14 Φεβρουαρίου 2016

Μαθητές υπό την πίεση βαθμοθηρίας και γονέων

Ακραία, χωρίς αμφιβολία, η ενέργεια ενός δασκάλου δημοτικού να στείλει στους γο­νείς των μα­θη­τών του επιστολή, εξηγώντας πως βαθμολόγησε τα παιδιά με ά­ρι­στα κα­τό­πιν ισχυρών πι­έ­σε­ων που του άσκησαν ορισμένοι εξ αυτών. Δι­ευ­κρι­νί­ζο­ντας ό­τι η αξιολόγησή του δεν α­ντα­πο­κρί­νε­ται στην πραγ­μα­τικότητα, διατυπώνει την ευχή τα παιδιά να καταφέρουν στο μέλ­λον να κατακτήσουν τους ί­διους βαθ­μούς με την α­λη­θι­νή τους αξία. Η επιστολή κυ­κλο­φό­ρη­σε πρό­σφα­τα στο διαδίκτυο, φέρ­νο­ντας τον εκπαιδευτικό σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση στο ερ­γα­σι­α­κό του πε­ρι­βάλ­λον (α­πει­λή­θη­κε α­κό­μη και με ΕΔΕ), καθώς μια κίνηση καλοπροαίρετη, σύμ­φω­να με τον ίδιο, δι­έρ­ρευ­σε χωρίς να το ε­πι­θυμεί, όταν μάλιστα ανάλογη πίεση δέ­χο­νται α­πό τους γο­νείς εκπαιδευτικοί σε πολλά ελληνικά σχολεία.

Τι αποτυπώνει αλήθεια μια τέτοια κίνηση; Αν και υπερβολική αυτή καθεαυτή ως α­ντί­δρα­ση, μή­πως τε­λικά η βαθμοθηρία είναι βαθύτερα ριζωμένη στο DNA των γο­νέ­ων αλλά και των ί­διων των παι­διών; «Ωχ! Πήρα 19 Γεωγραφία. Ποιος την ακούει τώ­ρα τη μάνα μου που δεν έ­φε­ρα 20!» μονολογεί ο 12χρονος Γιάννης ε­πι­στρέ­φο­ντας το με­ση­μέ­ρι από το σχολείο. «Κα­λά, εσύ πήρες 18, ο Γιώργος ό­μως σε πέ­ρα­σε;» ε­πι­μέ­νει να ανακρίνει κάθε φορά τον γιο της, μα­θη­τή Α΄ Γυμνασίου, η κ. Κα­τε­ρί­να. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι κοινή σε μεγάλη μερίδα οι­κο­γε­νει­ών.


Από το Δημοτικό

Το άγχος της επίδοσης είναι πλέον ιδιαίτερα αισθητό. Η βαθμοθηρία ξεκινά νωρίς. Στις μι­κρό­τε­ρες τά­ξεις εκδηλώνεται με την τελειομανία –να είναι το παιδί γραμ­μέ­νο, τα τετράδια ά­ψο­γα. Από την Ε΄ τάξη, κατά την οποία από το Άριστα ή το Κα­λά η βαθ­μο­λο­γί­α γίνεται α­ριθ­μη­τι­κή, ο στόχος των υψηλών επιδόσεων μπαίνει στο κά­δρο. Στο Γυμνάσιο το κυνήγι του βαθ­μού εντείνεται, ενώ στο Λύ­κει­ο ε­γκα­θι­δρύ­ε­ται σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του ε­φή­βου, που πελαγώνει και έχει εκρήξεις θυ­μού ή πανικού. Υποφέρει αλλά δεν ξέρει πώς αλ­λιώς να δι­α­χει­ρι­στεί την κα­τά­στα­ση, όντας ε­γκλω­βι­σμένος σε μια «επένδυση στην τε­λει­ό­τη­τα». Και οι γο­νείς; Εί­ναι δι­α­τε­θει­μέ­νοι να τα πα­ρα­βλέ­ψουν όλα, αρκεί να έρθει η επιτυχία στις ε­ξε­τά­σεις. «Ε­ντά­ξει, μία χρονιά είναι, θα πιεστεί λί­γο...», αποτυπώνει την κατάσταση η κ. Άν­τζε­λα Μα­τσα­κά, σχολική ψυχολόγος.

Τι εισπράττουν οι εκπαιδευτικοί από τους γονείς; «Το παιδί μου είναι πραγματικά ξε­χω­ρι­στό. Α­πο­ρώ πώς δεν το βλέπετε!», «Είναι το εξυπνότερο παιδί σε όλο το σχο­λεί­ο!», «Καλό το 18, υ­πάρ­χει ό­μως και το 20...», «Είσαι ο καλύτερος κι απαιτείς α­πό τον εαυτό σου μόνο το ά­ρι­στα», «Ωραία, πή­ρε το παιδί μου 19. Ποιος είναι όμως ο μέ­σος όρος της τάξης;», μερικές α­πό τις συνηθέστερες α­ντιδράσεις, σύμφωνα με την κ. Ιωάννα, φιλόλογο με πολυετή ε­μπει­ρί­α.

Ποιο είναι το «κρυμμένο μήνυμα» πίσω απ’ όλα αυτά κατά την ειδικό; «Συνήθως, αν και υ­παρ­κτή η α­παί­τηση για υψηλούς βαθμούς, δεν εκφράζεται ρητά. Εκδηλώνεται με έντονο άγ­χος για τη μελέτη του παιδιού και πίεση, η οποία συχνά συνοδεύεται α­πό λεκτική ή σω­μα­τι­κή βί­α. Κι όταν έρχεται ο βαθ­μός, αν είναι καλός, διακρίνεις μια ι­κα­νο­ποί­η­ση, σαν να ανήκει η ε­πι­βρά­βευ­ση στον γονέα. Στην α­ντίθετη πε­ρί­πτω­ση οι γο­νείς αντιδρούν με “μούτρα”, δείχνουν την απογοήτευσή τους. Ο λόγος; Ευ­θύ­νε­ται κυ­ρί­ως η απουσία ρεαλιστικών προσδοκιών σε σχέ­ση με τις επιδόσεις των παι­διών. Οι γο­νείς δε συνειδητοποιούν ότι κάθε παιδί έχει τη δική του νοη­μο­σύ­νη, ι­δι­ο­συ­γκρα­σί­α και κλίσεις. Δεν μπορούν όλα να ανταποκριθούν ή χρει­ά­ζο­νται έ­ναν ε­ναλ­λα­κτι­κό τρόπο μάθησης».

Ένας φαύλος κύκλος

Και πώς λειτουργούν τα παιδιά κάτω από την πίεση της βαθμοθηρίας; Όπως εξηγεί η κ. Μα­τσα­κά, «πα­ρουσιάζουν αγχώδεις εκδηλώσεις, τικ, τριχοτιλλομανία, χαμηλή αυ­το­ε­κτί­μη­ση. Δί­νουν μεγάλη έμ­φα­ση στην καταναγκαστικότητα, όπως το “πρέπει να τα κάνω όλα τέλεια”. Α­πόρ­ροι­α όλων αυ­τών η πεσμένη διάθεση, το κλάμα, η δυ­σκο­λί­α συγκέντρωσης και προ­σαρ­μο­γής, ίσως και η άρνηση για το σχολείο. Βλέπεις μα­θη­τές της Γ΄ Δημοτικού να λένε “δεν εί­μαι καλός”, “έκανα δύο λάθη, δεν α­ξίζω”. Κυ­ρί­ως τα πιο έξυπνα παιδιά, με αυτογνωσία, έ­χουν μεγάλη πρόσβαση σε τέτοιες σκέ­ψεις.

»Η κατάσταση επιδεινώνεται στην εφηβεία, καθώς υπεισέρχεται έντονα ο ψυ­χο­λο­γι­κός πα­ρά­γο­ντας, οι ορμονικές και ψυχοσεξουαλικές αλλαγές. Εκεί το παιδί μπο­ρεί να παρουσιάσει κα­τά­θλι­ψη αλ­λά και απώλεια σχέσεων, να δυσκολεύεται δη­λα­δή να διατηρήσει φιλίες, να α­πο­μο­νω­θεί, ενώ πα­ράλ­λη­λα οι σχέσεις με τους γονείς γί­νο­νται πολύ συγκρουσιακές. Α­πο­τέ­λε­σμα; Ένας φαύλος κύ­κλος: Το άγχος ε­πί­δο­σης ε­πη­ρε­ά­ζει την απόδοση των παιδιών και το α­ντί­στρο­φο».

Ποιος ευθύνεται τελικά; Η ειδικός αποφαίνεται πως «το ίδιο το εκπαιδευτικό σύ­στη­μα στη χώ­ρα μας ε­νι­σχύει τη βαθμοθηρία. Οι γονείς έχουν προσαρμοστεί σ’ αυ­τό, οπότε οι δύο πλευ­ρές αλ­λη­λο­τρο­φο­δοτούνται».

Έμφαση στη μελέτη αντί για το αποτέλεσμα

«Επειδή η βαθμοθηρία καλλιεργείται συνήθως από νωρίς, καλό είναι οι γονείς να αλ­λά­ξουν ε­γκαί­ρως τον τρόπο νοηματοδότησης της επίδοσης», συμβουλεύει η κ. Μα­τσα­κά. Τι σημαίνει ο βαθμός; Σύμ­φω­να με την ίδια, «δεν είναι παρά ένα μέσο για να ενισχυθεί η προσπάθεια του παιδιού. Δεν εί­ναι αντανάκλαση της αξίας του, ούτε δεί­κτης της νοημοσύνης του, ενώ δεν ε­ξα­σφα­λί­ζει τη μελ­λο­ντι­κή επιτυχία του στη ζω­ή. Αν το καταλάβει ο γονιός, θα το καταλάβει και το παιδί. Καλό είναι να δο­θεί έμ­φα­ση στη διαδικασία της μελέτης αντί για το αποτέλεσμα, να αναδειχθεί η ση­μα­σί­α της γνώ­σης, προκειμένου να αποσυνδεθεί ο βαθμός από την “αξία” του μα­θη­τή. Ει­δι­κά στο δημοτικό, αυ­τό γίνεται πολύ εύκολα, συσχετίζοντας τις σχολικές γνώ­σεις με την καθημερινή ζωή, με μια λει­τουρ­γικότητα (π.χ. χρήση μαθηματικών στα ψώ­νια ή στο μαγείρεμα).

»Σημαντικό είναι, επίσης, να αμφισβητήσουμε όλη αυτή την “επένδυση στην τε­λει­ό­τη­τα”, παύ­ο­ντας να επισημαίνουμε διαρκώς τα λάθη. Ο χαμηλός βαθμός δεί­χνει ότι “μάλ­λον κάτι δεν πήγε καλά” και α­πό κάτι τρομακτικό ή απειλητικό μετατρέπεται σε χρήσιμο μήνυμα που θα οδηγήσει στη βελτίωση. Και το πιο σημαντικό: να προ­σαρ­μό­σουν οι γονείς τις προσ­δο­κί­ες τους στις πραγματικές δυ­να­τό­τη­τες του παι­διού τους. Να το βοηθήσουν να δει τις ι­κα­νό­τη­τές του, για να τις αξιοποιήσει, αλλά και τις α­δυ­να­μί­ες του, ώστε να τις δουλέψει».

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (23.01.2016) / Βασιλική Χρυσοστομίδου ● ΕΙΚΟΝΑ: plaidaccents.com


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: σχολικά μαθήματα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου