18 Αυγούστου 2017

Σχολικό μπούλινγκ και κοινωνία

(ψυχολόγος, ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια)

Ένας μαθητής 12 χρόνων πήγε φέτος (σχολικό έτος 2016-2017) σε καινούργιο σχο­λεί­ο ε­πει­δή υπέστη μπούλινγκ. Ο μαθητής, έξυπνος και ικανός, έχει μια δυ­σκο­λί­α στη βάδιση. Αυτό τον κάνει διαφορετικό. Στο νέο του σχολείο δεν υφίσταται μπού­λινγκ, δημιουργεί όμως φα­σα­ρί­ες, με τον συνεχή φόβο ότι θα τον κοροϊδέψουν.

Ένας άλλος μαθητής, με σύνδρομο Άσπεργκερ, είναι από τους πιο χαρισματικούς της τά­ξης. Έ­χει φυσικά τις δυσκολίες του, αλλά το παλεύει γενναία και διεκδικεί τον τίτ­λο του καλύτερου μα­θη­τή. Κάποιοι συμμαθητές του τον ενοχλούν, τον πει­ρά­ζουν, του δημιουργούν προ­βλή­μα­τα. Εκείνος ανταπαντά, γίνεται επιθετικός.

Μια τρίτη μαθήτρια ζει δύσκολα με τη μητέρα της. Σε κακή οικονομική κατάσταση, ε­­γκα­­τα­­λε­­λειμ­­μέ­­νη από πατέρα, δυσκολεύεται στην κοινωνικοποίηση. Τα κορίτσια δεν την κάνουν πα­ρέ­α, γιατί η φαντασία της είναι αχαλίνωτη και γιατί δεν της α­ρέ­σει να χάνει. Είναι όμως ένα υ­πέ­ρο­χα συγκινητικό πλάσμα, με φοβερές ι­κα­νό­τη­τες και με μια μητέρα που δίνει μάχες κυ­ρι­ο­λε­κτι­κής επιβίωσης.

Και για τα τρία αυτά παιδιά έχουν έρθει συστάσεις γονέων να φύγουν από το σχο­λεί­ο όπου φοι­τούν. Και για τις τρεις –αλλά και για άλλες εκατόν τρεις– πε­ρι­πτώ­σεις υ­πάρ­χουν γονείς που ζη­τούν από κάποιον δάσκαλο ή κάποιον διευθυντή να α­πο­μα­κρυν­θούν τέτοια παιδιά α­πό τα παιδιά τους, γιατί δημιουργούν προβλήματα στα «αγ­γε­λού­δια» τους. Γιατί είναι ε­πι­θε­τι­κά, είναι δύσκολα, είναι «περίεργα». Είναι δι­α­φο­ρε­τι­κά. Λες και η λέξη «διαφορετικός» είναι αρ­ρώ­στια ή λες και δεν είμαστε όλοι με έναν τρόπο διαφορετικοί ο ένας από τον άλλο –αλλά και τόσο όμοιοι.

Αναρωτιέμαι πλέον πολύ συχνά τι σημαίνει μπούλινγκ στα σχολεία. Τι είναι αυτό που εν­­δι­­α­­φέ­­ρει τόσο πολύ τους γονείς, με τέτοια μανία, ώστε να είναι το πρώτο πράγ­μα που μου ζη­τούν να μιλήσουμε (φαντάζομαι αυτό ισχύει για όλους τους ψυ­χο­λό­γους του εκπαιδευτικού συ­στή­μα­τος). Τι είναι το μπούλινγκ; Ποιοι κάνουν μπού­λινγκ; Ποιοι το υφίστανται; Γιατί το μπού­λινγκ αφορά μόνο τα σχολεία και όχι ό­λη την κοι­νω­νί­α και, κυρίως, τις οικογενειακές σχέ­σεις, τις επαγγελματικές σχέ­σεις, τις σχέ­σεις μας γενικά με τους άλλους ανθρώπους;

Τι είναι το μπούλινγκ, αν δεν είναι η απαίτηση ή η φαντασίωση μερικών να συ­να­γε­λά­ζο­νται μό­νο με ομοίους τους ή «κανονικούς»; Τι είναι το μπούλινγκ, αν δεν είναι η α­πώ­λει­α του ε­λέ­ους, αυτού του μαλακτικού για την ψυχή και για την κοινωνία;

Οι έρευνες αποδεικνύουν συνεχώς την επικράτηση του αριστερού ημισφαιρίου στον δυ­τι­κό κό­σμο. Το δεξί ημισφαίριο, της συναισθηματικότητας, της φροντίδας, του α­νοίγ­μα­τος των ο­ρί­ων του εαυτού, καθώς και της αποδοχής, δείχνει να δίνει τη θέ­ση του στις ταχύτατες, εκ του μα­κρό­θεν, συναλλαγές. Οι άνθρωποι δυ­σκο­λεύ­ο­νται με τα συναισθήματά τους και κυρίως με την ετερότητα, τη διαφορετικότητα. Δι­α­φο­ρε­τι­κό, ωστόσο, δεν είναι μόνο το χρώμα, το ύψος, το βάρος· δεν είναι μόνο η εκ γε­νε­τής έλλειψη, δυσκολία ή διαφοροποίηση στον ψυχισμό, στο σώμα ή στην α­νά­πτυ­ξη. Δι­α­φο­ρε­τι­κό είναι και το ταλέντο, η υψηλή νοημοσύνη, οι πολ­λα­πλές ι­κα­νό­τη­τες, το χά­ρι­σμα, η ένταση, το πάθος.

Κάθε φορά που συναντάμε κάποιον διαφορετικό νιώθουμε την ανάγκη να φέρουμε τον εαυτό μας στο κέντρο της σύγκρισης. Εάν ο άλλος υπολείπεται, τότε αι­σθα­νό­μα­στε γενναιόδωροι και φιλεύσπλαχνοι στην παντοδυναμία μας. Μόλις όμως ο άλ­λος εί­ναι καλύτερος, γι­γα­ντώ­νο­νται σε τούτη τη χώρα ο φθόνος και η κα­τα­στρο­φή. Το ζή­τη­μα είναι να κατορθώσουμε να α­ντέ­ξου­με τον άλλο χωρίς να είμαστε εμείς το κέ­ντρο. Να αντέξουμε να σκεφτούμε για αυτόν, να τον φροντίσουμε, να α­νοί­ξου­με έ­ναν χώρο ύπαρξης για εκείνον, να μείνουμε εμείς στη θέ­ση μας και εκείνος στη δι­κή του. Να αποδεχτούμε επιτέλους ότι ο άλλος είναι ένας άλλος και ε­μείς εί­μα­στε ε­μείς. Να αναζητήσουμε επ’ ευκαιρία και ποιοι είμαστε εμείς.

Τα σχολεία δεν κινδυνεύουν από το μπούλινγκ των παιδιών. Η κοινωνία ολόκληρη κιν­δυ­νεύ­ει α­πό το μεγάλο αλλά ρημαγμένο Εγώ του καθενός από εμάς, που περνάει α­πό κρησάρα το κα­­θε­­τί μέσα από το πρίσμα τού «πώς το βλέπω εγώ». Αν αντέξουμε να μην είμαστε οι μόνοι και οι πιο σημαντικοί, τότε θα μπορέσουμε επιτέλους να α­πο­δε­χθού­με ότι ζούμε σε έναν κό­σμο όπου δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε όλα, ότι ο δρό­μος προς την αυτοπραγμάτωση είναι δύ­σβα­τος, ότι η επιθετικότητα δεν είναι α­πα­ραί­τη­τα κακό πράγμα, αρκεί να αντέξουμε να δώ­σου­με ένα νόημα στο γιατί και στο ποιος. Κυρίως να δούμε με ορθάνοιχτα μάτια ότι οι πιο ε­πι­θε­τι­κοί είμαστε ε­μείς, που ενώ φαντασιωνόμαστε ότι φροντίζουμε καλά τον κήπο μας, μπο­λιά­ζου­με τα φυτά μας με αγκάθια, κρατώντας και μια καραμπίνα για όποιο σκαθάρι τολμήσει να ακουμπήσει στο δέντρο μας.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (29.10.2016)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολική βία

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου