19 Δεκεμβρίου 2011

Οι κίνδυνοι από τις online δραστηριότητες των παιδιών

Οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι τα παιδιά, όταν αντιμετωπίζουν κινδύνους στον κυβερνο-
χώρο, είναι πιθανότερο να αυτοπροστατευθούν παρά να βοηθηθούν από ενηλίκους

Στη νέα γενιά, που βιώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής της μέσα από το διαδίκτυο και α­πο­τε­λεί τη σημερινή εμπροσθοφυλακή της τεχνολογικής αλλαγής, επαναποτίθενται πε­ρισ­σό­τε­ρες ελπίδες για μελλοντικές καινοτόμες στρατηγικές αντιμετώπισης των κινδύνων που α­ντι­με­τω­πί­ζουν τα παιδιά online. Οι ανήλικοι, για τους οποίους σήμερα ο γονιός, ο δάσκαλος, το κρά­τος και πολλοί άλλοι α­νησυχούν «τι κάνουν τόσες ώρες στον υπολογιστή» και «τι κακό μπο­ρεί να πάθουν εκεί μέσα», είναι τελικά αυτοί που φαίνεται να κατανοούν περισσότερο τους κινδύνους που διατρέχουν.

Το χάσμα ανάμεσα στη γνώση που έχουν τα παιδιά και οι γονείς τους γύρω από τις τε­χνο­λο­γί­ες του διαδικτύου έχει αποτυπωθεί σε πολλές επιστημονικές μελέτες μέχρι σήμερα. Ως ση­μα­ντι­κό παράγο­ντα της αδυναμίας προστασίας των ανηλίκων στον online κόσμο το ε­πι­κα­λεί­ται και έκθεση του Ε­ρευνητικού Κέντρου Innocenti της UNICEF (www.unicef.org/irc) που δό­θη­κε στη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο του 2011.

Εστιάζοντας στη διακίνηση φωτογραφιών εκμετάλλευσης παιδιών, την προσέλκυση (groom­ing) και τον κυβερνο-εκφοβισμό (cyberbullying), ως τις τρεις κύριες απειλές, η έκθεση κα­τα­λή­γει σε γενικές συστάσεις για τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί στο εξής, ώστε να υ­πάρ­ξει διεθνής συντο­νισμός για την αντιμετώπισή τους. Αυτή περιλαμβάνει
● την ενδυνάμωση των παιδιών ώστε να ξέρουν πώς να αντιδράσουν,
● την ανάπτυξη μηχανισμών ενημέρωσης και αναφοράς των κινδύνων,
● την άρση της ασυλίας των δραστών,
● τον περιορισμό του σχετικού περιεχομένου που συνήθως διακινείται επί χρόνια και
● την υποστήριξη της ανάρρωσης των παιδιών που έχουν πέσει θύματα.

Κατηγορίες κινδύνων που σχετίζονται με online δραστηριότητες
(σύμφωνα με κατηγοριοποίηση του EU Kids Online)


1. Online βλάβη από κάποιου είδους περιεχόμενο: Όταν το παιδί είναι παθητικός δέ­κτης πορνογραφικού ή επιβλαβούς σεξουαλικού περιεχομένου.

2. Βλάβη από φυσική επαφή: Όταν το παιδί στοχοποιείται από κάποιον ενήλικο ή α­πό άλλο παιδί για να συμμετάσχει σε δραστηριότητες σεξουαλικής εκμετάλλευσης που φω­το­γρα­φί­ζο­­νται και στη συνέχεια κυκλοφορούν για να δελεάσουν άλλους (grooming) ή για κυβερνο-εκ­φοβισμό.

3. Επιβλαβής συμπεριφορά: Όταν το παιδί επιδεικνύει επικίνδυνη ή καταχρηστική συ­μπε­ρι­­φο­ρά, π.χ. δημιουργώντας και ανεβάζοντας πορνογραφικό περιεχόμενο, συ­να­ντώ­ντας από κοντά ενηλίκους που γνώρισε στο διαδίκτυο, αναρτώντας φω­το­γρα­φί­ες δικές του ή άλλου νεαρού ατόμου, κατεβάζοντας φωτογραφίες άλλου παιδιού που το εκμεταλλεύονται σεξουα­λικά ή το εκφοβίζουν.

Οι ειδικοί λαμβάνουν υπόψη τους τις σημαντικότερες σχετικές έρευνες που έχουν γίνει στον πλα­νή­τη και επισημαίνουν πως αφορούν κυρίως τον αναπτυγμένο κόσμο. Μεγάλα κενά υ­πάρ­χουν σε ό,τι α­φορά τους κινδύνους από τη χρήση του διαδικτύου στην Αφρική, στα με­γα­λύ­τε­ρα τμήματα της Ασί­ας και στη Μέση Ανατολή. Σε αυτές τις περιοχές, όμως, φαίνεται πως τα παιδιά είναι λιγότερο προ­στατευμένα, αφού σερφάρουν κυρίως από ίντερνετ καφέ και οι γο­νείς τους αγνοούν το διαδίκτυο.

