23 Απριλίου 2011

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (3)

Επικοινωνώντας με ασφάλεια

Οι ηλεκτρονικές συζητήσεις είναι δημοφιλής τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των παιδιών. Στα η­λε­κτρο­­νι­κά δωμάτια συνομιλίας υπάρχει πάντοτε κάποιος να μιλήσει μαζί τους. Οι η­λε­κτρο­νι­κές συνομιλίες μπορούν να είναι διασκεδαστικές και ασφαλείς, αρκεί να γνωρίζει κανείς πώς να προστατευτεί. Προτού τα παιδιά σας αρχίσουν να συνομιλούν ηλεκτρονικά, θα πρέ­πει να γνωρίζουν τους κινδύ­νους που ενέχονται σε κάτι τέτοιο και να έχουν κατανοήσει πλή­ρως πώς πρέπει να συνδιαλέγονται με τους άλλους ώστε να προστατεύουν την ταυτότητά τους.
Τα ψευδώνυμα προσφέρουν προστασία. Συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ψευ­δώ­νυ­μα στο διαδίκτυο, προκειμένου να προστατεύσουν την πραγματική τους ταυτότητα. Η συ­νο­μι­λί­α με ψευδώ­νυμο είναι ασφαλής: δεν μπορεί κανείς να μας εντοπίσει, εκτός αν α­πο­κα­λύ­ψου­με εμείς τα στοιχεία επικοινωνίας μας. Ωστόσο, αυτή η ανωνυμία πολλές φορές ε­πι­τρέ­πει στους χρήστες να φέρονται και να εκφράζονται ανάρμοστα.
Οι κωδικοί πρόσβασης είναι μυστικοί. Προκειμένου να συμμετέχουν σε συνομιλίες μέ­σω διαδι­κτύου, οι χρήστες συχνά πρέπει να δημιουργήσουν ένα προσωπικό προφίλ ή ταυ­τό­τη­τα. Αυτό ση­μαίνει μια περιγραφή του χρήστη, π.χ. το αναγνωριστικό ή το ψευδώνυμο που χρησιμοποιείται στη συνομιλία. Τα προφίλ συνήθως προστατεύονται από κωδικούς πρό­σβα­σης, έτσι ώστε κανένας χρή­στης να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει την ταυτότητα των άλλων. Τα παιδιά είναι συνετό να κρα­τούν συνεχώς μυστικό τον κωδικό πρόσβασής τους.
Προσωπικό απόρρητο – τι πρέπει να αναφέρουμε σχετικά με τον εαυτό μας και τι ό­χι; Οι συνομιλίες μέσω διαδικτύου είναι για τα παιδιά ένας τρόπος να μιλούν με άλλα παιδιά και να κά­νουν νέους φίλους, πράγμα που σημαίνει ότι θα μοιράζονται ορισμένες πλη­ρο­φο­ρί­ες σχετικά με τον εαυτό τους. Οι προσωπικές πληροφορίες, που μπορούν να α­πο­κα­λύ­ψουν την ταυτότητα ενός παι­διού, ή οι πληροφορίες επικοινωνίας (πλήρες ονοματεπώνυμο, δι­εύ­θυν­ση και αριθμός τηλεφώνου) δε θα πρέπει να αποκαλύπτονται. Η προστασία του α­πορ­ρή­του, επίσης, απαιτεί να κατανοήσει ο χρήστης με ποιους τρόπους μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι πληροφορίες που θα δώσει. Ένα παιδί μπορεί να αναγνωριστεί ακόμη και με συν­δυ­α­σμό των διαφόρων πληροφοριών που θα δώσει (π.χ. το όνομα του σχολείου, τον α­θλη­τι­κό σύλ­λο­γο, την περιοχή όπου ζει κτλ.).

Πρέπει να προσέχουμε σε ποιον αποκαλύπτουμε τις πληροφορίες επικοινωνίας ή άλλες προ­σω­πι­κές πληροφορίες. Οι φωτογραφίες που στέλνουμε ή τα προσωπικά στοιχεία που α­πο­κα­λύ­πτου­με σε έ­ναν ξένο ενδέχεται να γίνουν διαθέσιμα σε κάθε χρήστη του διαδικτύου. Τα ηλεκτρονικά ημερολόγι­α μπορεί να δημοσιεύονται στο κοινό και να υπάρχει η δυνατότητα να αναγνωστούν για πολλά χρό­νια. Όταν δημοσιεύσουμε ένα κείμενο ή μια φωτογραφία στο δι­α­δί­κτυ­ο, χάνουμε τον έλεγχό του. Μπορεί να αντιγραφεί εύκολα σε πολλά διαφορετικά ση­μεί­α και να μην μπορέσουμε ποτέ να το δια­γράψουμε πλήρως.

Συμβουλές

● Να συζητάτε με τα παιδιά σας τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την α­πο­κά­λυ­ψη προσωπικών πληροφοριών.
● Συνιστάται να μην αποκαλύπτονται οι προσωπικές πληροφορίες σε πολλές διαφορετικές πε­ρι­πτώ­­σεις.
● Δε θα πρέπει ποτέ να δίνουν τον κωδικό πρόσβασής τους, ακόμη και σε καλούς φίλους. Ε­πί­σης θα πρέπει να τον αλλάζουν τακτικά.
● Το διαδίκτυο είναι δημόσιος χώρος. Προτού δημοσιεύσουμε πληροφορίες ή φωτογραφίες (που α­φορούν εμάς ή άλλους), πρέπει να θυμόμαστε ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρό­σβα­ση στις πληροφορίες αυτές. Για να δούμε ποιες πληροφορίες κυκλοφορούν στο δι­α­δί­κτυ­ο για μας, χρησι­μοποιούμε μια μηχανή αναζήτησης (π.χ. το google στη διεύθυνση www. google.gr), πληκτρολογώ­ντας ως κριτήριο αναζήτησης το όνομά μας.
● Τα παιδιά θα πρέπει να σας μιλούν για οποιαδήποτε τυχόν αρνητική εμπειρία έχουν στο δι­α­δί­κτυ­­ο.

 1  Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι ένας δημοφιλής τρόπος αποστολής μηνυμάτων μέσω δι­α­δι­κτύ­ου, αλλά είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται προσεκτικά.

Τα γραμματοκιβώτια του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να γεμίσουν με ανεπιθύμητη ή άχρη­στη αλληλογραφία, συχνά με τη μορφή διαφημίσεων που δεν απευθύνονται συ­γκε­κρι­μέ­να σε εμάς. Εκτός από τον κίνδυνο να προσβληθεί το σύστημά μας από ιούς μέσω μη­νυ­μά­των ηλεκτρονικού τα­χυδρομείου, τα άχρηστα μηνύματα ενδέχεται να περιέχουν α­νάρ­μο­στο υλικό ή συνδέσεις ακατάλλη­λες για νέους ανθρώπους.

Εξάλλου, μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είναι πιθανό να υποβληθεί το παιδί σε α­νώ­νυ­μες πα­ρενοχλήσεις, εκφοβισμό ή παρακολουθήσεις.

Τι μπορείτε να κάνετε:

Τοποθετήστε ένα φίλτρο ανεπιθύμητης αλληλογραφίας. Σας συνιστούμε να δη­μι­ουρ­γή­σε­τε για το παιδί σας μια διεύθυνση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από πάροχο υ­πη­ρε­σι­ών διαδικτύου που να προσφέρει αυτόματη προστασία από ιούς και φίλτρα α­νε­πι­θύ­μη­της αλληλογραφίας. Αυτό θα βοηθήσει να αποτρέψετε το μεγαλύτερο μέρος της α­νε­πι­θύ­μη­της αλληλογραφίας.
Επιτρέψτε τη λήψη μηνυμάτων μόνον από αποστολείς που γνωρίζετε. Ο α­σφα­λέ­στε­ρος τρό­πος να χρησιμοποιήσετε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι να χρησιμοποιήσετε τις ρυθ­μί­σεις του, έ­τσι ώστε το παιδί να μπορεί να ανοίξει μηνύματα που προέρχονται α­πο­κλει­στι­κά από συγκεκριμένες διευθύνσεις. Βέβαια ο τρόπος αυτός είναι πολύ περιορισμένος. Πολ­λά προγράμματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σάς επιτρέπουν να αποκλείετε μηνύματα που έχουν αποσταλεί από συγκεκριμένες δι­ευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Εξετάστε την περίπτωση να λάβετε μια ανώνυμη διεύθυνση ηλεκτρονικού τα­χυ­δρο­μεί­ου. Οι διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου συχνά έχουν τη μορφή onoma.epitheto@ parohos.gr. Το πλήρες ονοματεπώνυμό σας αποτελεί προσωπικό στοιχείο, το οποίο δεν πρέ­πει να αποκαλύψετε δημοσίως. Αν το παιδί σας θέλει να ανταλλάξει διευθύνσεις με άλλες δι­α­δι­κτυ­α­κές γνωριμίες, καλύ­τερο είναι να χρησιμοποιεί μια διεύθυνση που να μην α­πο­κα­λύ­πτει το πλήρες ονοματεπώνυμό του, π.χ. nickname01@parohos.gr. Συνιστάται η δι­εύ­θυν­ση η­λε­κτρο­νι­κού ταχυδρομείου να περιέχει κά­ποια αριθμητική τιμή, καθώς αυτές είναι δυ­σκο­λό­τε­ρο να τις μαντέψει κανείς και, ως εκ τούτου, θα λαμβάνει λιγότερη ανεπιθύμητη αλ­λη­λο­γρα­φί­α. Δε συνιστάται να χρησιμοποιείται το ίδιο ψευδώνυ­μο στα διαδικτυακά δω­μά­τι­α συ­νο­μι­λί­ας. Αυτός ο τύπος διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου εί­ναι επίσης ευκολότερο να ε­γκα­τα­λει­φθεί, εάν γεμίσει με ανεπιθύμητη αλληλογραφία ή άλλα ανεπι­θύμητα μηνύματα. Οι ευ­ρυ­ζω­νι­κές συνδέσεις συνήθως περιλαμβάνουν πολλαπλές διευθύνσεις ηλε­κτρονικού τα­χυ­δρο­μεί­ου.

 2  Συνομιλίες μέσω διαδικτύου

Η ηλεκτρονική συνομιλία (chat) είναι η συμμετοχή σε ανοιχτές ομάδες συνομιλίας στο δι­α­δί­κτυ­ο, όπου μπορείς να μιλήσεις με άλλους χρήστες σε πραγματικό χρόνο, χρη­σι­μο­ποι­ώ­ντας ψευδώνυμο. Οι ομάδες συνομιλίας ή τα δωμάτια συνομιλίας συχνά παίρνουν το όνομά τους από κάποιο θέμα ή κάποια ομάδα ηλικιών. Σε μια συνομιλία μπορούν να συμμετέχουν πολ­λοί χρήστες αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, είναι επίσης δυνατό να υπάρξει προσωπική συ­νο­μι­λί­α μεταξύ δύο χρηστών. Η ηλε­κτρονική συνομιλία έχει τη δική της γλώσσα και τρόπο συ­μπε­ρι­φο­ράς, ακόμη και τη δική της κουλ­τούρα. Καλό είναι οι γονείς να ενημερωθούν σχε­τι­κά με αυτά τα πρωτόκολλα συνομιλίας. Ακόμη καλύτερο είναι να το κάνουν με τη βοήθεια του παιδιού τους.

Η αναμετάδοση συνομιλιών μέσω διαδικτύου (IRC) επιτρέπει στον χρήστη να έχει συ­νο­μι­λί­ες στο διαδίκτυο σε πραγματικό χρόνο. Προσφέρει περισσότερες επιλογές από την α­πλή συ­νο­μι­λί­α. Χρειά­ζεστε ένα ξεχωριστό πρόγραμμα (πελάτη IRC) για να επικοινωνήσετε με τα κα­νά­λια –ομάδες ή δω­μάτια συνομιλίας– που θέλετε. Η IRC επιτρέπει στον χρήστη να συ­νο­μι­λεί συγχρόνως σε πολλαπλά κανάλια, καθώς και απόρρητες συνομιλίες μεταξύ δύο χρη­στών. Οι κανόνες ασφαλούς χρήσης είναι οι ίδιοι και για την IRC και για τα δωμάτια συ­νο­μι­λί­ας.

Συμβουλές για τα παιδιά

Τα παιδιά που συμμετέχουν σε συνομιλίες πρέπει να γνωρίζουν πώς να το κάνουν με α­σφά­λει­α. Εί­ναι φρόνιμο να εφαρμόσουν τους παρακάτω οικιακούς κανόνες σχετικά με τη δι­α­δι­κτυ­α­κή συνομιλί­α:
● Κρατήστε τις προσωπικές σας πληροφορίες ασφαλείς, μυστικές.
● Αν υποστείτε ή διαπιστώσετε οποιαδήποτε παρενόχληση, ενημερώστε τον διαχειριστή της συ­νο­μι­­λί­ας.
● Αν νιώσετε άσχημα, βγείτε από το δωμάτιο συνομιλίας και πείτε το στους γονείς σας.
● Όταν συνομιλείτε, να σκέφτεστε και τους άλλους.

Γονεϊκός έλεγχος

Το πόσο ασφαλής και διασκεδαστική θα είναι η συνομιλία εξαρτάται κατά πολύ από το πρό­σω­πο με το οποίο συνομιλούμε. Σε γενικές γραμμές, μπορείτε να διαπιστώσετε εάν το δω­μά­τι­ο συνομιλίας που χρησιμοποιεί το παιδί σας είναι ασφαλές, με βάση τα παρακάτω ε­ρω­τή­μα­τα:
Αυτό το δωμάτιο συνομιλίας προορίζεται για παιδιά; Στα δωμάτια συνομιλίας που προ­ο­ρί­ζο­νται για παιδιά, υπάρχει μικρότερη πιθανότητα να συναντήσετε ανάρμοστα θέματα ή συμπεριφορά.
Είναι το δωμάτιο συνομιλίας εποπτευόμενο; Μερικές φορές τα δωμάτια συνομιλίας έ­χουν εθε­λοντές επόπτες, που διαχειρίζονται τα ακατάλληλα μηνύματα επικοινωνίας και μπο­ρούν να αποκλεί­σουν τους «νταήδες» και τους άλλους ταραξίες από το δωμάτιο συνομιλίας. Ε­άν η εποπτεία δεν εί­ναι ενεργή, το δωμάτιο θα πρέπει να περιέχει τουλάχιστον ένα κουμπί για επικοινωνία με τον δια­χειριστή. Τα εποπτευόμενα δωμάτια συνομιλίας είναι προτιμότερα για τα παιδιά, ενώ υπάρχει με­γαλύτερη ασφάλεια αν αποθηκεύετε τις συζητήσεις.
Υπάρχει η δυνατότητα να αποκλείονται κάποιοι χρήστες; Αποκλεισμός σημαίνει να μην επιτρέ­πεται η δημοσίευση στο δωμάτιο συνομιλίας των μηνυμάτων που προέρχονται α­πό κάποιο συγκεκρι­μένο πρόσωπο. Αν κάποιο πρόσωπο αποκλειστεί, τα μηνύματά του δεν εμ­φα­νί­ζο­νται πλέον στην ο­θόνη.

Προσωπική συζήτηση

Όταν γνωρίσουμε κάποιο πρόσωπο σε μια διαδικτυακή ομάδα συνομιλίας, μπορεί να μη θέ­λου­με να συζητάμε μαζί του δημόσια, αλλά να έχουμε μια προσωπική συζήτηση. Για πα­ρά­δειγ­μα, μπορούμε να μπούμε σε ένα δημόσιο δωμάτιο συνομιλίας, να αρχίσουμε να συ­ζη­τά­με και έπειτα να περάσουμε σε συνομιλία μέσω προγράμματος ανταλλαγής άμεσων μη­νυ­μά­των ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρο­μείου. Ενώ χρησιμοποιούμε αυτά τα εργαλεία μπορούμε να προστατεύουμε την ταυτότητά μας χρη­σιμοποιώντας ψευδώνυμο (π.χ. nickname01@ domain.uk). Είναι επίσης ευκολότερο να πάψουμε να χρησιμοποιούμε αυτήν τη διεύθυνση αν η νέα επαφή αποδειχθεί ότι είναι κάποιος με τον οποίο δε θέλουμε πλέον να ε­πι­κοι­νω­νού­με. Μια καλή συμβουλή για τα παιδιά είναι να μην κάνουν προσωπι­κές συ­νο­μι­λί­ες στο δι­α­δί­κτυ­ο με ανθρώπους που δε γνωρίζουν προσωπικά.

Συναντήσεις με διαδικτυακές γνωριμίες

Αν το παιδί σας γνωρίσει κάποιο καινούριο πρόσωπο μέσω διαδικτύου, ενδεχομένως να θε­λή­σει να συναντηθεί και διά ζώσης μαζί του. Ακόμη κι αν αυτή η διαδικτυακή φιλία έχει δι­α­τη­ρη­θεί για αρκε­τό καιρό, είναι σημαντικό να αντιμετωπίζετε μια ενδεχόμενη συνάντηση με ε­πι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα. Αν και οι περισσότερες συναντήσεις μεταξύ διαδικτυακών φίλων είναι δι­α­σκε­δα­στι­κές και ακίνδυνες, μερικές φορές, δυστυχώς, οδηγούν σε κακοποίηση των παιδιών. Ευ­τυ­χώς, οι περιπτώσεις κακοποί­ησης αυτού του τύπου είναι ιδιαίτερα σπάνιες στην Ελ­λά­δα. Αν προγραμματιστεί κάποια συνάντη­ση, είναι απαραίτητο το παιδί να συνοδεύεται από γο­νέ­α ή κάποιον έμπιστο ενήλικο και να γίνει σε δημόσιο χώρο. Καλό είναι να συμφωνήσετε εκ των προτέρων με το παιδί πώς θα αντιμετωπίζετε τις περιπτώσεις συναντήσεων με δι­α­δι­κτυ­α­κές γνωριμίες.

 3  Προγράμματα άμεσης αποστολής μηνυμάτων

Όπως και τα δωμάτια συνομιλίας, ένα πρόγραμμα άμεσης αποστολής μηνυμάτων (MSN Mes­sen­ger, ICQ κτλ.) επιτρέπει τη συνομιλία σε πραγματικό χρόνο, αλλά η διαφορά είναι ότι ε­πι­λέ­γεις το πρό­σωπο με το οποίο θέλεις να μιλήσεις. Το πρόγραμμα μάς δείχνει ποιοι από τους φίλους μας είναι ε­κείνη τη στιγμή συνδεδεμένοι και μπορούμε να καλέσουμε έναν από αυ­τούς για προσωπική συνομι­λία. Μπορούμε επίσης να ανταλλάσσουμε αρχεία, όπως φω­το­γρα­φί­ες, αρχεία ήχου ή βιντεοκλίπ, να παίζουμε μαζί παιχνίδια ή να κάνουμε βι­ντε­ο­κλή­σεις.

Η τεχνολογία ανταλλαγής άμεσων μηνυμάτων ενέχει τους ίδιους κινδύνους με το ηλεκτρονικό τα­χυ­­δρο­μεί­ο και τα δωμάτια συνομιλίας. Ένας χρήστης μπορεί να ανοίξει ένα συνημμένο αρ­χεί­ο ή κά­ποια σύνδεση που να περιέχει ιό, λογισμικό υποκλοπής ή υλικό ακατάλληλο για παι­διά. Αν γνωρίζε­τε το άλλο πρόσωπο στην πραγματικότητα, η διαδικτυακή συζήτηση είναι πο­λύ πιο ασφαλής. Οι συζητήσεις μέσω προγράμματος άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων εί­ναι πάντοτε απόρρητες και εσείς ελέγχετε όχι μόνο με ποιον μιλάτε αλλά και πόσο χρόνο θέ­λε­τε να διαρκέσει η συζήτηση.

Μπορείτε να κάνετε τις συνομιλίες ασφαλέστερες προσαρμόζοντας τις ρυθμίσεις του προ­γράμ­μα­τος άμεσης αποστολής μηνυμάτων όπως περιγράφεται παρακάτω:


Επιλογή προσώπων για συνομιλία

Είναι ασφαλέστερο να συνομιλείτε με ανθρώπους που ήδη γνωρίζετε. Ωστόσο, σχεδόν ο­ποιοσ­δή­πο­­τε θα μπορούσε να στείλει μήνυμα στο παιδί σας. Τα προγράμματα αυτά έχουν μια λίστα επαφών όπου μπορεί κανείς να προσθέσει τα ονόματα προσώπων με τα οποία θέ­λει να ανταλλάξει μηνύμα­τα. Προκειμένου να αποτρέψετε τα μηνύματα από ξένους να φθά­σουν στο παιδί σας, μπορείτε να προσαρμόσετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος, ώστε να α­πο­κλει­στεί οποιαδήποτε επαφή με πρό­σωπα που δεν περιλαμβάνονται στη λίστα.


Αποθήκευση συνομιλιών

Μπορείτε να αποθηκεύετε τις διαδικτυακές συνομιλίες. Αν οι άλλοι συνομιλούντες μπορούν να δουν ότι το κάνετε, βελτιώνετε την ασφάλεια του παιδιού σας. Όταν οι άνθρωποι που συμ­με­τέ­χουν σε διαδικτυακές συνομιλίες γνωρίζουν ότι κάποιος αποθηκεύει τις συνομιλίες, συ­νή­θως είναι πιο προ­σεκτικοί με όσα συζητούν. Μπορείτε να αποφασίσετε να αποθηκεύετε τις συνομιλίες κάθε φορά ή να ρυθμίσετε το πρόγραμμα να αποθηκεύει αυτόματα όλες τις συ­νο­μι­λί­ες.

Διασκέδαση για όλη την οικογένεια

Η άμεση ανταλλαγή μηνυμάτων (IM) δεν προορίζεται αποκλειστικά για τα παιδιά και τους νέ­ους: πολλές εταιρείες χρησιμοποιούν την άμεση αποστολή μηνυμάτων για τις εσωτερικές τους επικοινω­νίες. Ένα παράδειγμα: Αν το παιδί σας συνδέεται στο διαδίκτυο μετά το σχο­λεί­ο, ενώ εσείς εργάζε­στε, μπορείτε να ανταλλάσσετε μηνύματα και να μειώσετε το κόστος των τη­λε­φω­νι­κών κλήσεων. Μπορείτε επίσης να παρακολουθείτε πώς και πόσο χρησιμοποιεί το παι­δί το διαδίκτυο, καθώς το πρόγραμμα IM σας δείχνει πότε συνδέθηκε το παιδί σας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου