε­τι­κές μνήμες πα­λαι­ό­τε­ρων ετών στο σχολείο ή στο νηπιαγωγείο.
● Αναζητήστε ένα άλλο παιδί από τη γειτονιά που πάει στο ίδιο σχολείο, για να πάνε μα­ζί.
● Περπατήστε μαζί του ή πηγαίνετέ το την πρώτη μέρα ώς το σχολείο με το αυ­το­κί­νη­το, εάν αι­σθά­νε­στε ότι το παιδί το θέλει.

Η σωστή τσάντα
● Διαλέξτε μια τσάντα πλάτης με φαρδείς και παχείς ιμάντες ώμου.
● Βοηθήστε το παιδί να οργανώσει το γέμισμα της τσάντας χρησιμοποιώντας όλα τα δι­α­με­ρί­σμα­τά της. Μάθετέ του να βάζει τα βαριά βιβλία πιο κοντά στο κέντρο της πλά­της.
● Η τσάντα δεν πρέπει να ζυγίζει ποτέ παραπάνω από το 10%-20% του σωματικού βά­ρους του.
● Μάθετε στο παιδί να χρησιμοποιεί πάντα και τους δύο ιμάντες ώμου (η ανάρτηση α­πό τον έ­ναν ώ­μο κουράζει τους μυς).
● Αν το παιδί μεταφέρει πολλά βιβλία, αγοράστε του μια τσάντα πλάτης με ροδάκια, ε­φό­σον το σχολείο το επιτρέπει.

Στον δρόμο προς το σχολείο
● Αν το σχολικό λεωφορείο έχει ζώνες ασφαλείας, βεβαιωθείτε ότι το παιδί τις χρη­σι­μο­ποι­εί πά­ντα. Αν δεν έχει, ζητήστε από το σχολείο να φροντίσει για την το­πο­θέ­τη­σή τους.
● Μάθετε στο παιδί να περιμένει να σταματήσει το σχολικό πριν το πλησιάσει, κα­θώς και να μην κι­νείται γύρω από το λεωφορείο.
● Βεβαιωθείτε ότι το σχολικό παίρνει το παιδί από μέρος με ασφαλή πρόσβαση, τό­σο στο σπί­τι όσο και στο σχολείο.
● Εάν πηγαίνετε το παιδί στο σχολείο με το αυτοκίνητό σας, φροντίστε να φορά πά­ντα ζώνη α­σφα­λεί­ας κατάλληλη για την ηλικία του.
● Εάν το παιδί είναι μεγάλο και πηγαίνει με τα πόδια, βρείτε την πιο ασφαλή δι­α­δρο­μή και θυ­μί­στε του να περιμένει πάντα να αδειάζει ο δρόμος από αυτοκίνητα πριν τον περάσει.

Οι συνήθειες μελέτης
● Δημιουργήστε στο σπίτι περιβάλλον ευνοϊκό για μελέτη, χωρίς θόρυβο, λο­γο­μα­χί­ες κ.ά.
● Διαμορφώστε (τουλάχιστον για τους μεγαλύτερους μαθητές) έναν μόνιμο χώρο με­λέ­της στο δω­μά­τι­ό τους ή σε άλλο ήσυχο μέρος του σπιτιού.
● Να βάζετε ως κανόνα ότι η τηλεόραση δεν πρέπει να είναι ποτέ ανοικτή κατά την ώ­ρα της με­λέ­της.
● Προσπαθήστε να είστε διαθέσιμοι για να απαντάτε στις ερωτήσεις τους και να προ­σφέ­ρε­τε βοή­θει­α· ποτέ όμως μην κάνετε τη δουλειά τους.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (01.09.2011) / Μαίρη Κατσανοπούλου


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική προσαρμογή

2 Σεπτεμβρίου 2011

«Ο Κανόνας του Εσώρουχου» (4)

Όλοι μαζί για τον Κίκο!

Ο Κίκο είναι κάθε μικρό παιδί που χρειάζεται την προστασία των μεγάλων για να με­γα­λώ­σει ο­μα­λά, να γνωρίσει τις ομορφιές της ζωής και να αναπτύξει στο έπακρο τις ι­κα­νό­τη­τες και τις ι­δι­αί­τε­ρες κλίσεις του.

Ένα ευαίσθητο ιστολόγιο, «Το χαμομηλάκι», οπτικοποίησε τη μικρή ιστορία που πα­ρου­σί­α­σα προ καιρού και έφτιαξε ένα πολύ ωραίο, τρυφερό βιντεάκι. Ευαίσθητοι, ε­πί­σης, συ­μπο­λί­τες, που νοιά­ζονται για τον Κίκο, αναπαρήγαγαν τη σχετική α­νάρ­τη­ση, δι­α­δί­δο­ντας το μή­νυ­μά της.

Για τη συνεργασία αυτή νιώθω πολλά, αλλά θα γράψω μόνο τούτο: Για τα χα­μο­μη­λά­κια τα κά­νου­με όλα!




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: για το ιστολόγιο

1 Σεπτεμβρίου 2011

Να σπάσουμε την αλυσίδα

Από τη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόλη-
ψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια

Ο πατέρας του Κώστα ήταν αρχιτέκτονας και δεν τον άφηνε να πηγαίνει στους χώ­ρους οι­κο­δο­μής, γιατί ήταν επικίνδυνο. Ο Κώστας όμως, ως περίεργο πιτσιρίκι που ή­ταν, πήγε. Ο πα­τέ­ρας του δού­λευε κάπου εκεί κοντά και φυσικά τον είδε. Ο Κώ­στας θυμάται εκείνη την η­μέ­ρα σαν να ήταν χτες! Ο πατέρας του δεν είπε λέξη. Α­πλά, τον άρπαξε από τα μαλλιά κι άρ­χι­σε να τον στριφογυρίζει με μανία. Ήθελε με αυ­τόν τον τρόπο να τονίσει στον γιο του πόσο ε­πι­κίν­δυ­νο ήταν αυτό που έκανε, ώ­στε να μην το ξανακάνει στο μέλλον.

Κάθε αναφορά για μαλλιά ήταν αρκετή για να θυμίζει στον Κώστα τις απέραντες φο­ρές που ο πα­τέρας του τον είχε τραβήξει από τα μαλλιά, το κοκκίνισμα του προ­σώ­που του και την καρ­διά του, που κάθε φορά έχανε τον χτύπο της. Μετά απ’ αυ­τό ο πα­τέ­ρας του τον έστελνε για τιμωρία στο δωμάτιό του. Ο Κώστας θυμάται να κά­θε­ται εκεί με τις ώρες, να κοιτάζει το τα­βά­νι και να υπόσχε­ται στον εαυτό του ξανά και ξανά πως δε θα αρπάξει ποτέ από τα μαλ­λιά τα δικά του παιδιά όταν ο ίδιος κά­πο­τε γίνει πατέρας!

Το «κάποτε» ήρθε, μόνο που τώρα, στην ενηλικίωσή του, ο Κώστας σκέφτεται ότι δεν ήταν και τό­σο φοβερή η τιμωρία του πατέρα του σε τελική ανάλυση. Τώρα μπο­ρεί να καταλάβει την αγωνία και τον θυμό του πατέρα του, που τον ανάγκαζε να συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται βίαια όταν η πε­ρί­πτω­ση το α­παιτούσε. «Δεν έκανε δα και μεγάλο κα­κό», σκέφτεται ο Κώστας.

Κάποιος βέβαια θα μπορούσε να τον ρωτήσει τι καλό του έκανε. Γιατί, κάθε φορά που ο πα­τέ­ρας του τον πονούσε επειδή είχε κάνει κάτι λάθος, ο Κώστας μπορεί να στα­μα­τού­σε αυτό το «λάθος», αλλά μόνο για εκείνη τη συγκεκριμένη φορά. Μα­κρο­πρό­θε­σμα, ο πατέρας του Κώ­στα δεν παρείχε καμία βοήθεια ή καθοδήγηση στο παι­δί του, αφού ο Κώστας συνέχιζε να κά­νει «λάθη» και ο πατέ­ρας του συνέχιζε να τον «δι­ορ­θώ­νει», αρπάζοντάς τον από τα μαλλιά ξα­νά και ξανά και ξανά...

