30 Αυγούστου 2010

Σχολική φοβία

Το φαινόμενο της σχολικής φοβίας δεν είναι καινούργιο και ούτε οι διαστάσεις του μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θούν ανησυχητικές. Ωστόσο η τάση που καταγράφεται είναι α­νο­δι­κή και οι ε­πι­στή­μο­νες συμβου­λεύουν τέτοιου τύπου προβλήματα να α­ντι­με­τω­πί­ζο­νται εγκαίρως, ώστε να μη με­τε­ξε­λίσ­σο­νται αρ­γότερα, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας μια προ­βλη­μα­τι­κή ενήλικη κοινωνική ζωή.

Η σχολική φοβία περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1941 από την Αμερικανίδα ψυ­χί­α­τρο Α­ντε­λαΐ­ντε Τζόνσον και για πάρα πολλά χρόνια ερμηνευόταν κυρίως ως συ­νέ­πει­α των σχέ­σε­ων εξάρτησης με­ταξύ μητέρας και παιδιού. Η μετεξέλιξη της ε­πι­στη­μο­νι­κής ερμηνείας χώ­ρε­σε στη συνέχεια την κα­θόλα ερμηνεύσιμη άρνηση του σχο­λεί­ου, για να φθάσει σήμερα να δι­ευ­ρυν­θεί αρκετά, ώστε να μπορεί να συ­μπε­ρι­λά­βει πολλές διαφορετικές φοβίες, που μπο­ρεί να κυμαίνονται από το άγχος –συ­νέ­πει­α ενός χωρισμού– μέχρι τον φόβο για τα πει­ράγ­μα­τα των συμμαθητών, τη φο­βι­κή αντιμετώπι­ση των δασκάλων ή και την πιθανότητα κακής βαθ­μο­λο­γί­ας.

Η ανάπτυξη της σχολικής φοβίας δε συνδέεται συνήθως με κακή απόδοση του παι­διού στο σχο­λεί­ο. Αντίθετα, πολλές φορές τα παιδιά που εμφανίζουν το πρό­βλη­μα εί­ναι επιμελείς μα­θη­τές με καλές ε­πιδόσεις.

Τα συμπτώματα

● Το παιδί εμφανίζεται αγχωμένο και κακοδιάθετο όταν έρχεται η ώρα να πάει στο σχο­λεί­ο.
● Μπορεί να τρέμει, να ιδρώνει υπερβολικά ή και να παθαίνει κρίσεις πανικού.
● Η ανησυχία και τα προβλήματα μεγεθύνονται όσο το παιδί πλησιάζει στον χώρο του σχο­λεί­ου.
● Μπορεί να εμφανισθούν συμπτώματα (ναυτία, πόνος στην κοιλιά, πονοκέφαλοι, «δέ­κα­τα» πυ­ρε­τού) χωρίς άλλη αιτιολογία, τα οποία εξαφανίζονται σε περιόδους δι­α­κο­πών ή πα­ρα­μο­νής στο σπί­τι.
● Αν μιλάμε για πολύ μικρή ηλικία, μπορεί το παιδί να κλαίει και να μην ξεκολλάει α­πό το χέρι των γονιών.
● Σε σοβαρές περιπτώσεις το παιδί φθάνει στην πλήρη άρνηση και μπορεί να του συμ­βεί να μπει στην τάξη και, εξαιτίας του έντονου άγχους που δεν μπορεί να δι­α­χει­ρι­στεί, να το βάλει ξαφ­νι­κά στα πόδια!

Τι μπορεί να βιώνει το παιδί

● Επιθυμία να παραμείνει νήπιο, «προσκολλημένο» στην οικογένεια.
● Έλλειψη συναισθηματικής ασφάλειας.
● Μεγεθυμένο φόβο απομάκρυνσης από το οικείο περιβάλλον.
● Όσο το παιδί μεγαλώνει μπορεί η κατάσταση αυτή να μετεξελιχθεί σε μια κοι­νω­νι­κή φοβία, σε φοβία της έκθεσης στην κριτική των φίλων ή των καθηγητών αλ­λά και σε πειράγματα και πι­θα­νούς εξευτελισμούς.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (21.02.2007) / Κατερίνα Τζαβάρα


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική προσαρμογή

Γεννημένοι αναγνώστες

Ερευνητική ομάδα παιδιάτρων του «Κέντρου για την υγεία των βρεφών» στην Τερ­γέ­στη πεί­στη­κε έ­πειτα από χρόνια μελετών ότι είμαστε «γεννημένοι για να δια­βά­ζου­με». Έκανε μά­λι­στα αυτήν τη φράση σημαία για μια πρωτοβουλία ενημέρωσης σε όλες τις περιφέρειες της Ι­τα­λί­ας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιταλικής ε­φη­με­ρί­δας «Ρεπούμπλικα», το Κέντρο, σε συ­νερ­γα­σί­α με την Πολιτιστική Ένωση Παι­δι­ά­τρων και την Ένωση Ιταλικών Βιβλιοθηκών, θα προ­ω­θή­σει την ιδέα της ε­ξοι­κεί­ω­σης των παιδιών με την ανάγνωση, προσπαθώντας πρώτα να πείσει τους γονείς για τις ευεργετικές συ­νέπειες που θα έχει στα παιδιά τους.

Σειρά ερευνών που δημοσιεύτηκαν σε διάφορα επιστημονικά έντυπα από το 1998 δεί­χνουν ό­τι τα βρέφη που συνηθίζουν να τους διαβάζουν οι γονείς τους ιστορίες, α­πό η­λι­κί­ες στις ο­ποί­ες ακόμη δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως το νόημά τους, έχουν πολύ μεγαλύτερη έ­φε­ση στη μάθηση όταν μεγαλώσουν, μαθαίνουν ευ­κο­λό­τε­ρα να διαβάζουν και να γράφουν σε σχέση με άλλα παιδιά της η­λικίας τους και αποκτούν πολύ πιο πλούσιο λεξιλόγιο. Για να μην έχουν παράπονο και οι γονείς, που καταβάλλουν οπωσδήποτε προσπάθεια, α­πο­ζη­μι­ώ­νο­νται με μια ισχυρότερη και πιο ουσιαστική σχέση με τα παιδιά τους, κάτι που σύμφωνα με τους επιστήμονες α­φο­ρά εξίσου μπαμπάδες και μα­μάδες.

Η ιδέα μπήκε στους επιστήμονες γύρω στο 1993, όταν σε ένα εξειδικευμένο παι­δι­α­τρι­κό νο­σο­κο­μεί­ο της Βοστόνης οι γιατροί αποφάσισαν να οργανώσουν στις αί­θου­σες αναμονής μι­κρές βιβλιοθήκες για παιδιά. Αρχικά απογοητεύτηκαν όταν δι­α­πί­στω­σαν ότι πολύ σύντομα με­γά­λος αριθμός βιβλίων εξαφανιζόταν ως διά μα­γεί­ας, αλλά στη συνέχεια είδαν με άλλο μάτι τη μαζική «κλοπή», παρατη­ρώντας ότι τα βι­βλί­α έκαναν στοίβες πλάι στα κρεβατάκια των μι­κρών ασθενών, οι γονείς των ο­ποί­ων επιδίδονταν μανιωδώς στην ανάγνωση.

Τα πρώτα βήματα της ανάγνωσης

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο έκτος μήνας της ζωής ενός μωρού είναι ι­δα­νι­κός για να αρ­χί­σει η επαφή του με τα πρώτα αναγνώσματα. Συγκεκριμένα:

Σε ηλικία 6-12 μηνών:

● Το μωράκι απλώνει τα χέρια να πιάσει το βιβλίο και να το φέρει στο στόμα του.
● Μπορεί να γυρίσει τις σελίδες με τη βοήθεια κάποιου ενήλικα.
● Παρατηρεί και αναγνωρίζει εικόνες.
● Προσπαθεί να επαναλάβει λεξούλες που διαβάζουν οι γονείς.

Σε ηλικία 12-18 μηνών:

● Κρατάει το βιβλίο ανάμεσα στα χέρια του με μικρή βοήθεια.
● Ξέρει πότε οι σελίδες είναι ανάποδα και μπορεί να τις ξεφυλλίσει, αλλά όχι μία μί­α.
● Ονομάζει απλές εικόνες.

Σε ηλικία 18-24 μηνών:

● Γυρνά με άνεση τις σελίδες μία προς μία.
● Του αρέσει να φέρνει εκείνο στους γονείς το βιβλίο που προτιμά και μπορεί να συ­μπλη­ρώ­σει λε­ξούλες όταν ακούει γνωστές ιστορίες.
● Διηγείται ιστοριούλες που ξέρει καλά με τον δικό του τρόπο.

Σε ηλικία 24-36 μηνών:

● Γυρίζει το βιβλίο μπρος πίσω για να εντοπίσει τα κομμάτια ή τις εικόνες που του α­ρέ­σουν πε­ρισ­σό­τε­ρο.
● Επαναλαμβάνει παπαγαλιστί κομμάτια ή και ολόκληρες ιστορίες.
● Μπορεί να συνδυάσει κείμενο με τις αντίστοιχες εικόνες.
● Διαμαρτύρεται αν κάποιος του διαβάσει λανθασμένα μια γνωστή του ιστορία.

Μετά τα 3 χρόνια:

● Παραμένει συγκεντρωμένο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
● Του αρέσει να δείχνει με το δάχτυλο όταν κάποιος του διαβάζει.
● Επαναλαμβάνει, ακόμη και με απίστευτη ακρίβεια κάποτε, ιστορίες που έχει α­κού­σει.
● Μαθαίνει να γράφει το όνομά του.

Τα θετικά

1. Ενισχύεται η σχέση ανάμεσα σε γονείς και παιδιά.

2. Καλλιεργείται στα παιδιά η ικανότητα να συγκεντρώνονται και να πα­ρα­κο­λου­θούν άλλους.

3. Όταν το πιτσιρίκι πάει στο σχολείο, θα μάθει πολύ πιο γρήγορα και εύκολα να γρά­φει και να διαβάζει, ενώ θα αναγνωρίζει οπτικά πολλές λέξεις, κάτι που θα το βοη­θή­σει στην ορ­θο­γρα­φί­α.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (12.08.2003) / Κατερίνα Τζαβάρα

29 Αυγούστου 2010

Αν…

Ποίημα του Ronald Russel


Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κριτική, μαθαίνει να κατακρίνει.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην έχθρα, μαθαίνει να καβγαδίζει.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ειρωνεία, μαθαίνει να είναι ντρο­πα­λό.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ντροπή, μαθαίνει να αισθάνεται έ­νο­χο.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην κατανόηση, μαθαίνει να είναι υ­πο­μο­νε­τι­κό.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στην ενθάρρυνση, μαθαίνει να έχει ε­μπι­στο­σύ­νη.
Αν ένα παιδί ζει μέσα στον έπαινο, μαθαίνει να εκτιμά.
Αν ένα παιδί ζει μέσα σε ασφάλεια, μαθαίνει να πιστεύει.
Αν ένα παιδί ζει μέσα σε επιδοκιμασία, μαθαίνει να έχει αυ­το­ε­κτί­μη­ση.

Αν ένα παιδί ζει μέσα σε παραδοχή και φιλία, μαθαίνει να βρί­σκει την α­γά­πη μέσα στον κόσμο.



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

28 Αυγούστου 2010

Άκουσέ με!

(γιατρός, ψυχίατρος, παιδαγωγός, καλλιτέχνης, μουσικός, κήρυκας ανθρωπιστικής δημοκρατικής παιδείας)

1. Μη με παραχαϊδεύεις. Ξέρω πολύ καλά πως δεν πρέπει να μου δίνεις ό,τι σου ζη­τώ. Σε δο­κι­μά­ζω, μονάχα, για να δω.

2. Μη διστάζεις να είσαι σταθερός μαζί μου. Το προτιμώ. Με κάνεις να νιώθω πε­ρισ­σό­τε­ρη σι­γου­ριά.

3. Μη με κάνεις να νιώθω μικρότερος απ’ ό,τι είμαι. Αυτό με σπρώχνει να πα­ρι­στά­νω καμιά φο­ρά τον σπουδαίο.

4. Μη μου κάνεις παρατηρήσεις μπροστά στον κόσμο, αν μπορείς. Θα προσέξω πε­ρισ­σό­τε­ρο αυτά που θα μου πεις, αν μου μιλήσεις ήρεμα μια στιγμή που θα είμαστε οι δυο μας.

5. Μη μου δημιουργείς το αίσθημα πως τα λάθη μου είναι αμαρτήματα. Μπερ­δεύ­ο­νται έτσι μέ­σα μου όλες οι αξίες που έχω μάθει να αναγνωρίζω.

6. Μην αναστατώνεσαι τόσο όταν σου λέω «δε σε χωνεύω». Δεν απευθύνομαι σε σέ­να αλ­λά στη δύναμη που έχεις να μου εναντιώνεσαι.

7. Μη με προστατεύεις πάντα από τις συνέπειες. Χρειάζεται καμιά φορά να πάθω για να μά­θω.

8. Μη δίνεις μεγάλη σημασία στις μικροαδιαθεσίες μου. Καμιά φορά δη­μι­ουρ­γού­νται ίσα ίσα για να κερδίσω την προσοχή που ζητούσα.

9. Μη μου κάνεις συνέχεια παρατηρήσεις. Γιατί τότε θα χρειαστεί να προστατέψω τον εαυτό μου κάνοντας τον κουφό.

10. Μη μου δίνεις επιπόλαιες υποσχέσεις. Νιώθω πολύ περιφρονημένος όταν δεν τις κρατάς.

11. Μην υπερτιμάς την τιμιότητά μου. Συχνά οι απειλές σου με σπρώχνουν στην ψευ­τιά.

12. Μην πέφτεις σε αντιφάσεις. Με μπερδεύεις έτσι αφάνταστα και με κάνεις να χά­νω την πί­στη μου σε σένα.

13. Μη με αγνοείς όταν σου κάνω ερωτήσεις. Αν κάνεις κάτι τέτοιο, θα α­να­κα­λύ­ψεις πως θα αρ­χί­σω να παίρνω τις πληροφορίες μου από άλλες πηγές.

14. Μην προσπαθείς να με κάνεις να πιστέψω πως είσαι τέλειος και αλάνθαστος. Εί­ναι σοκ για μένα όταν ανακαλύπτω πως δεν είσαι ούτε το ένα ούτε το άλλο.

15. Μη διανοηθείς ποτέ πως θα πέσει η υπόληψή σου αν μου ζητήσεις συγνώμη. Μια τίμια α­να­γνώ­ρι­ση ενός λάθους σου μου δημιουργεί πολύ θερμά αισθήματα α­πέ­να­ντί σου.

16. Μην ξεχνάς πως μου αρέσει να πειραματίζομαι. Χωρίς αυτό δεν μπορώ να ζή­σω. Σε πα­ρα­κα­λώ, παραδέξου το!

17. Μην ξεχνάς πόσο γρήγορα μεγαλώνω. Θα πρέπει να σου είναι δύσκολο να κρα­τή­σεις το ί­διο βή­μα με μένα, αλλά προσπάθησε, σε παρακαλώ.

18. Μην ξεχνάς πως δε θα μπορέσω ν’ αναπτυχθώ χωρίς πολλή κατανόηση και α­γά­πη. Αυτό ό­μως δε χρειάζεται να σ’ το πω, έτσι δεν είναι;

ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΣ ΤΙΤΛΟΣ: «Μαμά μου, μην ξεχνάς» (τον άλλαξα, γιατί υπάρχουν κι οι μπαμπάδες!)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διαπαιδαγώγηση

25 Αυγούστου 2010

Για το ιστολόγιο

Είμαι δάσκαλος σε δημόσιο δημοτικό σχολείο. Από τη συνεργασία με τους γονείς των μα­θη­τών μου έχω διαπιστώσει ότι:

● Κανείς δεν εκπαιδεύει οργανωμένα τους γονείς (νυν ή μελλοντικούς) σε πρα­κτι­κά και θε­ω­ρη­τι­κά ζητήματα. Πολλοί αναζητούν πληροφορίες σε βιβλία, στο δι­α­δί­κτυ­ο, σε συμπεριφορές φί­λων ή ε­φαρμόζουν όσα έκαναν οι δικοί τους γονείς. Αρ­κε­τοί ρω­τούν κι εμάς, αν κρίνουν ότι μας ενδιαφέρει η ολόπλευρη ανάπτυξη των παι­διών και όχι μόνο η απόδοση στα μαθήματα. Ό­λα τα ερωτήματα συ­γκλίνουν στο γε­μά­το α­γω­νί­α και ανασφάλεια: «Είμαι καλός γονιός;»

● Υπάρχει μεγάλη άγνοια για τον τρόπο που εργαζόμαστε στο σχολείο. Τα α­να­λυ­τι­κά προ­γράμ­μα­­τα, τα βιβλία, το είδος των ασκήσεων κι ένα σωρό άλλα έ­χουν αλ­λά­ξει πά­ρα πολύ α­πό τότε που ή­μασταν εμείς μαθητές. Πολλοί γονείς πιέζουν ά­σκο­πα τα παι­διά στο σπίτι ή έρ­χο­νται σε αντιπαρά­θεση μαζί μας για τον τρόπο που γίνεται το μά­θη­μα. Βεβαίως και οι δά­σκα­λοι δεν εμπνέουμε πάντο­τε εμπιστοσύνη, βεβαίως συ­χνά εφαρμόζουμε εκ διαμέτρου α­ντί­θε­τες μεθόδους και προβληματίζου­με όσους πα­ρα­κο­λου­θούν το έργο μας.

Έχω προτείνει πολλές φορές τη δημιουργία επιμορφωτικών ομάδων με τη συ­νερ­γα­σί­α των δα­σκά­­λων και του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων. Κατά κανόνα α­ντι­με­τω­πί­ζο­μαι ως ε­ξω­γή­ι­νος. Μια φο­ρά που εισακούστηκα δεν είχαμε συμμετοχή α­πό τους γο­νείς. Κάποτε, επίσης, συ­να­ντή­θη­κα δυο α­πογεύματα με τους λίγους γο­νείς (και κά­ποιους φίλους τους) που ήρθαν και συζητήσαμε ευρύτερα παι­δα­γω­γι­κά ζη­τή­μα­τα. Πο­­λύ καλό αλλά αποσπασματικό.

Δημιούργησα αυτό το ιστολόγιο, για να παρουσιάσω σιγά σιγά κάποια κείμενα που μου φαί­νο­νταν εν­διαφέροντα και κάθονταν άχρηστα στο αρχείο μου. Στην πορεία προ­στέ­θη­καν ει­κό­νες και βι­ντε­ά­κια, ενώ ήρθα σε επικοινωνία με αξιόλογους αν­θρώ­πους και σημα­ντικά ι­στο­λό­γι­α.

Για οποιαδήποτε ανάγκη επικοινωνίας μπορείτε να γράψετε στη διεύθυνση:

sxoleio98 παπάκι gmail τελεία com

Καλή πλοήγηση!

Γιώργος Αλιμπέρτης
(δάσκαλος98)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: για το ιστολόγιο