Αφιερωμένο στα παιδιά

Ένα τρυφερό κείμενο του Χόρχε Λουίς Μπόρχες (1899-1986) για όλους τους μεγάλους:

Διαπαιδαγώγηση

Τι να λέτε στις μαμάδες

Του Ανδρέα Δημητρίου
Εκπαιδευτικός/Σχολικός Ψυχολόγος

Γονείς

ΠΗΓΗ: andreasdemetriouekpaideutikospsixologos@facebook

Ο κωδικός και η τσάντα

Του Ανδρέα Δημητρίου
Εκπαιδευτικός/Σχολικός Ψυχολόγος

Κακοποίηση

ΠΗΓΗ: andreasdemetriouekpaideutikospsixologos@facebook

Αφήστε τα παιδιά να παίξουν ελεύθερα

Συνέντευξη με την κορυφαία παιδαγωγό Σουζάν Άξελσον

Της Λίνας Γιάνναρου
Δημοσιογράφος

«Κοιτάξτε ένα μωρό που μαθαίνει να περπατάει. Αποτυγχάνει, πέφτει και σκοντάφτει πάνω σε πράγματα αναρίθμητες φορές πριν τα καταφέρει, έστω με τρεμάμενο και ασταθή τρόπο. Πόσοι ενήλικοι θα επέμεναν έπειτα από τόσες αποτυχίες; Αυτή είναι η ομορφιά του παιχνιδιού: προσφέρει τις κατάλληλες συνθήκες ώστε τα παιδιά να νιώσουν χαρά, συγκίνηση, ενθουσιασμό και απόλαυση, και έτσι ο εγκέφαλός τους να προσαρμοστεί, να δυναμώσει για να συνδυάσει εμπειρίες και δεδομένα, για να χτίσει γνώση και αντίληψη, λύσεις, δυνατότητες, φαντασία».

Έχετε ακούσει ωραιότερο ορισμό του παιχνιδιού; Με τριάντα χρόνια εμπειρίας στην προσχολική εκπαίδευση, η Σουζάν Άξελσον (κατάγεται από τη Μεγάλη Βρετανία, αλλά από το 1992 ζει και εργάζεται στη Στοκχόλμη) βλέπει τη μεγάλη εικόνα: το παιχνίδι δεν είναι απλώς μια ευκαιρία για μάθηση, είναι ο δρόμος για μια καλύτερη ζωή. Κι όμως, κάπου ανάμεσα στο κυνήγι της καθημερινότητας και το άγχος της επιτυχίας επιτρέπουμε στις ευκαιρίες για παιχνίδι να μας ξεγλιστρούν.

Γιατί τελικά είναι το ακηδεμόνευτο παιχνίδι τόσο σημαντικό; Μπορεί η έλλειψη παιχνιδιού να επηρεάσει την ανάπτυξη του παιδιού; Και ποιες είναι οι επιπτώσεις του λεγόμενου «helicopter parenting», της υπερεμπλοκής των γονιών στις ζωές των παιδιών τους;

Σουζάν Άξελσον

«Η αυτονομία στο παιχνίδι είναι καθοριστική για την ανάπτυξη του παιδιού», εξηγεί. «Παίζοντας, τα παιδιά παίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους έστω για σύντομα χρονικά διαστήματα και για πράγματα που οι μεγάλοι θεωρούν ασήμαντα. Όμως αυτή η αίσθηση του ελέγχου και της συμμετοχής (και όχι απλώς της εκτέλεσης εντολών), της δράσης και όχι μόνο της αντίδρασης επιτρέπει στα παιδιά να εξασκούνται στον αυτοέλεγχο, στη λήψη αποφάσεων, την εξαγωγή νοημάτων, την ανάπτυξη της γνώσης, την αυτεπίγνωση, την αυτοεκτίμηση, την αυτοπεποίθηση κ.ά. Φυσικά δεν το αντιλαμβάνονται ότι τα κάνουν όλα αυτά εκείνη τη στιγμή. Παίζουν γιατί νιώθουν ωραία. Το παιχνίδι κάνει τη μάθηση περίπλοκων, δύσκολων πραγμάτων ευχάριστη».

Αυτό, βέβαια, δε δίνει «ελευθέρας» ούτε στους γονείς ούτε στους εκπαιδευτικούς. «Χρειάζεται βαθιά γνώση του παιδιού, ώστε να ξέρεις πώς θα το κρατήσεις ασφαλές και να κατανοείς πώς το παιχνίδι τού επιτρέπει να παραμένει ικανό. Το ικανό παιδί δε θα παραμείνει ικανό αν δεν έχει την άδεια, τον χρόνο και τον χώρο να πειραματιστεί, να εξερευνήσει τις ικανότητές του, να τεστάρει τα όριά του και να ανακαλύψει πώς αλληλεπιδρά καλύτερα με τον κόσμο».

Το παιχνίδι φυσικά μπορεί να γίνει μια πολύ… βρόμικη υπόθεση. Ο λόγος για το λεγόμενο messy play (το παιχνίδι που λερώνει), στο οποίο τα παιδιά παίζουν με υλικά που εγείρουν τις αισθήσεις τους, κάτι που έχει σημαντικά αναπτυξιακά οφέλη. Είναι μια σύγχρονη τάση, που ωστόσο περιγράφει το παιχνίδι όπως το ξέρουν οι παλαιότεροι: με χώματα, λάσπες, πηλό, χαλίκια. Πώς εντάσσεται αυτό το είδος παιχνιδιού σε κουλτούρες εμμονικές με την τάξη;

Για τη Βρετανοσουηδή παιδαγωγό και μητέρα τριών παιδιών απαιτείται δημιουργικότητα και από την πλευρά των γονιών. «Για μπογιές και άλλα αισθητηριακά υλικά έχω χρησιμοποιήσει από παλιά σεντόνια μέχρι κουρτίνες μπάνιου, τα οποία μαζεύω και ξαναχρησιμοποιώ. Το παιχνίδι σε εξωτερικό χώρο επίσης δίνει μεγαλύτερη ελευθερία στα παιδιά να κάνουν χαμό. Πάντως, το καθάρισμα μπορεί να γίνει διασκεδαστικό και για τα παιδιά. Τα περισσότερα παιδιά που ξέρω τρελαίνονται να πλένουν τις βούρτσες και τα κύπελλα με τις μπογιές, υποδυόμενα ότι μαγειρεύουν ή φτιάχνουν μαγικά φίλτρα».

Το τι είναι «βρόμικο», εξάλλου, είναι υποκειμενικό. «Η ιδέα που έχουν τα παιδιά για την ομορφιά είναι διαφορετική από των ενηλίκων και συχνά βλέπουν την ακαταστασία σαν κάτι όμορφο».

Εκτός αυτού, το κυνήγι της τελειότητας είναι μάταιο. Δεν υπάρχουν τέλεια σπίτια, δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς. Όπως λέει η παιδαγωγός, λάθη κάνουμε όλοι και είναι ένας τρόπος να μαθαίνουμε. «Όλοι οι γονείς θέλουμε να κάνουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας. Αλλά πολύ συχνά μας κάνουν να αισθανόμαστε ανεύθυνοι, γιατί αφήνουμε τα παιδιά να παίζουν ελεύθερα· ή τεμπέληδες, γιατί τα σπίτια μας δεν είναι στην εντέλεια· ή απλώς κακοί γονείς, γιατί δεν εγγυώμαστε την ακαδημαϊκή επιτυχία των παιδιών μας».

Ο μικρός της γιος είχε δυσκολίες στο νηπιαγωγείο, ήταν πολύ φωνακλάς, ήθελε να περνάει το δικό του, είχε ξεσπάσματα θυμού. «Συνεχώς άκουγα για τις ανεπάρκειές του, ήδη από την ηλικία των δύο ετών, και καθώς ήμουν η ίδια δασκάλα προσχολικής αγωγής, οι άλλοι με κοιτούσαν σαν να έλεγαν “αυτή ούτε το δικό της παιδί δεν μπορεί να ελέγξει”. Όταν στα πέντε του τον πήρα μια μέρα από το σχολείο και ο νέος του δάσκαλος μου ανέφερε όλα τα διασκεδαστικά πράγματα που είχε κάνει εκείνη την ημέρα, έβαλα τα κλάματα. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μου είπε κάτι θετικό για το παιδί μου. Ένα πρόσχαρο, τρυφερό, έξυπνο παιδί στο σπίτι, που απλώς φορτιζόταν στο νηπιαγωγείο και δεν μπορούσε να φερθεί με τον τρόπο που ήθελαν οι άλλοι όσο κι αν προσπαθούσε».

Η Σουζάν Άξελσον θεωρεί ότι πολλοί γονείς αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα. Νιώθουν ενοχές αν το παιδί τους δε φέρεται «όπως πρέπει» ή νιώθουν ανεπαρκείς αν το παιδί τους δεν παίρνει τόσο καλούς βαθμούς όσο τα άλλα, δε ζωγραφίζει το ίδιο απίθανα ή δεν κάνει άλλα φαντασμαγορικά πράγματα. Αποτέλεσμα; Το φορτώνουν με περισσότερα μαθήματα, περισσότερες δραστηριότητες. Δηλαδή αφαιρούν χρόνο από το παιχνίδι.

«Το πιο κοινό λάθος των γονιών είναι ότι δεν ακούν το ένστικτό τους για το τι χρειάζεται το δικό τους το παιδί για να αναπτυχθεί — όχι να πάρει καλούς βαθμούς, αλλά να ευδοκιμήσει. Ως γονείς πρέπει να στηρίζουμε τα παιδιά μας να γίνουν οι καλύτερες εκδοχές του εαυτού τους». Και το παιχνίδι δείχνει τον δρόμο προς τα εκεί.

Γονείς ελικόπτερα

«Το helicopter parenting είναι όταν ο γονιός κάνει υπερβολικά πολλά για το παιδί του», λέει η Άξελσον. Τι σημαίνει υπερβολικά πολλά; «Αυτό θα πρέπει να το σκεφθεί ο καθένας μας, αλλά αν το παιδί απλώνει τα χέρια για να του φορέσεις το μπουφάν ή αν τεντώνει το πόδι για να του βάλεις το παπούτσι, μάλλον κάνεις πολλά. Ξέρω, το να ντύσεις εσύ το παιδί σου είναι καμιά φορά ευκολότερο, αλλά το να ξεκλέψεις χρόνο για να του μάθεις να ντύνεται μόνο του είναι ένας τρόπος να το ενδυναμώσεις».

Στον πυρήνα του προβλήματος είναι ότι συχνά κρινόμαστε από το αποτέλεσμα και όχι από τη μακρά διαδικασία που μας έφερε ως εκεί. «Οι υπερπροστατευτικοί γονείς δεν εκτιμούν τη διαδικασία της μάθησης. Διευκολύνουν το παιδί, π.χ., να περπατήσει με διάφορα βοηθήματα, αλλά του αφαιρούν τη δυνατότητα να ενδυναμωθεί μαθαίνοντας μέσα από τη διαδικασία — κι ας του πάρει λίγο χρόνο παραπάνω».

Φυσικά, μια χείρα βοηθείας πρέπει να προσφέρεται, αλλά «είναι σημαντικό να ξέρεις πότε να κάνεις ένα βήμα πίσω, ώστε το παιδί να κάνει ένα βήμα μπροστά».

Ελεύθερος χρόνος

ΠΗΓΗ: Η Καθημερινή (18.04.2022)

Όταν η σωστή διατροφή γίνεται εφιάλτης

Της Λίλας Σταμπούλογλου
Δημοσιογράφος

Το εξάχρονο τσίριζε και έφτυνε την κάθε μπουκιά που έμπαινε στο στόμα του. Η μία ήταν σαλάτα με μαρούλι και κινόα, η άλλη ήταν μελιτζάνα ψητή, η τρίτη κολοκυθάκια στον ατμό. Έβλεπε τις τηγανητές πατάτες και το μπιφτέκι στο πιάτο του και παρακαλούσε τη μαμά του να τα φάει. Εκείνη αρνιόταν πεισματικά, αν δεν έτρωγε πρώτα και λίγο από τα υπόλοιπα.

Η σκηνή εκτυλίχθηκε στο τραπέζι μιας ταβέρνας, αλλά είναι βέβαιο ότι εκτυλίσσεται και στα τραπέζια πολλών σπιτιών. «Πίτσα δεν τρώμε απέξω, φτιάχνω εγώ πίτσα με ζυμάρι από ρεβίθια», είπε μια μαμά τις προάλλες. «Εγώ δεν τους δίνω καθόλου ζάχαρη. Καθόλου όμως!» πρόσθεσε μια άλλη. Και για να μην τα ρίξω όλα στις μαμάδες, ξέρω μπαμπά που κάθεται πάνω από τα παιδιά του σαν μπάστακας για να φάνε όλη τη σαλάτα και το φρούτο τους, μέχρι και το τελευταίο κομμάτι. Και μετράει την πρωτεΐνη τού μενού της ημέρας για να είναι όση υπαγορεύουν οι κανόνες της διατροφής.

Θυμάμαι τα δικά μου παιδικά χρόνια, τις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Στο σπίτι μας υπήρχε ένα τεράστιο ντουλάπι γεμάτο σνακ, στο τηγάνι έπεφτε μια κουταλιά βούτυρο για κάθε τηγανητό αυγό, το σάντουιτς που παίρναμε στο σχολείο είχε πάντα αλλαντικό και το καλοκαίρι τρώγαμε κάθε μέρα παγωτά. Όλα αυτά θα έκαναν τον σύγχρονο γονιό να βγάλει φλύκταινες.

Καλώς θα τις έβγαζε, το γεγονός ότι πλέον ο γονιός έχει κάνει στροφή σε μια πιο σωστή διατροφή είναι καλό. Παρά την οικονομική του στενότητα, προσπαθεί να βάζει στο καλάθι πιο υγιεινές επιλογές. Το πρόβλημα είναι ότι ορισμένοι ακολουθούν διατροφικές πρακτικές που καταλήγουν σε μια εμμονική προσήλωση στην κατανάλωση καθαρών και υγιεινών τροφών, η οποία δημιουργεί ανυπόφορη πίεση στα παιδιά και επηρεάζει αρνητικά τη σχέση τους με το φαγητό.

Οι ειδικοί δημιούργησαν τον όρο «ορθορεξία» για να περιγράψουν το νέο φαινόμενο. Σε αντίθεση με άλλες διατροφικές διαταραχές που σχετίζονται κυρίως με την ποσότητα της τροφής, η ορθορεξία επικεντρώνεται στην ποιότητα και την ορθότητα των τροφίμων. Οι άνθρωποι που την εμφανίζουν νιώθουν έντονο άγχος όταν τρώνε κάτι που θεωρούν ανθυγιεινό και συχνά αποκλείουν ολόκληρες ομάδες τροφών. Όταν αυτό το πρότυπο υιοθετείται από γονείς, μεταφέρεται άμεσα και στα παιδιά μέσα από τη διατροφή που εφαρμόζεται στο σπίτι.

Ακόμα κι αν συμφωνήσουμε ότι ένας ορθορεκτικός γονιός δημιουργεί τη σωστή βάση για το παιδί του, υπάρχουν δηλαδή μέσα στο σπίτι φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης και ποιοτικές πηγές πρωτεϊνών, η τακτική που συνήθως ακολουθεί γκρεμίζει ό, τι προσπαθεί να χτίσει. Οι αυστηροί κανόνες που συνήθως επιβάλλει εξορίζουν εντελώς κάποιες τροφές, ενώ ο ελεγκτικός τρόπος και η σχεδόν υστερική στάση του όταν το παιδί παρεκκλίνει ή αρνείται να ακολουθήσει το πρόγραμμα, συνθέτουν ένα σκηνικό που μπορείς να το πεις και εφιαλτικό στα σημεία του.

Είναι βέβαιο ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλον υπερβολικού ελέγχου της διατροφής θα αναπτύξουν μια προβληματική σχέση με το φαγητό. Στην καλύτερη περίπτωση, θα πέσουν με τα μούτρα στα απαγορευμένα όταν μπορούν, όταν δεν έχουν τον γονιό από πάνω τους να ζυγίζει τι τρώνε. Υπάρχει, όμως, και το χειρότερο σενάριο που λέει ότι μπορεί να υποφέρουν αργότερα από διατροφικές διαταραχές, όπως βουλιμία ή ψυχαναγκαστική υπερφαγία, ως αντίδραση στην καταπίεση που βίωσαν.

Μιλώντας με μια ψυχολόγο για το θέμα, έμαθα ότι η συνεχής πίεση για σωστή διατροφή μπορεί να οδηγήσει και σε χαμηλή αυτοεκτίμηση ή σε φόβο απέναντι σε κοινωνικές περιστάσεις που περιλαμβάνουν φαγητό. Ξαφνικά το μπριάμ που κάθε φορά γίνεται πόλεμος για να το δοκιμάσουν με αντάλλαγμα λίγη ώρα επιπλέον play station μοιάζει με τέρας που θα τα αποδυναμώσει.

Σίγουρα ένας ορθορεκτικός γονιός έχει καλές προθέσεις, θέλει να προστατεύσει την υγεία των παιδιών του. Όμως, όταν η προσπάθειά του μεταφράζεται σε πίεση και έλεγχο, μπορεί να προκαλέσει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες πρέπει να καλλιεργούνται σε κλίμα ελευθερίας, θετικότητας και αποδοχής.

Η ισορροπία μεταξύ καλών και όχι τόσο καλών τροφών, μεταξύ πίεσης και ανοχής, μοιάζει να είναι εδώ το μυστικό της επιτυχίας. Γιατί τα παιδιά χρειάζονται γονείς καθοδηγητές, όχι διατροφικούς επιτηρητές.

Διατροφή

ΠΗΓΗ: protagon.gr (03.10.2025)

Ειδικές συμβουλές για την προστασία ανηλίκων

Από την Ελληνική Αστυνομία

Οι γονείς πρέπει να φροντίζουν κάθε παιδί να γνωρίζει:

1. Το όνομα και τη διεύθυνσή του.

2. Να χρησιμοποιεί το τηλέφωνο.

3. Να καλεί το «100» σε περίπτωση ανάγκης.

4. Να απευθύνεται για βοήθεια μόνο σε αστυνομικούς ή σε άτομα που του έχουν υποδείξει ότι είναι της εμπιστοσύνης τους (π.χ. σε συγγενείς ή φίλους).

5. Να μη δέχεται δώρα που προσφέρουν άγνωστοι.

6. Να μην μπαίνει σε αυτοκίνητο και να μην ακολουθεί οποιοδήποτε άτομο χωρίς τη συγκατάθεση των γονιών του.

7. Να μην απαντά όταν χτυπούν την πόρτα και οι γονείς δεν είναι στο σπίτι, και ποτέ να μη λέει σε κάποιον στο τηλέφωνο ότι είναι μόνο του.

Κακοποίηση

ΠΗΓΗ: astynomia.gr

Λιγότερο από 18 καλοκαίρια

Εσείς θυμάστε τα καλοκαίρια της παιδικής σας ηλικίας; Τα παγωτά, τις βουτιές, τα παιχνίδια στην άμμο;

Έχουμε τα παιδιά κοντά μας για λιγότερο από 18 καλοκαίρια. Είναι στο χέρι μας να δημιουργήσουμε αναμνήσεις που θα κρατήσουν μια ολόκληρη ζωή!

Και ακόμη:

Καλοκαίρι - Σχολικές διακοπές

ΠΗΓΕΣ: leximathia@facebook, apofthegmatazwhs@facebook

Ο κύκλος της κακοποίησης

Το 70% των κακοποιημένων παιδιών μετατρέπεται σε καταχρηστικούς ενήλικες

Τα παιδιά λειτουργούν σαν τα σφουγγάρια: απορροφούν τα πάντα. Έχουν ελάχιστη γνώση για το τι είναι σωστό ή λάθος· μαθαίνουν και ανακαλύπτουν τον κόσμο μέσα από τους γονείς τους.

Ένα παιδί μαθαίνει πώς να ασχοληθεί, πώς να αντιμετωπίσει και πώς να χειριστεί τις περισσότερες καταστάσεις παρατηρώντας πώς αντιμετωπίζουν παρόμοιες καταστάσεις οι γονείς του.

Ως εκ τούτου, εάν ένας γονέας κακοποιήσει ένα παιδί, το παιδί πιθανότατα θα υιοθετήσει αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων όταν θα αντιμετωπίσει μια παρόμοια κατάσταση.

Κακοποίηση

ΠΗΓΗ: Αντικλείδι

Ενώ εσύ μου φώναζες…

Της Κατερίνας Μάλλιου

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να σε φοβάμαι.

Ενώ εσύ μου φώναζες, τραυμάτιζες την αυτοπεποίθησή μου.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν είχα αξιοπρέπεια, επειδή ήμουν μικρός.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να μην τολμάω, να μη δοκιμάζω, να μην προσπαθώ να ανακαλύπτω, να μην παίρνω πρωτοβουλίες, για να μη θυμώνεις.

Ενώ εσύ μου φώναζες, με έκανες να νιώθω ασήμαντος και αδύναμος.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου έδειχνες ότι δεν μπορούσα να σε εμπιστεύομαι.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν μπορούσα να σου μιλήσω αν είχα κάποιο πρόβλημα ή κάποιος μου έκανε κακό, γιατί φοβόμουν πώς θα αντιδρούσες.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι όταν αγαπάμε κάποιον, έχουμε δικαίωμα να του φερόμαστε άσχημα.

Ενώ εσύ μου φώναζες, η φωνή σου δε με άφηνε να σκεφτώ τα λόγια σου.

Ενώ εσύ μου φώναζες, ίδρωνα, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, το στομάχι και τα αφτιά μου πονούσαν.

Ενώ εσύ μου φώναζες, θύμωνα που δε νοιαζόσουν γι’ αυτά που ήθελα να σου πω.

Ενώ εσύ μου φώναζες, αναρωτιόμουν πού πήγε ο μπαμπάς μου.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να φωνάζω κι εγώ.

Ενώ εσύ μου φώναζες, ήμουν μόνος μου.

Ενώ εσύ μου φώναζες, σκεφτόμουν ότι δε μ’ αγαπάς πια.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι επιτρέπεται να φέρομαι άσχημα σε κάποιον πιο αδύναμο από μένα.

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες πώς να φερθώ στα παιδιά μου όταν μεγαλώσω.

Ενώ εσύ μου φώναζες, δε φανταζόσουν τον αγώνα που πρέπει να δώσω τώρα που μεγάλωσα, για να μη γίνω σαν εσένα.

Δείτε στη συνέχεια

Ενώ εσύ μου φώναζες… 1. Όχι στη λεκτική βία 2. Το νέο «ξύλο»

Κακοποίηση

ΠΗΓΗ: paidikigonia.blogspot.com (08.07.2015)
ΕΙΚΟΝΑ: zen.yandex.ru

Πόσο ελεύθερο παιχνίδι χρειάζονται τα παιδιά;

Από τη Λεξιμάθεια
facebook.com/leximathia

❮ ❯

Παιχνίδι

Διαχείριση χρόνου

Μια απαραίτητη δεξιότητα για τα παιδιά

Του Θεόδωρου Μπαρή
Προϊστάμενος Επιστημονικής Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας

Μια νέα σχολική χρονιά ξεκινά και οι στόχοι, οι προσδοκίες και οι υποχρεώσεις που τη συνοδεύουν απαιτούν χρόνο. Ο χρόνος είναι πολύτιμος, ωστόσο για πολλούς ανθρώπους συχνά αποδεικνύεται ελάχιστος. Έχουν να προλάβουν τόσα πράγματα, που δύσκολα τα καταφέρνουν.

Ιδιαίτερα τα παιδιά εργάζονται πολύ σκληρά, αφού το πρωί πηγαίνουν στο σχολείο και την υπόλοιπη μέρα ασχολούνται με τη μελέτη των μαθημάτων τους και εξωσχολικές δραστηριότητες. Δυστυχώς, ένας μεγάλος αριθμός μαθητών δυσκολεύεται να ανταποκριθεί επαρκώς στις αυξημένες σχολικές και εξωσχολικές υποχρεώσεις του και κάθε μέρα δίνει μάχη με τον χρόνο.

Σύμφωνα με διάφορες έρευνες, τα παιδιά που μαθαίνουν να διαχειρίζονται τον χρόνο τους από μικρή ηλικία τείνουν να έχουν περισσότερες σχολικές και ακαδημαϊκές επιτυχίες, καθώς και να είναι πιο επιτυχημένοι επαγγελματίες αργότερα.

Η κακή διαχείριση του χρόνου μειώνει τις ώρες της ξεκούρασης και του ελεύθερου χρόνου και αυξάνει το άγχος. Κατά κανόνα, μάλιστα, οδηγεί μακροπρόθεσμα σε αρνητικά αποτελέσματα και στην ανάπτυξη μιας αγχώδους ή ανώριμης προσωπικότητας.

Η σωστή διαχείριση του χρόνου, από την άλλη πλευρά, συμβάλλει στη μείωση του άγχους και μας κάνει αξιόπιστους απέναντι στους άλλους.

Η διαχείριση του χρόνου είναι μια δεξιότητα που μπορεί να διδαχτεί. Όσο πιο νωρίς γίνει αυτό τόσο πιο γρήγορα θα μάθει το παιδί να λειτουργεί υπεύθυνα και ανεξάρτητα, αποκτώντας αυτονομία και εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι ο αυθορμητισμός και η ξεγνοιασιά αποτελούν αναπόσπαστα χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας και δεν προτείνουμε να καταπνιγούν από ένα αυστηρά καθορισμένο πρόγραμμα. Ωστόσο, κάποιες βασικές στρατηγικές προγραμματισμού μπορεί να είναι βοηθητικές για να αντιμετωπίσουν τον καθημερινό φόρτο μίας ζωής γεμάτης σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες.

Τεχνικές

Ο χρόνος που απομένει μετά το σχολείο πρέπει να κατανέμεται σοφά σε τρία μέρη: ξεκούραση, παιχνίδι και μελέτη. Ενδεικτικά, μερικές απλές τεχνικές στις οποίες κάθε παιδί μπορεί να εκπαιδευτεί:

1. Αποτελέστε πρότυπο για τα παιδιά. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί αποτελούμε πρότυπα μίμησης, με τα οποία τα παιδιά ταυτίζονται, υιοθετώντας τις συνήθειες και τις συμπεριφορές μας. Η εικόνα ενός γονέα ή ενός εκπαιδευτικού αναβλητικού, που ποτέ δεν προλαβαίνει, που χαρακτηρίζεται από έλλειψη οργάνωσης και διεκπεραιώνει τις δουλειές του την τελευταία στιγμή ή τρέχει και αγχώνεται με τον χρόνο (που ποτέ δεν έχει) ασκεί αρνητική επιρροή στα παιδιά, τα οποία πολύ πιθανόν να υιοθετήσουν ανάλογη συμπεριφορά.

2. Μάθετε στα παιδιά να θέτουν προτεραιότητες και να τις ιεραρχούν. Βοηθήστε τα να τις ορίσουν, εξηγήστε τους τη σημασία τους. Ενθαρρύνετέ τα να σκεφτούν τις επιλογές που έχουν, ώστε να διαχειριστούν καλύτερα τον χρόνο τους. Δημιουργήστε μαζί τους μια λίστα όπου θα καταγράφουν ποια πράγματα μέσα στη μέρα είναι πιο σημαντικά και πρέπει να γίνονται πρώτα.

Μια ιδέα είναι να κατηγοριοποιούν τις δραστηριότητές τους, και κυρίως τη μελέτη τους, ως σημαντικές, επείγουσες ή και τα δύο. Σταδιακά τα παιδιά θα αρχίσουν να αντιλαμβάνονται πόσος χρόνος απαιτείται προκειμένου να μπορούν να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους.

3. Βοηθήστε τα παιδιά να μάθουν να κατανέμουν μια σύνθετη δουλειά σε μικρότερα μέρη, δουλεύοντας ένα κάθε φορά. Η τεχνική αυτή είναι ιδιαίτερα εποικοδομητική για τη μελέτη των παιδιών, καθώς συμβάλλει στην εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου.

Διδάξτε τα πώς να επιμερίζουν σύνθετες εργασίες ή την προετοιμασία για επαναληπτικά διαγωνίσματα σε μικρότερα κομμάτια και να προγραμματίζουν αναλόγως. Κατανοώντας ότι κάθε δραστηριότητα αποτελείται από μικρότερες, η ολοκλήρωσή της μοιάζει ευκολότερα διαχειρίσιμη.

4. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να ξεκινούν το διάβασμα από τα μαθήματα που τα δυσκολεύουν και δεν τους αρέσουν, ώστε αργότερα, που θα νιώσουν κόπωση, να μπορούν να ασχοληθούν με τα λιγότερο απαιτητικά μαθήματα. Εναλλακτικά, μπορούν να τοποθετούν το βιβλίο του μαθήματος που ολοκλήρωσαν μέσα στην τσάντα τους. Με αυτόν τον τρόπο θα βλέπουν τη λίστα να μικραίνει και θα νιώθουν ικανοποίηση που καταφέρνουν να ολοκληρώνουν τα καθήκοντά τους.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να κάνουν μικρά διαλείμματα κατά τη διάρκεια της μελέτης, ώστε να προλαβαίνουν να αφομοιώνουν όσα διαβάζουν.

5. Μάθετε τα παιδιά να δημιουργούν αρχικά έναν εβδομαδιαίο και στη συνέχεια ημερήσιο προγραμματισμό αξιοποιώντας το ημερολόγιο, όπου θα καταγράφουν όλες τις υποχρεώσεις που πρέπει να διεκπεραιώσουν (μελέτη, εξωσχολικές δράσεις). Κάθε φορά που ολοκληρώνουν μία δραστηριότητα μπορούν να τη διαγράφουν. Με τον τρόπο αυτό θα έχουν εικόνα για τον αριθμό των υποχρεώσεων που πρέπει να φέρουν σε πέρας κάθε μέρα.

6. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να καταμετρούν τον χρόνο που αφιερώνουν στη μελέτη τους. Θέστε ως προτεραιότητα την αποτελεσματική και γρήγορη ολοκλήρωση των εργασιών τους, ορίζοντας σε κάποιες περιπτώσεις (από κοινού με τα παιδιά) συγκεκριμένο χρόνο για την ολοκλήρωση μιας συγκεκριμένης εργασίας (π.χ. 30 λεπτά). Με αυτόν τον τρόπο θα αποφεύγουν να σπαταλούν τον χρόνο τους και να αποσπάται η προσοχή τους.

7. Επιβραβεύστε τις προσπάθειες που κάνουν τα παιδιά και επιμείνετε σε αυτές ακόμη και όταν δεν ακολουθούν ακριβώς αυτά που είχαν προγραμματίσει.

8. Επιλέξτε τις εξωσχολικές δραστηριότητες που πραγματικά ενδιαφέρουν τα παιδιά χωρίς να τα «φορτώνετε». Διαφορετικά τούς αφαιρείτε τη δυνατότητα να διαχειριστούν τον συχνά λιγοστό ελεύθερο χρόνο που έχουν με βάση τις δικές τους ανάγκες και επιθυμίες.

9. Ακολουθήστε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και διατροφής. Τα παιδιά χρειάζονται ποιοτικό και ποσοτικό ύπνο, για να μπορέσουν να ανταποκριθούν την επόμενη μέρα στις υποχρεώσεις τους. Η έλλειψη ύπνου προκαλεί εκνευρισμό κι έλλειψη συγκέντρωσης.

Σε κάθε περίπτωση, δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η σωστή διαχείριση του χρόνου σημαίνει να μένει χρόνος ελεύθερος για ξεκούραση, χαλάρωση και παιχνίδι. Το τελευταίο, άλλωστε, δεν αποτελεί πολυτέλεια για το παιδί αλλά ανάγκη.

Ελεύθερος χρόνοςΣχολική λειτουργία

ΠΗΓΗ: esos.gr (14.09.2015)

Κατ’ οίκον εργασίες

Οι φωτοτυπημένες εργασίες πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό. Κάθε χρόνο, στην αρχή του σχολικού έτους, το Υπουργείο Παιδείας εφιστά την προσοχή σε δύο παλαιότερες εγκυκλίους του.

Δείτε τες στις αναρτήσεις που ακολουθούν:

Κατ’ οίκον εργασίες
1. Η εγκύκλιος του 2003
2. Η εγκύκλιος του 2005

Σχολικά μαθήματα

ΕΙΚΟΝΑ: familylifestyle.net

Πέντε τρόποι για να καθυστερήσετε την αγορά κινητού

Είναι πια πολύ δύσκολο να αποφύγει κανείς τη συζήτηση για αγορά έξυπνου τηλεφώνου με ένα παιδί που πηγαίνει στο δημοτικό. Άλλωστε, πολλοί γονείς ενδίδουν για λόγους ασφαλείας ή επειδή τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης έχουν κινητό.

Δεδομένου όμως ότι η επαναλαμβανόμενη χρήση σμάρτφον (smartphone) συνδέεται με αρνητικές εξελίξεις στην ψυχική υγεία των παιδιών, ιδίως όσων το αποκτούν πριν την ηλικία των δέκα ετών, πολλοί γονείς αντιστέκονται όσο μπορούν και αποφεύγουν να ενδώσουν στις εκκλήσεις των παιδιών που ζητούν κινητό από τα πρώτα κιόλας χρόνια του δημοτικού.

Η Kathleen Pike και o Zach Rausch δίνουν μέσω του CNBC τις εξής πέντε συμβουλές:

1. Συντονιστείτε με τους άλλους γονείς

Αν είστε ο μοναδικός γονιός στην τάξη ή την παρέα που αρνείται να πάρει σμάρτφον, αυτό μπορεί να απομονώσει και εσάς και το παιδί. Αν οργανωθείτε νωρίς με τους υπόλοιπους γονείς στην τάξη ή στον στενό κύκλο του παιδιού, θα είναι ευκολότερο να του εξηγήσετε γιατί καθυστερεί η αγορά του κινητού μέχρι π.χ. το γυμνάσιο ή το λύκειο.

Όταν κανένας άλλος στην τάξη δεν έχει κινητό, είναι πολύ πιο εύκολο και για το παιδί σας να μην έχει.

2. Βρείτε εναλλακτικές πηγές ψυχαγωγίας

Η παιδική ηλικία στρέφεται πια αρκετά γύρω από την ψυχαγωγία στις οθόνες και στο σπίτι, αντικαθιστώντας την παλαιότερη συνήθεια του παιχνιδιού σε εξωτερικούς χώρους, όπου τα παιδιά ανέπτυσσαν την ανεξαρτησία τους, συζητούσαν, έπαιζαν, έπαιρναν ρίσκα — χαρακτηριστικά κρίσιμα για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους.

Έτσι, είναι πολύ σημαντικό για τους γονείς όχι μόνο να αφαιρούν την τεχνολογία από τη ζωή του παιδιού, αλλά και να φροντίζουν να υπάρχει μια κατάλληλη εναλλακτική πηγή ψυχαγωγίας. Για παράδειγμα, μία ομάδα ενηλίκων μπορεί να οργανώνει play dates μία φορά την εβδομάδα σε διαφορετικά σπίτια και τοποθεσίες.

3. Ξεκινήστε την κρίσιμη συζήτηση νωρίς

Η συζήτηση για τα σμάρτφον πρέπει να γίνει νωρίς, ώστε να μην αποτελέσει έκπληξη για το παιδί. Είναι ευκολότερο να αποχωριστεί την ιδέα του κινητού αν έχει καταλάβει τα κίνητρα του γονιού του.

Το να δίνει κανείς κινητό σε ένα παιδί που βαριέται σαν μορφή ψυχαγωγίας μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό πρόβλημα. Το παιδί δεν αναπτύσσει τις δεξιότητες που χρειάζονται για να ξέρει τι να κάνει όταν βαριέται, όπως να κάθεται ήσυχο και να φαντάζεται ή να εξερευνά και να αναρωτιέται για τα πράγματα γύρω του.

4. Γίνετε πρότυπο καλής χρήσης του κινητού

Τα παιδιά βλέπουν, μαθαίνουν και μιμούνται συμπεριφορές από τους γονείς τους, επομένως είναι σημαντικό να επιδείξετε σωστή χρήση των κινητών σας. Εάν το βράδυ χαζεύετε στο κινητό επειδή βαριέστε, το παιδί σας το βλέπει. Ή στο φαγητό: τα κινητά μακριά.

5. Βάλτε ισχυρά όρια

Το παιδί σας είναι πολύ πιθανό να διαμαρτυρηθεί έντονα αν αρνηθείτε να του πάρετε κινητό. Λογικά δε θα πρόκειται για ήρεμη συζήτηση, είναι όμως σημαντικό να μην ενδώσετε. Θα δίνατε ποτέ στο παιδί σας τσιγάρα ή αλκοόλ εάν το ζητούσε; Αν η απάντηση είναι όχι, τότε η ίδια λογική πρέπει να εφαρμοστεί και στην αγορά του κινητού.

Διαδίκτυο - Οθόνες

ΠΗΓΗ: moneyreview.gr (29.07.2024)

Άσε με να μεγαλώσω!

1 / 8

2 / 8

3 / 8

4 / 8

5 / 8

6 / 8

7 / 8

8 / 8

❮ ❯

Υπερπροστασία

ΕΙΚΟΝΕΣ: psychologyhealth@facebook, leximathia@facebook

Οι διεθνείς αρχές ηθικής για όσους εργάζονται με παιδιά και εφήβους

Από το Διεθνές Δίκτυο για την Υποστήριξη Παιδιών και Εφήβων

Είναι επαγγελματική ευθύνη κάθε επαγγελματία που δουλεύει με παιδιά και εφήβους:

1 Να σέβεται κάθε παιδί και έφηβο και να αναδεικνύει τον ρόλο του ως αυτόνομο άτομο, ως μέλος της οικογένειάς του και ως μέλος της κοινότητας στην οποία ζει.

2 Να σέβεται τη σχέση του παιδιού και του εφήβου με τους γονείς, τα αδέλφια, τα άλλα μέλη της οικογένειας και τους σημαντικούς άλλους στη ζωή του, λαμβάνοντας υπόψη τους δεσμούς του με αυτούς και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις στις μεταξύ τους σχέσεις.

3 Να διευκολύνει τη βέλτιστη ανάπτυξη και καλλιέργεια κάθε παιδιού και εφήβου, ώστε να φτάσει το μέγιστο δυναμικό του σε όλους τους τομείς της ζωής του.

4 Να βοηθά κάθε παιδί και έφηβο για τους οποίους έχει ευθύνη με το να προλαμβάνει, όπου είναι δυνατό, ενδεχόμενες δυσκολίες και με το να τους προστατεύει, να τους φροντίζει και να επιλύει τα προβλήματα που προκύπτουν.

5 Να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που γνωρίζει με τρόπο που να διαφυλάσσει την ιδιωτικότητα του παιδιού και εφήβου, διατηρώντας την εμπιστευτικότητα, όπου είναι απαραίτητο, και να σέβεται το δικαίωμα των παιδιών και εφήβων να ενημερώνονται για τα θέματα που τους αφορούν.

6 Να αντιτίθεται σε κάθε μορφή διάκρισης, καταπίεσης και εκμετάλλευσης των παιδιών και εφήβων και να διαφυλάττει τα δικαιώματά τους.

7 Να διατηρεί την προσωπική και επαγγελματική του ακεραιότητα, να αναπτύσσει δεξιότητες και γνώση, ώστε να εργάζεται με επάρκεια. Να συνεργάζεται με τους συναδέλφους, να αξιολογεί την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και να συμβάλλει στην ανάπτυξη αυτών και των πολιτικών σχετικά με τη υποστήριξη και τη φροντίδα των παιδιών και εφήβων.

Όλες οι άλλες κατευθύνσεις οι οποίες αφορούν την εργασία με παιδιά και εφήβους προκύπτουν από τις παραπάνω επτά αρχές.

International Child and Youth Care Network (CYC-Net)

Εκπαίδευση

ΠΗΓΗ: childhub.org

Το μυαλό ενός δασκάλου

Από τη Λεξιμάθεια
facebook.com/leximathia

Εκπαίδευση

Βεβιασμένες δεξιότητες

Από τη Λεξιμάθεια
facebook.com/leximathia

Το 1981 ο παιδοψυχολόγος Ντέιβιντ Έλκιντ έγραψε το διορατικό βιβλίο «Το βιαστικό παιδί» για την τάση που έχει η κοινωνία μας να πιέζει τα παιδιά για περισσότερα επιτεύγματα, αγνοώντας τα βιολογικά τους χρονοδιαγράμματα.

1 / 5

2 / 5

3 / 5

4 / 5

5 / 5

❮ ❯

Το να πιέζουμε, λοιπόν, τα παιδιά να κατακτήσουν μια γνωστική δεξιότητα βεβιασμένα μπορεί να φέρει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Εδώ δεν ισχύει «το γοργόν και χάριν έχει» αλλά ότι «όποιος βιάζεται σκοντάφτει»!

Σχολικά μαθήματαΨυχική υγεία

The Skeptic Movie

Μια ταινία ύμνος στον ορθολογισμό

Ο Άκης Αποστολίδης που βρίσκεται πίσω από το κανάλι «The Skeptic Theory» δημιούργησε μια ταινία μικρού μήκους για την αξία της επιστημονικής γνώσης και του ορθολογισμού.

Το βίντεο πραγματεύεται τη ζωή ενός νεαρού που μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου επικρατεί ο επιστημονικός αναλφαβητισμός και οι θεωρίες συνομωσίας. Ο ίδιος, όμως, επιμένει να μελετά και να διαβάζει προκειμένου να κατακτήσει τη γνώση.

Περισσότερα

• Συντελεστές
• Σχετικό άρθρο της Σοφίας Πεχλιβανίδου

Εκπαίδευση

ΠΗΓΗ: The Skeptic Theory
ΚΕΙΜΕΝΟ: protagon.gr

Οικογενειακά

Αφορισμοί

Η λέξη «μητέρα» είναι ρήμα. Είναι αυτό που κάνεις, όχι απλώς αυτό που είσαι.

— Ντόροθι Κάνφιλντ Φίσερ

(Dorothy Canfield Fisher, 1879-1958, Αμερικανίδα παιδαγωγός και συγγραφέας)

Συγκρίσεις

Με το βλέμμα στο μέλλον

Αφορισμοί 1. Για γονείς και δασκάλους 2. Σχολικά 3. Οικογενειακά

Διαπαιδαγώγηση

ΕΙΚΟΝΕΣ: darema.katerina@facebook (1), LivewithPhilosophy@facebook (2), politismos1@facebook (3, 7), psychologyhealth@facebook (4), Withinsuccessgr@facebook (5, 10), andreasdemetriouekpaideutikospsixologos@facebook (6, 8, 11), kidsgo.com.cy (9)

Η τοξική θετικότητα

Της Ελεάννας Βλαστού
Συγγραφέας, ζει στο Λονδίνο

• Να είσαι θετικός.
• Η ζωή σού δίνει ό,τι μπορείς να χειριστείς.
• Απλώς χαμογέλα.
• Θα μπορούσε να είναι χειρότερα.
• Όλα συμβαίνουν για κάποιον λόγο.
• Μην τα παρατάς.
• Διώξε όλη την αρνητικότητα από τη ζωή σου.

Ζούμε στην εποχή της βλακώδους θετικότητας. Οι παραπάνω κοινοτοπίες ξεπετάγονται παντού: σε φλιτζάνια, σε μαγνήτες για το ψυγείο, αφισοκολλημένες στους τοίχους των σχολείων, στο μετρό, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φυσικά (ως πρωτεργάτες της αβάθειας).

Εικάζω ότι τα συνθήματα εισήχθησαν στην Ευρώπη από την Αμερική, όπου το χαμόγελο και ο οπτιμισμός είναι η γρήγορη λύση των προβλημάτων για την κοινωνία που χωρίζει τους πολίτες της σε νικητές και ηττημένους. Απλά πράγματα.

Τα παραπάνω με απασχολούν όμως γιατί είναι οι απαντήσεις που λαμβάνουν συχνά τα παιδιά σε ό,τι αρνητικό αντιμετωπίζουν. Οι εκφράσεις αυτές απλώς κλείνουν το κανάλι επικοινωνίας. Εάν εκδιώξουμε αρνητικές καταστάσεις και αρνητικά πρόσωπα από τη ζωή μας (την πλειονότητα δηλαδή), περιχαρακώνοντας και βολεύοντας τον εαυτό μας στη θετικότητα, εμποδίζουμε τη δική μας ανάπτυξη.

Πάντα θα μπορούσε να είναι χειρότερα, θα μπορούσε όμως να είναι και καλύτερα. Συχνά είναι θαρραλέο να τα παρατάς, ίσως το να φύγεις σβέλτα από την κακοτοπιά είναι η ενδεδειγμένη λύση. Τα αρνητικά θα συμβούν, η στενοχώρια παραμονεύει, η θλίψη καραδοκεί, κανένα χαμόγελο δε θα τα απομακρύνει.

Το να υποφέρουμε, επίσης, είναι μέρος της ανθρώπινης κατάστασης. Δεν πρόκειται περί παρέκκλισης ούτε περί αντικανονικότητας. Η ζωή έχει άπειρο δράμα, αβάσταχτο πόνο, τερατώδεις απώλειες, μοιραίες στροφές. Αλλά αυτά τα αφήνω στους ειδικούς.

Έχει και τακτικές μικρές απογοητεύσεις, τις οποίες θεωρώ εξαιρετικά χρήσιμες, γιατί μας υποδεικνύουν με τακτ πώς να μένουμε σταθεροί ελέγχοντας την ισορροπία μας. Το μάθημα θα έπρεπε να είναι η ανθεκτικότητα (για να αντιπαρέλθουμε) και ο μηχανισμός (για να αντεπεξέλθουμε).

Δεν είμαι εναντίον της θετικότητας. Η υγιής αισιοδοξία αφήνει χώρο στον ρεαλισμό και ένα παράθυρο ανοιχτό στην ελπίδα. Η τοξική απλώς καταπιέζει την πραγματικότητα και αρνείται τα συναισθήματα.

Θεωρώ τις αναποδιές μεταμφιεσμένα προσχήματα για ενδοσκόπηση. Η στενοχώρια, η κατάπληξη, η θλίψη, ο θυμός, ο φόβος, ήτοι τα αρνητικά συναισθήματα, παρέχουν συχνά πολύ μεγάλες ευκαιρίες αν δε μας παραλύσουν ή αν δεν τα μασκαρέψουμε.

Θυμάμαι μια δύσκολη περίοδο που κράτησε κάποιες εβδομάδες. Έμπαινα στο μετρό κάνοντας καθημερινά την ίδια διαδρομή, μια μετάβαση υριολεκτικά και συμβολικά υποχθόνια. Έπεφτα πάνω σε μια διαφήμιση, το προϊόν μου διαφεύγει, αλλά θυμάμαι καλά το «όλα συμβαίνουν για κάποιον λόγο». Κατέληξα στο ότι δε συμβαίνουν για κανέναν λόγο, απλώς συμβαίνουν, λέγεται ζωή, συμβαίνουν σε όλους μας, γιατί όχι και σε μένα.

Οι ιστορίες της οδύνης μας είναι η βάση της ύπαρξής μας και μας περιγράφουν ενδελεχώς, εξίσου καλά ή ίσως και καλύτερα από τις τέρψεις και τις επιτυχίες που φέρνουν χαρά και ενθουσιασμό. Και οι δύο καταστάσεις σχηματοποιούν τη ζωή μας.

Τις στενοχώριες μας πρέπει να τις έχουμε από κοντά, για να μας θυμίζουν τα λάθος πατήματα, υποδεικνύοντας νέα άγνωστα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν.

Ψυχική υγεία

ΠΗΓΗ: Η Καθημερινή (12.06.2022)
ΕΙΚΟΝΑ: humans.kalamata@facebook