Εφηβεία: οδηγίες για μια δύσκολη ηλικία

Από την Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία

Η εφηβεία είναι μια δύσκολη ηλικία, γεμάτη αλλαγές. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται ορισμένα από τα ιδιαίτερα ζητήματα που απασχολούν τους εφήβους, αλλά και τους γονείς τους, κατά την περίοδο αυτή.

Εφηβεία και αλλαγές

1 Η έναρξη της εφηβείας σηματοδοτείται από αλλαγές στο σώμα και την εμφάνιση των παιδιών (εμφάνιση στήθους και περιόδου για τα κορίτσια, τριχοφυΐα, αύξηση του ύψους, βάθεμα της φωνής για τα αγόρια κλπ.), οι οποίες τα προβληματίζουν πολύ. Αρχίζουν να συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συνομηλίκους και να εντοπίζουν ομοιότητες και διαφορές. Βάσει αυτής της σύγκρισης αυτοπροσδιορίζονται.

* Μιλήστε τους για τις αλλαγές που θα πρέπει να περιμένουν πριν από την έναρξη της εφηβείας (πριν τα 8-9 χρόνια για τα κορίτσια και τα 10-12 για τα αγόρια) και προετοιμάστε τα.

* Εξηγήστε τους ότι δε μεγαλώνουν όλα τα παιδιά με τους ίδιους ρυθμούς και ότι είναι φυσιολογικό να διαφέρουν μεταξύ τους.

* Προετοιμάστε το κορίτσι για την έναρξη της περιόδου και το αγόρι για το ζήτημα των ονειρώξεων, ώστε να μην τρομοκρατηθούν και θεωρήσουν ότι αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας.

2 Αλλαγές παρατηρούνται και στη συμπεριφορά. Κυκλοθυμία, έντονα συναισθήματα, ανασφάλεια για την εμφάνισή τους και ισχυρή ευαισθητοποίηση για τα γύρω τους ζητήματα, καθώς και για τα παγκόσμια γεγονότα, ταράζουν τους εφήβους και αναστατώνουν την ψυχολογία τους. Για πρώτη φορά αρχίζουν να αμφισβητούν τους γονείς τους και να επιζητούν περισσότερο την επαφή με τους συνομηλίκους.

* Δείξτε τους ότι καταλαβαίνετε τις ανησυχίες τους, σεβαστείτε τις σκέψεις και τις ιδέες τους και δεχτείτε την αυξημένη πλέον ανάγκη τους για προσωπικό χώρο.

* Αντιληφθείτε ότι έχουν μπει στον δύσκολο δρόμο της ενηλικίωσης και θυμηθείτε πόσο δύσκολα ήταν τα πράγματα και για εσάς όταν βρισκόσασταν στην ηλικία τους.

Ο ψυχικός κόσμος των εφήβων

3 Η εφηβεία είναι μια ψυχολογικά ταραγμένη περίοδος. Καθώς τα παιδιά οδεύουν προς την ενηλικίωση και πασχίζουν να αποκτήσουν και να εδραιώσουν την ανεξαρτησία τους, περνούν μέσα από διάφορες φάσεις που επηρεάζουν τον ψυχισμό τους. Μεγαλώνοντας, αυξάνεται και η πίεση που δέχονται από τους γονείς, τους φίλους, την κοινωνία κι αυτό αποτελεί για μερικά τεράστια δυσκολία.

* Δείξτε την αγάπη και τη συμπαράστασή σας.

* Κοινωνήστε τους τις αξίες σας και θέστε τους όρια και απαιτήσεις, επιτρέποντάς τους όμως να διατηρήσουν την ελευθερία τους.

* Καλλιεργήστε τον διάλογο και δημιουργήστε μαζί τους μια σχέση όπου θα κυριαρχούν η ειλικρίνεια, η εμπιστοσύνη και ο σεβασμός.

* Αναθέστε τους καθήκοντα και παραχωρήστε τους ελευθερίες και προνόμια όσο θα μεγαλώνουν.

* Δώστε ιδιαίτερη σημασία σε προειδοποιητικά σημάδια, όπως είναι τα έντονα προβλήματα συγκέντρωσης, η απότομη πρόσληψη ή απώλεια βάρους, η μελαγχολία, η έλλειψη ενδιαφέροντος για οτιδήποτε, οι αϋπνίες, η χαμηλή αυτοεκτίμηση ή η παραβατική συμπεριφορά, που ενδέχεται να μαρτυρούν την ύπαρξη κάποιου βαθύτερου προβλήματος. Σε μια τέτοια περίπτωση ρωτήστε το παιδί σας τι το απασχολεί και μη διστάσετε να ζητήσετε τη βοήθεια κάποιου ειδικού.

4 Το ζήτημα της αυτοκτονίας βασανίζει πολλούς εφήβους και τους γονείς τους. Τις περισσότερες φορές η απόφαση του εφήβου να δώσει τέλος στη ζωή του οφείλεται σε κάποια ψυχική διαταραχή, όπως μανιοκατάθλιψη ή κατάθλιψη, που μπορεί να αντιμετωπιστεί με ιατρική βοήθεια εάν γίνει γρήγορα αντιληπτή. Υπάρχουν σημάδια που δείχνουν ότι ένας έφηβος ίσως αποπειραθεί να αυτοκτονήσει, όπως έντονες αλλαγές στην εμφάνιση (ατημέλητα ρούχα), τις συνήθειες ή τη συμπεριφορά του, βίαιες αντιδράσεις, κατάχρηση ουσιών, αίσθηση ματαιότητας και αδυναμίας να αντιμετωπίσει τη ζωή, παράπονα για σωματικές ενοχλήσεις ή οργή όταν δέχεται επιδοκιμαστικά σχόλια. Ένας έφηβος που μιλάει διαρκώς για τον θάνατο, επιδεικνύει έντονα αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, εκφράζεται για τον εαυτό του χαρακτηρίζοντάς τον κακό, ένοχο ή άχρηστο, κλείνει τις εκκρεμότητές του (π.χ. χαρίζοντας τα πράγματά του) ή χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως «θα φύγω», «τίποτα δεν έχει πια σημασία», «δεν μπορεί να γίνει τίποτα» και άλλα συναφή, ίσως έχει ήδη αποφασίσει να αυτοκτονήσει.

* Έχετε πάντα τον νου σας για τέτοιου είδους ενδείξεις και μη διστάσετε να μιλήσετε με το παιδί σχετικά με τις ανησυχίες σας ή να το παραπέμψετε σε κάποιον ειδικό.

* Μην αγνοείτε τα προειδοποιητικά σημάδια και μη θεωρείτε τη συμπεριφορά του παιδιάστικη. Στο 80% των περιπτώσεων αυτοκτονίας υπήρχε κάποιου είδους προειδοποίηση που όμως δε λήφθηκε σοβαρά υπόψη.

Προβλήματα υγείας στην εφηβεία

5 Κατά την έναρξη, το μέσον και το τέλος της εφηβείας θα πρέπει να διενεργείται πλήρης ιατρικός έλεγχος των εφήβων, για να διαπιστωθεί η υγιής και φυσιολογική ανάπτυξή τους και να αποκλεισθούν τυχόν προβλήματα. Θα πρέπει να ολοκληρωθεί η σειρά των αναγκαίων εμβολιασμών και να τους δοθούν συμβουλές που αφορούν την υγεία, την υγιεινή και την ασφάλειά τους. Ζητήματα που αφορούν την υγιή σεξουαλική δραστηριότητα, τη χρήση και κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών, το κάπνισμα, την ασφαλή οδήγηση και τις μαθησιακές δυσκολίες εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων του γιατρού σας και θα πρέπει να συζητηθούν με το παιδί διεξοδικά.

6 Ένα από τα συνηθισμένα προβλήματα της εφηβείας είναι οι διατροφικές διαταραχές, όπως η ανορεξία ή η βουλιμία. Τέτοια φαινόμενα χαρακτηρίζονται από κακή σχέση με το φαγητό, αλλά και διαταραγμένη εικόνα των εφήβων για τον εαυτό και την εμφάνισή τους. Τα προβλήματα που σχετίζονται με τη διατροφή οφείλονται σε ψυχολογικούς αλλά και κοινωνικούς παράγοντες, με κυριότερο τα πρότυπα της σημερινής κοινωνίας που θέλουν τους ανθρώπους πολύ αδύνατους.

* Θα πρέπει να δείχνετε προσοχή σε ενδείξεις όπως είναι η μεγάλη και απότομη απώλεια βάρους, η έντονη ενασχόληση με το φαγητό και η επιθυμία για συνεχή δίαιτα, η ακανόνιστη περίοδος στα κορίτσια, τα θαμπά μαλλιά και νύχια, η χρήση καθαρτικών και διουρητικών ή, ακόμη, και η ιδιαίτερα παρορμητική συμπεριφορά με έντονα ξεσπάσματα.

* Συζητήστε με τα παιδιά σχετικά με την εικόνα που έχουν τα ίδια για τον εαυτό τους και προσπαθήστε να τους περάσετε μια υγιή αντίληψη για την εμφάνιση και το βάρος τους. Εσείς αποτελείτε το πρότυπό τους, γι’ αυτό και θα πρέπει εσείς πρώτοι απ’ όλους να επιδεικνύετε μια σωστή συμπεριφορά απέναντι στα θέματα αυτά.

* Δώστε έμφαση στην υγεία και όχι στην εμφάνιση. Μάθετε στα παιδιά ότι είναι αποδεκτό και σωστό να τρώνε όταν πεινάνε και εισάγετε την άσκηση στο καθημερινό πρόγραμμα της οικογένειας.

7 Η ακμή αποτελεί ένα πρόβλημα που βασανίζει πολλούς εφήβους, κορίτσια και αγόρια. Οφείλεται σε βακτήρια και επηρεάζεται από το άγχος, τις ορμονικές αλλαγές και τον κύκλο της περιόδου, ενώ ενδέχεται να οφείλεται και σε κληρονομικούς παράγοντες. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλές μέθοδοι αντιμετώπισής της.

* Εάν το παιδί σας έχει ακμή, συμβουλευτείτε έναν δερματολόγο.

8 Η εμφάνιση της περιόδου στα κορίτσια σηματοδοτεί την έναρξη μιας σειράς συμπτωμάτων που ενδέχεται να ποικίλουν σε σοβαρότητα, αλλά μπορεί να τους προκαλέσουν ενοχλήσεις: κράμπες και πόνοι στην κοιλιά, ιδιαίτερα έντονη ροή, ακανόνιστος κύκλος, δυσμηνόρροια κ.ά.

* Σε περίπτωση που η κόρη σας υποφέρει από ιδιαίτερα έντονα συμπτώματα ή που αντιμετωπίζει προβλήματα με την κοινωνική της ζωή εξαιτίας αυτών, συμβουλευτείτε τον γυναικολόγο σας, ο οποίος θα αποκλείσει τυχόν παθολογικά αίτια και θα της χορηγήσει την κατάλληλη ορμονική θεραπεία.

Σχολείο και ελεύθερος χρόνος

9 Η άθληση είναι σημαντική και τα οφέλη της γνωστά σε όλους. Ωστόσο, στην εφηβεία ενδέχεται να παρατηρηθεί το φαινόμενο της υπερβολικής άθλησης. Ειδικά οι έφηβοι που ασχολούνται με τον πρωταθλητισμό μπορεί να ξεπεράσουν τα όρια της υγιούς άθλησης, κάτι που μπορεί να τους κάνει να χάσουν τη χαρά της γυμναστικής, αλλά και να τους δημιουργήσει προβλήματα υγείας, καθώς καταπονούν το σώμα τους σε μεγάλο βαθμό, ενώ συχνά συνοδεύουν την υπερβολική άθληση με μείωση της πρόσληψης θερμίδων.

* Προσπαθήστε να περάσετε στα παιδιά ένα υγιές πρότυπο διατροφής, άσκησης και τρόπου ζωής.

* Μην ασκείτε κριτική στο βάρος και την εμφάνιση των άλλων και μην ανάγετε εσείς οι ίδιοι τις ανασφάλειες που έχετε για την εμφάνισή σας σε μείζον θέμα.

* Σε περίπτωση που αντιληφθείτε ότι το παιδί σας παίρνει αναβολικά για να βελτιώσει τις αθλητικές του επιδόσεις, εξηγήστε του τις καταστροφικές συνέπειες στην υγεία του και μιλήστε με τον γιατρό σας σχετικά με πιθανούς τρόπους βοήθειάς του.

1

0 Βοηθήστε τα παιδιά στις ακαδημαϊκές τους υποχρεώσεις. Προσφέρετέ τους τον κατάλληλο χώρο, για να κάνουν τις σχολικές τους εργασίες χωρίς ενοχλήσεις και περισπασμούς (τηλεόραση, τηλέφωνο, υπολογιστής). Εάν χρειάζεται να χρησιμοποιούν τον υπολογιστή για τις σχολικές τους υποχρεώσεις, ελέγξτε τους ιστότοπους που επισκέπτονται και προμηθευτείτε ένα κατάλληλο λογισμικό επιτήρησης και απαγόρευσης διέλευσης σε ανεπιθύμητες σελίδες.

* Τονίστε τη σημασία του σχολείου και των εργασιών του και επιμείνετε στην τήρηση του προγράμματος που έχετε ορίσει. Διδάξτε τους πώς να οργανώνουν τον χρόνο τους.

* Έχετε επαφή με το σχολείο και προσπαθήστε να είστε ενήμεροι για τις επιδόσεις τους. Τονίστε ότι σημασία για εσάς έχουν τα ίδια και όχι οι καλοί βαθμοί, αλλά ότι αυτοί μπορούν να αποτελέσουν εφόδιο για το μέλλον τους.

Σχέση με το άλλο φύλο

1

1 Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία τα παιδιά αρχίζουν να δείχνουν ενδιαφέρον για το αντίθετο φύλο και να βγαίνουν ραντεβού. Ως γονείς δεν είναι κάτι που μπορείτε να το αποτρέψετε. Μπορείτε, όμως, να ορίσετε σαφείς κανόνες σχετικά με τα ωράρια και τις συνήθειες του παιδιού σας.

* Εξηγήστε του ότι δε χρειάζεται να κάνει ό,τι και οι φίλοι του αν δεν το επιθυμεί και διδάξτε του τον σεβασμό προς τον εαυτό του αλλά και προς τον εκάστοτε μελλοντικό σύντροφό του.

1

2 Μέσα από την επαφή του με το άλλο φύλο το έφηβο παιδί σας θα αρχίσει να δείχνει επίσης ενδιαφέρον για το σεξ.

* Εξηγήστε του ότι το σεξ δεν είναι κάτι κακό, αλλά και ότι δε θα πρέπει να το κάνει εάν δε νιώθει έτοιμο γι’ αυτό.

* Εξηγήστε του ότι δεν πρέπει να πέσει θύμα συναισθηματικού εκβιασμού («αν με αγαπούσες, θα το έκανες») και ότι κανείς δεν μπορεί να το εξαναγκάσει.

* Μιλήστε μαζί του για τους κινδύνους που συνδέονται με το σεξ, όπως μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη ή οι σεξουαλικά μεταδιδόμενες ασθένειες, και αναφέρετέ του τους τρόπους αντισύλληψης και τη σημασία τους.

Έφηβοι και καταχρήσεις

1

3 Στην εφηβεία ξεκινούν πολλές «κακές συνήθειες» όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η χρήση ναρκωτικών ουσιών.

* Μιλήστε στα παιδιά για τις βλαβερές συνέπειες που έχουν οι συνήθειες αυτές για την υγεία και την εμφάνισή τους και συζητήστε μαζί τους σχετικά με τους λόγους που οδηγούν σε αυτές.

* Μάθετέ τα να λένε όχι και να μην παρασύρονται από άλλους.

* Εξηγήστε τους για ποιο λόγο δεν πρέπει να οδηγούν όταν έχουν πιει ή να δέχονται να μπουν σε αυτοκίνητα με οδηγούς που έχουν πιει ή έχουν κάνει χρήση ουσιών.

* Τονώστε την αυτοπεποίθησή τους, ώστε να μη στρέφονται σε ουσίες για να καλύψουν τις ανασφάλειές τους.

* Όπως πάντα, να θυμάστε ότι εσείς αποτελείτε το πρότυπό τους, ότι είναι σημαντικό να ξέρουν ότι ακολουθείτε έναν υγιή τρόπο ζωής και ότι, όπως κι εσείς, μπορούν κι αυτά να είναι χαρούμενα χωρίς να χρειάζονται ουσίες που θα τους φτιάξουν τη διάθεση.

ΔιαπαιδαγώγησηΔιατροφήΣεξουαλική Αγωγή

ΠΗΓΗ: e-child.gr

Πώς να απομακρύνετε τα παιδιά από τα βιβλία

Εφτά «οδηγίες»

1 Κρατήστε μακριά τους τα βιβλία γιατί μπορεί να τα τσαλακώσουν ή να τα καταστρέψουν.

2 Μη διαβάζετε ποτέ μπροστά στα παιδιά — μπορεί να νομίσουν πως το απολαμβάνετε!

3 Απαγορέψτε τους τα κακά αναγνώσματα (κόμικς και περιοδικά), γιατί δεν τα θεωρείτε ποιοτικά.

4 Κάντε τους συνεχώς ερωτήσεις, για να είστε σίγουροι πως κατανόησαν αυτό που διάβασαν.

5 Πιέστε τα να διαβάζουν δέκα σελίδες τη μέρα από βιβλία που εσείς διαλέξατε και έχουν «περιεχόμενο» και «αξίες».

6 Αναγκάστε τα να τελειώνουν πάντα το βιβλίο που διαβάζουν όπως το φαγητό τους: «Σκέψου πόσα παιδιά δεν έχουν βιβλία…»

7 Μόλις μάθουν να διαβάζουν, σταματήστε να τους διαβάζετε ιστορίες ή να τους διηγείστε παραμύθια.

Η σωστή σχέση με το βιβλίο

Το διάβασμα δε σηκώνει πίεση και δεν έχει ειδικούς κανόνες. Τα παιδιά μπορούν:

• Να μη διαβάζουν.
• Να ξεφυλλίζουν απλώς τα βιβλία.
• Να αφήνουν στη μέση ένα βιβλίο.
• Να διαβάζουν όσες φορές θέλουν το ίδιο βιβλίο.
• Να διαβάζουν βιβλία που τους αρέσουν.
• Να διαβάζουν οπουδήποτε.
• Να διαβάζουν δυνατά.

Η αξία των λογοτεχνικών βιβλίων

Τα βιβλία παιδικής λογοτεχνίας:

• Δεν είναι σχολικά παιδικά βιβλία (αν και θα θέλαμε να μπουν σε κάθε σχολική τσάντα).
• Δεν είναι βιβλία γνώσεων και εγκυκλοπαίδειες (αν και ξέρουμε πως μέσα από αυτά τα παιδιά μαθαίνουν πολλά).
• Δεν έχουν σκοπό να προσφέρουν στα παιδιά γνώσεις, αλλά να τα ταξιδέψουν στον κόσμο των αισθημάτων, των εικόνων, της φαντασίας.

Τα βιβλία παιδικής λογοτεχνίας είναι βιβλία που στοχεύουν:

• Να διασκεδάσουν τα παιδιά και να διώξουν τους φόβους τους.
• Να τα παρηγορήσουν (παραμύθι = παραμυθία = παρηγοριά).
• Να τα μάθουν να νιώθουν και να ξεχωρίζουν τη χαρά και τη λύπη.
• Να τα ταξιδέψουν.
• Να τα ψυχαγωγήσουν (να οδηγήσουν την ψυχή τους στην αλήθεια).
• Να τα ελευθερώσουν.

Μια σχετική συζήτηση με τα παιδιά μπορεί να ξεκινήσει και από σχετικό αφιέρωμα στο παιδικό μου ιστολόγιο

Λογοτεχνία - Φιλαναγνωσία

ΠΗΓΗ: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου

Πώς αντιμετωπίζεται η αρνητική συμπεριφορά των παιδιών

Της Μαρινέλλας Τσουκαλά
Μ.Α., CCC-SLP, παθολόγος Λόγου-Φωνής-Ομιλίας

Τα παιδιά στην ηλικία των 1,5 - 3,5 ετών παρουσιάζουν έντονη αρνητικότητα. Η εποχή του «ΟΧΙ» των παιδιών είναι σημαντική για την ανάπτυξή τους αλλά και κουραστική για τους γονείς.

Συμβουλές αντιμετώπισης

1 Κρατήστε την ψυχραιμία σας.

2 Περιορίστε τα «μη» στα απολύτως απαραίτητα.

3 Αφήστε το παιδί να αυτενεργήσει και να κάνει «το δικό του» μόνο όταν δε βλάπτει και δεν εκλύει επικινδυνότητα.

4 Δώστε δυνατότητα επιλογής: για κάθε απαγόρευση που θα θέτετε, ταυτόχρονα θα του δίνετε την εναλλακτική ευκαιρία να ασχοληθεί με κάτι άλλο.

5 Μην εκφράζεστε επιτακτικά, αλλά με σταθερό και αποφασιστικό ύφος.

6 Δώστε χρόνο στο παιδί να αλλάζει.

7 Επιμένετε να θυμάται πάνω από δυο τρεις απαγορεύσεις-κανόνες.

8 Μην υποχωρείτε σε παράλογες απαιτήσεις.

9 Κρατήστε στο περιβάλλον δυο τρεις απαράβατους κανόνες ό,τι και να συμβαίνει.

1

0 Όχι στα «μανιάτικα» (επειδή έκανες αυτό χθες, τώρα δε θα…).

1

1 Όχι σε συμπεριφορά συνεχούς καταπίεσης και απαγόρευσης.

1

2 Όχι σε θυμό και φωνές.

1

3 Ναι στη δυνατότητα επιλογών και πειραματισμού, στο χιούμορ, στην υπομονή, στην ψυχραιμία, στον διάλογο, στις αμοιβαίες υποχωρήσεις, στη συνεχή επιβεβαίωση της γονεϊκής αγάπης.

Επιπλέον, πρέπει να θυμόμαστε τα εξής:

• Να ξέρουμε τι να περιμένουμε από την ηλικία του.
• Να βάλουμε σαφή και σταθερά όρια.
• Να μη συνδέουμε την αποτυχία με την απόρριψη.
• Να ξεκινάμε πάντοτε με κάτι θετικό στη συμπεριφορά του.

Πειθαρχία

ΠΗΓΗ: iatronet.gr (05.11.2007)

Οικογένεια και Λογοτεχνία

Το λογοτεχνικό βιβλίο ως γέφυρα που συνδέει τους γονείς με τα παιδιά τους

Του Φρίξου Μιχαηλίδη
Συγγραφέας-Εικονογράφος

Έχει διαπιστωθεί ότι τα παιδικά βιβλία τα κατανοούν περισσότερο οι ενήλικες παρά τα παιδιά κι αυτό βέβαια οφείλεται στην πιο σαφή αντίληψη που έχουν για το τι είναι πραγματικό και τι φανταστικό. Τα παιδιά όμως τα απολαμβάνουν περισσότερο, γιατί δε νιώθουν την ανάγκη να κάνουν, σώνει και καλά, αυτόν τον διαχωρισμό. Γι’ αυτό και ενθουσιάζονται ή συναρπάζονται με ένα ωραίο βιβλίο, χωρίς να τα ενδιαφέρει αν κινείται στη σφαίρα του πραγματικού ή του φανταστικού ή γυροφέρνει ανάμεσα. Αφήνουν τον εαυτό τους ελεύθερο να κινηθεί μέσα στην ιστορία, χωρίς ενδοιασμούς και τοποθετήσεις ορίων.

Αλήθεια, τι εμποδίζει τους ενήλικες, και κυρίως τους γονείς, να απολαύσουν ένα παιδικό βιβλίο και να διασκεδάσουν μαζί του; Ποιοι λόγοι τους απομακρύνουν από τον υπέροχο κόσμο της παιδικής λογοτεχνίας; Όσο και να προβληματίστηκα, κατέληξα στο συμπέρασμα πως τίποτα και κανένας δεν εμποδίζει πραγματικά έναν ενήλικο να διαβάσει ένα παιδικό βιβλίο. Αντιθέτως, υπάρχουν χίλιοι δυο λόγοι να το πράξει. Ένας από αυτούς είναι η επανάκτηση της παλιάς καλής παιδικής ξεγνοιασιάς που έχουμε όλοι μας ανάγκη.

Όταν κάποιος γίνει γονιός, η ενασχόληση με το παιδικό βιβλίο επιβάλλεται και τα κίνητρα πολλαπλασιάζονται. Η σωστή επιλογή ενός βιβλίου, η φροντίδα για τη διαπαιδαγώγηση, η εκπαίδευση και μόρφωση του παιδιού, η ψυχική του ηρεμία, αρμονία και ισορροπία, η ένταξή του στην κοινωνία και το ευρύτερο περιβάλλον, η ανάπτυξη σωματικών δεξιοτήτων και πνευματικών ικανοτήτων είναι μερικοί από τους λόγους που πρέπει ένας γονιός να ασχοληθεί με το βιβλίο που πρόκειται να πέσει στα χέρια του παιδιού του.

Με αφορμή το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς μπαίνουν στον κόπο να προμηθεύσουν τα παιδιά τους με κάποια βιβλία, δεν μπαίνουν όμως στη διαδικασία να τα αξιοποιήσουν. Γιατί σίγουρα ένα βιβλίο δεν είναι μόνο για ανάγνωση. Ένα βιβλίο μπορεί να σταθεί αφορμή για πολλές δημιουργικές στιγμές, να γίνει κρίκος επαφής και σύνδεσης μεταξύ γονιών και παιδιών και να κρατήσει ισορροπίες μέσα σε μια οικογένεια.

Ξέρετε πόσες φορές το παιδί απασχολείται με διάφορες σκέψεις και προβληματισμούς κι εμείς οι μεγάλοι δεν έχουμε ιδέα; Πόσα ερωτήματα υπάρχουν αναπάντητα στο μυαλό του και ταράζουν την ψυχή του κι εμείς ούτε που το παίρνουμε χαμπάρι; Πόσα λάθος μηνύματα παίρνει από την ίδια τη ζωή κι αν δε συζητήσουμε μαζί του δε θα το ξέρουμε ποτέ μέχρι να βγουν σε μεταγενέστερο στάδιο στην επιφάνεια;

Όλα αυτά μπορούν να λυθούν απλά με ένα βιβλίο. Ναι. Αν διαθέσουμε τον χρόνο να διαβάσουμε παρέα με το παιδί ένα βιβλίο και να το συζητήσουμε, να το αναλύσουμε, να το σχολιάσουμε, τότε και θα μάθουμε τι σκέφτεται το παιδί μας και θα επισημάνουμε τις πιθανές ελλείψεις που μπορεί να έχει, ώστε να το βοηθήσουμε να λύσει οποιουσδήποτε προβληματισμούς και ανησυχίες. Και το κυριότερο: θα έχουμε μια καλή εικόνα για την πνευματική και ψυχική υγεία του, κάτι που είναι το μέγιστο καθήκον κάθε γονιού ή κηδεμόνα. Αυτό πολλές φορές δεν το καταφέρνουμε με απευθείας συζήτηση, γιατί τα παιδιά συχνά ντρέπονται ή δεν μπορούν εύκολα να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους. Συζητούν όμως άνετα κάτι που τα ενδιαφέρει με παραλληλισμούς ή ταυτιζόμενα με κάποιον από τους ήρωες του βιβλίου ή με κάποια κατάσταση που μοιάζει με αυτήν που ζουν.

Το θέμα που διαπραγματεύεται ένα βιβλίο, μια παράγραφος, μια πρόταση, μια φράση ή μια εικόνα μπορούν να σταθούν αφορμές για να δημιουργήσουμε ένα σημαντικό βαθμό επικοινωνίας με το παιδί, ώστε να αναπτύσσεται, βελτιώνεται και προοδεύει ως άνθρωπος και να ολοκληρώνεται πνευματικά ως προσωπικότητα, η οποία θα ευδοκιμήσει και θα ανθίσει μέσα στο περιβάλλον όπου ζει, προσφέροντας οπωσδήποτε θετικά στην κοινωνία.

Για να πραγματοποιηθούν όμως και να λειτουργήσουν όλα αυτά, πρέπει την πρωτοβουλία να την πάρουν οι γονείς. Αυτοί θα καθοδηγήσουν τα παιδιά, γιατί αυτά γνωρίζουν μόνο όσα βλέπουν, εκείνα που τους δείχνουμε εμείς οι μεγάλοι. Μας παρακολουθούν από κοντά, μας παρατηρούν κι αναμφισβήτητα μας μιμούνται. Μας αντιγράφουν. Αντιγράφουν όμως μόνο αυτά που βλέπουν, γιατί μόνο αυτά ξέρουν.

Ένας τρόπος, λοιπόν, να έρθετε κοντά με τα παιδιά σας, όπως αρμόζει σε μια οικογένεια, είναι να κάνετε εσείς την αρχή. Μαζί με τα παιδιά, χέρι με χέρι, αγκαλιά με ένα βιβλίο, με υπομονή, αγάπη και ενθουσιασμό, όπως ακριβώς κάνατε τότε που τα βοηθούσατε να κάνουν τα πρώτα τους βήματα για να περπατήσουν…

Λογοτεχνία - Φιλαναγνωσία

ΠΗΓΗ: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου

Εξαρτημένος από τον κολλητό του

Μέχρι πριν μερικά χρόνια δεν μπορούσε να σας αποχωριστεί. Τώρα δεν πάει πουθενά χωρίς τον καλύτερό του φίλο. Ψυχραιμία, μια φάση είναι κι αυτή. Οι ειδικοί διαβεβαιώνουν ότι το παιδί στο θέμα της φιλίας περνάει από διαφορετικά στάδια. Αυτό σημαίνει ότι η μανία του να είναι παντού και πάντα με τον αγαπημένο του φίλο είναι απλώς μια αναπτυξιακή φάση.

Ενώ στην προσχολική ηλικία το παιδάκι συνήθως δε δίνει ιδιαίτερη σημασία με ποιον παίζει (αρκεί να παίζει), μετά τα επτά τα δεδομένα αλλάζουν. Η φιλία περνά σε δυαδικό επίπεδο και το παιδί επιλέγει συνήθως έναν «καλύτερο φίλο», για τον οποίο δείχνει σαφή προτίμηση.

Η ανάγκη του παιδιού να κάνει στενή παρέα με τον αγαπημένο του φίλο είναι υγιής, καθώς προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από τους γονείς. Όσο πιο καχύποπτοι είστε απέναντι στον φίλο του τόσο πιο καχύποπτο γίνεται το παιδί απέναντί σας.

Δεν είναι, όμως, μόνο το θέμα της αυτονόμησης. Σε αυτή τη δυαδική σχέση το παιδί ψάχνει να καλύψει συγκεκριμένες ανάγκες. Έχει ανάγκη να επικοινωνήσει με έναν συνομήλικο, να εμπιστευτεί και να κερδίσει εμπιστοσύνη αλλά και αποδοχή. Μέχρι τα εννιά οι αξίες όσον αφορά τους φίλους γίνονται ακόμα πιο σημαντικές και η σχέση με τον καλύτερό του φίλο ενισχύεται ακόμη περισσότερο.

Μέχρι 6 χρονών. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας και μέχρι τα 6 περίπου συνήθως παίζουν με οποιοδήποτε παιδάκι, ανεξάρτητα από την ηλικία και το φύλο του, χωρίς να έχουν ιδιαίτερες προτιμήσεις.

Μετά τα 6. Ξεκινά η πρώτη δυαδική σχέση. Το παιδί εκφράζει συγκεκριμένες προτιμήσεις και θέλει να κάνει στενή παρέα με έναν ή δύο φίλους.

Γύρω στα 12. Ο κύκλος φιλίας διευρύνεται. Αρχίζουν να σχηματίζονται ομάδες και οι πρώτες παρέες, οι οποίες συνήθως εξακολουθούν να είναι ομόφυλες.

Οδηγίες για τους γονείς

Μήπως υπερβάλλει; Ναι! Αλλά δεν πειράζει. Μην ξεχνάτε πως είναι απλώς μια φάση. Αν το παιδί σάς πει, για παράδειγμα, ότι δε θέλει να έρθει στο πάρτι γενεθλίων της ξαδέρφης του αν δεν έρθει μαζί κι ο φίλος του (που πιθανόν δεν είναι καλεσμένος), μη βιαστείτε να βάλετε τις φωνές. Εξετάστε αν μπορείτε να κάνετε τις ανάλογες ρυθμίσεις, για να πραγματοποιήσετε την επιθυμία του. Δεν είναι, εξάλλου, τόσο σπουδαίο ζήτημα όσο ίσως νομίζετε. Το παιδί, από την άλλη, θα το εκτιμήσει ιδιαίτερα.

Γενικά, όπου μπορείτε να αποφύγετε μια διαμάχη εξουσίας καλό είναι να το κάνετε, προτιμώντας να βάζετε όρια σε πιο σημαντικά θέματα, π.χ. να πείτε κατηγορηματικά «όχι» αν σας ζητήσει να δει μια τηλεοπτική σειρά με τον φίλο του ακατάλληλη για ανηλίκους. Αν δε συντρέχουν σοβαροί λόγοι για τους οποίους πρέπει να ανησυχείτε, καλό θα ήταν να κρατήσετε μια απόσταση. Αποφύγετε σε κάθε περίπτωση να επεμβαίνετε με δηλώσεις όπως «Δε θέλω να κάνεις παρέα με αυτό το παιδί» ή εκφράσεις όπως «Σε πρόδωσε» ή «Σε εκμεταλλεύεται». Συνήθως έχουν αντίθετο αποτέλεσμα, ενισχύοντας περισσότερο τον δεσμό μεταξύ των δύο παιδιών.

Δεν είναι τόσο παράλογο να θέλει το παιδί να είναι συνεχώς με τον φίλο του. Δε θα πρέπει όμως να νιώθει δυστυχισμένο όταν δεν είναι μαζί του. Εκεί σημασία παίζει ο δικός σας ρόλος. Είναι πολύ πιθανό η ουσιαστική επαφή με το παιδί να έχει χαθεί και να χρειάζεται να την ξανακερδίσετε. Με ποιον τρόπο; Δίνοντας σημασία στις ανάγκες του και φροντίζοντας να περνάτε ποιοτικό χρόνο μαζί, με τρόπο που να το ευχαριστεί.

Για εσάς ποιοτικός χρόνος μπορεί να είναι να διαβάσετε μαζί ένα βιβλίο. Όμως για εκείνο μπορεί να είναι να παίξετε μπάλα στο γρασίδι. Γι’ αυτό χρειάζεται να προσαρμόσετε τον ρόλο σας, ενισχύοντας τη σχέση σας. Σε κάθε περίπτωση να θυμάστε:

1 Δεν μπορείτε να επιλέξετε τους φίλους του παιδιού, ειδικά όσο μεγαλώνει, γι’ αυτό πολύ απλά μην το κάνετε. Σεβαστείτε τις επιλογές του, παρακολουθώντας διακριτικά.

2 Μην επεμβαίνετε στους καβγάδες των παιδιών. Αφήστε το παιδί να λύσει μόνο του τις διαφορές του. Είναι μια δεξιότητα που το ωριμάζει και θα του είναι χρήσιμη όταν μεγαλώσει.

3 Μεταξύ 7 και 11 χρονών οι φιλίες περνούν διακυμάνσεις. Μπορεί να κάνει στενή παρέα με ένα παιδί και ξαφνικά η φιλία να τερματίσει. Δείξτε ενδιαφέρον και κατανόηση στα συναισθήματά του, αλλά αφήστε το να ξεπεράσει την απώλεια μόνο του.

4 Για να ενισχύσετε μια φιλία προτείνετε στα δύο παιδιά να ξεκινήσουν κάτι μαζί, π.χ. ένα σπορ, αντί απλώς να συναντιούνται για να παίζουν.

5 Να θυμάστε ότι στην τάξη η φιλία επηρεάζει τις επιδόσεις αρνητικά. Μη βιαστείτε να πάτε στο σχολείο ζητώντας να καθίσουν μαζί τα παιδιά, επειδή είναι κολλητοί φίλοι. Αν ο δάσκαλος τα χώρισε, έχει τους λόγους του.

6 Μην ανησυχείτε αν το παιδί σας κάνει παρέα με κάποιον αντίθετο χαρακτήρα. Απεναντίας, κάτι τέτοιο το ενθαρρύνει να αναπτύξει κι άλλες πλευρές του χαρακτήρα του.

7 Κάντε όλοι μαζί, ως οικογένεια, πράγματα που σας συναρπάζουν. Είναι σημαντικό να υπενθυμίζετε στο παιδί ότι οικογένεια δε σημαίνει μόνο τρώμε μαζί στο τραπέζι ή βγαίνουμε για ψώνια.

8 Οργανώστε μικρά πάρτι των πέντε. Σεβαστείτε ότι μπορεί να έχει έναν αγαπημένο φίλο, αλλά βοηθήστε το να ξεχωρίσει από την ομάδα των συμμαθητών ή συνομηλίκων και κάποια άλλα παιδιά που συμπαθεί. Καλέστε τα στο σπίτι για παιχνίδι ή κάντε μικρά πάρτι με έξυπνο θέμα, π.χ. πιτζάμα πάρτι.

9 Προτρέψτε το να συμμετάσχει σε ομαδικά σπορ ή ομάδες χορού, τέχνης, θεατρικού παιχνιδιού, πράγμα που εξασφαλίζει επαφή με συνομήλικα παιδιά, με τα οποία μπορεί να αναπτύξει ακόμα και φιλία.

Τα σωστά μηνύματα

Είναι σημαντικό, όταν αισθάνεται μπερδεμένο σε ό,τι αφορά τη φιλία, την οικογένεια ή τον εαυτό του, να του περνάτε σωστά μηνύματα. Θα πρέπει δηλαδή να καταλάβει ότι:

• Επειδή είναι πολύ καλός φίλος με κάποιο παιδί, δε σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνεί σε όλα μαζί του, αλλά ότι μπορεί να έχει διαφορετική άποψη.
• Η φιλία δεν μπορεί να αλλάξει κάποιους βασικούς κανόνες της οικογένειας (αν και γίνονται αναπροσαρμογές) και ότι κάθε οικογένεια μπορεί να έχει το δικό της κατεστημένο.
• Δε χρειάζεται να αλλάξει για να είναι αφοσιωμένος φίλος, αλλά να είναι ο εαυτός του.

Οι χειριστικοί φίλοι

Κάποια παιδιά μπορεί να είναι πιο εξαρτημένα από τον φίλο τους απ’ όσο θα ’πρεπε. Μπορεί να αισθάνονται μοναξιά, ανία ή ακόμη και ανασφάλεια χωρίς τον καλύτερό τους φίλο στο πλάι. Σε αυτήν την κατηγορία μπορεί να ανήκουν (χωρίς να είναι πάντα απόλυτο):

• Μοναχοπαίδια
• Μικρόσωμα παιδιά
• Ντροπαλά ή εσωστρεφή παιδιά
• Παιδιά με χαμηλή αυτοπεποίθηση
• Παιδιά με χαμηλό προφίλ

Η βασική παγίδα σε αυτή την περίπτωση είναι οι χειριστικοί φίλοι. Τα παιδιά έχουν την τάση να είναι χειριστικά όταν ξέρουν πως κάποιος είναι σε θέση αδυναμίας. Ο φίλος σε αυτή την περίπτωση μπορεί να γίνει πιεστικός, περιορίζοντας την προσωπικότητα του παιδιού.

Συνήθως τα χειριστικά παιδιά έχουν την τάση

• να υιοθετούν τον ρόλο του αρχηγού στις παρέες ή να φτιάχνουν κλίκες,
• να θυμώνουν εύκολα και να δυσκολεύονται να δεχτούν το «όχι» σαν απάντηση,
• να καταφεύγουν πολύ συχνά στον εκβιασμό («Δε θα έρθω σπίτι σου αν εσύ δεν…).

Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση όμως δεν υπάρχουν πολλά που μπορείτε να κάνετε. Φροντίστε κυρίως να ενισχύσετε την προσωπικότητα του παιδιού αντί να προσπαθήσετε να το απομακρύνετε από τον φίλο, από τον οποίο φαίνεται να έχει εξάρτηση. Θυμηθείτε ότι ο κόσμος είναι γεμάτος χειριστικούς φίλους και απλώς χρειάζεται να μάθουμε πώς να τους αντιμετωπίζουμε.

Φίλοι

ΠΗΓΗ: kids.in.gr / Φλώρα Κασσαβέτη - σε συνεργασία με την Κωνσταντίνα Λατσώνα (κοινωνική λειτουργό-οικογενειακή θεραπεύτρια)

Ορθή επιλογή παιχνιδιού

Της Μαρίας Γ. Σαράντη
Κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, παιδοψυχολόγος

Ένα ορθά επιλεγμένο παιχνίδι:

1 Έχει ως στόχο του τη δημιουργία, την εκτόνωση, τη φαντασία.

2 Είναι γόνιμο για σκέψη και συναισθήματα, δίνει χαρά, ανοίγει δρόμους μάθησης, ταιριάζει αναπτυξιακά στην ηλικία του παιδιού και σε αυτά που διαπραγματεύεται τη δεδομένη περίοδο της ζωής του.

3 Βοηθάει το παιδί να αντιληφθεί τον εαυτό του, τι του αρέσει, να αναγνωρίσει τις δεξιότητές του, τα ταλέντα του.

4 Είναι ένας ευχάριστος τρόπος εξέλιξης και εσωτερικής αναζήτησης, ένας καθρέφτης εαυτού.

Παιχνίδι

ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία (18.12.2010)

Ασφάλεια στο διαδίκτυο

Από το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο

Παρά την αδιαμφισβήτητη χρησιμότητα του διαδικτύου υπάρχουν και κάποιοι δυνητικοί κίνδυνοι για τα παιδιά, που αφορούν κυρίως την έκθεσή τους σε παράνομο ή ακατάλληλο περιεχόμενο, στην εξαπάτησή τους από άγνωστους ενήλικες (οι οποίοι υποκρίνονται ότι είναι ανήλικοι) ή στην άσκηση πίεσης για αποκάλυψη προσωπικών στοιχείων.

Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο για να προστατεύσει τους μαθητές από το παράνομο και ακατάλληλο περιεχόμενο στο διαδίκτυο παρέχει την Υπηρεσία Ελεγχόμενης Πρόσβασης στον Παγκόσμιο Ιστό (Web-Filtering) που αποτρέπει την έκθεση στις παρακάτω κατηγορίες περιεχομένου:

• Aggressive (σελίδες που προπαγανδίζουν την επιθετική συμπεριφορά και τον ρατσισμό)
• Drugs (σελίδες που προωθούν τα ναρκωτικά)
• Gambling (σελίδες που προωθούν τα τυχερά παιχνίδια)
• Porn (σελίδες με πορνογραφικό περιεχόμενο)
• Violence (σελίδες που προπαγανδίζουν τη βία)

Ωστόσο, εκτός από τη χρήση φίλτρων περιεχομένου απαιτείται η διαπαιδαγώγηση των παιδιών για τη σωστή χρήση του διαδικτύου. Για τον λόγο αυτό οι οικογένειες και τα σχολεία θα πρέπει να εκπαιδεύσουν τα παιδιά ώστε:

Να μη δίνουν προσωπικά τους στοιχεία και να μην αποκαλύπτουν λεπτομέρειες της προσωπικής τους ζωής σε άλλους χρήστες στο διαδίκτυο.

Να συζητούν με τους γονείς και τους δασκάλους τους για τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα αν αντιμετωπίσουν οτιδήποτε περίεργο ή ασυνήθιστο.

Να είναι επιφυλακτικά για όσα διαβάζουν στο διαδίκτυο ή τους λένε οι άλλοι χρήστες.

Να μην αποκαλύπτουν κωδικούς πρόσβασης (password).

Να μη στέλνουν υλικό από τον δικό τους υπολογιστή (φωτογραφίες).

Ακολουθούν αναλυτικά οι προτάσεις μας για τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. Πατήστε στο πλαίσιο που σας ενδιαφέρει:

Γονείς

Αγαπητοί γονείς,

Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο κατέγραψε μια σειρά από συμβουλές, θέλοντας να εξασφαλίσει την ασφαλή παρουσία των παιδιών σας στη δικτυακή κοινωνία, την καλή χρήση των υπηρεσιών του διαδικτύου και την αποτροπή ανεπίτρεπτων συμπεριφορών. Θεωρούμε χρήσιμο να τις διαβάσετε προσεκτικά:

1 Φροντίστε να ενημερωθείτε για το διαδίκτυο.

2 Αντιμετωπίστε το διαδίκτυο ως ένα σύγχρονο αγαθό με πολλές θετικές πτυχές και σαφώς λιγότερες αρνητικές.

3 Δείξτε στα παιδιά σας πώς να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο με ασφάλεια. Συζητήστε μαζί τους για τους πιθανούς κινδύνους που υπάρχουν.

4 Μάθετε στα παιδιά σας να μη δίνουν ποτέ προσωπικά στοιχεία τους και πληροφορίες σε αγνώστους στο διαδίκτυο.

5 Μάθετε στα παιδιά σας να μην απαντούν ποτέ σε πρόστυχα ή δελεαστικά μηνύματα. Εξηγήστε τους πως αν λάβουν τέτοια μηνύματα ή μηνύματα που δεν κατανοούν, δε φταίνε αυτά και ότι θα πρέπει να σας ενημερώσουν.

6 Αναφέρετε άμεσα τέτοια κρούσματα στον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου (ISP) που χρησιμοποιείτε.

7 Προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια οικογενειακή συμφωνία για τη χρήση του διαδικτύου στο σπίτι.

8 Τοποθετήστε τον υπολογιστή σε χώρο του σπιτιού με άμεση πρόσβαση από όλα τα μέλη της οικογένειας.

9 Δημιουργήστε μια λίστα με προτεινόμενους δικτυακούς τόπους και παιδικές ιστοσελίδες.

1

0 Να επιβλέπετε τα παιδιά, ιδιαίτερα τα μικρότερα, κατά τη σύνδεσή τους με το διαδίκτυο και ειδικά κατά τις πρώτες προσπάθειές τους.

1

1 Ελέγχετε τακτικά τις ιστοσελίδες που επισκέπτονται τα παιδιά μέσω των «Αγαπημένων» και του «Ιστορικού» του προγράμματος φυλλομετρητή (browser) που χρησιμοποιείτε.

1

2 Εγκαταστήστε στον υπολογιστή του σπιτιού σας κάποιο ειδικό φίλτρο για τον έλεγχο του περιεχομένου του διαδικτύου. Δείτε εδώ μια ενδεικτική αξιολόγηση μερικών από αυτά.

1

3 Ενημερωθείτε από τον πάροχο διαδικτύου (ISP) που χρησιμοποιείτε για τις λύσεις γονικού ελέγχου (parental control) που προσφέρει.

1

4 Συστρατευτείτε στην καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο, καταγγέλλοντας οποιαδήποτε ιστοσελίδα με παράνομο περιεχόμενο στην Ελληνική Γραμμή Αναφοράς Παράνομου Περιεχομένου στο Διαδίκτυο.

Εκπαιδευτικοί

Αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο θέλοντας να εξασφαλίσει την ασφαλή παρουσία των μαθητών σας στη διαδικτυακή κοινωνία και την καλή χρήση των υπηρεσιών του διαδικτύου, κατέγραψε μια σειρά από συμβουλές και προτάσεις, οι οποίες αφήνονται στη δημιουργική κριτική σας για την εφαρμογή τους ή όχι:

1 Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι ενημερωμένοι για τη σύγχρονη δικτυακή πραγματικότητα, για τις πολλές και σημαντικές δυνατότητες, αλλά και για ορισμένους κινδύνους που υπάρχουν. Να είναι ενημερωμένοι τι κάνουν οι μαθητές τους στο διαδίκτυο και με τι σκοπό το χρησιμοποιούν.

2 Σας προτείνουμε να διαβάσετε προσεκτικά τις προτάσεις μας προς τους μαθητές, καθώς αφορούν εν γένει κάθε χρήστη του διαδικτύου και θα πρέπει να εφαρμόζονται στο περιβάλλον του Σχολικού Εργαστηρίου Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ.

3 Οι εκπαιδευτικοί με τις ενέργειες και το παράδειγμά τους μπορούν να προωθήσουν στην πράξη τις πρακτικές καλής χρήσης του διαδικτύου και των διαδικτυακών υπηρεσιών γενικότερα.

Πρακτικά, οι εκπαιδευτικοί μπορούν:

Να κάνουν μια συζήτηση με τους μαθητές στην τάξη για το διαδίκτυο και να καταλήγουν στη συνέχεια στη διαμόρφωση μιας συμφωνίας για τη χρήση του στο σχολείο.

Να δημιουργήσουν τη δική τους λίστα με προτεινόμενες σελίδες, με κατάλληλο περιεχόμενο, που θα αναδεικνύει τις ανθρώπινες αξίες και θα προάγει το γνωστικό και πνευματικό επίπεδο των μαθητών τους.

Να διδάσκουν τους μαθητές τους να μη δίνουν ποτέ προσωπικά στοιχεία και πληροφορίες στο διαδίκτυο.

Να ελέγχουν τα «Αγαπημένα» (bookmarks) και το «Ιστορικό» (history) του προγράμματος φυλλομετρητή (browser) για να δουν ποιες σελίδες επισκέπτονται οι μαθητές τους.

Αν εντοπίζουν σελίδες με ακατάλληλο περιεχόμενο, που περνάνε από τα φίλτρα του ΠΣΔ, θα πρέπει να στέλνουν σχετική αναφορά στον διαχειριστή στη διεύθυνση cachemaster@sch .gr.

4 Συνιστούμε να δίνετε ιδιαίτερη μέριμνα στην απεικόνιση των μαθητών σας στις σχολικές ιστοσελίδες. Εφόσον υπάρχουν φωτογραφίες μαθητών, τότε, για την ασφάλεια των παιδιών, θα πρέπει να είναι χαμηλής ανάλυσης, τραβηγμένες από μακριά ή με αλλοιωμένα χαρακτηριστικά. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αντιστοιχίζεται φωτογραφία μαθητή με τα προσωπικά του στοιχεία (όνομα, επώνυμο, τάξη κλπ.).

5 Αναγνωρίζουμε στους εκπαιδευτικούς το δικαίωμα να επιβλέπουν το περιεχόμενο του διαδικτύου που προσπελαύνουν οι μαθητές και να επιλέγουν αυτό που θεωρούν σωστό για τους μαθητές τους ή τουλάχιστον να προβαίνουν σε σχετικές συστάσεις.

6 Καλούμε τους εκπαιδευτικούς να συστρατευτούν στην καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο.

Μαθητές

Αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες,

Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο θέλοντας να εξασφαλίσει την ασφαλή παρουσία σας στη δικτυακή κοινωνία και καλή χρήση των υπηρεσιών του διαδικτύου, κατέγραψε μια σειρά από συμβουλές. Σας παρακαλούμε να τις διαβάσετε προσεκτικά:

Οδηγίες καλής χρήσης του διαδικτύου

1 Τα μηνύματα Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου και οι πληροφορίες που αποστέλλετε με οποιονδήποτε τρόπο σε άλλους χρήστες του διαδικτύου δεν πρέπει:

• Να προσβάλλουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις διάφορες μειονότητες.
• Να σχετίζονται με παράνομες πράξεις.
• Να έχουν υβριστικό χαρακτήρα ή διαφημιστική χροιά.
• Να τους προσβάλλουν, αλλά να ακολουθούν τους νόμους, τα χρηστά ήθη και τα ήθη χρήσης του διαδικτύου.

2 Μη διακινείτε δικτυακούς τόπους και γενικότερα πληροφορίες που:

• Προπαγανδίζουν την επιθετική συμπεριφορά, το μίσος και τον ρατσισμό.
• Προωθούν τα ναρκωτικά, το αλκοόλ και τα τυχερά παιχνίδια.
• Περιέχουν πορνογραφικό περιεχόμενο.
• Αναφέρονται σε παραβιάσεις ασφάλειας διαφόρων συστημάτων.
• Αφορούν την παράνομη διανομή προγραμμάτων.
• Περιέχουν οπτικοακουστικό υλικό - προϊόν πνευματικής δημιουργίας που προστατεύεται.
• Αφορούν υλικό με διαφημιστικά banner.

3 Ελέγχετε προσεκτικά το περιεχόμενο των μηνυμάτων σας για την απομάκρυνση ιών ή άλλων στοιχείων που μπορεί να βλάψουν άλλους χρήστες του διαδικτύου.

4 Χρησιμοποιείτε υπολογιστή με λογισμικό προστασίας από τους ιούς (antivirus), το οποίο είναι ενεργό και ανανεώνεται αυτόματα με τους νέους ιούς από τον κατασκευαστή του.

Τι δεν πρέπει να κάνετε στο διαδίκτυο

1 Τα άτομα που γνωρίζετε στο διαδίκτυο δεν είναι πάντοτε αυτά που ισχυρίζονται ότι είναι. Μπορεί να σας λένε ψέματα, για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη σας.

2 Μη δίνετε ποτέ τα προσωπικά σας στοιχεία, ούτε να αποκαλύπτετε σε άλλους χρήστες του διαδικτύου πληροφορίες που αφορούν τους φίλους, την οικογένεια ή το σχολείο σας.

3 Μην αποκαλύπτετε τους κωδικούς πρόσβασης (password) που χρησιμοποιείτε.

4 Μην επιχειρείτε συναλλαγές μέσω του διαδικτύου για την αγορά προϊόντων και μη δίνετε στοιχεία που αφορούν πιστωτικές κάρτες.

5 Να είστε επιφυλακτικοί ως προς την αποδοχή όσων διαβάζετε στο διαδίκτυο ή αυτών που σας λένε οι άλλοι χρήστες του, πριν το υποβάλετε στην κρίση σας.

6 Συζητήστε με τους δασκάλους σας, τους γονείς σας και με πρόσωπα που εμπιστεύεστε για τις δραστηριότητές σας στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα αν αντιμετωπίσετε οτιδήποτε περίεργο ή ασυνήθιστο.

7 Να έχετε πάντα υπόψη σας ότι τα προϊόντα της πνευματικής δημιουργίας (μουσική, λογοτεχνία, κινηματογράφος, βίντεο κλπ.) προστατεύονται από τους νόμους και η διανομή τους μέσω του διαδικτύου είναι παράνομη πράξη.

8 Το ίδιο παράνομη πράξη θεωρείται και η διακίνηση προγραμμάτων υπολογιστών (Software), εκτός και αν ανήκουν στην κατηγορία του Ελεύθερου Λογισμικού (Open source software).

9 Μην ανοίγετε μηνύματα e-mail και επισυναπτόμενα αρχεία από άγνωστους αποστολείς με περίεργα θέματα (subject) ή χωρίς θέμα. Είναι πολύ πιθανό να περιέχουν ιούς και να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στον υπολογιστή σας.

1

0 Μη χρησιμοποιείτε άκριτα οποιοδήποτε πρόγραμμα βρίσκετε στο διαδίκτυο. Δεν είναι όλα τα προγράμματα ασφαλή, ακόμη και αν εμφανίζονται ως παιχνίδια.

Σας ευχόμαστε καλή πλοήγηση!

Το κείμενο για τους μαθητές στο παιδικό μου ιστολόγιο

Σύντομες συμβουλές για ασφαλές διαδίκτυο 1. Για ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο 2. Ασφάλεια στο διαδίκτυο 3. Ασφαλής χρήση του διαδικτύου

Εκπαίδευση

ΠΗΓΗ: blogs.sch.gr/internet-safety
ΕΙΚΟΝΑ: Ελευθεροτυπία (12.12.2010)