27 Απριλίου 2017

Παιδεία, εκπαίδευση και κοινωνική συνείδηση

(σχολική σύμβουλος φιλολόγων, κριτικός βιβλίου)

Λένε ότι οι καλοί τρόποι και η φυσική ευγένεια δε φαίνονται όταν μιλάει κανείς με τη βα­σί­λισ­σα Ε­λι­σάβετ αλλά με τον μπάτλερ της. Πώς, όμως, καλλιεργούνται οι κα­νό­νες καλής συ­μπε­ρι­φο­ράς; Αρ­κούν σε μια κοινωνία, σε ένα κράτος, οι καλοί νό­μοι ή οι καλές προθέσεις; Κι αν υ­πο­θέ­σου­με ό­τι έχουν προβλεφθεί και υπάρχουν, ε­φαρ­μό­ζο­νται οι πρώτοι και πραγ­μα­το­ποι­ού­νται οι δεύτερες; Πώς θα λει­τουρ­γή­σουν ο­μα­λά και αποτελεσματικά οι ομάδες και τα άτομα στον δημόσιο ή ιδιωτικό χώ­ρο; Πό­σο προετοιμασμένοι είμαστε για να παράγουμε α­πρό­σκο­πτο και γόνιμο έργο, ώ­στε να μη χάνεται ο χρόνος σε ασήμαντα και πολύ «ανθρώπινα» ζη­τή­μα­τα, τα ο­ποί­α μας απομακρύνουν από την ουσία των πραγμάτων και μας καθηλώνουν σε έ­να ση­μεί­ο όπου, αυτάρεσκα τελματωμένοι, δεν αλ­λάζουμε τίποτα, μοιραίοι και α­πο­μο­νω­μέ­νοι στον μικρόκοσμό μας, εθισμένοι στο να υποτιμούμε τη νοημοσύνη του άλλου, για­τί τόσο μας ε­πι­τρέ­πει η περιορισμένη δική μας;

Είναι κοινός τόπος ότι δε θα δημιουργηθεί ο τέλειος άνθρωπος, ακόμη κι αν αυτός φοι­τή­σει στο πιο προωθημένο εκπαιδευτικό σύστημα. Ωστόσο υπάρχουν τρόποι και έ­χουν υιοθετηθεί θε­σμοί, σε μι­κρές ή μεγαλύτερες ομάδες, οι οποίοι έχουν δο­κι­μα­στεί αλλού, ώστε να α­ντι­με­τω­πί­ζο­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κά ακραίες κοινωνικές κα­τα­στά­σεις όπως η επιθετικότητα ή η α­που­σί­α συνεργατικού πνεύ­μα­τος. Τέτοιοι εί­ναι η αξιολόγηση στον χώρο εργασίας και η υι­ο­θέ­τη­ση των επαρκών και κατάλ­λη­λων κοι­νω­νι­κών συμβάσεων, που προσφέρουν –όταν ε­φαρ­μό­ζο­νται σωστά– τους χρή­­σι­μους «αρ­μούς», οι οποίοι συγκρατούν την αυθαιρεσία και τον κοι­νω­νι­κό κα­νι­βα­λι­σμό και ε­νι­σχύουν τους δε­σμούς εμπιστοσύνης. Και επειδή οι απλές γνώσεις σε θέ­μα­τα επιστημονικά δεν είναι αρκετές για να δημιουργηθούν ολοκληρωμένες προ­σω­πι­κό­τη­τες, στον χώρο του σχο­λείου απαιτούνται από την πρώτη κιόλας στιγ­μή άλ­λοι χειρισμοί, οι ο­ποί­οι διασφαλίζουν την ομαλή συμβίωση των ατόμων, ό­­που κυ­ρί­αρ­χο ρόλο οφείλουν να παί­ζουν ο σεβασμός, η αλληλεγγύη και η συ­νερ­γα­σί­α, όχι κα­τά το δο­κούν, αλλά με εκείνες τις δε­ξι­ό­τη­τες και τους κανόνες που α­πο­φέ­ρουν θε­τι­κά α­πο­τε­λέ­σμα­τα προς όφελος του κοι­νω­νι­κού συνόλου. Στο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα σημαντικό ρόλο παίζει η χρήση κα­νό­νων που συμ­βάλ­λουν, μέσω της σω­στής τους διαχείρισης και της κατάλληλης εκ­παί­δευ­σης των δα­σκά­λων και κα­θη­γη­τών, στη συγκρότηση της προσωπικότητας του μαθητή, προκειμένου να προ­ε­τοι­μα­στεί και να ωριμάσει προτού εισέλθει στον κοινωνικό στίβο.


Η αξιολόγηση, ως τμήμα του εκπαιδευτικού και εργασιακού συστήματος, μπορεί να γί­νε­ται αμ­φί­δρο­μα. Από πάνω προς τα κάτω και αντιθέτως. Επιπλέον, χρειάζεται να λει­τουρ­γεί και να βελ­τι­ώ­νε­ται διαρκώς ως αναπόσπαστο μέρος της όλης εκ­παι­δευ­τι­κής και εργασιακής δι­α­δι­κα­σί­ας, διότι εί­ναι απαραίτητο, για την εύρυθμη λει­τουρ­γί­α της κοινωνίας, να κρίνεται και ε­κεί­νος ο οποίος α­σκεί εξουσία, καθώς η έμ­φυ­τη ή επίκτητη ευγένεια ή οι διοικητικές δε­ξι­ό­τη­τές του θα φανούν κατά τη δι­άρ­κει­α της συνεργασίας του με τον μαθητή ή τον υφιστάμενο. Γι’ αυ­τό θα ω­φε­λή­σει την κοι­­νω­­νί­­α αν συνυπολογιστεί και αξιοποιηθεί ο τρόπος ή οι τρόποι με τους ο­ποί­ους οι μαθητές μπορούν να αποκτήσουν κοινωνικές δεξιότητες και κοι­νω­νι­κή συ­νεί­δη­ση, ώστε να μάθουν τα όριά τους, τα μέ­σα για να συμβιώνουν αγαστά με τους άλ­λους, να γίνουν κάποτε καλοί επαγγελματίες, σωστοί μά­να­τζερ, να ε­λέγ­ξουν και κα­θυ­πο­τά­ξουν τα α­τα­βι­στι­κά ένστικτα.

Και πρέπει οι ειδικοί, όσοι δηλαδή είναι υπεύθυνοι για τα προγράμματα και τη λει­τουρ­γί­α των θε­σμών στην εκπαίδευση, πέραν πολιτικών σκοπιμοτήτων, αφού με­λε­τη­θούν τα δεδομένα, να θέσουν τις βάσεις για πράξεις και να μη μένουν στα λό­για, στις αόριστες έννοιες και τα συν­θή­μα­τα, καθώς και στα σχέδια επί χάρτου. Και τα ό­ποια προγράμματα εξαγγέλλονται να ε­φαρ­μό­ζο­νται πρώτα πι­λο­τι­κά και να ε­ρευ­νώ­νται τα αποτελέσματά τους, να αξιολογούνται και να βελτιώνονται. Ε­ξάλ­λου, χρει­ά­ζε­ται κοινός νους, κοινοί στόχοι, συναίνεση και πολλή δου­λειά, για να δρο­μο­λο­γη­θούν δρα­στικά οι βελτιώσεις, να αλλάξει η νοοτροπία του τύπου «θα του δεί­ξω ε­γώ», ώστε να α­πο­κλει­στεί η καταφυγή και παραμονή σε μικροψυχίες και νο­ση­ρές κα­τα­στά­σεις. Άλλως, θα ανα­ζη­τού­νται διαρκώς ικανά στελέχη για τη συ­γκρό­τη­ση και α­νά­πτυ­ξη ευαίσθητων δημόσιων φορέων, ε­νώ θα α­να­κυ­κλώνονται πα­θο­γέ­νει­ες του πα­ρελ­θό­ντος και του παρόντος.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (24.04.2017)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: εκπαίδευση

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου