31 Ιουλίου 2011

Σχολικές αίθουσες με νέα διαρρύθμιση

Όταν μια κοινωνία περνά κρίση, πληθαίνουν οι αιτιάσεις κατά του σχολείου και φουντώνει ο δι­ά­λο­­γος για το εκπαιδευτικό σύστημα. Όλοι συμφωνούν ότι είναι απαραίτητο να γίνουν με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, σπάνια όμως δίνεται το «πράσινο φως», γιατί δεν υπάρχει ευρεία συναίνεση για την ολοκληρωμέ­νη υλοποίηση των αλλαγών.

Τα χαρακτηριστικά του ελληνικού σχολείου παρέμειναν σχεδόν αναλλοίωτα στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Στερεότυποι υπήρξαν οι τρόποι διαμόρφωσης του χώρου, κυριαρχούμενοι από την ασυνέχει­α και τη μονολειτουργικότητα. Ήταν επόμενο η αισθητική μικρή μόνο σχέση να έ­χει με το περιεχό­μενο των μαθημάτων και την ηλικία των μαθητών. Η έλλειψη ευελιξίας σφρα­γί­ζει το εκπαιδευτικό μας σύστημα και αναδεικνύει το αδιέξοδο στο οποίο έχουμε συ­νη­θί­σει να ζούμε.

«Υπάρχει όμως εναλλακτική λύση», μας λέει ο Δημήτρης Γερμανός, αρχιτέκτονας και α­να­πλη­ρω­­τής καθηγητής στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΑΠΘ. Και για να μας το αποδείξει, έγραψε ένα ογκώδες βιβλίο με τίτλο «Οι τοίχοι της γνώ­σης», που, όπως εύχεται ο ίδιος, μπορούν να αναδειχθούν σε «τύχη της γνώ­σης».

Δεν πιστεύει βέβαια ότι αυτό είναι εύκολη υπόθεση. Δίνει όμως τα κλειδιά για την προ­σαρ­μο­γή του σχολικού κτιρίου στις επιταγές της μοντέρνας αντίληψης. Ο ίδιος μπορεί μάλιστα να υ­πε­ρη­φα­νεύ­ε­­ται για το πείραμα που φέρει την υπογραφή του. Το αποτέλεσμα πραγματικά εκ­πλήσ­σει, αποτυπω­μένο φωτογραφικά στο παράρτημα του βιβλίου.

Κι άλλες προσπάθειες έχουν γίνει από απλούς εκπαιδευτικούς, καρπός της λαχτάρας τους για βελ­τίωση της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης. Ο συγγραφέας επαινεί αυτή τη δι­α­δι­κα­σί­α και τονίζει ότι συχνά αποδεικνύεται περισσότερο επιτυχημένη από την πεζή ε­φαρ­μο­γή θε­ω­ρι­ών που προσκρού­ουν σε μεγάλα εμπόδια προσαρμογής.

Ο Γερμανός μάς καλεί σε «παιδαγωγικό ανασχεδιασμό του σχολικού περιβάλλοντος». Στις νέ­ες αί­θουσες, επιμένει, τα παιδιά δουλεύουν σε ομάδες, ευνοείται η επικοινωνία «πρόσωπο με πρόσωπο», η αλληλεπίδραση και η συνεργασία μεταξύ των μαθητών, που χρησιμοποιούν τον χώρο με μεγαλύ­τερη ελευθερία και ευελιξία. Βλέποντας τα παιδιά να δουλεύουν στην Α­ντι­μά­χει­α της Κω, στον Πομό της Κύπρου, στη Χρυσαυγή, την Περαία, τους Νέους Ε­πι­βά­τες και στη Μενεμένη της Θεσσαλονίκης, οι παλαιότεροι θα ζηλέψουμε, καθώς θα συγκρίνουμε το συ­γκε­κρι­μέ­νο πιλοτικό πρόγραμμα με τη δι­κή μας «άχαρη» εμπειρία.

«Στα σχολεία που ανασχεδιάστηκαν με βάση τις καινούργιες αντιλήψεις σημειώθηκε ου­σι­α­στι­κή βελτίωση της επίδοσης των μαθητών. Στο νέο περιβάλλον οι “κακοί” μαθητές συμ­με­τεί­χαν και διά­βαζαν περισσότερο, έδειχναν ενδιαφέρον για τη σχολική πράξη, καλ­λι­ερ­γή­θη­κε το ο­μα­δι­κό πνεύμα. Εξαφανίστηκαν, μάλιστα, τελείως τα φαινόμενα βανδαλισμού», επισημαίνει ο Δ. Γερμανός.

Ο έλεγχος της επίδοσης των μαθητών και η παρατήρηση της συμπεριφοράς τους πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­­καν σε δύο στάδια. Ένα τρίμηνο ύστερα από την αρχιτεκτονική παρέμβαση στις πα­λιές αίθουσες και ξανά σε ενάμιση χρόνο. Τα συμπεράσματα ήταν εντυπωσιακά και φώ­τι­σαν τον δρόμο για μια συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η συνεργασία του αρχιτέκτονα με τον εκπαιδευτικό, τον ψυχολόγο και τον κοινωνιολόγο κρί­νε­ται αναγκαία για να σχεδιαστούν οι καινούργιες αίθουσες με βάση τις ομαδοκεντρικές με­θό­δους διδα­σκαλίας (σε συνδυασμό, πάντα, με την ατομική διδασκαλία). Η διαρρύθμιση αυ­τή δεν προϋποθέτει βέβαια ένα εντελώς καινούργιο κτίριο. «Περιμέναμε 200 χρόνια για να χτι­στούν τα σχολεία που έ­χουμε σήμερα. Δεν μπορούμε να τα γκρεμίσουμε για να οι­κο­δο­μή­σου­με στη θέση τους νέα», λέει με αφοπλιστικό τρόπο ο Γερμανός.

Το υπουργείο Παιδείας, μέσω του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, θέλει να επιφέρει αλλαγές στην εκ­­παί­δευ­ση με σύγχρονα βιβλία και νέες διδακτικές μεθόδους. Αλλά αυτά αποδεικνύονται συ­νή­θως α­ποσπασματικές λύσεις. Ας μη γελιόμαστε. Στους ίδιους χώρους τα αποτελέσματα θα εί­ναι πενιχρά, αν το εκπαιδευτικό περιβάλλον δεν ανασχεδιαστεί με σφαιρικό τρόπο. Θα πρέ­πει να καμφθούν οι αντιστάσεις, τα κατεστημένα συμφέροντα και η αδράνεια που χα­ρα­κτη­ρί­ζει σήμερα το εκπαιδευτι­κό τοπίο. Ιδού «πεδίον δόξης λαμπρόν» για κάθε φιλόδοξο στέλεχος της παιδείας.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (02.05.2003) / Δανάη Μαρίτσα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου