8 Αυγούστου 2017

Αγάπα, παιδί μου, το βιβλίο

Συγγραφείς παιδικών βιβλίων μιλούν για το
πώς δημιουργούνται μικροί αναγνώστες

Η αγάπη των Ελλήνων για τα βιβλία είναι ένα ποτήρι άλλοτε μισοάδειο, άλλοτε μισογεμάτο. Η μό­νη ελπίδα να το απογεμίσουμε με φρέσκο νεράκι είναι να κατορθώσουμε να εμ­φυ­σή­σου­με στα μι­κρά παιδιά τη βιβλιοφιλία. Δύσκολο εγχείρημα ομολογουμένως την εποχή των πολ­λα­πλών και κα­ται­γι­στι­κών ερεθισμάτων, που την προσοχή των μικρών παιδιών δι­εκ­δι­κούν καθημερινά η τη­λε­ό­ρα­ση, ο υπολογιστής και το τάμπλετ, και ο ελεύθερος χρόνος τους μοι­ρά­ζε­ται ανάμεσα σε χρο­νο­βό­ρες μετακινήσεις και αναρίθμητες εξωσχολικές δρα­στη­ρι­ό­τη­τες και μαθήματα. Μπορούμε και πώς να μάθουμε τα παιδιά να αγαπούν τα βιβλία;


Απευθύναμε την ερώτηση σε μερικούς από τους πιο αγαπητούς συγγραφείς παιδικών α­να­γνω­σμά­των. «Μπορούμε να τους διαβάζουμε βιβλία, να παίζουμε με βιβλία, να κυνηγάμε εκ­δη­λώ­σεις βιβλίου, να σκορπάμε βιβλία στον χώρο όπου μεγαλώνουν και να περιμένουμε ώ­σπου η πε­ρι­έρ­γει­ά τους να τα κάνει να ξεφυλλίσουν μερικά από αυτά», ήταν η συμβουλή του Α­ντώ­νη Πα­πα­θε­ο­δού­λου. Ο Φίλιππος Μανδηλαράς μάς πρότεινε «από μικρή ηλικία να παίρ­νου­με τα παιδιά μαζί μας στο βιβλιοπωλείο, να τους δείχνουμε αυτόν τον χώρο-τέμενος για τα βιβλία κι εκεί να τους μα­θαί­νου­με πώς διαλέγουμε ένα βιβλίο, ότι κοιτάμε την ιστορία, το οπισθόφυλλο κτλ. Το παιδί έ­τσι θα αγαπήσει σταδιακά το βιβλίο, θα επιλέγει μόνο του και κά­πως έτσι θα αποκτήσει α­να­γνω­στι­κή συνείδηση».

Όλοι οι συγγραφείς συμφωνούν ότι ο ρόλος του γονιού είναι καθοριστικός: «Να αφήνουμε τα παι­διά να διαλέγουν. Να διαβάζουμε συχνά μαζί, δυνατά», προτρέπει η Ελένη Ανδρεάδη, ε­νώ ο Ευγένιος Τριβιζάς παροτρύνει τους γονείς να επιλέγουν παιδικά βιβλία που και οι ίδιοι α­πο­λαμ­βά­νουν και στέκεται, επίσης, στη συνύπαρξη παιδιού και γονιού πάνω από ένα βι­βλί­ο: «Η έννοια της “συναπόλαυσης” είναι καθοριστική. Αν οι γονείς διαβάζουν στο παιδί μια ι­στο­ρί­α που αφήνει τους ίδιους αδιάφορους, εκείνο το διαισθάνεται και αντιδρά ανάλογα. Αν ό­μως διασκεδάζουν οι ί­διοι με την όλη διαδικασία, τότε είναι πολύ πιο πιθανό να με­τα­δώ­σουν στο παιδί την αγάπη για το διάβασμα». Φυσικά, πολύ σημαντικό είναι να αγαπούν οι ί­διοι οι γονείς τα βιβλία και να τους βλέπουν τα παιδιά να διαβάζουν και να αντλούν α­πό­λαυ­ση από αυτά.

Ο ρόλος του σχολείου

Ποιος όμως είναι ο ρόλος του σχολείου σε όλη αυτή την προσπάθεια; Η Καλλιόπη Κύρδη εί­ναι εκ­παι­δευ­τι­κός και συγγραφέας, υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων στη Διεύθυνση Πρω­το­βάθ­μι­ας Εκ­παί­δευ­σης Α΄ Αθήνας: «Το σχολείο μπορεί να δημιουργήσει κίνητρα για α­νά­γνω­ση όπως δρα­στη­ρι­ό­τη­τες με μορφή παιχνιδιού που εμπλέκουν βιβλία, ώρα ανάγνωσης ό­που δάσκαλος και παι­διά ε­πι­λέ­γουν και διαβάζουν βιβλία, αναπάντεχες γωνιές του σχο­λεί­ου ό­που μπορεί να γίνει μια α­τμο­σφαι­ρι­κή ανάγνωση, προτάσεις για βιβλία που συνδέονται με τα ενδιαφέροντα κάθε παι­διού, υ­πο­στή­ρι­ξη των επιλογών τους, χρόνος για να μιλήσουν για τα βιβλία που διαβάζουν».

Εμπιστοσύνη στη δουλειά που μπορεί να κάνει το σχολείο στη διαμόρφωση μικρών –και με­γά­λων– βι­βλι­ο­φά­γων δείχνει και η Άλκη Ζέη, που μας εξομολογήθηκε ότι «η πείρα μου από τις ε­πι­σκέ­ψεις στα σχολεία της Ελλάδας μού έδειξε ότι διαβάζουν εκείνα τα παιδιά που ο δά­σκα­λός τους έ­χει πάθος με τα βιβλία και βρίσκει χίλιους δυο τρόπους να τα κάνει να δια­βά­σουν. Αρχίζει να δια­βά­ζει ένα βιβλίο με υπέροχο τρόπο και ξαφνικά σταματά και λέει “η συ­νέ­χει­α αύριο” ή τους προ­τεί­νει να “παίξουν” το βιβλίο, να υποδυθούν τους ήρωες. Εγώ θυ­μά­μαι, όταν ήμουν μικρό παιδί, έ­παι­ζα με την αδερφή μου τα βιβλία της Πηνελόπης Δέλτα, για πα­ρά­δειγ­μα τον “Τρελαντώνη”. Ε­γώ έκανα την Πουλουδιά και η αδερφή μου τον Τρε­λα­ντώ­νη».

Ο Ευγένιος Τριβιζάς, αντίθετα, πιστεύει ότι ο ρόλος του σχολείου είναι «καταστροφικός»: «Με­­γά­­λο μέρος των σχολικών βιβλίων είναι βαρετά, κουραστικά έως και απωθητικά. Τα­λα­νί­ζουν τό­σο τα παιδιά, ώστε μέσα από μια διαδικασία γενίκευσης εξηρτημένων α­ντα­να­κλα­στι­κών αι­σθά­νο­νται στην υπόλοιπη ζωή τους απέχθεια για οποιοδήποτε έντυπο, με την ε­ξαί­ρε­ση ίσως των καρνέ επιταγών».

Τι λένε οι συγγραφείς για το καλό παιδικό βιβλίο

Άλκη Ζέη: «Το παιδί ψάχνει να βρει τον εαυτό του στο βιβλίο. Αν ο ήρωας είναι πραγματικό παι­δί, τον αγαπά και διαβάζει το βιβλίο. Προσπαθώ, όταν γράφω για ένα παιδί 10 χρονών, ε­κεί­νη την ώρα να γίνομαι αυτό το παιδί».

Φίλιππος Μανδηλαράς: «Είναι αυτό που κάνει το παιδί να ταξιδεύει σε έναν νέο κόσμο, εί­ναι σαν να μπαίνει σε ένα καράβι και να ταξιδεύει στη θάλασσα».

Αντώνης Παπαθεοδούλου: «Ένα καλό παιδικό βιβλίο πρέπει να αφηγείται κάτι νέο και πρω­τό­τυ­πο ή κάτι γνωστό και ειπωμένο αλλά με έναν ολότελα νέο τρόπο. Πρέπει να τιμά τα παι­διά και να μην τα θεωρεί εύκολο κοινό. Να σέβεται το εύπλαστο της ηλικίας τους και τα ξε­χω­ρι­στά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της. Να σέβεται το δικαίωμα των παιδιών για ένα αισιόδοξο τέλος ό­σο δύσκολο κι αν εί­ναι το θέμα του. Και να “διδάσκει” περισσότερα στον πρωταγωνιστή μέ­σα α­πό την ιστορία και λι­γό­τε­ρα απευθείας στον αναγνώστη».

Καλλιόπη Κύρδη: «Αν εμείς, ως έμπειροι αναγνώστες, χαρούμε με την ανάγνωση ενός βι­βλί­ου για παιδιά, χαμογελάσουμε, νιώσουμε αγωνία, συμπάσχουμε με τους ήρωες, χαθούμε στην ει­κο­νο­γρά­φη­ση, δηλαδή αν το απολαύσουμε, τότε είναι ένα καλό παιδικό βιβλίο».

Ελένη Ανδρεάδη: «Θα δανειστώ από τον παιδικό συγγραφέα Άνταμ Γκίντγουιτς. Αν ένα παι­δί δια­βά­σει όλο το βιβλίο, το κλείσει και το κρατήσει σφικτά στην αγκαλιά του λέγοντας “α­γα­πώ αυ­τό το βιβλίο”, τότε είναι ένα καλό βιβλίο».

Ευγένιος Τριβιζάς: «Να γοητεύει και να διασκεδάζει το παιδί, να διευρύνει τους δη­μι­ουρ­γι­κούς του ορίζοντες και να καλλιεργεί τη φαντασία του».

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (01.08.2017) / Μαρία Αθανασίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου