29 Ιουνίου 2011

Πιλάτοι και θύματα της ενδοσχολικής βίας

«Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω» είναι η έκφραση που ταιριάζει στο φλέ­γον θέμα της εν­δοσχολικής βίας και επιθετικότητας, σύμφωνα με ειδικούς ε­πι­στή­μο­νες.
● Η παγκόσμια κοινότητα σε όλα τα επίπεδα ζει σε ένα συγκρουσιακό περιβάλλον, συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται με επιθετικότητα και βία.
● Η σχολική κοινότητα δε μένει ανεπηρέαστη και αναπαράγει την ευρύτερη κοι­νω­νι­κή και οι­κο­γε­νει­α­κή βία.

Η βία και η επιθετικότητα μεταξύ μαθητών στην εκπαίδευση αποτελεί ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα και διαρκώς αυξανόμενα προβλήματα που αντιμετωπίζει το σχολείο και κατ’ επέκταση η κοι­νω­νί­α, ό­πως παραδέχονται όλοι όσοι, επαγγελματίες ή μη, συ­να­να­στρέ­φο­νται μαθητές. Το φαι­νό­με­νο ση­μειώνει αύξηση παγκοσμίως, ιδίως με­τα­ξύ παιδιών 8-15 ετών.

Πρόκειται για ζήτημα στο οποίο η κοινωνία οφείλει να εγκύψει με επείγουσα δράση, έ­γκαι­ρη πρό­λη­ψη και διαπαιδαγώγηση, αφού ανυπολόγιστες μπορεί να είναι οι ε­πι­πτώ­σεις στην ψυ­χο­κοι­νω­νι­κή εξέλιξη του παιδιού και του εφήβου. Εκ­παι­δευ­τι­κοί, μα και γονείς, δείχνουν α­δύ­να­μοι να παρέμβουν αποτελεσματικά μέσα σε ένα σχο­λι­κό σύστημα χωρίς όραμα και συ­νο­χή, που στερείται πρόσβαση σε υ­πο­στη­ρι­κτι­κές υ­πη­ρε­σί­ες. Παρατηρείται δε πως, παρά τη σα­φή αύ­ξη­ση του φαινομένου, τα πε­ρι­στα­τι­κά τείνουν να διαφεύγουν την προσοχή, να πα­ρα­γνω­ρί­ζο­νται ή και να α­πο­σι­ω­πώ­νται.

Τη νέα μορφή και χροιά επιθετικότητας μεταξύ νέων στη χώρα μας περιγράφει, με­τα­ξύ άλ­λων, η καθηγήτρια Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, η οποία στάθηκε η ε­μπνεύ­στρι­α της δημιουργί­ας Εθνικής Επιτροπής Μελέτης Ομαδικής Εν­δο­σχο­λι­κής Βί­ας με αφορμή τις συ­γκλο­νι­στι­κές περι­πτώσεις του φόνου του Άλεξ στη Βέροια και τον βιασμό της μαθήτριας στην Αμάρυνθο. Υπενθυμίζει πως η βία υπήρχε από πα­λιά μεταξύ των μαθητών, όμως έξω α­πό τα σχολεία, υπό τη μορφή «μονο­μαχίας» ή ομάδας κατά ομάδας. Ακόμη, υπήρχαν σε πε­ρι­ο­χές ομάδες «πετροπόλεμου» με­τα­ξύ συ­νοικιών που συγκρούονταν εκούσια και φυσικά στο ύπαιθρο. Αντίθετα, σήμερα η βία διεξάγεται μέ­σα στο σχολείο και είναι άνανδρη, διότι η ο­μά­δα εφαρμόζει βία κα­τά ενός μαθητή –κατά κανόνα όχι επιθετικού, σωματικά αδύναμου, κα­λού στα μα­θή­μα­τα– παρά τη θέλησή του.

Ως σχολική βία ορίζεται η επιβολή βούλησης, απειλή εκφοβισμού, κα­κο­με­τα­χεί­ρι­σης, κα­κο­ποί­η­ση, προσβολή, πρόκληση βλάβης, ζημίας και φθοράς που συμβαίνουν στον σχολικό κυ­ρί­ως χώρο από μέλη της μαθητικής κοινότητας και από ε­ξω­σχο­λι­κούς. Ως άμεσες, φανερές μορ­φές επιθέσεων καθο­ρίζονται η λεκτική, ψυ­χο­λο­γι­κή, σω­μα­τι­κή και σεξουαλική βία, οι βαν­δα­λι­σμοί, ενώ υφίσταται και η κοινωνική α­πο­μό­νω­ση ως αφανής μη άμεση βία.

Κατά την άποψη του Συνηγόρου του Παιδιού, που έχει υποβάλει σειρά προτάσεων στην πο­λι­τεί­α προκειμένου να εφαρμοστούν ειδικές δράσεις που εστιάζουν στην πρό­λη­ψη και την α­ντι­με­τώ­πι­ση της βίας, χρειάζεται πρωτίστως να διασφαλιστούν συν­θή­κες γενικότερης λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και ξε­κάθαροι κανόνες ευνομίας στη σχο­λι­κή κοινότητα και να αναπτυχθεί κλί­μα συνεργασίας, συμμετο­χής και αλ­λη­λο­σε­βα­σμού ανάμεσα στα μέλη της. Μεγάλη ευ­θύ­νη γι’ αυτό έχει ο διευθυντής του σχο­λεί­ου, που θα πρέπει να βρίσκεται κοντά σε εκπαιδευτικούς και μαθητές. Ως ει­δι­κό­τε­ρη καλή πρακτική προτείνεται από τον Συνήγορο η σύσταση ο­μά­δων δι­α­με­σο­λά­βη­σης από μαθητές.

Εύλογη ανησυχία προκαλούν τα ποσοτικά-ποιοτικά χαρακτηριστικά της βίας με­τα­ξύ α­νη­λί­κων, αν και δεν έχει τις διαστάσεις που προσδίδουν συχνά όσο και α­πο­σπα­σμα­τι­κά τα ΜΜΕ, υ­πο­στη­ρί­ζει ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δι­και­ω­μά­των του Αν­θρώ­που, Κωστής Πα­παϊ­ω­άν­νου, που επιση­μαίνει ότι ιδιαίτερης προσοχής χρήζει η α­πο­φυ­γή «δαιμονοποίησης» των παιδιών και των εφήβων.

Σε έρευνα της Εθνικής Επιτροπής το 2008 οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί σημειώνουν την α­δυ­να­μί­α του σχολείου να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μαθητών, την έλλειψη ο­ρά­μα­τος που το δι­α­πνέ­ει και την αναγκαιότητα επικέντρωσης στην εκμάθηση κοι­νω­νι­κών δεξιοτήτων. Σε έρευνα του ΕΚ­ΚΕ το 2007 ένα 63% των παιδιών του Δη­μο­τι­κού, 51% του Γυμνασίου και 36% του Λυ­κεί­ου δηλώνουν ότι υ­πάρχουν παιδιά που τους συμπεριφέρονται άσχημα στο σχολείο. Τα παι­διά ανέφεραν ότι έχουν βιώσει εκ­δη­λώ­σεις βίας και ως αμέτοχοι θεατές: Τα μισά (53%) έ­χουν δει παιδιά να α­πει­λούν κάποιο άλλο στο σχολείο.

«Τι θέλετε να κάνουμε;»

Οι διευθυντές και οι εκπαιδευτικοί, ωστόσο, αν και καταγράφουν ως αυξανόμενη την ε­πι­θε­τι­κό­τη­τα, την αντιμετωπίζουν –όπως και η πλειονότητα των μαθητών– ως φυσικό και α­να­πό­φευ­κτο φαινόμενο, ενώ αναφέρουν μόνο κατασταλτική α­ντι­με­τώ­πι­ση της βίαιης συ­μπε­ρι­φο­ράς και μόνο σε κάποιες α­κραίες περιπτώσεις. Συ­χνές α­πα­ντή­σεις εκπαιδευτικών είναι: «Τι θέ­λε­τε να κάνουμε», «έτσι είναι τα παι­διά», «δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε με τους γονείς που έχουν».

Το διακρατικό πρόγραμμα «Δάφνη» για την ενδοσχολική βία και τον εκφοβισμό (της Ε­ται­ρεί­ας Ψυ­χοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου) πραγματοποίησε πα­ρεμ­βά­σεις σε Δημοτικά και είχε σημα­ντικά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, μειώθηκαν α­πό 28% σε 5,26% τα θύ­μα­τα που δεν αναφέρουν πουθενά το πάθημά τους. Εν­δει­κτι­κό εί­ναι, όμως, πως τόσο οι μαθητές-θύ­μα­τα όσο και οι μαθητές-θύτες θεωρούν ό­τι οι δά­σκα­λοι προσπαθούν να παρέμβουν μό­νο στο ένα τρίτο των περιπτώσεων. Οι δά­σκα­λοι, αντίθετα, δήλωσαν ότι βοηθούν τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές (79,4%). Η πλει­ο­ψη­φί­α των γο­νέων, τέλος, το 66,67%, αν και σε αυτούς μιλούν πρώ­τα τα θύματα κα­τά 55%, δε μιλά με το σχολεί­ο για να σταματήσουν καταστάσεις εκ­φο­βι­σμού.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (26.04.2011) / Νάντια Γιαννίρη




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: