6 Σεπτεμβρίου 2015

Ακροβάτες μεταξύ offline και online ζωής

Η χρήση των νέων μέσων κάνει το άτομο να αποκτά μια ηλε-
κτρονική προσωπικότητα με ό,τι αυτή μπορεί να συνεπάγεται

(συγγραφέας, αρθρογράφος, blogger)

Το διαδίκτυο τείνει να γίνει δεύτερη φύση. Είναι μια προέκταση του εαυτού μας, ένα μέσο εν­σω­μα­­τω­­μέ­­νο στην εργαλειοθήκη της καθημερινής μας επιβίωσης. Μπορεί ως εργαλείο να μην έχει μεγά­λη ιστορία, αλλά η διείσδυσή του σε κρίσιμα πεδία του βίου γίνεται όλο και πιο αι­σθη­τή. Το δια­δί­κτυο είναι ο νέος κοινός μας τόπος, η νέα κοινή μας επικράτεια. Από τη στιγ­μή που ο καθένας μπο­ρεί να κυκλοφορεί με μια φορητή συσκευή στα χέρια του και να εί­ναι διαρκώς διασυνδεδεμένος, α­να­δύε­ται στην επιφάνεια ένα νέο αίτημα, μια νέα πρόκληση: Πώς θα ισορροπήσουμε την offline ζωή με την online ζωή; Πώς θα δραπετεύσουμε από τις ψευ­δαι­σθή­σεις που πωλούνται αφειδώς τό­σο εντός όσο κι εκτός των δημοφιλών δικτύων; Εί­ναι απαραίτητο άλλοτε να δαιμονοποιούμε και άλ­λοτε να ε­ξι­δανικεύουμε τις επιλογές μας ή έ­χου­με κι εναλλακτικές;


Το βέβαιο είναι ότι στις νέες προκλήσεις δεν μπορείς να απαντάς με παλιά εργαλεία σκέψης. Ναι, θα χρησιμοποιήσω το διαδίκτυο για να επικοινωνήσω, να ενημερωθώ, να ψυ­χα­γω­γη­θώ, να εκφρα­στώ, ακόμη και να «χαζολογήσω», αλλά θα το πράξω με συνείδηση, με νόημα, με πνευματική ε­γρή­­γορση, με αυτεπίγνωση. Είναι τέτοια η ρευστότητα κι η πλαστικότητα του μέ­σου, η δύναμή του να σε κάνει να χάνεσαι και να ξεχνιέσαι, που χρειάζεται διαρκώς να στο­χά­ζε­σαι τη θέση σου εντός του. Δεν είναι εύκολο, δεν περιέχεται στις οδηγίες χρήσης του. Α­κό­μη και η πιο αθώα καθημερινή πλοήγηση, με τη μονότονη περιοδικότητα και κα­νο­νι­κό­τη­τά της, μπορεί να προσδώσει στον χρήστη χαρακτηριστικά επίκτητης προσωπικότητας ή, αλ­λιώς, αυτό που ο καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πα­­νε­πιστήμιο του Στάνφροντ Elias A­be­ja­oude αποκαλεί «ηλεκτρονική προσωπικότητα».

Παθογένειες και κριτική συμμετοχή

Η ηλεκτρονική προσωπικότητα δεν είναι ένα θεωρητικό σχήμα. Προκύπτει από την εικονική πε­ρι­­ή­­γη­­ση του χρήστη στο διαδίκτυο και φέρει συγκεκριμένες παθογένειες, οι οποίες, αν δεν α­ντι­με­τω­­πι­­στούν, καταλήγουν σε παθολογίες. Καθώς όμως βρισκόμαστε σε μια εν εξελίξει κα­τά­στα­ση, κα­μί­α σχετική ασθένεια δεν έχει το κατάλληλο φάρμακο. Στο βιβλίο του «Virtually you: The traits of e-per­sonality» (Norton, 2011) ο Abejaoude αποφαίνεται ότι οι χρήστες των μέ­σων κοινωνικής δι­κτύ­­ω­σης συμβάλλουν οικειοθελώς σε ένα μεγάλο κοινωνικό πείραμα, του οποίου τα αποτελέσματα δεν είναι κανείς σε θέση να γνωρίζει σήμερα. Επομένως, η συ­νε­τή στάση απέναντι στο φαινόμενο αυ­τό μπορεί να είναι μια πιο κριτική συμμετοχή.

Για να εξασφαλίσουμε ένα ικανό επίπεδο ψυχικής και πνευματικής υγείας και να α­ντι­σταθ­μί­σου­με τα ελλείμματα που προκαλούνται από την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου, θα χρει­α­στεί να α­ντι­σταθούμε σε πολύ ανθρώπινες παρορμήσεις, έχοντας πάντα στο μυαλό μας ότι στο διαδίκτυο ι­κα­νο­ποιούμε πραγματικές ανάγκες κι επιθυμίες. Ο Abejaoude, πε­ρι­γρά­φο­ντας τα ανησυχητικά χαρα­κτη­ριστικά της ηλεκτρονικής προσωπικότητας, προτείνει μια σύγ­χρο­νη μορ­φή «γνώθι σαυτόν». Πιο συγκεκριμένα, θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε μια σει­ρά πυ­ρη­νι­κών ιδιοτήτων του είδους μας, οι ο­ποίες πυροδοτούνται και μεγεθύνονται μέσω της συμ­με­το­χής μας στα διαδικτυακά μέσα. Τέτοιες εί­ναι η ψευδαίσθηση του μεγαλείου, ο ναρ­κισ­σι­σμός, η καθημερινή μνησικακία, οι ψυ­χα­να­γκασμοί, ο εθισμός, η ανωριμότητα, οι ε­πι­δερ­μι­κές σχέσεις, η αυταπάτη της γνώσης, η απώλεια της ιδιω­τι­κό­τητας.

Πώς θα αυτοθεραπεύσουμε την ψευδαίσθηση του μεγαλείου που μας προσφέρει η α­πό­κτη­ση δημό­σι­ου βήματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Με την ταπεινότητα, με την ε­πί­γνω­ση ότι η γνώμη του άλλου είναι εξίσου βαρύνουσα και σοβαρή. Με την ενσυναίσθηση θα αμ­βλύ­νου­με πολύ και τις υ­πόλοιπες παθογένειες που αφορούν την έλλειψη φυσικής επαφής με τον άλλο. Μπαίνοντας συ­νει­δη­τά στη θέση του, μειώνουμε τις πιθανότητες να υποκύψουμε στην επιδειξιομανία και τον κυ­νι­σμό, ενώ απομακρυνόμαστε και από την κοινότοπη τάση να φε­ρό­μα­στε με σκληρότητα σε ανθρώ­πους που δε γνωρίζουμε.

Δεν είναι μόνο ο εθισμός

Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τους ψυχαναγκασμούς που μας επιβάλλει η διαδικτυακή χρή­ση με ε­λεγχόμενη αυτοσυγκράτηση, καθορισμένες «δίαιτες» και «ψηφιακές α­πο­το­ξι­νώ­σεις». Πιθανώς έ­τσι να αντιμετωπίσουμε την «υπερσύνδεση», τους αφόρητους πε­ρι­σπα­σμούς και τον εθισμό. Ο τε­λευ­ταί­ος προβάλλεται δυσανάλογα περισσότερο ως α­πο­στα­θε­ρο­ποι­η­τι­κός παράγοντας της προ­σω­πι­κό­τη­τας, ενώ η καλπάζουσα ανωριμότητα, ο πειρασμός του τρολαρίσματος, η ένδεια της γλώσ­σας, η ε­πιρρέπεια στη χαμέρπεια και η αυταπάτη της γνώ­σης παρουσιάζονται ως ελάσσονες ή πα­ρε­μπί­πτουσες πτυχές, κάτι σαν παράπλευρες αλ­λά ανεκτές απώλειες. Για όλα αυτά το πιστοποι­η­μέ­νο φάρμακο είναι η μελέτη, η επαφή με το διαφορετικό, η νοηματοδότηση των σχέσεών μας και της ε­παφής μας με τον κόσμο.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (05.09.2015)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου