31 Ιανουαρίου 2012

Έχουν φύλο τα παιχνίδια;

Από την Peggy Orenstein
(δημοσιογράφος)

Τα καταστήματα παιχνιδιών Hamleys, το ηλικίας 250 ετών λονδρέζικο ανάλογο των ελ­λη­νι­κών Τζάμπο, κατάργησαν πρόσφατα τα ξεχωριστά τμήματα κοριτσιών και α­γο­ριών (ροζ και γα­­λά­ζια αντίστοιχα) και τα αντικατέστησαν από ουδέτερα ως προς το φύλο τμήματα με α­σπρο­κόκ­κι­νη σηματοδότηση. Αντί για ορόφους αφιερωμένους σε κούκλες Μπάρμπι και φι­γού­ρες του Μπάτμαν ή του Σπάιντερμαν, τα ε­μπο­ρεύ­μα­τα θα παρουσιάζονται πλέον ορ­γα­νω­μέ­να κατά τύπους (soft toys) ή εν­δι­α­φέ­ρο­ντα (παι­χνί­δια υπαίθρου).

Αυτή η χειρονομία απεξάρτησης από στερεότυπα έρχεται σε αντίθεση με τη νέα πρω­το­βου­λί­α της Lego, τη συλλογή Friends, που απευθύνεται στα κορίτσια. Πε­ρι­λαμ­βά­νει νέου τύπου του­βλά­κια με παστέλ χρώματα, που θα επιτρέπουν στο κο­ρι­τσά­κι που θα τα αποκτήσει να κα­τα­σκευ­ά­σει, μεταξύ άλλων, το δικό του κομ­μω­τή­ρι­ο ή ρεστοράν. Επίσης, τα lego-αν­θρω­πά­κια θα είναι λίγο πιο ψηλά και καμπυλωτά α­πό τους συνηθισμένους κατοίκους της Le­go­land.

Τι είναι σωστό, λοιπόν; Πρέπει η διάκριση των φύλων να εξοριστεί συστηματικά από τον κό­σμο των παιχνιδιών; Ή μήπως η κίνηση της Lego είναι απλώς ρεαλιστική και ε­πι­δι­ώ­κει να συ­να­ντή­σει τα κο­ρίτσια στα μισά του δρόμου, ξυπνώντας το εν­δι­α­φέ­ρον τους για τις κα­τα­σκευ­ές;

Ενώ στην πρώιμη νηπιακή ηλικία τα παιδιά παίζουν με παρόμοιο τρόπο με τα του­βλά­κια τους, όταν φτάνουν στα τέσσερα και τα πέντε τα κορίτσια αρχίζουν να δεί­χνουν σαφή προ­τί­μη­ση στα παιχνί­δια που είναι όμορφα, αρμονικά και τους ε­πι­τρέ­πουν να πουν μια ιστορία. Μπο­ρεί να τους αρέσει να «χτίζουν», αλλά προτιμούν να υ­πο­δύ­ο­νται ρόλους. Για να είμαστε δί­και­οι με τα φύλα, λένε οι βιομήχανοι παι­χνι­διών, πρέ­πει να ανταποκρινόμαστε στις δι­α­φο­ρε­τι­κές επιθυμίες τους.

Όπως θα σας πει κάθε αναπτυξιακός ψυχολόγος, οι παρατηρήσεις αυτές είναι, εν μέ­ρει, σω­στές. Η επιλογή παιχνιδιών από τα μικρά παιδιά είναι ένας μεγάλος κόμ­βος στην έκφραση της διαφοράς των φύλων. Τα αγόρια και τα κορίτσια όχι μόνο τεί­νουν να παίζουν διαφορετικά –με τα κορίτσια να κάνουν μικρές παρέες, να μι­λούν πε­ρισ­σό­τε­ρο και να παίζουν πιο συ­νερ­γα­τι­κά– αλλά, όταν έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα, προ­τι­μούν να συναναστρέφονται ομόφυλα παι­διά.

Η επιρροή του περιβάλλοντος

Βαθμός για τη Lego, λοιπόν; Ας μη βιαζόμαστε. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπο­ρεί να εί­ναι οι αυτοδιορισμένοι αρχηγοί του διαχωρισμού των φύλων, ωστόσο, σύμ­φω­να με τη Λιζ Έ­λιοτ, νευρο­βιολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «Ροζ μυαλό, μπλε μυα­λό», αυτή είναι επίσης η ηλικία που ο εγκέφαλος είναι πιο εύπλαστος και πιο α­νοι­χτός σε επιρροές όσον αφορά τις ι­κα­νό­τη­τες και τους ρόλους.

Κάθε εμπειρία, κάθε αλληλεπίδραση, κάθε δραστηριότητα ενισχύει κάποια νευρικά κυ­κλώ­μα­τα εις βάρος άλλων και όσο πιο μικρό είναι το παιδί τόσο μεγαλύτερη η ε­πί­δρα­ση. Έχει δι­α­πι­στω­θεί, π.χ., ότι τα αγόρια από οικογένειες με πιο ισότιμες σχέ­σεις είναι στοργικότερα α­πέ­να­ντι στα μωρά.

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι να αντιπαραθέσουμε τη φύση και την ανατροφή, αλλά να δούμε πώς η ανατροφή γίνεται φύση: το περιβάλλον στο οποίο παίζουν και με­γα­λώ­νουν τα παιδιά μπο­ρεί να εν­θαρρύνει ένα φάσμα ικανοτήτων και να αποκλείσει κά­ποιο άλλο. Έτσι, το να εν­δί­δου­με ανέμελα στις προτιμήσεις των παιδιών που στε­ρε­ό­τυ­πα θεωρούνται δεδομένες (ή, α­κό­μη χειρότερα, να τις εκ­με­ταλ­λευ­ό­μα­στε) μπο­ρεί να έχει πιο αρνητικές επιπτώσεις απ’ όσο φα­ντά­ζο­νται οι γονείς. Αντί­θετα, θα ήταν πιο εποικοδομητικό να προωθήσουμε, χωρίς κα­τα­να­γκα­σμό, τις φι­λί­ες με­τα­ξύ παι­διών διαφορετικού φύλου και ένα ευρύτερο φάσμα ε­πι­λο­γών στο παι­χνί­δι. Υ­πάρ­χουν, άλλωστε, εν­δείξεις ότι τα παιδιά που έχουν φιλίες με το α­ντί­θε­το φύ­λο σε μικρή ηλικία έχουν πιο υγιείς αισθη­ματικές σχέσεις ως έφηβοι.

Παραδοσιακά, τα παιχνίδια προορίζονταν να μεταφέρουν τις γονικές αξίες και προσ­δο­κί­ες, να εκ­παιδεύσουν τα παιδιά στους μελλοντικούς ρόλους τους. Τα ση­με­ρι­νά κο­ρί­τσια και α­γό­ρια θα γίνουν στο μέλλον συνάδελφοι, διευθυντές και δι­ευ­θύ­ντρι­ες, υ­φι­στά­με­νοι οι μεν των δε, σύντροφοι στη ζωή και συν-γονείς. Πώς μπο­ρούν να α­να­πτύ­ξουν ικανότητες για μια τέ­τοια συνεργασία παίζοντας με παι­χνί­δια που όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο δίνουν έμφαση ή ε­νι­σχύ­ουν τον διαχωρισμό ανάμεσα στο «αρ­σε­νι­κό» και το «θηλυκό»;

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (29.01.2012)




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ: