Μικρή οθόνη, μεγάλη ζημιά

Της Δώρας Παπαγεωργίου
Δημοσιογράφος

Κλειστή πρέπει να είναι η τηλεόραση στο σπίτι όταν μέσα σε αυτό ζουν παιδιά. Τελεία και παύλα. Έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς ανέφεραν ότι οι γονείς είναι καλό να περιορίσουν τον χρόνο που τα παιδιά τους παρακολουθούν τηλεόραση. Μια τελευταία όμως έρευνα, που πραγματοποίησε η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά δεν πρέπει να παρακολουθούν λεπτό τηλεόραση.

Φυσικά, τονίζει η ίδια έρευνα, η απαγόρευση δεν αφορά μόνο την τηλεόραση αλλά και το σερφάρισμα στο διαδίκτυο και τα βίντεο γκέιμ. Επίσης προσθέτει ότι, προς αποφυγή παρανόησης, δεν υπάρχει κανένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην τηλεόραση, όπως πολλοί θέλουν να υποστηρίζουν. Αντίθετα, καλύτερη εκπαίδευση από το δημιουργικό παιχνίδι και την επαφή με άλλους ανθρώπους δεν υπάρχει.

Πιο αυστηρή είναι η έρευνα όσον αφορά τα βρέφη και τα παιδιά ηλικίας μικρότερης των δύο ετών που παρακολουθούν τηλεόραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς είναι βέβαιο ότι μεγαλώνουν παιδιά που θα έχουν πρόβλημα στην ανάπτυξη του λεξιλογίου, στη συγκρότηση της σκέψης τους, στην ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης και κοινωνικοποίησης.

Απόσπαση προσοχής

Πολλά είναι τα νοικοκυριά που έχουν μονίμως μια τηλεόραση αναμμένη μέσα στο σπίτι, ανεξάρτητα αν παρακολουθεί κανείς. Αυτός ο συνεχόμενος ήχος είναι ό,τι πρέπει για να αποσπάται η προσοχή και να μην υπάρχει ηρεμία στον χώρο.

Ο παιδίατρος δρ Μπράουν ανέφερε ότι «πριν από μία δεκαετία είχαμε παρακαλέσει τους γονείς να επιστήσουν την προσοχή στην πολύωρη έκθεση των παιδιών τους μπροστά στις οθόνες. Φέτος προειδοποιούμε ότι οι επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών είναι μεγάλες». Τονίζει ακόμη ότι «μέσα σε ένα σπίτι μπορεί να υπάρχουν και δέκα οθόνες (τηλεόραση, υπολογιστές, iPad, smartphone), άρα και οι επιρροές είναι πολύ περισσότερες».

Επαφή με άλλους ανθρώπους

«Τα παιδιά μαθαίνουν σε λιγότερο χρόνο, και ευκολότερα, όταν έρχονται σε επαφή με άλλους ανθρώπους, όχι όταν βρίσκονται μπροστά σε μια οθόνη», επισήμανε ο ψυχολόγος Τζόρτζεν Τρόσεθ σχετικά με τα δήθεν εκπαιδευτικά τηλεοπτικά προγράμματα αλλά και τα μαθησιακά DVD.

Πολλοί είναι οι γονείς που εξομολογούνται ότι αφήνουν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης όποτε χρειάζονται ησυχία για να κάνουν μια δουλειά ή όταν μεταδίδεται ένα αξιόλογο παιδικό πρόγραμμα.

Τέλος, η έρευνα επισημαίνει πως για κάθε μία ώρα που ένα παιδί μικρότερο των δύο ετών παρακολουθεί τηλεόραση μειώνεται κατά 50΄ η επαφή με τους γονείς του και κατά 10% η ασχολία του με το δημιουργικό παιχνίδι.

Τηλεόραση

ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία (24.10.2011)

Ο δωδεκάλογος της οδικής ασφάλειας

Από το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας
«Πάνος Μυλωνάς»

Με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τα παιδιά είναι οι κατεξοχήν ευάλωτοι χρήστες του δρόμου, καθόσον τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου για τις ηλικίες 5-14 ετών.

Το Ι.Ο.ΑΣ., με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, επισημαίνει προς τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και όλους τους πολίτες γενικότερα τους βασικούς κανόνες οδικής ασφάλειας που πρέπει να τηρούνται για την ασφάλεια των παιδιών. Συγκεκριμένα:

1 Οι γονείς αποτελούν το καλύτερο παράδειγμα για τα παιδιά τους. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει οι ίδιοι να αποτελέσουν σωστό πρότυπο συμπεριφοράς στον δρόμο ως πεζοί και ως οδηγοί.

2 Τα παιδιά ηλικίας έως 8 ετών όταν διασχίζουν τον δρόμο θα πρέπει να συνοδεύονται πάντα από κάποιον ενήλικο, ο οποίος θα τα κρατάει σφιχτά από το χέρι. Σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά δεν μπορούν να αντιληφθούν ακόμη την απόσταση ή την ταχύτητα ενός αυτοκινήτου και είναι δύσκολο να προστατεύσουν τον εαυτό τους από ένα διερχόμενο όχημα.

