22 Δεκεμβρίου 2010

Αντιμετωπίζοντας τις διαφημίσεις

Από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών

Τα μικρά παιδιά σήμερα κυριολεκτικά «μεγαλώνουν με την τηλεόραση». Η «ηλεκτρονική μπέι­μπι σί­τερ» του 21ου αιώνα τούς παρουσιάζει, για να καταναλώσουν, μια πληθώρα προϊ­ό­ντων. Οι μικροί τηλεθεατές, με τη σειρά τους, κάνουν τη δουλειά του διαφημιστή, προ­σπα­θώ­ντας να πείσουν γονείς και φίλους να αγοράσουν, να αγοράσουν, να αγοράσουν!

Οι διαφημιστές, φυσικά, προσπαθούν μέσω του παιδιού να φτάσουν στο πορτοφόλι των γο­νιών –και όχι μόνο. Οι τεχνικές του μάρκετινγκ προσπαθούν να δημιουργήσουν εφ’ όρου ζω­ής κατανα­λωτές από μικρή ηλικία. Άλλωστε, η διαφήμιση είναι μια επιστήμη που έχει κύριο σκο­πό να χρησι­μοποιεί τις αδυναμίες των ανθρώπων για να αυξήσει την κατανάλωση. Ε­πι­πλέ­ον, παρουσιάζει μια ψευδή εικόνα της πραγματικότητας, η οποία δε γίνεται πάντα α­ντι­λη­πτή από τα παιδιά.

Πραγματική επίθεση με διαφημιστικά μηνύματα γίνεται στα παιδιά κατά τις περιόδους των ε­ορ­τών (κυρίως τα Χριστούγεννα). Τα ζωηρά χρώματα και τα ευτυχισμένα πρόσωπα που εμ­φα­νί­ζο­νται στις διαφημίσεις τα προσελκύουν, ακόμη κι αν τα διαφημιζόμενα προϊόντα είναι πο­λύ ακριβά και δεν ταιριάζουν στην ηλικία τους.

Η πληθώρα των παιδικών διαφημίσεων αφορά παιχνίδια και τροφές με υψηλό ποσοστό ζά­χα­ρης, ά­λατος ή λιπαρών. Ερευνητές ισχυρίζονται ότι τα παιδιά δεν μπορούν να κα­τα­λά­βουν τις τεχνικές της διαφήμισης έως την ηλικία των 10-12 χρόνων.

Γιατί η διαφήμιση είναι επιβλαβής για τα παιδιά

1. Υποδεικνύει λανθασμένες αξίες. Δίνει έμφαση σε τρόπους ζωής που βασίζονται στη στιγ­μι­αί­α ευχαρίστηση και διαβρώνει την αληθινή αξία της προσπάθειας, της πειθαρχίας, του εν­δι­α­φέ­ρο­ντος και της υπευθυνότητας.

2. Ενθαρρύνει τον παράλογο τρόπο σκέψης. Όταν βλέπουμε καθημερινά το παράλογο, α­πορ­ρί­­πτου­με την ορθολογική, κριτική σκέψη.

3. Προτρέπει στην επιπολαιότητα. Ενθαρρύνει τις εγωιστικές τάσεις, ενδυναμώνοντας την ε­πι­θυ­­μί­α για απόκτηση περισσότερων πραγμάτων.

4. Παρουσιάζει μια εσφαλμένη εικόνα των προσωπικών σχέσεων. Η εκμετάλλευση τό­σο του γυ­ναικείου όσο και του αντρικού σώματος συμβάλλει στην αυξανόμενη αποτυχία των προ­σω­πι­κών σχέσεων. Δείχνοντας, π.χ., ότι η αγάπη εξαρτάται από κάποιο προϊόν (α­πο­σμη­τι­κό, σαπούνι, οδο­ντόκρεμα κ.ά.), οδηγεί στην παραπληροφόρηση και στην επικίνδυνη α­πλο­ποί­η­ση των σύνθετων διαπροσωπικών σχέσεων.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

1. Να εξηγήσουν στα παιδιά τις χρησιμοποιούμενες διαφημιστικές μεθόδους: να φα­νε­ρώ­σουν την ε­πίδραση της μουσικής υπόκρουσης, κλείνοντας τελείως τον ήχο στην τηλεόραση· να δείξουν πώς ο ειδικός φωτισμός και τα κοντινά πλάνα υπερβάλλουν το μέγεθος και την εμ­φά­νι­ση του προϊόντος (γι’ αυτό μερικά παιχνίδια δεν είναι τόσο λαμπερά ή τόσο μεγάλα ό­σο τα βλέπουμε στη διαφήμιση).

2. Να εξηγήσουν την ψυχολογία του μάρκετινγκ και τι επιδιώκει ο διαφημιστής με το μήνυμά του: Γιατί ένας όμορφος νέος, που οδηγεί σπορ αυτοκίνητο, φορά τζιν παντελόνι συ­γκε­κρι­μέ­νης ακριβής μάρκας; Γιατί ένα όμορφο κορίτσι, που φορά μπικίνι, διαφημίζει ένα πα­νά­κρι­βο αυ­το­κί­νη­το;

3. Να εξηγήσουν πώς πρέπει να αντιλαμβάνεται ο καθένας μας τη φυσική έλξη, τη δι­α­σκέ­δα­ση, τη φιλία, και ότι οι διαφημιστές χρησιμοποιούν τις επιθυμίες αυτές για να πουλήσουν τα προϊ­ό­ντα τους. Να διευκρινίσουν ότι αυτές οι επιθυμίες είναι φυσιολογικές, αλλά η εντύπωση που προσπα­θούν να μας δημιουργήσουν οι διαφημιστές, ότι αγοράζοντας κάποιο προϊόν τις ι­κα­νο­ποι­ού­με, είναι εντελώς λανθασμένη.

4. Να δείξουν στα παιδιά την αληθινή σημασία των λέξεων. Τα παιδιά έχουν την τάση να πι­στεύ­ουν ό,τι βλέπουν: μια μάρκα προϊόντος είναι «η καλύτερη», «η γλυκύτερη», «η τα­χύ­τε­ρη»... Θα πρέπει να τους δώσουν να καταλάβουν τις πραγματικές διαστάσεις των λέξεων χω­ρίς υπερβολές.

5. Να μην παρασύρονται από την επιμονή των παιδιών να αγοράσουν αυτό ή εκείνο το προϊ­όν, αν πιστεύουν ότι δε θα ωφελήσει πραγματικά τις ανάγκες τους.

Το ζήτημα «παιδιά και διαφήμιση» πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα ζήτημα ηθικής. Τα παι­διά δεν αποτελούν ένα ώριμο τμήμα της αγοράς. Είναι οι πιο άπειροι απ’ όλους τους κα­τα­να­λω­τές, διαθέ­τουν ελάχιστα και ζητούν τα περισσότερα. Είναι οι πιο κατάλληλοι για να ε­πη­ρε­α­στούν. Άρα, τα παιδιά θα πρέπει να αναγνωριστούν ως ειδική κατηγορία ανθρώπων με δι­και­ώ­μα­τα και όχι ως μι­κροί ενήλικοι.

Για τους λόγους αυτούς η ελληνική νομοθεσία απαγορεύει τη μετάδοση διαφημίσεων που α­πευ­θύ­­νο­νται σε παιδιά από 07:00 μέχρι 22:00, ώστε να προστατεύονται.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. καλεί τους καταναλωτές να καταγγέλλουν στο τηλέφωνο 2310233333 πε­ρι­πτώ­σεις παραβίασης της παραπάνω νομοθεσίας, καθώς και περιπτώσεις παιδικών διαφημίσεων οι οποίες «ξεφεύγουν» από τα όρια.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου