5 Νοεμβρίου 2010

Της συνέβη το σχολείο

(δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια)

Γνωρίζω ένα κοριτσάκι από τη στιγμή που γεννήθηκε –θα μπορούσε να είναι το παιδί του κα­θε­νός μας. Ως νήπιο ήταν το θαύμα που είναι όλα τα παιδιά: η φαντασία της έχτιζε φα­ντα­σμα­γο­ρί­ες, η γλώσσα της ήταν μια λαγαρή επινόηση ανάμεσα στην ονοματοποιία και τη με­τα­φο­ρά, τα αντικείμε­να ήταν ένα μυστήριο προς διερεύνηση, η φύση ένα λούνα παρκ γε­μά­το εκ­πλή­ξεις. Έγραφε ιστορι­ούλες με «ονειροδιάδρομους και παιχνιδοπλατείες» αχαλίνωτα, ε­πι­νο­ώ­ντας τοπία και δράσεις· έ­στηνε σύντομα θεατρικά στιγμιότυπα με πρωταγωνιστή τον ε­αυ­τό της και θέμα μια δεύτερη, πα­ράλληλη, απείρως πλούσια ζωή. Ζωγράφιζε καλύτερα α­πό τον Ντιμπιφέ και τραγουδούσε σαν αη­δονάκι.

Δέκα χρόνια αργότερα είναι μια κατάκοπη έφηβη, σφραγισμένη από την ανία. Δουλεύει ώρες πολ­­λές, χωρίς το αντάλλαγμα που της είχαν υποσχεθεί: τη γνώση. Παράτησε τα τραγούδια και τις ζω­γραφιές, έχει χρόνια ολόκληρα να γράψει έστω και μια αράδα, αδιαφορεί για τα βι­βλί­α που κάπο­τε τη θάμπωναν. Κοινωνικοποιείται μέσω του MSN. Βαριέται αφόρητα το σχο­λεί­ο και το μόνο που την κινητοποιεί κάθε πρωί είναι η υποχρέωση ότι το πληκτικό οκτάωρο στα θρανία θα κυλήσει, τουλάχιστον, ανάμεσα στους φίλους της.

Τι συνέβη σ’ αυτό το παιδί και διέκοψε τόσο απότομα τη συνομιλία με το θαύμα; Η ορμονική α­να­­στά­τω­ση της εφηβείας; Ο αποχαιρετισμός στην παιδική ηλικία και η εγκατάλειψη της πρω­ταρ­χι­κής πίστης στο μαγικό; Ή απλώς η συνειδητοποίηση των ευθυνών που το βα­ραί­νουν ώσπου να καταφέ­ρει να περάσει στο πανεπιστήμιο, όπου και θα «ξεκουραστεί» α­πο­λαμ­βά­νο­ντας επί τετραετία, κατά μέσο όρο, τους καρπούς των κόπων της προετοιμασίας για την εισαγωγή, χωρίς να αποκομίσει από τις ανώτατες σπουδές του παρά ελάχιστα;

Νομίζω πως αυτό που της συνέβη ήταν, απλούστατα, το σχολείο. Εγκλωβισμένη στους τέσ­σε­ρις τοίχους, καταδικασμένη να αποστηθίζει, χωρίς κανένας να της υποδεικνύει τη χαρά τού να μαθαί­νεις, αποθαρρημένη από εξουθενωμένες δασκάλες που θεωρούσαν ακόμη και την πα­ρα­μι­κρή πα­ρέκκλιση από το πρόγραμμα μέγιστη παράβαση. Από το Νηπιαγωγείο α­κό­μη ξέ­χα­σε να παίζει· έ­πρεπε να διαβάζει, να μαθαίνει γλώσσες, ακόμη κι ένα όργανο, έστω και με το ζόρι. Όσο για τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο του Σαββατοκύριακου, αυτόν θα τον ε­ξα­ντλού­σε στο εξής στους ανεκδι­ήγητους «παιδότοπους» όπου σύρονται τα παιδιά, ε­κνευ­ρι­σμέ­να ή ανόρεχτα, υπό τον καταναγκα­σμό μιας υστερικής «ψυχαγώγησης».

Αλλιώς θα το ’θελε το σχολείο της η μικρή μου φίλη. Έναν τόπο χαράς, όπου θα διδασκόταν α­πό την πρώτη μέρα το πώς και το γιατί της γνώσης. Όπου θα καταλάβαινε γρήγορα ότι η μά­θη­ση είναι απόλαυση, ότι ο κόσμος γίνεται πιο θαυμαστός όταν κατανοούμε τους μη­χα­νι­σμούς του. Ότι η Ι­στορία δεν είναι διαδοχή χρονολογιών ή απομνημόνευση νεκρών ο­νο­μά­των, αλλά περιέργεια για ό­λες τις όψεις της ζωής των ανθρώπων που έζησαν στο παρελθόν· και ότι όσο περισσότερα γνωρί­ζουμε για τις πολλαπλές και σύνθετες όψεις του παρελθόντος τό­σο μπορούμε να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα του παρόντος και να παρέμβουμε σ’ αυ­τό, για να το αλλάξουμε ή να το διαφυλά­ξουμε. Ότι η καλλιτεχνική έκφραση είναι πολλαπλή και σεβαστή· ότι η δημιουργικότητα δεν αντιμε­τωπίζεται με καχυποψία, αλλά ενθαρρύνεται και επιβραβεύεται.

Γι’ αυτό και η διαβόητη «συζήτηση για την Παιδεία» δε θα έπρεπε να εξαντλείται στην α­να­μόρ­φω­ση του Λυκείου, στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στο άσυλο. Θα έ­πρε­πε να αρχί­ζει από το Νηπιαγωγείο, να επιμένει στο Δημοτικό, να εμβαθύνει στο κα­θη­μαγ­μέ­νο Γυμνάσιο. Έτσι, δε θα έφταναν τα παιδιά οιονεί αναλφάβητα στις εισαγωγικές ε­ξε­τά­σεις ούτε θα μελαγχολούσαν πάνω από τα τετράδιά τους, μηχανιστικά διεξερχόμενα την «ύ­λη», στερεύοντας από ενθουσιασμό, φτάνοντας να εχθρεύονται τη γνώση, επειδή κα­νέ­νας δεν τους έδειξε πως μόνο αυτή μπορεί να εγ­γυηθεί την εσωτερική τους απελευθέρωση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (30.01.2009)

2 σχόλια:

Parent ByHeart είπε...

Πράγματι, πολύ ενδιαφέρον!!!

δάσκαλος98 είπε...

Αφιερωμένο εξαιρετικά κι ευχαριστώ που μου το στείλατε με μέιλ: Το σβήσιμο της φωτιάς

Δημοσίευση σχολίου