3 Φορέστε τους ανοιχτόχρωμα ρούχα. Προτιμάτε σχολικές τσάντες και αθλητικά παπούτσια με ανακλαστικά στοιχεία. Μπορείτε επίσης να προσθέσετε στην τσάντα ή στα παπούτσια τους ανακλαστικά αυτοκόλλητα.

4 Επιλέξτε μια ασφαλή διαδρομή από και προς το σχολείο και κρατάτε το παιδί από το χέρι και πάντοτε από την εσωτερική πλευρά του πεζοδρομίου. Εξηγήστε του τους κινδύνους που ενδεχομένως να αντιμετωπίσει.

5 Μην επιτρέπετε στο παιδί να διασχίζει τον δρόμο ανάμεσα από παρκαρισμένα οχήματα. Μια τέτοια περίπτωση είναι επικίνδυνη, καθώς οι οδηγοί δε θα μπορούν να το διακρίνουν.

6 Δείξτε του οι ίδιοι πώς να διασχίζει τον δρόμο ως ακολούθως:

• Βρείτε ένα ασφαλές σημείο.
• Σταματήστε πριν την άκρη του πεζοδρομίου.
• Κοιτάξτε και ακούστε με προσοχή αν πλησιάζουν οχήματα.
• Κοιτάξτε αριστερά, δεξιά και πάλι αριστερά.
• Περιμένετε να απομακρυνθούν τα τυχόν διερχόμενα οχήματα.
• Διασχίστε προσεχτικά τον δρόμο χωρίς να τρέχετε.

7 Σιγουρευτείτε ότι το παιδί ακολουθεί τους παραπάνω κανόνες. Μετά από κάποιο διάστημα μπορείτε να του ζητήσετε να σας περάσει απέναντι.

8 Στο αυτοκίνητο τα μικρά παιδιά θα πρέπει πάντα να είναι δεμένα στο ειδικό καθισματάκι. Δε θα πρέπει να βρίσκονται ποτέ μόνα τους στο αυτοκίνητο.

9 Η αποβίβαση και επιβίβαση του παιδιού από το όχημα πρέπει να γίνεται από την πλευρά του πεζοδρομίου, όσο πιο κοντά στην είσοδο του σχολείου. Ποτέ μην παρκάρετε απέναντι από την είσοδο του σχολείου καλώντας τα παιδιά να έρθουν σε εσάς. Διασφαλίστε την προστασία τους, χωρίς ωστόσο να παρεμποδίζεται η ομαλή κυκλοφορία των λοιπών οχημάτων και πεζών.

1

0 Σεβαστείτε και διευκολύνετε το έργο του σχολικού τροχονόμου.

1

1 Αποτελέστε οι ίδιοι σωστό πρότυπο συμπεριφοράς για το παιδί φορώντας τη ζώνη σας, επιδεικνύοντας ευγένεια κατά την οδήγηση και σεβόμενοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.

1

2 Σε περίπτωση που το παιδί χρησιμοποιεί λεωφορείο, θα πρέπει να του επισημάνετε ότι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό κατά την επιβίβαση και αποβίβασή του από αυτό. Μέσα στο λεωφορείο θα πρέπει να παραμένει καθισμένο και δεμένο, με τα πράγματά του τοποθετημένα κάτω από το κάθισμα, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδρομής.

Για τα σχολεία

Πέρα από τις εξαγγελίες της πολιτείας, το Ι.Ο.ΑΣ. επισημαίνει προς τους Συλλόγους Γονέων και τις τοπικές αρχές να εντοπίζουν τα προβλήματα γύρω από τα σχολεία, ώστε να προωθούν την επίλυσή τους σε συνεργασία με τους ειδικούς και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.

Κυκλοφοριακή Αγωγή

ΠΗΓΗ: ioas.gr (13.09.2010)

Ασφάλεια στο σχολείο

Δώδεκα συμβουλές από το σωματείο «Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος»

Τα μικρά παιδιά είναι από τη φύση τους γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν αναπτυγμένη την αίσθηση του κινδύνου, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στα ατυχήματα. Μεγαλώνοντας, αναπτύσσουν μεν την αίσθηση του κινδύνου, επηρεάζονται όμως και από άλλους παράγοντες, όπως η ανάγκη επίδειξης, η αντίδραση στους νόμους και τις συμβουλές των ενηλίκων και η γοητεία της περιπέτειας, με αποτέλεσμα να εξακολουθούν να κινδυνεύουν από ατυχήματα.

Από την προσχολική ηλικία τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε χώρους εκπαίδευσης (παιδικούς σταθμούς, σχολεία), με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό των παιδικών ατυχημάτων να συμβαίνει εκεί, καθώς και κατά τη μεταφορά των παιδιών προς και από τους χώρους αυτούς.

Από το σπίτι στο σχολείο

1 Από την προσχολική ηλικία πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τη σωστή οδική συμπεριφορά. Πρέπει, όμως, να έχουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά κάτω των 8 ετών δεν έχουν την απαιτούμενη ωριμότητα για να χρησιμοποιήσουν πάντα όσα έχουν μάθει. Για τον λόγο αυτό πρέπει να συνοδεύονται από ενήλικες από και προς το σχολείο ή τη στάση του σχολικού λεωφορείου.

* Κρατάμε πάντα τα μικρά παιδιά από το χέρι και τα έχουμε από τη μέσα πλευρά του πεζοδρομίου.

* Δεν ξεχνάμε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας, γι’ αυτό πρέπει να τους δίνουμε το καλό παράδειγμα, ακολουθώντας οι ίδιοι τους κανόνες της σωστής οδικής συμπεριφοράς.

2 Εφόσον πηγαίνουμε τα παιδιά στο σχολείο με το αυτοκίνητο, πρέπει να τους μάθουμε να κάθονται πάντοτε στο πίσω κάθισμα, δεμένα σωστά. Οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και τα καταστήματα με αξεσουάρ αυτοκινήτων ή παιδικά είδη μπορούν να προτείνουν ποιο είναι το σωστό κάθισμα ή ζώνη ασφαλείας για κάθε παιδί, ανάλογα με το ύψος και το βάρος του.

* Πρέπει, επίσης, να μάθουμε στα παιδιά να μπαίνουν και να βγαίνουν από το αυτοκίνητο πάντοτε από την πλευρά του πεζοδρομίου.

* Στην περίπτωση που τα παιδιά πηγαίνουν με σχολικό λεωφορείο, πρέπει τόσο το σχολείο όσο και οι γονείς να τους εξηγήσουν γιατί πρέπει να φοράνε και εκεί τη ζώνη ασφαλείας, καθώς και ότι οφείλουν να προσέχουν πολύ την ώρα που μπαίνουν και βγαίνουν από αυτό.

3 Αν τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο με ποδήλατο ή μοτοποδήλατο, πρέπει να γνωρίζουν ότι εφόσον βγαίνουν στον δρόμο με το δίκυκλό τους, έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις με τα άλλα οχήματα.

* Πρέπει να φορούν πάντοτε κράνος κατάλληλου μεγέθους, σωστά δεμένο, καθώς και να γνωρίζουν καλά και να ακολουθούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας.

* Τα δίκυκλά τους να είναι σε καλή κατάσταση και σωστά εξοπλισμένα με καθρέφτες και φώτα, ώστε να φαίνονται τις βραδινές ώρες.

* Για να κυκλοφορήσουν στον δρόμο με μοτοποδήλατο, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους και να έχουν προμηθευτεί νόμιμη άδεια.

4 Τα παιδιά που πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο πρέπει να φορούν ανοιχτόχρωμα ρούχα ή ρούχα με ένθετο ανακλαστικό υλικό, για να διακρίνονται από τους διερχόμενους οδηγούς, ειδικότερα το βράδυ.

5 Στην έξοδο όλων των σχολείων πρέπει να υπάρχει προστατευτικό κιγκλίδωμα, ώστε τα παιδιά να μην μπορούν να βγουν απευθείας στον δρόμο.

Μέσα στο σχολείο

6 Όλα τα σχολεία πρέπει συνεχώς να ελέγχουν τις κτιριακές τους εγκαταστάσεις, ώστε να είναι ασφαλείς για τα παιδιά που στεγάζουν. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν και οι γονείς των μαθητών με σωστές παρατηρήσεις και εποικοδομητικές προτάσεις.

* Εφόσον το σχολείο διαθέτει χημείο, θα πρέπει να παραμένει κλειδωμένο εκτός από τις ώρες του μαθήματος, όπου υπάρχει υπεύθυνος εκπαιδευτικός.

7 Τα σχολεία πρέπει να έχουν σωστό σύστημα πυρασφάλειας και κάθε χρόνο να γίνεται άσκηση ασφαλούς εγκατάλειψης του κτιρίου σε περίπτωση φωτιάς. Η ίδια προετοιμασία πρέπει να γίνεται και για την περίπτωση σεισμού.

8 Όλα τα σχολεία πρέπει να διαθέτουν πλήρες φαρμακείο για την παροχή Α΄ Βοηθειών με κάποιον υπεύθυνο γι’ αυτό και —⁠αν είναι δυνατό⁠— έναν νοσηλευτή ή μια νοσηλεύτρια. Πρέπει επίσης να υπάρχουν εμφανώς αναρτημένα τα τηλέφωνα του πλησιέστερου Κέντρου Υγείας ή Νοσοκομείου.

* Νηπιαγωγοί, δάσκαλοι, καθηγητές και γυμναστές πρέπει ιδανικά να εκπαιδεύονται στις βασικές Α΄ Βοήθειες. Στις μεγάλες τάξεις αυτό μπορεί να γίνεται και για τους μαθητές.

Στο προαύλιο

9 Την ώρα του διαλείμματος πρέπει πάντα να είναι παρόντες κάποιοι υπεύθυνοι.

1

0 Εάν το σχολείο διαθέτει παιδική χαρά ή γυμναστήριο, πρέπει να γίνεται συνεχής έλεγχος, ώστε το υλικό (κούνιες, τσουλήθρες, μονόζυγα, μπασκέτες) και ο γύρω χώρος να πληρούν τους κανόνες ασφαλείας. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά να ενημερώνονται ποιος είναι ο σωστός τρόπος χρήσης του υπάρχοντος εξοπλισμού.

1

1 Πρέπει τα παιδιά να προειδοποιούνται, και να γίνεται σωστός έλεγχος, ώστε να μη φέρνουν στο σχολείο επικίνδυνα και αιχμηρά αντικείμενα.

1

2 Στην αρχή κάθε σχολικού έτους πρέπει να γίνεται μια ανοιχτή συζήτηση μεταξύ δασκάλων και μαθητών για θέματα πρόληψης παιδικών ατυχημάτων, κυρίως στους σχολικούς χώρους.

Όσο σημαντική είναι για την πρόληψη παιδικών ατυχημάτων η υποδομή που παρέχεται από τους ενήλικες, εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά, από την πιο μικρή ηλικία, να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να προστατεύουν τον εαυτό τους. Προσοχή όμως στην υπερπροστασία, γιατί μπορεί εύκολα να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Κυκλοφοριακή ΑγωγήΣχολική λειτουργία

ΠΗΓΗ: pedtrauma.gr
ΕΙΚΟΝΑ: dabrowka.poznan.pl

Οδηγίες για μαθήματα χωρίς βιβλία

Του Αχιλλέα Μανδρίκα
Σχολικός σύμβουλος 26ης Περιφέρειας Αθηνών

Θεωρούμε ότι οι εκπαιδευτικοί διαθέτουν την ευελιξία, τη δημιουργικότητα και την ικανότητα εύρεσης ποικιλίας λύσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης σχολικών βιβλίων. Η υπευθυνότητα, η αξιοπρέπεια και ο αυτοσεβασμός που έχει επιδείξει ο καθένας χωριστά και όλοι μαζί ως εκπαιδευτική κοινότητα εξασφαλίζουν τη βεβαιότητα ότι οι εκπαιδευτικοί θα αντεπεξέλθουν στην έκτακτη αυτή κατάσταση, για την οποία δε φέρουν ευθύνη, αντιμετωπίζοντάς την ως παιδαγωγική και διδακτική πρόκληση.

Ακολουθούν γενικές και ειδικότερες (ανά μάθημα) οδηγίες για τον λειτουργικό χειρισμό του θέματος. Συντάχθηκαν με δεδομένη την περιορισμένη οικονομική δυνατότητα των σχολείων, την ανυπαρξία διαδραστικών πινάκων στα περισσότερα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα σε βιντεοπροβολείς, την άνιση πρόσβαση των μαθητών σε ηλεκτρονικά μέσα μάθησης και, βέβαια, την αγωνία των εκπαιδευτικών να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους.

Γενικές οδηγίες

1 Προμήθεια ενός αντιτύπου ανά μάθημα για τον εκπαιδευτικό (ως οδηγό της διδακτέας ύλης) από τη σχολική βιβλιοθήκη, περσινά περισσεύματα βιβλίων, χρησιμοποιημένα βιβλία ή από εκτύπωση μέσω του Ψηφιακού Σχολείου, της ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης του ΟΕΔΒ και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

2 Δαπάνη χρόνου για διαμόρφωση του συναισθηματικού κλίματος στην τάξη, ειδικά στην περίπτωση που ο εκπαιδευτικός αναλαμβάνει νέα τάξη. Για τον σκοπό αυτό ενδείκνυνται βιωματικά παιχνίδια και ασκήσεις, ομαδικά παιχνίδια εντός και εκτός αίθουσας, επιτραπέζια παιχνίδια και ποικιλόμορφοι τρόποι έκφρασης.

3 Χρήση ασκήσεων φιλαναγνωσίας. Η αξιοποίηση της σχολικής βιβλιοθήκης και εξωσχολικών βιβλίων από το σπίτι θα ενεργοποιούσε τους μαθητές σε αυτόν τον τομέα, εξυπηρετώντας στόχους του γλωσσικού μαθήματος και όχι μόνο.

4 Υλοποίηση σχεδίων εργασίας σε ενότητες που προσφέρονται από τη διδακτέα ύλη (π.χ. ενότητα «Το Σχολείο μου» ή «Η Γειτονιά μου» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Α΄ και Β΄ τάξης, ενότητα «Ζούμε σε κοινότητες» στη Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ τάξης, ενότητα «Το νερό» στη Γλώσσα Δ΄ τάξης κλπ.)

Οδηγίες ανά μάθημα

Γλώσσα

• Χρήση του Ανθολογίου (οι Β΄, Δ΄ και ΣΤ΄ τάξεις το έχουν, οι Γ΄ και Ε΄ τάξεις μπορούν να φέρουν το περσινό) για εξάσκηση στην ανάγνωση με παράλληλη διδασκαλία των γραμματικών φαινομένων από τα προβλεπόμενα εγχειρίδια που καθυστέρησαν.
• Αφιέρωση χρόνου στη γραπτή έκφραση των μαθητών ή στη διαπίστωση του επιπέδου ικανότητάς τους.
• Φωτοτύπηση κειμένου μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον ο εκπαιδευτικός κρίνει ότι αυτό εξυπηρετεί πολλαπλούς σκοπούς της διδασκαλίας και θα χρησιμοποιηθεί αρκετές μέρες.
• Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει στη διδασκαλία του προγραφικού σταδίου μόνο με τη χρήση τετραδίων και αργότερα με την αναγραφή του βασικού κειμένου στον πίνακα.

Μαθηματικά

• Δαπάνη χρόνου για επανάληψη βασικών εννοιών και διαπίστωση βασικών ικανοτήτων των μαθητών.
• Χρήση του πίνακα και τετραδίου μαθηματικών, όπου οι μαθητές θα αντιγράφουν και θα επιλύουν ασκήσεις, οι οποίες θα έχουν προηγουμένως διδαχθεί με τη χρήση αντικειμένων, υλικών και βιωματικών προσεγγίσεων ανάλογα με την τάξη και το θέμα.
• Η Α΄ τάξη μπορεί να προχωρήσει κανονικά τη διδακτέα ύλη μόνο με τη χρήση αντικειμένων και τετραδίου.

Μελέτη Περιβάλλοντος

• Χρήση βιωματικών προσεγγίσεων και παρουσιάσεις με τη χρήση πολύμορφης έκφρασης: εξορμήσεις και καταγραφές στην αυλή του σχολείου και στη γειτονιά, κατασκευή αφίσας ανά ομάδα, επισκέψεις σε υπηρεσίες του δήμου κλπ.
• Χρήση εξωσχολικών βιβλίων που φέρνουν οι μαθητές ή υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη (φυτά, ζώα, επαγγέλματα κλπ.).
• Υλοποίηση συνθετικών εργασιών κάθε μορφής ή υλοποίηση σχεδίων εργασίας.

Γεωγραφία

• Χρήση του χάρτη ή σχολικού άτλαντα.
• Αξιοποίηση άλλου έντυπου υλικού: εφημερίδες, περιοδικά, ταξιδιωτικοί οδηγοί κλπ.
• Προβολή βιντεοταινιών που υπάρχουν στη σχολική βιβλιοθήκη.

Φυσικά

• Προσπάθεια για προμήθεια 4-5 σχολικών βιβλίων, τα οποία θα χρησιμοποιούνται ανά ομάδα στο πλαίσιο ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας (αν και δεν είναι τελείως απαραίτητο).
• Πειραματικές προσεγγίσεις με απλά υλικά.
• Χρήση εξωσχολικών βιβλίων ανάλογα με το θέμα: ενέργεια, οικοσυστήματα, ήχος, ανθρώπινο σώμα κλπ.

Ιστορία

• Δαπάνη χρόνου για σύνδεση με την περσινή ιστορία κάθε τάξης.
• Αφήγηση στο κεφάλαιο της μυθολογίας στη Γ΄ τάξη χωρίς καμία απαίτηση αποστήθισης, με παράλληλη χρήση εξωσχολικών βιβλίων.
• Φειδωλή χρήση φωτοτυπίας του βασικού κειμένου του μαθήματος (ένα την εβδομάδα) με παράλληλη χρήση και άλλων πηγών σε Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄ τάξη.

Θρησκευτικά

• Συζητήσεις στο πνεύμα των κειμένων του σχολικού βιβλίου χωρίς καμία απαίτηση αποστήθισης.

Σχολικά μαθήματα

ΚΕΙΜΕΝΟ: esos.gr (09.09.2011)
ΠΗΓΗ: psamouxos.blogspot.com

Για να αγαπήσουν το βιβλίο

Οι περισσότεροι γονείς πιστεύουν ότι η ανάγνωση έχει χάσει τη μάχη για τα παιδιά που μεγαλώνουν στην εποχή της εικόνας. Ο γνωστός Αμερικανός βιβλιοκριτικός Μάικλ Νόρις δε συμφωνεί.

Σύμφωνα με τον κ. Νόρις, οι λιλιπούτειοι αναγνώστες χρειάζονται ελευθερία επιλογών για να μάθουν να βυθίζονται με ενθουσιασμό σε ένα καλό βιβλίο. Στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Τhe Βook Ρublishing Report» δίνει πέντε συμβουλές στους γονείς που θέλουν να μυήσουν τα παιδιά στη χαρά της ανάγνωσης:

1 Μην κάνετε την ανάγνωση να ακούγεται σαν αγγαρεία, σαν «υποχρεωτική εργασία». Η ενασχόληση με το βιβλίο δεν είναι θέμα «καλής» συμπεριφοράς.

2 Αφήστε το παιδί να διαλέξει μόνο του τι θα διαβάσει ανάμεσα σε βιβλία που έχετε προεπιλέξει.

3 Μην τηρείτε αυστηρά την κατηγοριοποίηση των βιβλίων ανά ηλικία.

4 Μην του λέτε τι σας άρεσε να διαβάζετε όταν ήσασταν στην ηλικία του.

5 Σταθείτε παράμερα και αφήστε το να συνεννοηθεί απευθείας με τον υπάλληλο του βιβλιοπωλείου ή της βιβλιοθήκης. «Ακόμη κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς στέκονται κοντά στο παιδί την ώρα που ο βιβλιοπώλης το ρωτάει τι θα ήθελε να διαβάσει, εκείνο θα δώσει μια απάντηση που πιστεύει ότι θα ικανοποιήσει τους γονείς του και δε θα είναι η ίδια με εκείνη που θα έδινε αν ήταν μόνο του», λέει ο κ. Νόρις.

Λογοτεχνία - Φιλαναγνωσία

ΠΗΓΗ: Το Βήμα (27.04.2010)

Γιατί να του λέτε παραμύθια

Από το περιοδικό
Prevention

«Απουσία της παιδικής ηλικίας» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για τα σημερινά, πιο έξυπνα, πιο «σκεπτόμενα» παιδιά, τα οποία όμως εγκαταλείπουν πρόωρα την αθωότητα της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό, αλλά και μάλλον δυσοίωνο, το γεγονός ότι ολοένα και περισσότερα παιδιά τείνουν να συμπεριφέρονται ως ενήλικοι. Ακολουθούν και αυτά τα ερεθίσματα της εποχής μας, όπου προωθείται μια καταναγκαστική ωριμότητα, εξαιτίας της οποίας καλούνται να ασχοληθούν με ένα σωρό πράγματα για να καταφέρουν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Ευτυχώς, στον αντίποδα υπάρχουν ακόμη τα παραμύθια, τα οποία μας παραπέμπουν σε παλαιότερες, πιο «αγνές» εποχές και αποτελούν πολύτιμα εργαλεία στο σωστό μεγάλωμα των παιδιών.

Τι προσφέρουν τα παραμύθια

1. Εξάπτουν την παιδική φαντασία

Ένας τεράστιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα παιδιά. Σε αυτόν μπορούν να χωρέσουν νέες γνώσεις, ποικίλα ερεθίσματα αλλά και τα περίπλοκα συναισθήματά τους.

2. Αντιπαραθέτουν το «καλό» με το «κακό»

Η μάχη του πρίγκιπα με τον δράκο ή του πρόβατου με τον λύκο προετοιμάζει τα παιδιά για τους αγώνες που θα κληθούν να δώσουν όταν «χάσουν» την ασφάλεια που απλόχερα παρέχουν οι γονείς. Επίσης, παραδίδεται ένα μάθημα ηθικής: Στο τέλος των παραμυθιών χάνει πάντα ο «κακός». Το καλό και το σωστό συνδέονται στο παιδικό μυαλό με την ευτυχία και τη δικαίωση.

3. Περνούν το μήνυμα της αλληλεγγύης

Στα περισσότερα παραμύθια κάποιος συνεργάζεται με τον ήρωα ή την ηρωίδα. Οι πρωταγωνιστές —⁠όσο έξυπνοι, πλούσιοι, σπουδαίοι ή δυνατοί κι αν είναι⁠— δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να φτάσουν τον στόχο τους ή να ολοκληρώσουν τον «άθλο» που έχουν να φέρουν εις πέρας χωρίς τη μεσολάβηση ή τη συμβουλή κάποιου. Έτσι τα παιδιά μαθαίνουν από νωρίς τη σημασία που έχει η συνεργασία, η παροχή βοήθειας και συμπαράστασης προς και από τον πλησίον.

4. Είναι η φωνή της ελπίδας

Τα παραμύθια μιλούν στα παιδιά για τα προβλήματα που έχουν να αντιμετωπίσουν: τον φόβο, την τιμωρία, την έλλειψη αγάπης, την εγκατάλειψη, τον θάνατο, τη μοναξιά. Επικεντρώνονται, ωστόσο, στο ότι μέσα από όλα αυτά μπορούν να βγουν νικητές:

• Μπορούν να κινήσουν βουνά ή να περάσουν μέσα από ένα σκοτεινό δάσος…
  (συμβολίζουν τις καθημερινές δοκιμασίες, αλλά και τη δυσκολία του αποχωρισμού από την εστία της οικογένειας)
• Μπορούν να αναμετρηθούν με τέρατα…
  (δίνουν σάρκα και οστά στο άγνωστο και στις παροδικές αξίες)
• Μπορούν να ξεγελάσουν πανούργες μάγισσες…
  (συμβολίζουν τα φαινομενικά ανυπέρβλητα εμπόδια)
• Μπορούν να κατατροπώσουν μια άσπλαχνη μητριά…
  (αντικατοπτρίζει τη σκοτεινή φύση μας)
• Μπορούν να τα βάλουν και με πονηρά ξωτικά…
  (συγκεντρώνουν όλα τα παιδικά ελαττώματα)

5. Παρέχουν συμβολισμούς, ανοίγουν έναν καινούργιο, «μαγικό» κόσμο

Τα ζώα, τα φυτά, ακόμη και τα αντικείμενα, έχουν ζωή, δυνατότητα απόφασης και επιλογής. Ακολουθούν τις αξίες των λαών από τις απαρχές του ανθρώπινου είδους αλλά και όλα όσα έχει ανάγκη να πιστεύει καθένας από εμάς τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

Λογοτεχνία - Φιλαναγνωσία

ΠΗΓΗ: paidagwgos.blogspot.com (07.02.2010)
ΕΙΚΟΝΑ: miscw.com

Ένα πολύτιμο «εφόδιο» για τη ζωή

Της Λουίζας Βογιατζή
Συμβουλευτική ψυχολόγος

Οι διακοπές φτάνουν στο τέλος τους. Για τους περισσότερους μεγάλους έχουν ήδη τελειώσει, για τους μικρούς μένουν ακόμη λίγες μέρες για να αρχίσει το «πρόγραμμα».

«Καιρός ήτανε», «τέλειωσαν τα ψέματα», «καλή η τεμπελιά, αλλά να μην την πολυσυνηθίζουν», λένε πολλοί από τους μεγάλους και σαν να δείχνουν ανακουφισμένοι που τα παιδιά ξαναμπαίνουν σε μια πιο ελεγχόμενη κατάσταση, σαν να θέλουν να τους υπενθυμίσουν ότι δεν πρέπει να παρααφήνονται στη χαλαρή και ελεύθερη αίσθηση των διακοπών, της «πολυτέλειας» τού «όλη μέρα παιχνίδι». Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν τον χρόνο τους, να κάνουν πράγματα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Το μόνο που παραμένει αμφισβητήσιμο είναι η άποψη ότι όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν εκείνο που συνήθως στερούν από το παιδί: την ευκαιρία να παίξει, τον χρόνο για παιχνίδι.

Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Οι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «εξοπλίσουν» τα παιδιά τους με τον πιο πλήρη τρόπο, για να είναι έτοιμα και ικανά να αντιμετωπίσουν τη ζωή και να ευτυχήσουν. Με αυτό το σκεπτικό τα περισσότερα παιδιά τα περιμένει με την καινούργια σχολική χρονιά ένα πρόγραμμα «βαρβάτο», γεμάτο «ωφέλιμες» δραστηριότητες: σχολείο φυσικά, μαθήματα, ξένες γλώσσες, αθλητικές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δραστηριότητες.

Όλα αυτά αξιολογούνται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία», σε αντίθεση με το παιχνίδι, που θεωρείται δευτερεύουσας σημασίας, όχι ιδιαίτερα χρήσιμο, απαραίτητο μόνο για να «ξεδίνουν» λίγο τα παιδιά, και άρα «δεν έγινε και τίποτα» αν δεν τους δίνεται και τόσο συχνά η ευκαιρία να παίζουν.

Μπορεί αυτά να ακούγονται υπερβολικά και σίγουρα πολλοί γονείς θα διαμαρτυρηθούν, λέγοντας ότι τα παιδιά τους παίζουν όλη τη μέρα, ότι την ώρα που θα έπρεπε να μελετούν χάνουν την ώρα τους παίζοντας και χαζολογώντας και ότι εν πάση περιπτώσει υπάρχουν και τα Σαββατοκύριακα και οι διακοπές για να παίζουν.

Και δε θα έχουν άδικο, γιατί ο ρόλος τους ως γονιών είναι να φροντίζουν για την εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κανόνων και πειθαρχίας στη ζωή του παιδιού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευθύνες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Δεν εμπίπτει στα παραδοσιακά καθήκοντα των γονιών να ασχολούνται με το παιχνίδι των παιδιών παρά μόνο για να το περιορίζουν, να το ελέγχουν ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να το παρακολουθούν ως θεατές, αν έχει π.χ. τη μορφή αγωνίσματος.

Μπορεί βέβαια να αναρωτηθεί κανείς γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, εφόσον όλα αυτά που κάνουν τα παιδιά αποσκοπούν στο δικό τους καλό, είναι δημιουργικά, επιμορφωτικά και τόσο καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το μεγαλύτερο κέρδος με τον πιο ευχάριστο τρόπο. Τι άλλο χρειάζεται ένα παιδί για να αναπτυχθεί σωστά;

Το πολύτιμο παιχνίδι

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυχοσωματικές διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, επιθετικότητα δεν μπορεί παρά να μας αναγκάζει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ωφέλιμα και επαρκή είναι όλα αυτά, που με τόση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και επιλεγεί για το καλό τους. Και μας κάνουν να αναρωτηθούμε μήπως ο «μεγάλος χαμένος», το ελεύθερο παιχνίδι των παιδιών, μπορεί να τους προσφέρει επίσης πάρα πολλά, και μάλιστα χωρίς «παρενέργειες».

Το παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι στη ζωή των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την εποχή της ενηλικίωσης.

Είναι τόσο απαραίτητο για την προσωπική και κοινωνική ολοκλήρωσή τους, για την ψυχική και σωματική τους ανάπτυξη και για τη διανοητική και αισθητική τους εξέλιξη, επειδή με το παιχνίδι ένα παιδί:

1. Αποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις

Όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να παίξουν με σχετική ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έντασης και εγρήγορσης και βυθίζονται μέσα στη φανταστική πραγματικότητα που δημιουργούν με τέτοιο τρόπο, ώστε όλα όσα φαντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν εκείνη τη στιγμή να βιώνονται ως αληθινά. Ταυτόχρονα, δεν παύουν ούτε στιγμή να ξέρουν ότι παίζουν και να έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Αυτή είναι μια κατάσταση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μόνο με το παιχνίδι μπορεί να επιτευχθεί και η οποία δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξαναζήσουν» ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές, να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συναισθήματα και να επεξεργαστούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά. Να τα αναπλάσουν, δηλαδή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή, να τα συνδέσουν με άλλα πράγματα που γνωρίζουν και έχουν ζήσει και με τον τρόπο τους να τα αξιολογήσουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσδοκία, η απογοήτευση, ο φόβος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συναισθήματα που μπορεί να νιώσει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παιχνίδι, ώστε να μειώνονται οι εντάσεις και να μη συσσωρεύονται.

2. Αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων

Το παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κάποιους κανόνες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μην το «χαλάσει». Το παιδί βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου είτε επιλέγει μόνο του τους κανόνες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους, επειδή θέλει να παίξει. Βιώνει, δηλαδή, και αναγνωρίζει «από πρώτο χέρι» την αναγκαιότητα της ύπαρξης ή της επινόησης και της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευχαριστεί, για να γίνει αποδεκτό από μια ομάδα και για να πετύχει έναν σκοπό. Ταυτόχρονα παίρνει «μάθημα ηθικής», καθώς, στα ανταγωνιστικά τουλάχιστον παιχνίδια, είναι υποχρεωμένο να παραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες παρά την επιθυμία του να νικήσει.

3. Αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη

Στα παιχνίδια με τους άλλους το παιδί μαθαίνει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους συμπαίκτες, αλλά και να υπερασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συντροφιά ή απομόνωση. Μαθαίνει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέσεις που το βλάπτουν. Ζει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ικανοποίηση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μια ομάδα και τις υποχρεώσεις που αυτό συνεπάγεται.

4. Μαθαίνει πώς να μαθαίνει

Με το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παίζοντας καλείται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του, να φανταστεί πράγματα και καταστάσεις που δεν υπάρχουν, προκειμένου να το εμπλουτίσει και να του δώσει ένταση. Για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του πλάθει, χτίζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει. H φαντασία, χρησιμοποιώντας την έμφυτη περιέργεια και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται με σκοπό να γίνει το παιχνίδι πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα το παιδί «φέρνει στα μέτρα του» τον πραγματικό κόσμο, ανοίγει δρόμους για να τον κατανοήσει. H έντονη «δράση» της φαντασίας στο παιχνίδι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δημιουργικής μάθησης.

5. Αποκτά αυτογνωσία

Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρόλους ξένους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνωρίζοντας τα όριά του. Πραγματοποιεί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κάνοντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει όταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

6. Ελέγχει το σώμα του

Σε κάποια παιχνίδια, κυρίως κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευχαρίστηση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση: ο ίλιγγος όταν στριφογυρίζει πολύ γρήγορα, όταν πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κάνει βουτιές στο νερό, σκαρφαλώνει ή κατρακυλάει επιταχύνοντας σε μια κατηφόρα. Τάσεις βίαιες και καταστροφικές εκτονώνονται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παιδί γκρεμίζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζωγραφιά του, κουρεύει την κούκλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το εσωτερικό του.

Η απαρίθμηση των θετικών συνεπειών του παιχνιδιού θα μπορούσε να συνεχιστεί: Δεν αναφερθήκαμε στην αξία του παιχνιδιού για τη σωματική ανάπτυξη, την αντίληψη του χώρου και του χρόνου, την ικανότητα για συγκέντρωση και εστίαση της προσοχής, την εμπειρία της ανιδιοτέλειας και της μη σκοπιμότητας, την αίσθηση του ρυθμού και της αρμονίας που χαρακτηρίζει ορισμένα είδη παιχνιδιού και πολλά άλλα.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που κάνουν τους γονείς συνυπεύθυνους για κάτι που «κανονικά» δε θα έπρεπε να τους απασχολεί παρά μόνο περιφερειακά; Το πρόβλημα είναι ότι οι συνθήκες της ζωής (ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, όπου ζουν και τα περισσότερα παιδιά) κάνουν τα παιδιά να εξαρτώνται από τους ενηλίκους για να μπορέσουν να παίξουν, εφόσον δεν μπορούν —⁠παρά μόνο πολύ περιορισμένα⁠— να κινηθούν μόνα τους στην περιοχή όπου ζουν.

Για να υπάρξει, για να δημιουργηθεί παιχνίδι, χρειάζονται

ένα ή περισσότερα παιδιά,

ένας χώρος προστατευμένος από κινδύνους, αλλά και από ενηλίκους που ασκούν διαρκή έλεγχο,

χρόνος αρκετός και απερίσπαστος, τόσος ώστε να μπορεί να εξελιχθεί η δράση του παιχνιδιού και να υπάρξει κάποια κορύφωση (δηλαδή να μη μένει το παιχνίδι συνέχεια στην αρχή ή στη μέση) και, ενδεχομένως,

κάποια παιχνίδια ή αντικείμενα που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως παιχνίδια, χωρίς όμως αυτά να είναι πάντοτε απαραίτητα.

Το μόνο από αυτά που διαθέτει η πλειοψηφία των παιδιών, σε βαθμό υπερβολής, είναι και το λιγότερο αναγκαίο: τα παιχνίδια.

Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να εκτιμήσουν το παιχνίδι ως κάτι απόλυτα αναγκαίο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσουν να έχει τον χώρο του και, κυρίως, τον χρόνο του μέσα στο καθημερινό τους πρόγραμμα.

Μπορεί η δεύτερη ή η τρίτη γλώσσα, το μάθημα πιάνου, η κολύμβηση να είναι απαραίτητα εφόδια για τα παιδιά, αλλά δεν είναι ευκαιρίες που χάνονται για πάντα αν δε γίνουν στην παιδική ηλικία. Αν δε μάθεις τάε κβον ντο στα έξι σου χρόνια, μπορείς να μάθεις στα 26 (αν το χρειαστείς), μπορείς να μάθεις κιθάρα στα 60, αν το θελήσεις, και να κολυμπάς σαν θαλασσόλυκος, έστω και αν δεν έχεις μάθει τις σωστές κινήσεις στο κολυμβητήριο.

Δε θα έχεις όμως ποτέ την ευκαιρία να ξαναπαίξεις σαν παιδί, αν δεν προλάβεις να παίξεις στην παιδική σου ηλικία.

Παιχνίδι

ΠΗΓΗ: vita.gr
ΕΙΚΟΝΑ: biology4u.gr@facebook