19 Δεκεμβρίου 2011

Οι κίνδυνοι από τις online δραστηριότητες των παιδιών

Οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι τα παιδιά, όταν αντιμετωπίζουν κινδύνους στον κυ­βερ­νο­χώ­ρο, είναι πιθανότερο να αυτοπροστατευθούν παρά να βοηθηθούν από ε­νη­λί­κους

Στη νέα γενιά, που βιώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής της μέσα από το δι­α­δί­κτυ­ο και α­πο­τε­λεί τη σημερινή εμπροσθοφυλακή της τεχνολογικής αλλαγής, ε­πα­να­πο­τί­θε­νται πε­ρισ­σό­τε­ρες ελπίδες για μελλοντικές καινοτόμες στρατηγικές α­ντι­με­τώ­πι­σης των κινδύνων που α­ντι­με­τω­πί­ζουν τα παιδιά online. Οι ανήλικοι, για τους ο­ποί­ους σήμερα ο γονιός, ο δάσκαλος, το κρά­τος και πολλοί άλλοι α­νησυχούν «τι κά­νουν τόσες ώρες στον υπολογιστή» και «τι κακό μπο­ρεί να πάθουν εκεί μέ­σα», είναι τε­λι­κά αυτοί που φαίνεται να κατανοούν περισσότερο τους κινδύνους που δι­α­τρέ­χουν.

Το χάσμα ανάμεσα στη γνώση που έχουν τα παιδιά και οι γονείς τους γύρω από τις τε­χνο­λο­γί­ες του διαδικτύου έχει αποτυπωθεί σε πολλές επιστημονικές μελέτες μέ­χρι σήμερα. Ως ση­μα­ντι­κό παράγο­ντα της αδυναμίας προστασίας των ανηλίκων στον online κόσμο το ε­πι­κα­λεί­ται και έκθεση του Ε­ρευνητικού Κέντρου Innocenti της UNICEF (www.unicef.org/irc) που δό­θη­κε στη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο του 2011.

Εστιάζοντας στη διακίνηση φωτογραφιών εκμετάλλευσης παιδιών, την προ­σέλ­κυ­ση (groom­ing) και τον κυβερνο-εκφοβισμό (cyberbullying) ως τις τρεις κύριες α­πει­λές, η έκθεση κα­τα­λή­γει σε γενικές συστάσεις για τη στρατηγική που πρέπει να α­κο­λου­θη­θεί στο εξής, ώστε να υ­πάρ­ξει διεθνής συντο­νισμός για την α­ντι­με­τώ­πι­σή τους. Αυ­τή περιλαμβάνει
● την ενδυνάμωση των παιδιών ώστε να ξέρουν πώς να αντιδράσουν,
● την ανάπτυξη μηχανισμών ενημέρωσης και αναφοράς των κινδύνων,
● την άρση της ασυλίας των δραστών,
● τον περιορισμό του σχετικού περιεχομένου που συνήθως διακινείται επί χρόνια και
● την υποστήριξη της ανάρρωσης των παιδιών που έχουν πέσει θύματα.

Κατηγορίες κινδύνων που σχετίζονται με online δραστηριότητες
(σύμφωνα με κατηγοριοποίηση του EU Kids Online)


1. Online βλάβη από κάποιου είδους περιεχόμενο: Όταν το παιδί είναι πα­θη­τι­κός δέ­κτης πορνογραφικού ή επιβλαβούς σεξουαλικού περιεχομένου.

2. Βλάβη από φυσική επαφή: Όταν το παιδί στοχοποιείται από κάποιον ε­νή­λι­κο ή α­πό άλλο παιδί για να συμμετάσχει σε δραστηριότητες σεξουαλικής εκ­με­τάλ­λευ­σης που φω­το­γρα­φί­ζο­­νται και στη συνέχεια κυκλοφορούν για να δε­λε­ά­σουν άλλους (grooming) ή για κυβερνο-εκ­φοβισμό.

3. Επιβλαβής συμπεριφορά: Όταν το παιδί επιδεικνύει επικίνδυνη ή κα­τα­χρη­στι­κή συ­μπε­ρι­­φο­ρά, π.χ. δημιουργώντας και ανεβάζοντας πορνογραφικό πε­ρι­ε­χό­με­νο, συ­να­ντώ­ντας από κοντά ενηλίκους που γνώρισε στο διαδίκτυο, α­ναρ­τώ­ντας φω­το­γρα­φί­ες δικές του ή άλλου νεαρού ατόμου, κατεβάζοντας φω­το­γρα­φί­ες άλλου παιδιού που το εκμεταλλεύονται σεξουα­λικά ή το εκ­φο­βί­ζουν.

Οι ειδικοί λαμβάνουν υπόψη τους τις σημαντικότερες σχετικές έρευνες που έχουν γί­νει στον πλα­νή­τη και επισημαίνουν πως αφορούν κυρίως τον αναπτυγμένο κό­σμο. Με­γά­λα κενά υ­πάρ­χουν σε ό,τι α­φορά τους κινδύνους από τη χρήση του δι­α­δι­κτύ­ου στην Αφρική, στα με­γα­λύ­τε­ρα τμήματα της Ασί­ας και στη Μέση Α­να­το­λή. Σε αυ­τές τις περιοχές, όμως, φαίνεται πως τα παιδιά είναι λιγότερο προ­στατευμένα, α­φού σερ­φά­ρουν κυρίως από ίντερνετ καφέ και οι γο­νείς τους αγνοούν το δι­α­δί­κτυ­ο.

Ο φόβος της έκθεσης των παιδιών σε κινδύνους μεγαλώνει όσο διευρύνεται η χρή­ση των κι­νη­τών τηλεφώνων (ακόμη και αυτών χωρίς σύνδεση στο ίντερνετ) ως πλατ­φόρ­μες ε­πι­κοι­νω­νί­ας, διασκέ­δασης, παιχνιδιού, δικτύωσης ή πλη­ρο­φό­ρη­σης, στις οποίες δεν έχουν πρό­σβα­ση οι ανησυχούντες ενήλικοι. Όπως φαίνεται, ό­μως, κομ­μά­τι της ανησυχίας οφείλεται (και καλ­λι­ερ­γεί­ται) από ενήλικες ακριβώς λό­γω της άγνοιάς τους για το μέσο. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι ο σχετικός προ­βλη­μα­τι­σμός μει­ώ­νε­ται στην Ευρώπη όσο ευρύ ποσοστό των γονιών προ­σχω­ρεί στην πλευ­ρά των χρηστών.

Ο κίνδυνος, πάντως, είναι υπαρκτός. Μόνο το 2010 η βρετανική υπηρεσία κα­τα­πο­λέ­μη­σης της on­line διακίνησης εγκληματικού περιεχομένου (www.iwf.org.uk) ε­ντό­πι­σε και ανέλαβε δρά­ση για περί­που 16.700 περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης α­νη­λί­κων που α­να­φέρ­θη­καν. Υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν εκατομμύρια τέτοιες ει­κό­νες, στις οποίες τα θύματα είναι δε­κά­δες χιλιάδες ανήλικοι. Σύμφωνα με την ί­δια πηγή, ο μέσος όρος ηλικίας τους μειώνεται δι­αρ­κώς, με το 73% των θυμάτων να εί­ναι παιδιά κάτω των 10 ετών.

Παρόλο που η Interpol χρησιμοποιεί πλέον προϊόντα λογισμικού που της ε­πι­τρέ­πουν να ε­πι­τα­χύ­­νει τις έρευνες (π.χ. συγκρίνοντας αυτόματα μέσα από μεγάλες βά­σεις δε­δο­μέ­νων φω­το­γρα­φί­ες ανηλί­κων), θεωρείται βέβαιο ότι σε πολλές χώ­ρες θα πά­ρει χρόνια μέχρι να α­πο­κτή­σουν νομοθεσία και ειδικά τμήματα αστυνόμευσης και α­κό­μη περισσότερα για να συ­ντο­νι­στούν σε ένα πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (18.12.2011) / Αγγελική Μπούμπουκα


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαδίκτυο

18 Δεκεμβρίου 2011

Βραβείο αγάπης και προσφοράς

από ένα ιστολόγιο που χαρίζει απλόχερα ό,τι
λέει ο τίτλος του: «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»!


Ευχαριστώ θερμά τον καλό συνάδελφο
Αντώνη Κρασάκη που το επιμελείται.

Μπορείτε να το επισκεφθείτε πατώντας στην
εικόνα ή να διαβάσετε εδώ μια μικρή παρου-
σίαση του μπλογκ στο παιδικό μας ιστολόγιο.


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: για το ιστολόγιο

15 Δεκεμβρίου 2011

Σωστοί γονείς οι αρκετά καλοί γονείς

Συνέντευξη με την Έφη Λάγιου-Λιγνού
(διδάσκουσα ψυχοθεραπεύτρια παιδιών και εφήβων, επόπτρια κλινικού έργου στην Πανεπιστημιακή Παι­δο­ψυ­χι­α­τρι­κή Κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία»)

Ποια είναι η «τέλεια μητέρα»;

Η τέλεια μητέρα είναι κακό πράγμα για το παιδί, δεν έχει ανθρώπινες διαστάσεις. Χρει­ά­ζε­ται α­πλώς μια αρκετά καλή μητέρα. Το παιδί θα χρειαστεί να ματαιωθεί για να αναπτυχθεί, χρει­ά­ζε­ται να στερηθεί, να νιώσει την απουσία, να αναπαραστήσει στον νου του την εικόνα αυτού που δεν έ­χει. Η φροντιστική μητέρα επιστρέφει και ε­δραι­ώ­νει την εικόνα της.

Μέσα από τη σχέση του με τη μητέρα κατακτά τη λειτουργία να σκέφτεται. Η μη­τέ­ρα σκέ­φτε­ται για χάρη του, προσπαθεί να το καταλάβει. Έτσι το παιδί αρχίζει να κα­τα­λα­βαί­νει τον εαυτό του. Σ’ αυτή τη διαδικασία η μητέρα μπορεί να ’ναι μόνο μια αρ­κε­τά καλή μητέρα: δεν υ­πάρ­χει περίπτωση να μην κάνουμε λάθη αλλά δεν πει­ρά­ζει, γιατί έτσι μπορούμε να ε­πα­νορ­θώ­σου­με εξαιτίας των ενο­χών που νιώθουμε και ε­δώ βρίσκεται η πρόκληση: το παιδί μπορεί να μας βάζει δύσκολα και χρειά­ζεται να α­ντα­πο­κρι­θού­με.

Πολλοί γονείς τοποθετούν τα παιδιά τους στο κέντρο του κόσμου. Πόσο τα βοηθά να ε­ξε­λι­χθούν κάτι τέτοιο;

Ο γονιός που γίνεται θυσία για το παιδί του περιμένει ανταλλάγματα. Όταν έχει θυ­σι­ά­σει την προ­σω­πι­κή του ζωή, περιμένει το παιδί να καλύψει όλες του τις ανάγκες που για χάρη του θυ­σί­α­σε. Το παιδί δεν έχει ούτε τη δυνατότητα ούτε τα προσόντα ού­τε την υποχρέωση. Δεν μπο­ρού­με να του φορτώνουμε ότι για χάρη του τα πα­ρα­τή­σα­με όλα. Όχι. Για χάρη της δικής μας εικόνας, ως μητέ­ρας, τα παρατήσαμε. Είναι ά­δι­κο να περιμένουμε από το παιδί να γε­μί­σει τη ζωή της μαμάς του.

Υπάρχουν συνταγές επιτυχίας;

Οι γονείς χρειάζεται να διαφυλάξουν τη δική τους ικανότητα φροντίδας του παι­διού. Δεν είναι υ­πε­ράν­θρω­ποι και το παιδί τους έχει ανάγκη να βιώσει τις αν­θρώ­πι­νες διαστάσεις τους. Ε­πι­πλέ­ον, σί­γουρα δεν εξυπηρετούν τις αναπτυξιακές α­νά­γκες του παιδιού με το να τρο­φο­δο­τούν (για τους δι­κούς τους λόγους) μια εικόνα του ε­αυ­τού τους «πανταχού παρούσα και τα πά­ντα πληρούσα». Αν είναι αδιάκοπα δι­α­θέ­σι­μοι, δεν αφήνουν στο παιδί χώρο να νιώ­σει την έλ­λει­ψή τους και κατά την α­που­σί­α τους να αντλήσει από τις μνήμες του, να αναπαραστήσει και να σκεφτεί. Προ­σπα­θώ­ντας να μην το απογοητεύσουμε, υπερβαίνουμε τα όρια αντοχής μας και τό­τε είναι δύ­σκο­λο να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις.

Είναι εφικτή μια ισορροπία σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες που βιώνουμε;

Σίγουρα ζούμε σε μια ζοφερή πραγματικότητα και συχνά οι κακές οικονομικές συν­θή­κες ε­νο­χο­ποι­ού­νται για τα προβλήματα των παιδιών. Παίζουν ρόλο, όμως, όχι για­τί έχουν άμεση ε­πί­δρα­ση στο παιδί, αλλά γιατί η αγωνία και ο θυμός των γονιών για τις συνθήκες διαβίωσης τούς δυσκολεύει να ’χουν χώρο στον νου τους για τις συ­ναι­σθη­μα­τι­κές ανάγκες του παιδιού τους, να έχουν την ψυχική αντοχή να δι­α­τη­ρή­σουν με συνέπεια μια στάση οριοθέτησης και, χω­ρίς και οι ίδιοι να το καταλαβαί­νουν, προ­σά­πτουν στο παιδί τον φόρτο των έντονα αρ­νη­τι­κών συναισθημάτων που τους πλημ­μυ­ρί­ζουν. Συνήθως λόγω ενοχών μεγαλοποιούμε τις ελ­λεί­ψεις των παι­διών. Τί­νος ανάγκη εξυπηρετούμε όταν τους αγοράζουμε παραπάνω πράγ­μα­τα απ’ ό­σα χρει­ά­ζο­νται, επειδή τα είδαν στη διαφήμιση ή τα έχουν τα άλλα παιδιά; Είναι ση­μα­ντι­κό να μπορούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά μας ότι κάτι είναι ακριβό και δεν έ­χου­με τα λε­φτά να το αγοράσουμε. Δε χρειάζεται να παριστάνουμε τους πάμπλου­τους στα μάτια τους.

Μεγαλώνοντας το παιδί τους οι γονείς έχουν άλλη μια ευκαιρία να μεγαλώσουν οι ί­διοι;

Βέβαια, πολλές φορές οι γονείς δεν αντέχουν να του βάλουν όρια, να το μα­ται­ώ­σουν, να πουν «ό­χι», αυτή την καταπληκτική λεξούλα που είναι εξίσου απαραίτητη για το παιδί όπως το «ναι». Είναι τρομακτικό για ένα παιδί να νιώθει ότι κυριαρχεί πά­νω στους ενήλικες, από τους οποίους εξαρτάται η φροντίδα του: Ποιος θα το προ­στα­τέ­ψει από τη –φανταστική μεν τρο­μα­κτι­κή δε– δύναμή του; Τα όρια συ­γκρα­τούν και προσφέρουν ασφάλεια. Όμως το παιδί δε σταματά να δοκιμάζει την α­ντο­χή των ορίων του «όχι». Φαινομενικός στόχος του είναι να σπά­σει τα όρια, κρυ­φός στό­χος είναι να ε­πιβεβαιώσει ότι είναι ανθεκτικά. Τα όρια που ξε­χει­λώ­νουν δε δεί­χνουν ευελιξία. Δείχνουν αδυναμία και ασυνέπεια του ενηλίκου –γονιού ή δα­σκά­λου– πάνω στον οποίο το παιδί στηρίζεται.

Λέγοντας «όχι» οι γονείς προσφέρουν την ασφάλεια των ξεκάθαρων ορίων στο χά­ος της ψυ­χι­κής ανωριμότητας του παιδιού τους. Του προσφέρουν πλαίσιο για να α­να­πτυ­χθεί, προ­ε­τοι­μά­ζο­ντάς το να είναι ανθεκτικό στις ματαιώσεις, τις α­πο­γοη­τεύ­σεις και τις αντιξοότητες της ζω­ής. Η δυνατότητα έκφρασης των έντονων συ­ναι­σθη­μά­των και η διαπραγμάτευσή τους ε­πι­τρέ­πει την ομαλή συναισθη­ματική α­νά­πτυ­ξη των παιδιών, νιώθουν ότι οι γονείς και οι δά­σκα­λοι αντέχουν την έκφραση αρ­νη­τι­κών συναισθημάτων.

Λέγοντας «όχι» στο παιδί δεν είμαστε κακοί γονείς, δημιουργούμε έναν χώρο α­νά­με­σα στις ε­πι­θυ­μί­ες και την πραγματοποίησή τους, έναν χώρο σκέψης.

Το δίλημμα όμως είναι «υποτακτικό ή ελεύθερο»;

Αν κάποιος σε υπηρετεί και κάνει όλες τις δουλειές για χάρη σου, τότε εσύ γίνεται α­δύ­να­μος, ε­ξαρ­τά­σαι από αυτόν και δε μαθαίνεις να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να συμ­βι­βά­ζε­σαι. Δε γί­νε­σαι δυ­νατός. Κάθε περιορισμός είναι ευκαιρία για εξέλιξη.

Ανταποκρίνομαι στις ανάγκες του παιδιού δε σημαίνει κάνω ό,τι μου ζητήσει. Η ι­κα­νό­τη­τα να λέ­με «όχι» πρέπει να αντέχει τη συναισθηματική πίεση του παιδιού που δι­α­μαρ­τύ­ρε­ται και να συ­νο­δεύ­ε­ται από μια ευαισθησία για τις πραγματικές α­νά­γκες του. Τα παιδιά δεν είναι αγ­γε­λού­δια, ούτε εί­ναι δυνατόν να είναι συνεχώς ευ­τυ­χι­σμέ­να!

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (02.11.2011) / Ιωάννα Σωτήρχου


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: γονείς

11 Δεκεμβρίου 2011

Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού




Δείτε τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του
Παιδιού στο παιδικό μου ιστολόγιο

εδώ
(ανάρτηση για μικρά παιδιά)

ή

εδώ
(ανάρτηση για μεγαλύτερα παιδιά)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

27 Νοεμβρίου 2011

Μαθήματα σεξουαλικής ενημέρωσης για παιδιά

Το «Δέντρο της ζωής» δημιουργήθηκε στη Γαλλία το 1991-1992 και είναι μια σειρά α­πό μα­­θή­μα­τα σεξουαλικής ενημέρωσης για παιδιά 4-12 ετών. Στην Ελλάδα δι­α­νε­μή­θη­κε πα­λαι­ό­τε­ρα από την εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» σε βιντεοκασέτες.

Αποτελείται από 20 βιντεάκια, χωρισμένα σε τρία μέρη:
● Η ανακάλυψη του σεξ
● Πώς γεννιόμαστε
● Μεγαλώνοντας

Μπορείτε να παρακολουθήσετε όλη τη σειρά στο παιδικό μου ι­στο­λό­γι­ο ξε­κι­νώ­ντας α­πό ε­δώ.



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σεξουαλική αγωγή

11 Νοεμβρίου 2011

Υλικό για παιδιά

Επιλογές από το παιδικό μου
ιστολόγιο «ΠΟΔήΛΑΤΟ»


ΒΙΒΛΙΟ
Γιατί «πρέπει» να διαβάζουμε βιβλία; (+4 αναρτήσεις)
Γίνε μικρός συγγραφέας!
Η συνταγή ενός καλού βιβλίου
Μμμ... Βιβλία!
Τα δικαιώματα του μικρού αναγνώστη (+2 αναρτήσεις)

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ
● Αναγνωρίστε τις ψευδείς ειδήσεις στο διαδίκτυο
● Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο (αφίσες)
● Ασφαλής χρήση του διαδικτύου
● Βγάλτε τις μάσκες από το διαδίκτυο
● Η συνταγή της ασφαλούς πλοήγησης στο διαδίκτυο
● Η σωστή στάση εργασίας στον υπολογιστή
● Με ασφάλεια στη δικτυακή κοινωνία
● Οι συμβουλές του Άκη
● Πέντε συμβουλές για το διαδίκτυο
● Σκέψου πριν δημοσιεύσεις! (+2 αναρτήσεις)
● Συμμετέχω και προσέχω
● Σωστή συμπεριφορά στο διαδίκτυο
● Το Απέραντο Δάσος
● Φοβάμαι ότι το Facebook...
● Enter Control Escape

ΔΙΑΤΡΟΦΗ
● H πυραμίδα της διατροφής
● Η χριστουγεννιάτικη επανάσταση των φρούτων και των λαχανικών (+5 αναρτ.)
● Μη «μασάς» ό,τι σου σερβίρουν!
● Όταν τρώμε δε μιλάμε!
● Τάισέ με καλά

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ-ΠΑΙΧΝΙΔΙ
● Γύρω γύρω όλοι...
● Να πάω να παίξω;
● Ξεκόλλα από τα ηλεκτρονικά!
Το ΠΟΔήΛΑΤΟ υπενθυμίζει (+4 αναρτήσεις)

ΕΙΜΑΙ ΠΑΙΔΙ!
Αγαπώ τον εαυτό μου!
Αν ένα παιδί...
● Βρες χρόνο
● Για να ζούμε μαζί, χρειαζόμαστε κανόνες!
Θυμάμαι ποιος είμαι και τι αξίζω
● Η γνώμη των άλλων
Η ζωή είναι ωραία!
Η πολλαπλή νοημοσύνη του ανθρώπου
● Οδηγίες για μια χαρούμενη ζωή
Οι μεγάλοι είναι περίεργοι (από μαθήτρια της τετάρτης τάξης)
Όποιος δεν έκανε ποτέ λάθος...
● Τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή δεν είναι πράγματα!
Το αλφαβητάρι των αξιών
● Το χαμόγελο
Χρυσό μετάλλιο σε ένα σπουδαίο άθλημα

ΖΩΑ
Στα ζωάκια με αγάπη και υπευθυνότητα! (+2 αναρτήσεις)
Τα ζωάκια δεν είναι παιχνίδια! (+2 αναρτήσεις)
Το τσίρκο χωρίς ζώα σε διασκεδάζει καλύτερα

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
● 12 λάθη στη σχέση μας με τον ήλιο
● Γυαλιά ηλίου
● Ένα «μαγικό» ρολόι για τον ήλιο!
● Πάμε παραλία!
● Προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία (+3 αναρτήσεις)
● Προστασία από τον καύσωνα
● Στο νερό με ασφάλεια!
● Συμβουλές για ασφαλή κολύμβηση
● Τα αντηλιακά (+3 αναρτήσεις)
● Το ερωτηματολόγιο του ήλιου

ΚΑΠΝΙΣΜΑ
● Βιντεάκια για το κάπνισμα (+6 αναρτήσεις)
● Βλάβες που προκαλεί το τσιγάρο στον οργανισμό
● Πού νομίζετε ότι πηγαίνει ο καπνός;
Σε κάνει σκλάβο

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ
● Αγκαλιάστε τη ζωή!
● Ο φίλος μου ο Ποδηλατάκιας
● Τραγούδια για την Κυκλοφοριακή Αγωγή (+5 αναρτήσεις)

ΠΑΙΔΙΚΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ
Το παιδικό μας ιστολόγιο
Άλλα παιδικά ιστολόγια που προτείνουμε

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
● Από τη σύλληψη στη γέννηση
● Η αναπαραγωγή του ανθρώπου (+5 αναρτήσεις)
● Η μαμά γέννησε ένα αυγό!
● Ο Κανόνας των Εσωρούχων (+2 αναρτήσεις)
Πώς να γονιμοποιήσετε ένα ωάριο
● Το δέντρο της ζωής (+3 αναρτήσεις)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ
● Καλωσορίζοντας τα πρωτάκια
Λύστε τις απορίες σας για το γυμνάσιο!

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ
12 οδηγίες για το παιδί-θύμα
Βάζω Χ στη σχολική βία!
● Βιντεάκια για τον σχολικό εκφοβισμό (+19 αναρτήσεις)
Γίνε εσύ ο πρωταγωνιστής!
● Δε φοβάμαι
● Δύο ιστορίες για τη βία στο σχολείο
● Είναι κάτι παιδιά...
● Έχεις κάποιο πρόβλημα; 1056!
● Κάνε εσύ τη διαφορά
● Με τα μάτια της ψυχής μας
Ο εκφοβισμός δεν είναι μαγκιά
● Οι μάσκες πέφτουν
Όχι άλλη βία στα σχολεία!
● Όχι στον εκφοβισμό!
● Πάρε το θάρρος, πες το δυνατά
Ποιος; Πού; Πώς;
● Το ηχηρό χαμόγελο της διαφορετικότητας
Don’t Laugh at Me

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
● Δικαιώματα και υποχρεώσεις
Τα ανθρώπινα δικαιώματα (+5 αναρτήσεις)

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
● Έχεις κάποιο πρόβλημα; 1056!
● Έχω δικαίωμα
● Συμμαθητές χωρίς ιθαγένεια
● Τα δικαιώματα του παιδιού σε κινούμενες εικόνες
● Τα δικαιώματα των παιδιών
● Τα δικαιώματα των παιδιών (υπέρηχος)
● Τα παιδιά έχουν δικαιώματα (+4 αναρτήσεις)
Το δικαίωμα στην εκπαίδευση

ΥΓΕΙΑ-ΚΙΝΔΥΝΟΙ
● Καρδιά και υγεία
● Όχι βεγγαλικά και πυροτεχνήματα!
● Προσοχή στο πέταγμα των χαρταετών

ΦΙΛΙΑ
● Οι λέξεις δεν είναι για να πληγώνουμε
Οι φίλοι (+3 αναρτήσεις)
● Οι φίλοι είναι...
● Τα πιο συνηθισμένα πράγματα...

ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ
● Έγκαιρη ενημέρωση για επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα
● Ο χειμώνας δεν αστειεύεται!
● Οδηγίες αυτοπροστασίας από επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα (+3 αναρτήσεις)
● Προετοιμάσου από τώρα για τον σεισμό (+2 αναρτήσεις)


26 Οκτωβρίου 2011

Μικρή οθόνη, μεγάλη ζημιά

Κλειστή πρέπει να είναι η τηλεόραση στο σπίτι όταν μέσα σε αυτό ζουν παιδιά. Τε­λεί­α και παύ­λα. Έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς ανέφεραν ότι οι γονείς εί­ναι κα­λό να πε­ρι­ο­ρί­σουν τον χρόνο που τα παιδιά τους παρακολουθούν τηλεόραση. Μια τε­λευ­ταί­α όμως έρευνα, που πραγματοποίησε η Αμερικανική Ακαδημία Παι­δι­α­τρι­κής, καταλήγει στο συμπέρασμα ό­τι τα παιδιά δεν πρέπει να παρακολουθούν λεπτό τη­λε­ό­ρα­ση.

Φυσικά, τονίζει η ίδια έρευνα, η απαγόρευση δεν αφορά μόνο την τηλεόραση αλλά και το σερ­φά­ρι­σμα στο διαδίκτυο και τα βίντεο γκέιμ. Επίσης προσθέτει ότι, προς α­πο­φυ­γή πα­ρα­νόη­σης, δεν υ­πάρχει κανένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην τη­λε­ό­ρα­ση, ό­πως πολλοί θέ­λουν να υποστηρίζουν. Α­ντίθετα, καλύτερη εκπαίδευση από το δη­μι­ουρ­γι­κό παιχνίδι και την επαφή με άλλους ανθρώπους δεν υπάρχει.

Πιο αυστηρή είναι η έρευνα όσον αφορά τα βρέφη και τα παιδιά ηλικίας μικρότερης των δύο ε­τών που παρακολουθούν τηλεόραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς εί­ναι βέβαιο ότι με­γα­λώ­νουν παιδιά που θα έχουν πρόβλημα στην ανάπτυξη του λε­ξι­λο­γί­ου, στη συγκρότηση της σκέψης τους, στην ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης και κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης.

Απόσπαση προσοχής

Πολλά είναι τα νοικοκυριά που έχουν μονίμως μια τηλεόραση αναμμένη μέσα στο σπί­τι, α­νε­ξάρ­τη­τα αν παρακολουθεί κανείς. Αυτός ο συνεχόμενος ήχος είναι ό,τι πρέ­πει για να α­πο­σπά­ται η προσοχή και να μην υπάρχει ηρεμία στον χώρο.

Ο παιδίατρος δρ Μπράουν ανέφερε ότι «πριν από μία δεκαετία είχαμε παρακαλέσει τους γο­νείς να επιστήσουν την προσοχή στην πολύωρη έκθεση των παιδιών τους μπρο­στά στις ο­θό­νες. Φέτος προ­ειδοποιούμε ότι οι επιπτώσεις στην υγεία των παι­διών είναι μεγάλες». Το­νί­ζει ακόμη ότι «μέσα σε έ­να σπίτι μπορεί να υπάρχουν και δέ­κα οθόνες (τηλεόραση, υ­πο­λο­γι­στές, iPad, smartphone), άρα και οι επιρροές εί­ναι πο­λύ περισσότερες».

Επαφή με άλλους ανθρώπους

«Τα παιδιά μαθαίνουν σε λιγότερο χρόνο, και ευκολότερα, όταν έρχονται σε επαφή με άλλους αν­θρώ­πους, όχι όταν βρίσκονται μπροστά σε μια οθόνη», επισήμανε ο ψυ­χο­λό­γος Τζόρτζεν Τρό­σεθ σχετικά με τα δήθεν εκπαιδευτικά τηλεοπτικά προ­γράμ­μα­τα αλλά και τα μαθησιακά DVD.

Πολλοί είναι οι γονείς που εξομολογούνται ότι αφήνουν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη της τη­λεόρασης όποτε χρειάζονται ησυχία για να κάνουν μια δουλειά ή ό­ταν μεταδίδεται ένα α­ξι­ό­λο­γο παιδικό πρόγραμμα.

Τέλος, η έρευνα επισημαίνει πως για κάθε μία ώρα που ένα παιδί μικρότερο των δύ­ο ετών πα­ρα­κο­λου­θεί τηλεόραση μειώνεται κατά 50΄ η επαφή με τους γονείς του και κατά 10% η α­σχο­λί­α του με το δημιουργικό παιχνίδι.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (24.10.2011) / Δώρα Παπαγεωργίου


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: τηλεόραση

11 Σεπτεμβρίου 2011

Ο δωδεκάλογος της οδικής ασφάλειας

Από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς»

Με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν ευ­ά­λω­τοι χρή­­στες του δρόμου, καθόσον τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν πα­γκο­σμί­ως τη δεύτερη αι­τί­α θανάτου για τις ηλικίες 5-14 ετών.

Το Ι.Ο.ΑΣ., με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, επισημαίνει προς τους γο­νείς, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες γενικότερα τους βασικούς κα­νό­νες οδικής α­σφά­λει­ας που πρέπει να τηρούνται για την ασφάλεια των παιδιών. Συ­γκε­κρι­μέ­να:

1. Οι γονείς αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά τους. Για τον λόγο αυ­τό θα πρέ­πει οι ίδιοι να αποτελέσουν σωστό πρότυπο συμπεριφοράς στον δρόμο ως πε­ζοί και ως ο­δη­γοί.

2. Τα παιδιά ηλικίας έως 8 ετών όταν διασχίζουν τον δρόμο θα πρέπει να συ­νο­δεύ­ο­νται πά­ντα από κάποιον ενήλικο, ο οποίος θα τα κρατάει σφιχτά από το χέρι. Σε αυ­τήν την ηλικία τα παι­διά δεν μπορούν να αντιληφθούν ακόμη την απόσταση ή την τα­χύ­τη­τα ενός αυτοκινήτου και είναι δύσκολο να προστατεύσουν τον εαυτό τους α­πό έ­να διερχόμενο όχημα.

3. Φορέστε τους ανοιχτόχρωμα ρούχα. Προτιμάτε σχολικές τσάντες και αθλητικά πα­πού­τσια με α­νακλαστικά στοιχεία. Μπορείτε επίσης να προσθέσετε στην τσάντα ή στα παπούτσια τους ανακλα­στικά αυτοκόλλητα.

4. Επιλέξτε μια ασφαλή διαδρομή από και προς το σχολείο και κρατάτε το παιδί από το χέρι και πάντοτε από την εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου. Εξηγήστε του τους κινδύνους που εν­δε­χο­μέ­­νως να αντιμετωπίσει.

5. Μην επιτρέπετε στο παιδί να διασχίζει τον δρόμο ανάμεσα από παρκαρισμένα ο­χή­μα­τα. Μια τέ­τοια περίπτωση είναι επικίνδυνη, καθώς οι οδηγοί δε θα μπορούν να το διακρίνουν.

6. Δείξτε του οι ίδιοι πώς να διασχίζει τον δρόμο ως ακολούθως:
6. – Βρείτε ένα ασφαλές σημείο.
6. – Σταματήστε πριν την άκρη του πεζοδρομίου.
6. – Κοιτάξτε και ακούστε με προσοχή αν πλησιάζουν οχήματα.
6. – Κοιτάξτε αριστερά, δεξιά και πάλι αριστερά.
6. – Περιμένετε να απομακρυνθούν τα τυχόν διερχόμενα οχήματα.
6. – Διασχίστε προσεχτικά τον δρόμο χωρίς να τρέχετε.

7. Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες. Μετά από κάποιο δι­ά­στη­μα μπο­­ρεί­τε να του ζητήσετε να σας περάσει απέναντι.

8. Στο αυτοκίνητο τα μικρά παιδιά θα πρέπει πάντα να είναι δεμένα στο ειδικό κα­θι­σμα­τά­κι. Δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ μόνα τους στο αυτοκίνητο.

9. Η αποβίβαση και επιβίβαση του παιδιού από το όχημα πρέπει να γίνεται από την πλευ­ρά του πε­ζοδρομίου, όσο πιο κοντά στην είσοδο του σχολείου. Ποτέ μην παρ­κά­ρε­τε απέναντι α­πό την είσοδο του σχολείου καλώντας τα παιδιά να έρθουν σε εσάς. Δι­α­σφα­λί­στε την προ­στα­σί­α τους, χωρίς ω­στόσο να παρεμποδίζεται η ομαλή κυ­κλο­φο­ρί­α των λοιπών οχημάτων και πεζών.

10. Σεβαστείτε και διευκολύνετε το έργο του σχολικού τροχονόμου.

11. Αποτελέστε οι ίδιοι σωστό πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί φορώντας τη ζώ­νη σας, ε­πι­δει­­κνύ­ο­ντας ευγένεια κατά την οδήγηση και σεβόμενοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.

12. Σε περίπτωση που το παιδί χρησιμοποιεί λεωφορείο, θα πρέπει να του ε­πι­ση­μά­νε­τε ότι πρέ­πει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό κατά την επιβίβαση και αποβίβασή του από αυτό. Μέσα στο λεωφο­ρείο θα πρέπει να παραμένει καθισμένο και δεμένο, με τα πράγματά του το­πο­θε­τη­μέ­να κάτω από το κάθισμα, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδρομής.

Για τα σχολεία

Πέρα από τις εξαγγελίες της πολιτείας, το Ι.Ο.ΑΣ. επισημαίνει προς τους Συλ­λό­γους Γο­νέ­ων και τις τοπικές αρχές να εντοπίζουν τα προβλήματα γύρω από τα σχο­λεί­α, ώ­στε να προ­ω­θούν την επίλυσή τους σε συνεργασία με τους ειδικούς και τις ε­μπλε­κό­με­νες υπηρεσίες.

ΠΗΓΗ: www.ioas.gr (13.09.2010)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: κυκλοφοριακή αγωγή

10 Σεπτεμβρίου 2011

Ασφάλεια στο σχολείο

Δώδεκα συμβουλές από το σωματείο
«Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος»

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν α­να­πτυγ­μέ­νη την αί­σθη­ση του κινδύνου, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα α­τυ­χή­μα­τα. Με­γα­λώ­νο­ντας, α­να­πτύσ­σουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, ό­πως η ανάγκη επίδει­ξης, η αντίδραση στους νόμους και τις συμβουλές των ενηλίκων και η γοη­τεί­α της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να ε­ξα­κο­λου­θούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα.

Από την προσχολική ηλικία τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώ­ρους εκ­παί­δευ­­σης (παιδικούς σταθμούς, σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο πο­σο­στό των παι­δι­κών ατυχημάτων να συμβαίνει εκεί, καθώς και κατά τη με­τα­φο­ρά των παιδιών προς και από τους χώρους αυτούς.


Από το σπίτι στο σχολείο

1. Από την προσχολική ηλικία πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τη σωστή οδική συ­μπε­ρι­φο­ρά. Πρέ­πει, όμως, να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν έ­χουν την α­παι­τού­με­νη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα όσα έχουν μά­θει. Για τον λόγο αυτό πρέπει να συνοδεύονται από ε­νήλικες από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λε­ω­φο­ρεί­ου.
● Κρατάμε πάντα τα μικρά παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πε­­ζο­­δρο­­μί­­ου.
● Δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, γι’ αυτό πρέπει να τους δί­νου­με το κα­λό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής ο­δι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς.

2. Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μά­θου­με να κά­θο­νται πάντοτε στο πίσω κάθισμα, δεμένα σωστά. Οι αντιπροσωπείες αυ­το­κι­νή­των και τα κα­τα­στή­μα­τα με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη μπο­ρούν να προτείνουν ποιο είναι το σω­στό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, α­νά­λο­γα με το ύψος και το βάρος του.
● Πρέ­πει, επίσης, να μάθουμε στα παιδιά να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυ­το­κί­νη­το πά­ντο­τε από την πλευρά του πεζοδρομίου.
● Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχο­λι­κό λεωφορείο, πρέπει τόσο το σχο­λεί­ο ό­σο και οι γονείς να τους εξηγήσουν γιατί πρέ­πει να φοράνε και εκεί τη ζώ­νη ασφαλείας, κα­θώς και ότι οφείλουν να προ­σέχουν πολύ την ώρα που μπαί­νουν και βγαί­νουν από αυτό.

3. Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνω­ρί­ζουν ό­τι εφό­σον βγαίνουν στον δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υ­πο­χρε­ώ­σεις με τα άλλα ο­χή­μα­τα.
● Πρέπει να φορούν πάντοτε κράνος κατάλληλου μεγέθους, σωστά δεμένο, καθώς και να γνω­ρί­ζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας.
● Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κα­τάσταση και σωστά εξοπλισμένα με κα­θρέ­φτες και φώ­τα, ώστε να φαί­νο­νται τις βραδινές ώρες.
● Για να κυκλοφορήσουν στον δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συ­μπλη­ρώ­σει το 16ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί νόμιμη άδεια.

4. Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν α­νοι­χτό­χρω­μα ρού­χα ή ρού­χα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους δι­ερ­χό­με­νους ο­δη­γούς, ει­δι­κό­τε­ρα το βράδυ.

5. Στην έξοδο όλων των σχολείων πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώ­στε τα παι­διά να μην μπορούν να βγουν απευθείας στον δρόμο.


Μέσα στο σχολείο

6. Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις, ώ­στε να εί­ναι α­σφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοη­θή­σουν και οι γονείς των μα­θη­τών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προ­τά­σεις.
● Εφόσον το σχολείο δι­α­θέ­τει χημείο, θα πρέ­πει να παραμένει κλειδωμένο εκτός α­πό τις ώ­ρες του μαθήματος, όπου υ­πάρ­χει υπεύθυνος εκπαιδευ­τικός.

7. Τα σχολεία πρέπει να έχουν σωστό σύστημα πυρασφάλειας και κάθε χρόνο να γί­νε­ται ά­σκη­ση α­σφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς. Η ίδια προ­ε­τοι­μα­σί­α πρέ­πει να γίνεται και για την περίπτωση σεισμού.

8. Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή Α΄ Βοη­θει­ών με κά­ποιον υπεύθυνο γι’ αυτό και –αν είναι δυνατό– έναν νοσηλευτή ή μια νο­ση­λεύ­τρι­α. Πρέ­πει ε­πί­σης να υπάρ­χουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλη­σι­έ­στε­ρου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου.
● Νηπια­γωγοί, δάσκαλοι, καθηγητές και γυμναστές πρέπει ιδανικά να εκ­παι­δεύ­ο­νται στις βα­σι­κές Α΄ Βοή­θειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μα­θη­τές.

Στο προαύλιο

9. Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.

10. Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συ­νε­χής έ­λεγ­χος, ώ­στε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύ­ρω χώ­ρος να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά να ε­νη­με­ρώ­νο­νται ποιος είναι ο σωστός τρό­πος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού.

11. Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται, και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη φέρ­νουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.

12. Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μια ανοιχτή συζήτηση μεταξύ δα­­σκά­­λων και μα­θητών για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχο­λι­κούς χώ­ρους.

Όσο σημαντική είναι για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων η υποδομή που πα­ρέ­χε­ται από τους ε­νήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μι­κρή ηλικία, να α­να­γνω­ρί­ζουν τους κινδύνους και να προστατεύουν τον εαυτό τους. Προ­σο­χή όμως στην υ­περ­προ­στα­σί­α, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το α­ντί­θε­το α­πο­τέ­λε­σμα.

ΠΗΓΗ: www.pedtrauma.gr ● ΕΙΚΟΝΑ: www.dabrowka.poznan.pl

Οδηγίες για μαθήματα χωρίς βιβλία

(σχολικός σύμβουλος 26ης Περιφέρειας Αθηνών)

Θεωρούμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν την ευελιξία, τη δημιουργικότητα και την ι­κα­νό­τη­τα εύ­ρε­σης ποικιλίας λύσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της έλ­λει­ψης σχολικών βι­βλί­ων. Η υ­πευθυνότητα, η αξιοπρέπεια και ο αυ­το­σε­βα­σμός που έχει επιδείξει ο καθένας χω­ρι­στά και όλοι μα­ζί ως εκπαιδευτική κοι­νό­τη­τα ε­ξα­σφα­λί­ζουν τη βεβαιότητα ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα αντεπεξέλθουν στην έ­κτα­κτη αυ­τή κατάσταση, για την οποία δε φέρουν ευθύνη, α­ντι­με­τω­πί­ζο­ντάς την ως παιδα­γωγική και διδακτική πρόκληση.

Ακολουθούν γενικές και ειδικότερες (ανά μάθημα) οδηγίες για τον λειτουργικό χει­ρι­σμό του θέ­μα­τος. Συντάχθηκαν με δεδομένη την περιορισμένη οικονομική δυ­να­τό­τη­τα των σχολείων, την ανυπαρ­ξία διαδραστικών πινάκων στα περισσότερα, την πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νη διαθεσιμότητα σε βι­ντε­ο­προ­βο­λείς, την άνιση πρόσβαση των μα­θη­τών σε ηλεκτρονικά μέσα μάθησης και, βέ­βαι­α, την αγωνία των εκ­παιδευτικών να α­ντα­πο­κρι­θούν στα καθήκοντά τους.

Γενικές οδηγίες

1. Προμήθεια ενός αντιτύπου ανά μάθημα για τον εκπαιδευτικό (ως οδηγό της δι­δα­κτέ­ας ύ­λης) από τη σχολική βιβλιοθήκη, περσινά περισσεύματα βιβλίων, χρη­σι­μο­ποι­η­μέ­να βιβλία ή α­πό εκτύπωση μέσω του Ψηφιακού Σχολείου, της ηλεκτρονικής βι­βλι­ο­θή­κης του ΟΕΔΒ και του Παιδαγωγικού Ινστι­τούτου.

2. Δαπάνη χρόνου για διαμόρφωση του συναισθηματικού κλίματος στην τάξη, ει­δι­κά στην πε­ρί­πτω­ση που ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει νέα τάξη. Για τον σκοπό αυτό εν­δεί­κνυ­νται βι­ω­μα­τι­κά παι­χνί­δια και ασκήσεις, ομαδικά παιχνίδια εντός και εκτός αί­θου­σας, επιτραπέζια παι­χνί­δια και ποικιλό­μορφοι τρόποι έκφρασης.

3. Χρήση ασκήσεων φιλαναγνωσίας. Η αξιοποίηση της σχολικής βιβλιοθήκης και ε­ξω­σχο­λι­κών βιβλί­ων από το σπίτι θα ενεργοποιούσε τους μαθητές σε αυτόν τον το­μέ­α, ε­ξυ­πη­ρε­τώ­ντας στόχους του γλωσσικού μαθήματος και όχι μόνο.

4. Υλοποίηση σχεδίων εργασίας σε ενότητες που προσφέρονται από τη διδακτέα ύ­λη (π.χ. ε­νό­τη­τα «Το Σχολείο μου» ή «Η Γειτονιά μου» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Α΄ και Β΄ τάξης, ε­νό­τη­τα «Ζούμε σε κοινότητες» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ τά­ξης, ε­νό­τη­τα «Το νερό» στη Γλώσ­σα Δ΄ τάξης κτλ.)

Οδηγίες ανά μάθημα

Γλώσσα
● Χρήση του Ανθολογίου (οι Β΄, Δ΄ και ΣΤ΄ τάξεις το έχουν, οι Γ΄ και Ε΄ τάξεις μπορούν να φέ­ρουν το περσινό) για εξάσκηση στην ανάγνωση με παράλληλη δι­δα­σκα­λί­α των γραμ­μα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων από τα προβλεπόμενα εγχειρίδια που κα­θυ­στέ­ρη­σαν.
● Αφιέρωση χρόνου στη γραπτή έκφραση των μαθητών ή στη διαπίστωση του ε­πι­πέ­δου ι­κα­νό­τη­τάς τους.
● Φωτοτύπηση κειμένου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον ο εκ­παι­δευ­τι­κός κρίνει ό­τι αυ­τό εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς της διδασκαλίας και θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί αρκετές μέ­ρες.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει στη διδασκαλία του προγραφικού σταδίου μόνο με τη χρή­ση τε­τραδίων και αργότερα με την αναγραφή του βασικού κειμένου στον πί­να­κα.

Μαθηματικά
● Δαπάνη χρόνου για επανάληψη βασικών εννοιών και διαπίστωση βασικών ι­κα­νο­τή­των των μα­θη­τών.
● Χρήση του πίνακα και τετραδίου μαθηματικών, όπου οι μαθητές θα αντιγράφουν και θα ε­πι­λύ­ουν ασκήσεις, οι οποίες θα έχουν προηγουμένως διδαχθεί με τη χρήση α­ντι­κει­μέ­νων, υ­λι­κών και βιωμα­τικών προσεγγίσεων ανάλογα με την τάξη και το θέ­μα.
● Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει κανονικά τη διδακτέα ύλη μόνο με τη χρήση α­ντι­κει­μέ­νων και τετραδίου.

Μελέτη Περιβάλλοντος
● Χρήση βιωματικών προσεγγίσεων και παρουσιάσεις με τη χρήση πολύμορφης έκ­φρα­σης: ε­ξορ­μή­σεις και καταγραφές στην αυλή του σχολείου και στη γειτονιά, κα­τα­σκευ­ή αφίσας ανά ο­μά­δα, επι­σκέψεις σε υπηρεσίες του δήμου κτλ.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων που φέρνουν οι μαθητές ή υπάρχουν στη σχολική βι­βλι­ο­θή­κη (φυ­τά, ζώα, επαγγέλματα κτλ.).
● Υλοποίηση συνθετικών εργασιών κάθε μορφής ή υλοποίηση σχεδίων εργασίας.

Γεωγραφία
● Χρήση του χάρτη ή σχολικού άτλαντα.
● Αξιοποίηση άλλου έντυπου υλικού: εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικοί οδηγοί κτλ.
● Προβολή βιντεοταινιών που υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη.

Φυσικά
● Προσπάθεια για προμήθεια 4-5 σχολικών βιβλίων, τα οποία θα χρησιμοποιούνται α­νά ο­μά­δα στο πλαίσιο ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας (αν και δεν είναι τελείως α­πα­ραί­τη­το).
● Πειραματικές προσεγγίσεις με απλά υλικά.
● Χρήση εξωσχολικών βιβλίων ανάλογα με το θέμα: ενέργεια, οικοσυστήματα, ή­χος, αν­θρώ­πι­νο σώμα κτλ.

Ιστορία
● Δαπάνη χρόνου για σύνδεση με την περσινή ιστορία κάθε τάξης.
● Αφήγηση στο κεφάλαιο της μυθολογίας στη Γ΄ τάξη χωρίς καμία απαίτηση α­πο­στή­θι­σης, με πα­ράλ­λη­λη χρήση εξωσχολικών βιβλίων.
● Φειδωλή χρήση φωτοτυπίας του βασικού κειμένου του μαθήματος (ένα την ε­βδο­μά­δα) με πα­ράλ­λη­λη χρήση και άλλων πηγών σε Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ τάξη.

Θρησκευτικά
● Συζητήσεις στο πνεύμα των κειμένων του σχολικού βιβλίου χωρίς καμία α­παί­τη­ση α­πο­στή­θι­σης.

ΚΕΙΜΕΝΟ: www.esos.gr (09.09.2011) ● ΠΗΓΗ: psamouxos.blogspot.gr


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολικά μαθήματα

Για να αγαπήσουν το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι η ανάγνωση έχει χάσει τη μάχη για τα παιδιά που με­γα­λώ­νουν στην εποχή της εικόνας. Ο γνωστός Αμερικανός βιβλιοκριτικός Μάικλ Νόρις δε συμ­φω­νεί.

Σύμφωνα με τον κ. Νόρις, οι λιλιπούτειοι αναγνώστες χρειάζονται ελευθερία ε­πι­λο­γών για να μά­θουν να βυθίζονται με ενθουσιασμό σε ένα καλό βιβλίο. Στο τε­λευ­ταί­ο τεύ­χος του πε­ρι­ο­δι­κού «Τhe Βook Ρublishing Report» δίνει πέντε συμβουλές στους γο­νείς που θέλουν να μυ­ή­σουν τα παιδιά στη χαρά της ανάγνωσης:

1. Μην κάνετε την ανάγνωση να ακούγεται σαν αγγαρεία, σαν «υποχρεωτική ερ­γα­σί­α». Η ε­να­σχό­λη­ση με το βιβλίο δεν είναι θέμα «καλής» συμπεριφοράς.

2. Αφήστε το παιδί να διαλέξει μόνο του τι θα διαβάσει ανάμεσα σε βιβλία που έ­χε­τε προ­ε­πι­λέ­ξει.

3. Μην τηρείτε αυστηρά την κατηγοριοποίηση των βιβλίων ανά ηλικία.

4. Μην του λέτε τι σας άρεσε να διαβάζετε όταν ήσασταν στην ηλικία του.

5. Σταθείτε παράμερα και αφήστε το να συνεννοηθεί απευθείας με τον υπάλληλο του βι­βλι­ο­πω­λεί­ου ή της βιβλιοθήκης. «Ακόμη κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς στέκονται κο­ντά στο παιδί την ώ­ρα που ο βι­βλιοπώλης το ρωτάει τι θα ήθελε να διαβάσει, ε­κεί­νο θα δώσει μια α­πά­ντη­ση που πιστεύει ότι θα ι­κανοποιήσει τους γονείς του και δε θα είναι η ίδια με εκείνη που θα έ­δι­νε αν ήταν μόνο του», λέει ο κ. Νόρις.


ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (27.04.2010)

9 Σεπτεμβρίου 2011

Γιατί να του λέτε παραμύθια

Από το περιοδικό Prevention

«Απουσία της παιδικής ηλικίας» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για τα ση­­με­­ρι­­νά, πιο έ­ξυπνα, πιο «σκεπτόμενα» παιδιά, τα οποία όμως εγκαταλείπουν πρό­ω­ρα την α­θω­ό­τη­τα της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό, αλλά και μάλλον δυ­σοί­ω­νο, το γεγονός ότι ο­λο­έ­να και περισσότερα παιδιά τείνουν να συ­μπε­ρι­φέ­ρο­νται ως ε­νή­λι­κοι. Ακολουθούν και αυ­τά τα ερεθίσματα της εποχής μας, όπου προ­ω­θεί­ται μια καταναγκαστική ωριμότητα, ε­ξαι­τί­ας της οποίας καλούνται να ασχολη­θούν με έ­ναν σωρό πράγματα για να καταφέρουν να α­ντα­πο­κρι­θούν στις σύγχρονες α­παι­τή­σεις.

Ευτυχώς, στον αντίποδα υπάρχουν ακόμη τα παραμύθια, τα οποία μας παραπέμπουν σε πα­λαι­ό­τε­­ρες, πιο «αγνές» εποχές και αποτελούν πολύτιμα εργαλεία στο σωστό με­γά­λω­μα των παι­διών.


Τι προσφέρουν τα παραμύθια

1. Εξάπτουν την παιδική φαντασία. Ένας τεράστιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα παι­­διά. Σε αυτόν μπορούν να χωρέσουν νέες γνώσεις, ποικίλα ερεθίσματα αλλά και τα πε­ρί­πλο­κα συναισθή­ματά τους.

2. Αντιπαραθέτουν το «καλό» με το «κακό». Η μάχη του πρίγκιπα με τον δράκο ή του πρό­βα­του με τον λύκο προετοιμάζει τα παιδιά για τους αγώνες που θα κληθούν να δώσουν ό­ταν «χά­σουν» την ασφάλεια που απλόχερα παρέχουν οι γονείς. Επίσης, πα­ρα­δί­δε­ται ένα μά­θη­μα ηθικής: Στο τέλος των παραμυθιών χάνει πάντα ο «κα­κός». Το καλό και το σωστό συν­δέ­ο­νται στο παιδικό μυαλό με την ευτυχία και τη δι­καί­ω­ση.

3. Περνούν το μήνυμα της αλληλεγγύης. Στα περισσότερα παραμύθια κάποιος συ­νερ­γά­ζε­ται με τον ήρωα ή την ηρωίδα. Οι πρωταγωνιστές –όσο έξυπνοι, πλούσιοι, σπου­δαί­οι ή δυ­να­τοί κι αν είναι– δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να φτάσουν τον στό­χο τους ή να ο­λο­κλη­ρώ­σουν τον «άθλο» που έχουν να φέρουν εις πέρας χωρίς τη μεσολάβηση ή τη συμ­βου­λή κά­ποιου. Έτσι τα παιδιά μαθαί­νουν από νωρίς τη ση­μα­σί­α που έχει η συνεργασία, η πα­ρο­χή βοή­θει­ας και συμπαράστασης προς και από τον πλησίον.

4. Είναι η φωνή της ελπίδας. Τα παραμύθια μιλούν στα παιδιά για τα προβλήματα που έ­χουν να αντιμετωπίσουν: τον φόβο, την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης, την ε­γκα­τά­λει­ψη, τον θά­να­το, τη μο­ναξιά. Επικεντρώνονται, ωστόσο, στο ότι μέσα από ό­λα αυτά μπορούν να βγουν νικητές:

● Μπορούν να κινήσουν βουνά ή να περάσουν μέσα από ένα σκοτεινό δάσος...
(συμβολίζουν τις καθημερινές δοκιμασίες, αλλά και τη δυσκολία του α­πο­χω­ρι-
 σμού από την ε­στί­α της οικογένειας)

● Μπορούν να αναμετρηθούν με τέρατα...
(δίνουν σάρκα και οστά στο άγνωστο και στις παροδικές αξίες)

● Μπορούν να ξεγελάσουν πανούργες μάγισσες...
(συμβολίζουν τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια)

● Μπορούν να κατατροπώσουν μια άσπλαχνη μητριά...
(αντικατοπτρίζει τη σκοτεινή φύση μας)

● Μπορούν να τα βάλουν και με πονηρά ξωτικά...
(συγκεντρώνουν όλα τα παιδικά ελαττώματα)

5. Παρέχουν συμβολισμούς, ανοίγουν έναν καινούργιο, «μαγικό» κόσμο. Τα ζώα, τα φυ­­τά, α­κόμη και τα αντικείμενα, έχουν ζωή, δυνατότητα απόφασης και επιλογής. Α­κο­λου­θούν τις α­ξί­ες των λαών από τις απαρχές του ανθρώπινου είδους αλλά και ό­λα όσα έχει ανάγκη να πι­στεύ­ει καθένας από εμάς τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.gr (07.02.2010) ● ΕΙΚΟΝΑ: www.miscw.com

7 Σεπτεμβρίου 2011

Ένα πολύτιμο «εφόδιο» για τη ζωή

(συμβουλευτική ψυχολόγος)

Οι διακοπές φτάνουν στο τέλος τους. Για τους περισσότερους μεγάλους έχουν ήδη τε­λειώ­σει, για τους μικρούς μένουν ακόμη λίγες μέρες για να αρχίσει το «πρό­γραμ­μα». «Καιρός ήτανε», «τέ­λειω­σαν τα ψέματα», «καλή η τεμπελιά, αλλά να μην την πο­λυ­συ­νη­θί­ζουν», λένε πολλοί α­πό τους μεγά­λους και σαν να δείχνουν α­να­κου­φι­σμέ­νοι που τα παιδιά ξαναμπαίνουν σε μια πιο ελεγχόμενη κατά­σταση, σαν να θέ­λουν να τους υπενθυμίσουν ότι δεν πρέπει να πα­ρα­α­φή­νο­νται στη χαλαρή και ε­­λεύ­θε­ρη αί­σθη­ση των διακοπών, της «πολυτέλειας» τού «ό­λη μέ­ρα παιχνίδι». Τα παιδιά πρέ­πει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν τον χρό­νο τους, να κά­νουν πράγ­μα­τα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Το μόνο που παραμένει αμ­φι­σβη­τή­σι­μο εί­ναι η ά­πο­ψη ότι όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν εκείνο που συνήθως στε­ρούν από το παιδί: την ευκαιρία να παίξει, τον χρόνο για παιχνίδι.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Οι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «ε­ξο­πλί­σουν» τα παι­διά τους με τον πιο πλήρη τρόπο, για να είναι έτοιμα και ικανά να α­ντι­με­τω­πί­σουν τη ζωή και να ευτυ­χήσουν. Με αυτό το σκεπτικό τα περισσότερα παι­διά τα περιμένει με την και­νούρ­για σχολική χρο­νιά ένα πρόγραμμα «βαρβάτο», γε­μά­το «ω­φέ­λι­μες» δραστηριότητες: σχο­λεί­ο φυ­σι­κά, μαθήματα, ξένες γλώσσες, α­θλη­τι­κές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες. Όλα αυτά αξιολογού­νται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία», σε αντίθεση με το παι­χνί­δι, που θε­ω­ρεί­ται δευ­τε­­ρεύ­ου­σας σημασίας, όχι ιδιαίτερα χρήσιμο, απαραίτητο μόνο για να «ξε­δί­νουν» λί­γο τα παιδιά, και άρα «δεν έγινε και τίποτα» αν δεν τους δίνεται και τό­σο συ­χνά η ευ­και­ρί­α να παίζουν.

Μπορεί αυτά να ακούγονται υπερβολικά και σίγουρα πολλοί γονείς θα δι­α­μαρ­τυ­ρη­θούν, λέ­γο­ντας ότι τα παιδιά τους παίζουν όλη τη μέρα, ότι την ώρα που θα έπρεπε να μελετούν χά­νουν την ώρα τους παίζοντας και χαζολογώντας και ότι εν πάση πε­ρι­πτώ­σει υπάρχουν και τα Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κα και οι διακοπές για να παίζουν. Και δε θα έχουν άδικο, γιατί ο ρόλος τους ως γονιών είναι να φρο­ντίζουν για την ε­ξα­σφά­λι­ση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κα­νό­νων και πειθαρχίας στη ζωή του παι­διού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευ­θύ­νες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Δεν εμπίπτει στα πα­ρα­δο­σι­α­κά κα­θή­κο­ντα των γονιών να ασχο­λούνται με το παιχνίδι των παιδιών παρά μόνο για να το πε­ρι­ο­ρί­ζουν, να το ελέγχουν ή, σε ορισμέ­νες περιπτώσεις, να το παρακολουθούν ως θε­α­­τές, αν έχει π.χ. τη μορφή αγωνίσματος.

Μπορεί βέβαια να αναρωτηθεί κανείς γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, εφόσον ό­λα αυτά που κά­νουν τα παιδιά αποσκοπούν στο δικό τους καλό, είναι δημιουργικά, ε­πι­μορ­φω­τι­κά και τό­σο καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το με­γα­λύ­τε­ρο κέρ­δος με τον πιο ευ­χά­ρι­στο τρόπο. Τι άλ­λο χρειάζεται ένα παιδί για να α­να­πτυ­χθεί σω­στά;

Το πολύτιμο παιχνίδι

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυ­χο­σω­μα­τι­κές δι­α­τα­ρα­χές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, ε­πι­θε­τι­κό­τη­τα δεν μπο­ρεί παρά να μας αναγκάζει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ω­φέ­λι­μα και επαρκή είναι ό­λα αυτά, που με τό­ση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και ε­πι­λε­γεί για το καλό τους. Και μας κά­νουν να αναρωτηθούμε μή­πως ο «μεγάλος χα­μέ­νος», το ελεύθερο παιχνίδι των παιδιών, μπο­ρεί να τους προσφέρει επίσης πάρα πολ­λά, και μάλιστα χωρίς «παρενέργειες».

Το παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι στη ζωή των παιδιών από τη βρεφική η­λι­κί­α έως την ε­ποχή της ενηλικίωσης. Είναι τόσο απαραίτητο για την προσωπική και κοινωνική ο­λο­κλή­ρω­σή τους, για την ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη και για τη διανοητική και αισθητική τους εξέλιξη, επει­δή με το παιχνίδι ένα παιδί:

1. Αποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις. Όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να παί­ξουν με σχε­τι­κή ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έ­ντα­σης και ε­γρή­γορ­σης και βυθί­ζονται μέσα στη φανταστική πραγματικότητα που δη­μι­ουρ­γούν με τέτοιο τρό­πο, ώστε όλα όσα φα­ντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν ε­κεί­νη τη στιγμή να βιώνονται ως α­λη­θι­νά. Ταυτόχρονα, δεν παύ­ουν ούτε στιγμή να ξέ­ρουν ότι παίζουν και να έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Αυτή είναι μια κα­τά­στα­ση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μό­νο με το παιχνίδι μπορεί να ε­πι­τευ­χθεί και η οποία δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξα­να­ζή­σουν» ευ­χά­ρι­στες και δυ­σά­ρε­στες στιγμές, να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συ­ναι­σθή­μα­τα και να ε­πε­ξερ­γα­στούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά. Να τα α­να­πλά­σουν, δη­λα­δή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή, να τα συν­δέ­σουν με άλ­λα πράγματα που γνωρίζουν και έχουν ζήσει και με τον τρόπο τους να τα α­ξι­ο­λο­γή­σουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσ­δο­κί­α, η α­­πο­γοή­τευ­ση, ο φό­βος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συ­ναι­σθή­μα­τα που μπορεί να νιώ­σει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παι­χνί­δι, ώστε να μειώνονται οι ε­ντά­σεις και να μη συσσωρεύονται.

2. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων. Το παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κά­ποιους κα­νό­νες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μην το «χα­λά­σει». Το παι­δί βρίσκε­ται σε μια κατάσταση όπου είτε επιλέγει μόνο του τους κα­νό­νες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους, επειδή θέλει να παίξει. Βι­ώ­νει, δηλαδή, και αναγνωρίζει «από πρώ­το χέρι» την αναγκαιό­τητα της ύπαρξης ή της ε­πι­νόη­σης και της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευ­χα­ρι­στεί, για να γίνει αποδεκτό από μια ομάδα και για να πε­τύ­χει έναν σκοπό. Ταυ­τό­χρο­να παίρ­νει «μάθημα ηθικής», καθώς, στα ανταγωνιστικά του­λά­χι­στον παιχνίδια, εί­ναι υ­πο­χρε­ω­μέ­νο να πα­ραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες πα­ρά την ε­πι­θυ­μί­α του να νικήσει.

3. Αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη. Στα παιχνίδια με τους άλλους το παιδί μα­­θαί­­νει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους συ­μπαί­­κτες, αλ­λά και να υ­περασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συ­ντρο­φιά ή απομόνωση. Μα­θαί­νει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέ­σεις που το βλάπτουν. Ζει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ι­κα­νο­ποί­η­ση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μια ομάδα και τις υ­πο­χρε­ώ­σεις που αυτό συ­νε­­πά­γε­ται.

4. Μαθαίνει πώς να μαθαίνει. Με το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παί­ζο­ντας κα­λεί­ται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του, να φα­ντα­στεί πράγματα και κα­ταστάσεις που δεν υπάρχουν, προκειμένου να το ε­μπλου­τί­σει και να του δώσει ένταση. Για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του πλάθει, χτί­ζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει. H φα­ντα­σί­α, χρησιμοποιώντας την έμφυτη πε­ρι­έρ­γει­α και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται με σκοπό να γίνει το παιχνίδι πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα το παιδί «φέρνει στα μέτρα του» τον πραγ­μα­τι­κό κόσμο, α­­νοί­γει δρόμους για να τον κατανοήσει. H έντονη «δράση» της φα­ντα­σί­ας στο παι­χνί­δι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δη­μι­ουρ­γι­κής μά­θη­σης.

5. Αποκτά αυτογνωσία. Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρό­λους ξέ­νους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνω­ρί­ζο­ντας τα όριά του. Πραγ­μα­το­ποι­εί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κά­νο­ντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει ό­ταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

6. Ελέγχει το σώμα του. Σε κάποια παιχνίδια, κυρίως κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευ­χα­ρί­στη­ση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση: ο ίλιγγος όταν στρι­φο­γυ­ρί­ζει πολύ γρή­γο­ρα, όταν πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κά­νει βουτιές στο νερό, σκαρ­φα­λώ­νει ή κατρακυ­λάει επιταχύνοντας σε μια κα­τη­φό­ρα. Τά­σεις βίαιες και κα­τα­στρο­φι­κές ε­κτο­νώ­νο­νται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παι­δί γκρε­μί­ζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζω­γρα­φιά του, κουρεύει την κού­κλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το ε­σω­τε­ρι­κό του.

Η απαρίθμηση των θετικών συνεπειών του παιχνιδιού θα μπορούσε να συνεχιστεί: Δεν α­να­φερ­θή­κα­με στην αξία του παιχνιδιού για τη σωματική ανάπτυξη, την α­ντί­λη­ψη του χώρου και του χρόνου, την ικανότητα για συγκέντρωση και εστίαση της προ­σο­χής, την εμπειρία της α­νι­δι­ο­τέ­λει­ας και της μη σκοπιμότητας, την αίσθηση του ρυθ­μού και της αρμονίας που χα­ρα­κτη­ρί­ζει ορισμένα είδη παι­χνιδιού και πολλά άλ­λα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που κάνουν τους γονείς συνυπεύθυνους για κάτι που «κα­νο­νι­κά» δε θα έπρεπε να τους απασχολεί παρά μόνο περιφερειακά; Το πρόβλημα εί­ναι ότι οι συν­θή­κες της ζωής (ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, όπου ζουν και τα πε­ρισ­σό­τε­ρα παιδιά) κά­νουν τα παι­διά να εξαρ­τώνται από τους ενηλίκους για να μπο­ρέ­σουν να παίξουν, εφόσον δεν μπο­ρούν –παρά μόνο πολύ περιορισμένα– να κι­νη­θούν μόνα τους στην περιοχή όπου ζουν.

Για να υπάρξει, για να δημιουργηθεί παιχνίδι, χρειάζονται
● ένα ή περισσότερα παιδιά,
● ένας χώρος προστατευμένος από κινδύνους, αλλά και από ενηλίκους που ασκούν δι­αρ­κή έ­λεγ­χο,
● χρόνος αρκετός και απερίσπαστος, τόσος ώστε να μπορεί να εξελιχθεί η δράση του παι­χνι­διού και να υπάρξει κάποια κορύφωση (δηλαδή να μη μένει το παιχνίδι συ­νέ­χει­α στην αρχή ή στη μέση) και, ενδεχομένως,
● κάποια παιχνίδια ή αντικείμενα που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως παι­χνί­δια, χω­ρίς ό­μως αυτά να είναι πάντοτε απαραίτητα.

Το μόνο από αυτά που διαθέτει η πλειοψηφία των παιδιών, σε βαθμό υπερβολής, εί­ναι και το λι­γό­τε­ρο αναγκαίο: τα παιχνίδια.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να εκτιμήσουν το παιχνίδι ως κάτι α­πό­λυ­τα α­να­γκαί­ο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσουν να έχει τον χώρο του και, κυρίως, τον χρό­νο του μέ­σα στο καθημερινό τους πρόγραμμα. Μπορεί η δεύ­τε­ρη ή η τρίτη γλώσσα, το μά­θη­μα πιάνου, η κο­λύμβηση να είναι απαραίτητα ε­φό­δι­α για τα παιδιά, αλλά δεν είναι ευ­και­ρί­ες που χάνονται για πά­ντα αν δε γίνουν στην παι­δι­κή ηλικία. Αν δε μάθεις τάε κβον ντο στα έ­ξι σου χρόνια, μπορείς να μά­θεις στα 26 (αν το χρειαστείς), μπορείς να μάθεις κιθάρα στα 60, αν το θελήσεις, και να κο­λυ­μπάς σαν θαλασσόλυκος, έστω και αν δεν έχεις μάθει τις σω­στές κι­νή­σεις στο κο­λυμ­βη­τή­ρι­ο. Δε θα έχεις όμως ποτέ την ευκαιρία να ξαναπαίξεις σαν παι­δί, αν δεν προ­λά­βεις να παίξεις στην παιδική σου η­λικία.

ΠΗΓΗ: www.vita.gr


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: παιχνίδι

Για να μην επηρεάζονται αρνητικά
από την τηλεόραση

Από συνέντευξη με την Αρετή Κυπραίου
(συμβουλευτική ψυχολόγος Μ.Sc., συντονίστρια Σχολών Γονέων)

Τηλεόραση: η σύγχρονη ηλεκτρονική... νταντά;

Η αλήθεια είναι ότι η τηλεόραση είναι ένα μαγικό κουτί. Μόλις την ανοίγεις, τα παι­διά στα­μα­τά­νε να γκρινιάζουν, να κλαίνε, να τρέχουν, να φωνάζουν και κάθονται ευ­τυ­χι­σμέ­να για ό­ση ώ­ρα κρα­τάει η αγαπημένη τους εκπομπή. Φοβερή πρόκληση για τον σύγχρονο γονιό, ειδικά ό­ταν γνωρίζου­με τους ρυθμούς της ζωής. Η τηλεόραση μπο­ρεί να μοιάζει με την ιδανική λύ­ση στο να απασχολη­θούν τα παιδιά ευχάριστα, ω­στό­σο τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έ­τσι.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία, τα παιδιά κάτω των 2 ετών δεν πρέ­πει να βλέ­πουν καθόλου τηλεόραση και τα μεγαλύτερα όχι πάνω από μισή με μία ώ­ρα την ημέρα. Τα παιδιά που βλέπουν πολλή τηλεόραση έχουν, σύμφωνα με με­λέ­τες, πιο επιθετική συ­μπε­ρι­φο­ρά, είναι πιο ανυπάκουα, δε συγκεντρώνονται στη με­λέ­τη τους, έχουν πιο χαμηλούς βαθ­μούς, είναι λιγότερο δη­μιουργικά, έχουν λι­γό­τε­ρη φαντασία, συχνά φοβούνται ότι κάτι κα­κό θα τους συμβεί, έχουν πιο ά­σχημες δι­α­τρο­φι­κές συνήθειες κτλ. Δε σημαίνει, βέβαια, ότι ό­λα τα παιδιά που βλέπουν τη­λε­ό­ρα­ση εμφανίζουν όλα αυτά τα συμπτώματα, αλλά ποιος γο­νιός θέλει για το παιδί του έστω και ένα ή δύο από αυτά;

Ωστόσο είναι απαραίτητο να «απαλλαγούμε» από την τηλεόραση; Να την α­πα­γο­ρέ­ψου­με στα παιδιά μας; Και αν όχι, τι μπορούμε να κάνουμε;

Πιστεύω ότι η τηλεόραση είναι μέσα στη ζωή μας και δε χρειάζεται να την α­πα­γο­ρέ­ψου­με, για­τί αυτό θα μπορούσε στη σύγχρονη πραγματικότητα να έχει άλ­λες αρ­νη­τι­κές συνέπειες για ένα παιδί. Ωστόσο, μπορούμε να ακολουθήσουμε μια σειρά από στρα­τη­γι­κές που θα βοη­θή­σουν τα παιδιά να μην επηρεάζονται αρνητικά από αυ­τήν:

● Κατ’ αρχάς, είναι πολύ σημαντικό να ξέρουμε τι βλέπει το παιδί και, όσο μπο­ρού­με, να το ε­πι­λέ­γου­με. Να μην ανοίγουμε απλώς την τηλεόραση και να το αφήνουμε να δει ό,τι έχει. Μπο­ρού­με να «γράφουμε» αυτά που θεωρούμε κατάλληλα παιδικά ή να τα νοικιάζουμε.

● Έχουμε συμφωνήσει από πριν πόση τηλεόραση θα δει το παιδί. Μπορούμε, ακόμη, να το ε­μπλέ­ξου­με στη διαδικασία της απόφασης. Π.χ. «Το ξέρεις ότι η τηλεόραση βλά­πτει τα μα­τά­κια σου και ότι αν βλέπεις πολλή, θα κουραστούν. Πιστεύεις ότι μι­σή ώρα είναι εντάξει; Με­τά μπο­ρού­με να...» (παίξουμε το τάδε). Και συνεχίζουμε τη συ­ζή­τη­ση με το παιδί.

● Καθώς σίγουρα δεν μπορούμε να απαγορέψουμε σε ένα αγόρι να βλέπει Σπάι­ντερ­μαν, αυ­τό που μπορούμε να κάνουμε είναι να συζητάμε μαζί του για το παιδικό. Πώς το βλέπει, τι πι­στεύ­ει. Έτσι, από τα εκπαιδευτικά παιδικά (π.χ. Ντόρα, Νόντυ, το Ερ­γα­στή­ρι­ο του Μίκυ, Μπομπ ο Μάστορας κ.ά.), το παιδί θα «κρατάει» τα θετικά και θα μπο­ρεί να τα ενσωματώνει στη συμπεριφορά του, ε­νώ από τα υπόλοιπα θα κρίνει και θα αποφασίζει ποια συμπεριφορά του αγαπημένου του ήρωα εί­ναι σωστή και ποια όχι, ποιος είναι ο «κακός» της ιστορίας, γιατί δεν πρέπει να τον μιμηθούμε, τι συ­νέ­πει­ες θα έχει αυτό, αν πρέπει να τον φοβόμαστε κτλ.

● Μπορούμε, επίσης, να συζητάμε και για τον σκοπό των διαφημίσεων.

● Δε χρησιμοποιούμε την τηλεόραση ως έπαινο ούτε ως απειλή (θα φαίνεται πολύ πιο ελ­κυ­στι­κή στα παιδιά). Π.χ. δε λέμε «Αν τελειώσεις τα μαθήματά σου νωρίς, θα δεις τη­λε­ό­ρα­ση» ή «Αν δεν κάνεις το τάδε, δε θα δεις τηλεόραση». Το παιδί θα κά­νει α­μέ­σως τον συνειρμό ότι η τη­λε­ό­ρα­ση εί­ναι κάτι τέλειο (έβγαλα τα μαθήματα) και κα­τά συνέπεια θα την αποζητάει πε­ρισ­σό­τε­ρο.

● Δεν ξεχνάμε να κλείνουμε την τηλεόραση όταν τελειώνει το παιδικό, καθώς και ό­τι η θέση της εί­ναι στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο.

● Προσφέρουμε ωραίες εναλλακτικές αντί της τηλεόρασης: κατασκευές, ζω­γρα­φι­κή, παζλ, ε­πι­τρα­πέ­ζι­α, νερομπογιές, μαγειρική, βόλτες, ποδήλατο, παιχνίδι με φί­λους, χορό, αθλητικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες κτλ.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το παιδί μας είναι εξαρτημένο από την τη­λε­ό­ρα­ση;

Εάν ένα παιδί ζητάει συνεχώς και επίμονα να δει τηλεόραση, αυτό δε σημαίνει α­πα­ραί­τη­τα ό­τι είναι εξαρτημένο. Για να διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να συ­νε­κτι­μη­θούν πολλοί πα­ρά­γο­ντες. Για παράδειγμα, αν τηρούνται όλα τα παραπάνω, αν το παι­δί γενικά ζητάει ε­πί­μο­να ό,τι θέλει και έχει μάθει ότι με τη φωνή κα­τα­φέρ­νου­με αυ­τό που θέλουμε ή αν ε­πι­δει­κνύ­ει αυ­τή τη συμπεριφορά μόνο στο θέμα της τη­λε­ό­ρα­σης, σε ποια πρόσωπα του περιβάλλοντός του το ζητάει και πάρα πολλά άλ­λα.

Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που εξαρτάται αποκλειστικά από αυτούς που φροντίζουν το παι­δί. Ε­άν οι γονείς του ακολουθούν όσα αναφέραμε και, ακόμη, του προσφέρουν μια ποι­κι­λί­α δρα­στη­ρι­ο­τή­των για τον ελεύθερο χρόνο του, αφιερώνουν λίγο από τον πο­λύ­τι­μο χρόνο τους για να συζητήσουν μαζί του και του παρέχουν ευκαιρίες να α­να­πτύ­ξει τη σκέψη και την κρίση του, τότε το παιδί δε θα ε­ξαρτηθεί, σε καμία πε­ρί­πτω­ση, από την τηλεόραση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (14.11.2009) / Νατάσα Μπερή


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: τηλεόραση

6 Σεπτεμβρίου 2011

Η Χιονάτη στο δικαστήριο

Ο καλός βασιλιάς, ο αυταρχικός δάσκαλος, η κακιά μάγισσα, η μοχθηρή μητριά, ο ά­ξι­ος πο­λε­μι­­στής, ο αγαθός παπάς. Οι παλιοί με αυτά τα στερεότυπα γαλουχήθηκαν. Ό­μως τα κλα­σι­κά παρα­μύθια ασκούν ακόμη μεγάλη γοητεία στα παιδιά, α­να­πα­ρά­γο­ντας, χωρίς διάθεση αμ­φι­σβή­τη­σης, τα κυρίαρχα μοντέλα εξουσίας. Το θέμα «Ε­ξου­σί­α και δύναμη στην παιδική και νε­α­νι­κή λογοτεχνία», που τελευταία συ­ζη­τιέ­ται έ­ντο­να διεθνώς, έχει κεντρίσει αρκετούς Έλ­λη­νες μελετητές. Μια νέα έκ­δοση με αυ­τόν τον τίτλο από τις εκδόσεις Πατάκη, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αι­γαί­ου, συ­­γκέ­ντρω­σε 22 μελέτες.

Το βιβλίο ανατρέχει στην παιδική λογοτεχνία, επισημαίνοντας αγαπημένα μοτίβα που ωθούν τα παι­διά να υιοθετήσουν μια επιθυμητή κοινωνική και ιδεολογική συ­μπε­ρι­φο­ρά. Στην ουσία, υ­πο­στη­ρί­­ζουν οι επιμελητές της έκδοσης Δ. Α­να­γνω­στο­πού­λου και Γ. Παπαντωνάκης, «οι ε­νή­λι­κες είναι οι αποικιοκράτες και τα παιδιά εί­ναι οι αποικιοκρατούμενοι».

Ατέλειωτη κακοποίηση

Τα λαϊκά παραμύθια από την ηπειρωτική ή τη νησιωτική Ελλάδα δημιουργούν συχνά έκ­πλη­ξη με την υπερβολή τους. Σε εκατοντάδες από αυτά τα παιδιά κακοποιούνται συ­στη­μα­τι­κά α­πό μητριά, πα­τριό, γονείς, πεθερούς, παππούδες, ξένους. Η μητριά κρα­τά­ει τα σκήπτρα, ό­μως συνήθως βάζει τρίτους να εγκληματήσουν: τη μαμή, τον υ­πη­ρέ­τη, τον Αράπη, τον άντρα της, έναν κυνηγό. Στο πε­λοποννησιακό παραμύθι «Η κό­ρη του βασιλιά» (μια παραλλαγή της Χιο­νά­της) η μητριά ζητάει ως α­πόδειξη του θα­νά­του της προγονής της «να της πάνε αίμα ένα πο­τή­ρι να πιει» κι αλλού απαιτεί τα μάτια ή τα χέρια του κοριτσιού. Σε άλλα παραμύθια (που θυ­μί­ζουν παραλλαγές του «Χάνσελ και Γκρέτελ») απάνθρωπη εμφανίζεται η ίδια η μάνα, που ε­γκα­τα­λεί­πει τα παιδιά της, ενώ σε κάποια οι γονείς δε διστάζουν να τα σφάξουν.

Τα παιδιά υφίστανται κάθε είδους σωματική βία (ξύλο με βέργα, κρέμασμα από τον φρά­χτη, δη­λη­­τη­ρί­α­ση, σφάξιμο και πέταμα μέσα στον φούρνο κτλ.) αλλά και λε­κτι­κή ή άλλη (φωνές, α­πει­λές, απομόνωση, κατάρα, μάγεμα, εκδίωξη από το σπίτι, πώ­λη­σή τους). Σε κάποια πα­ρα­μύ­θια τα παι­διά υφίστανται μέχρι και σεξουαλική κα­κο­ποί­η­ση: ο πατέρας παντρεύεται την κό­ρη του, ο παπάς ή ο δάσκαλος επιθυμεί το κο­ρί­τσι –ό­μως συνήθως η κόρη ξεφεύγει και δι­α­τη­ρεί αλώβητη την αθωότη­τά της.

Κι αν όλα αυτά τα βίαια σας φαίνονται ξεπερασμένα, τα σημερινά στοιχεία είναι α­φο­πλι­στι­κά: το 65,5% των γονέων κάνει χρήση σωματικής βίας εις βάρος των παι­διών του, οι πε­ρι­πτώ­σεις αιμομιξί­ας είναι συχνές και βέβαια στο διαδίκτυο ανθεί η παι­δι­κή πορνογραφία. Σύμ­φω­να με κάποιους, οι θάνατοι και τα εγκλήματα στα πα­ρα­μύ­θια συμ­βο­λί­ζουν την έκφραση κά­ποιας εσώτερης επιθυμίας. Μια κυρίαρχη ά­πο­ψη άλ­λω­στε είναι πως τα παραμύθια βοη­θούν τα παιδιά να εξοικειώνονται με τη σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Στο κεφάλαιο «Εγκλήματα, αδικήματα και αδικοπραξίες σε δημοφιλή λαϊκά πα­ρα­μύ­θια» οι με­λε­τη­­τές εντοπίζουν τα αδικήματα που διαπράττουν οι γνωστότεροι ή­ρω­ες των κλασικών πα­ρα­μυ­θιών και μας λένε τι ποινές επισείουν αυτά σύμφωνα με τον σημερινό ποινικό κώδικα. Έ­τσι, στην «Κοκκινο­σκουφίτσα» η καταβρόχθιση της για­γιάς από τον κακό λύκο θεωρείται αν­θρω­πο­κτο­νί­α από πρόθε­ση και ισοδυναμεί με ισόβια κάθειρξη, ενώ η εισβολή της Χιο­νά­της στο σπίτι των επτά νάνων θε­ω­­ρεί­ται διατάραξη οικιακής ειρήνης που τιμωρείται με φυ­λά­κι­ση ενός έτους! Όταν πά­ντως η Γκρέτελ σκοτώνει την κακιά μάγισσα, η πράξη θεωρείται νό­μι­μη άμυνα και δεν τιμωρείται.

Τα στερεότυπα ανατρέπονται

Τη δεκαετία του ’60 σε Ευρώπη και Αμερική αρχίζουν να κυκλοφορούν βιβλία που αμ­φι­σβη­τούν τους κοινωνικά προκαθορισμένους ρόλους, αξιολογούν την ω­ρι­μό­τη­τα και την αυθεντία των γονιών, αμφισβητούν τις εξουσιαστικές σχέσεις μεταξύ παι­διών και γονιών και ε­πα­νε­ξε­τά­ζουν τους «νό­μους» που διέπουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των παιδιών: από τα γλωσ­σι­κά πρό­τυ­πα μέχρι τα ωράρια ύπνου και φα­γη­τού και τα πρό­τυ­πα υγιεινής και καθαριότητας.

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα στα καθ’ ημάς είναι ο «Τράγος και τα εφτά λυκάκια» της Ρέ­νας Ρώσση-Ζαΐρη, διασκευή του γνωστού παραμυθιού των Γκριμ «Ο λύκος και τα επτά κα­τσι­κά­κια». Ως γνωστόν, στο κλασικό παραμύθι τα κατσικάκια τι­μω­ρού­νται (τα τρώει ο κα­κός λύ­κος), γιατί δε συμμορφώθηκαν στην εντολή της μαμάς να μην ανοίξουν την πόρτα. Και βέ­βαι­α, το ήμερο ζώο είναι καλό, ενώ το άγριο κα­κό. Ό­μως στον «Τράγο» τα στερεότυπα α­να­τρέ­πο­νται –κάτι που συναντάμε και στα «Τρί­α μικρά λυκάκια» του Ευγένιου Τριβιζά. Το κα­κό, λένε αυτοί, μπορεί να προ­έλ­θει και α­πό το οικείο... Άλλωστε η οικολογία έχει εισβάλει στα σύγ­χρο­να πα­ρα­μύ­θια: εδώ εί­ναι ο λύκος και όχι η Κοκκινοσκουφίτσα που κινδυνεύει με α­φα­νι­σμό.

Η Άλκη Ζέη στο μυθιστόρημά της «Ο ψεύτης παππούς» περνάει αντιεξουσιαστικά πρό­τυ­πα και αντικομφορμιστικές θέσεις, παρουσιάζοντας έναν αντισυμβατικό παπ­πού που κα­τα­λύ­ει τα ό­ρι­α του καθωσπρεπισμού και παρωδεί τον ίδιο του τον ε­αυ­τό. Η Ζωρζ Σαρή στα «Γε­νέ­θλι­α» μιλάει για τη δικτατορία υπό το πρίσμα ενός εν­νιά­χρο­νου κοριτσιού που α­ντι­λαμ­βά­νε­ται τη χού­ντα μέσα από μικρά καθημερινά πράγ­μα­τα.

Η νεότερη παιδική λογοτεχνία αρχίζει να ξανακοιτά και την ιστορία. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα το «Αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα» του Τζον Μπόιν με ήρωα έναν μικρό Γερ­μα­νό, γιο ναζιστή. Δί­νει μια νέα οπτική σε ένα «δύσκολο» θέμα όπως αυτό των στρα­το­πέ­δων συγκέντρωσης, που νωρίτερα παρου­σιαζόταν αυστηρά και μόνο από τη σκο­πιά των θυμάτων.

Όσο για τον Ευγένιο Τριβιζά, εμφανίζεται ως ο βασικός εκπρόσωπος της α­να­τρο­πής των γνω­στών στερεοτύπων στην Ελλάδα. Σε δύο μάλιστα βιβλία του («Τα μα­γι­κά μα­ξι­λά­ρια» και «Η τελευταία μαύρη γάτα») καταφέρνει να περάσει στα παιδιά μια δυσ­νόη­τη έννοια: αυτή του ο­λο­κλη­ρω­τι­σμού ως πολιτικού συστήματος. Πε­ρι­γρά­φο­ντας τη γενοκτονία μαύρων γάτων, ου­σι­α­στι­κά περιγράφει τις βασικές αρχές της μι­σαλ­λο­δο­ξί­ας, του ρατσισμού και του φα­σι­σμού: σιγά σιγά οι ίδιοι οι γάτοι άλ­λου χρώ­μα­τος, από φόβο, αρχίζουν να γίνονται δειλοί κα­τα­δό­τες, που σκοτώνουν τους παλιούς συ­ντρό­φους τους με τη δικαιολογία του χρώματός τους και με τη φρού­δα ελπίδα ό­τι αυ­τούς δε θα τους πειράξει κανείς...

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2011) / Ευάννα Βενάρδου