Υπήρχε περίπτωση ο πατέρας του Κώστα να τραβούσε τα μαλλιά ενός ενηλίκου, ό­πως έ­κα­νε με τον γιο του; Σίγουρα όχι, γιατί θα ήταν εξευτελιστικό τόσο για τον ί­διο όσο και για το άλ­λο άτομο. Με το να τραβά όμως τα μαλλιά του Κώστα, έδειχνε στο παιδί του ότι δεν το υ­πο­λό­γι­ζε ως άνθρωπο. Ότι τον έβλεπε σαν ένα α­ντι­κεί­με­νο που μπορούσε να του συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται όπως εκείνος ήθελε. Αντί ο πα­τέ­ρας του Κώ­στα να καθίσει και να συζητήσει το πρό­βλη­μα με το παιδί του, με εκτίμηση και σε­βα­σμό, με την πράξη του αυτή γύριζε την πλά­τη στον γιο του, αγνοώντας τις α­νά­γκες που μπορεί να είχε.


Ο Κώστας τώρα που μεγάλωσε μπορεί να σκέφτεται ό,τι θέλει. Το ερώτημα όμως εί­ναι κατά πό­σο αυτή η συμπεριφορά του πατέρα του τον έχει επηρεάσει συ­ναι­σθη­μα­τι­κά. Αλήθεια, τι μή­νυ­μα δί­νουν οι γονείς τραβώντας τα μαλλιά των παι­διών τους; Ότι δεν επιτρέπεται να πη­γαί­νουν κοντά στις οικοδομές; Όχι φυσικά! Τα δι­δά­σκουν ξεκάθαρα πως είναι σωστό να πο­νάς κάποιον που έχει κάνει λάθος.

Τις προάλλες ο Κώστας είδε τον δικό του γιο, τον Άγγελο, να οδηγεί το ποδήλατό του χωρίς κρά­νος και να ’χει διπλοκαβάλα έναν συμμαθητή του. Ο Κώστας θύμωσε, για­τί ε­πα­νει­λημ­μέ­να εί­χε πει στον Άγγελο να μην οδηγεί χωρίς κράνος και δι­πλο­κα­βά­λα. Έτσι, με το που τον α­ντί­κρι­σε, του έδωσε έ­να γερό χαστούκι από πίσω, θέ­λο­ντας να του τονίσει με αυτόν τον τρό­πο πό­σο επικίνδυνο ήταν αυ­τό που έκανε. Το βρά­δυ, βέβαια, ο Κώστας έστειλε τον Άγ­γε­λο για τι­μω­ρί­α στο δωμάτιό του. Ο κα­θένας μπορεί να συμπεράνει με ευκολία πως ο μικρός κα­θό­ταν στο δωμάτιό του με τις ώρες, κοιτά­ζοντας το ταβάνι και υποσχόμενος στον εαυτό του ξα­νά και ξανά πως δε θα χαστουκίσει ποτέ τα δι­κά του παιδιά όταν ο ίδιος κάποτε γίνει πα­τέ­ρας.

Κάποιος μπορεί να ελπίζει πως μια μέρα ο Άγγελος θα ξεπεράσει το συναίσθημα της τα­πεί­νω­σης που του προκαλεί ο πατέρας του με το να τον χαστουκίζει. Κά­­ποιος μπο­ρεί ε­πί­σης να ελ­πί­ζει ότι ο Άγγελος δε θα μιμηθεί το πρότυπο συ­­μπε­­ρι­­φο­­ράς του πατέρα του.

Ο πατέρας του Άγγελου δεν είναι κακό άτομο. Το λάθος που κάνει είναι ότι για να πει­θαρ­­χή­­σει το παιδί του χρησιμοποιεί την ίδια βίαιη συμπεριφορά που χρη­σι­μο­ποι­ού­σε ο πατέρας του πολλά χρό­νια πριν. Θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι μπο­­ρεί να είναι ένας καλός πα­τέ­ρας χωρίς να μιμείται το πρότυπο του δικού του.

Το να υιοθετήσουμε μια συμπεριφορά διαφορετική από αυτήν με την οποία έχουμε α­­να­­τρα­­φεί για χρόνια είναι κάτι πολύ δύσκολο αλλά όχι και ακατόρθωτο. Είναι ση­μα­ντι­κό ένα κακό πρό­τυ­πο συ­μπεριφοράς να σταματά, για να μην περάσει ως κλη­ρο­νο­μιά στα παιδιά μας. Για­τί μια τέτοια παρα­καταθήκη μόνο πόνο και δυστυχία μπο­ρεί να προσφέρει.

Αυτή η ιστορία είναι αφιερωμένη σε όλους εκείνους τους γονείς που βίωσαν την ί­δια τραυ­μα­τι­κή ε­μπειρία όταν ήταν παιδιά με την ευχή να σπάσουν την αλυσίδα του πό­νου...



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: πειθαρχία