Ο φόβος της έκθεσης των παιδιών σε κινδύνους μεγαλώνει όσο διευρύνεται η χρήση των κι­νη­τών τηλεφώνων (ακόμη και αυτών χωρίς σύνδεση στο ίντερνετ) ως πλατφόρμες ε­πι­κοι­νω­νί­ας, διασκέ­δασης, παιχνιδιού, δικτύωσης ή πληροφόρησης, στις οποίες δεν έχουν πρό­σβα­ση οι ανησυχούντες ενήλικοι. Όπως φαίνεται, όμως, κομμάτι της ανησυχίας οφείλεται (και καλ­λι­ερ­γεί­ται) από ενήλικες ακριβώς λόγω της άγνοιάς τους για το μέσο. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι ο σχετικός προβληματισμός μειώνεται στην Ευρώπη, όσο ευρύ ποσοστό των γονιών προ­σχω­ρεί στην πλευρά των χρηστών.

Ο κίνδυνος, πάντως, είναι υπαρκτός. Μόνο το 2010 η βρετανική υπηρεσία καταπολέμησης της on­line διακίνησης εγκληματικού περιεχομένου (www.iwf org.uk) εντόπισε και ανέλαβε δρά­ση για περί­που 16.700 περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων που α­να­φέρ­θη­καν. Υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν εκατομμύρια τέτοιες εικόνες, στις οποίες τα θύματα είναι δε­κά­δες χιλιάδες ανήλικοι. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο μέσος όρος ηλικίας τους μειώνεται δι­αρ­κώς, με το 73% των θυμάτων να είναι παιδιά κάτω των 10 ετών.

Παρ’ όλο που η Interpol χρησιμοποιεί πλέον προϊόντα λογισμικού που της επιτρέπουν να ε­πι­τα­χύ­­νει τις έρευνες (π.χ. συγκρίνοντας αυτόματα μέσα από μεγάλες βάσεις δεδομένων φω­το­γρα­φί­ες ανηλί­κων), θεωρείται βέβαιο ότι σε πολλές χώρες θα πάρει χρόνια μέχρι να α­πο­κτή­σουν νομοθεσία και ειδικά τμήματα αστυνόμευσης και ακόμη περισσότερα για να συ­ντο­νι­στούν σε ένα πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (18.12.2011) / Αγγελική Μπούμπουκα

18 Δεκεμβρίου 2011

Βραβείο αγάπης και προσφοράς

...από ένα ιστολόγιο που χαρίζει απλόχερα
ό,τι λέει ο τίτλος του: «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»!


Ευχαριστώ θερμά τον καλό συνάδελφο
Αντώνη Κρασάκη που το επιμελείται!

Μπορείτε να περιηγηθείτε στις αναρτήσεις του πατώντας
στην εικόνα ή να διαβάσετε εδώ μια μικρή παρουσίαση
του μπλογκ στο παιδικό μας ιστολόγιο.

Οι παιδεραστές της διπλανής πόρτας

«Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει το μέγεθος της σεξουαλικής εκμετάλλευσης των παιδιών, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να σοκαριστεί εκ των προτέρων και μόνο –χωρίς καν να χρει­ά­ζε­ται να δει ό,τι έχουμε δει εμείς. Και να σου πω και κάτι; Η εμπειρία λέει ότι στις κλειστές κοι­νω­νί­ες της ελλη­νικής επαρχίας όλο και κάτι κυκλοφορεί. Για θυμήσου την ιστορία με τον Δου­ρή. Όταν μαθεύτη­καν τα αίσχη, όλοι έπεσαν από τα σύννεφα. Κατά τη διάρκεια των ε­ρευ­νών, όλο και κάτι είχαν “πο­νηρευτεί”. Τα παιδιά δεν μπορούν να κρύψουν κάτι τόσο σο­βα­ρό, ό­σο και αν πιέζονται από τις οικο­γένειές τους να σιωπήσουν, για λόγους που όλοι ξέ­ρου­με...».

Ο άνθρωπος που τα λέει αυτά έχει περάσει από διάφορα πόστα στην αστυνομία. Ανάμεσα σε αυτά και υπηρεσίες της Ασφάλειας για την προστασία των ανηλίκων. Όταν όμως τότε, την τε­λευ­ταί­α η­μέρα του 1993, η Ελλάδα συγκλονιζόταν με την υπόθεση Δουρή, τα πράγματα ή­ταν αλλιώς. Ούτε διαμετακομιστικό κέντρο του ασιατικού, ανατολικοευρωπαϊκού και βαλ­κα­νι­κού οργανωμένου εγκλή­ματος είχε γίνει η Ελλάδα, ούτε και οι ομάδες, οργανωμένες και μη, των παιδεραστών είχαν βάλει στην εργαλειοθήκη της ανωμαλίας τους τη σκοτεινή πλευρά του διαδικτύου και των συστημάτων κοινωνικής δικτύωσης.

Τρεις περιπτώσεις

Η τελευταία υπόθεση από το Ρέθυμνο (Δεκέμβριος 2011) έρχεται να επιβεβαιώσει για ακόμη μία φο­ρά τον κανόνα του «καθ’ όλα φυσιολογικού παιδεραστή της διπλανής πόρτας». Ο γυ­μνα­στής Νίκος Σειραγάκης (τα στοιχεία και η φωτογραφία του δημοσιεύτηκαν κατόπιν ει­σαγ­γε­λι­κής οδηγίας) συ­νελήφθη επ’ αυτοφώρω με δύο ανήλικα αγόρια, έπειτα από έρευνες της Α­στυ­νο­μί­ας με τη βοήθεια υψηλής τεχνολογίας, που διήρκησαν, σύμφωνα με την ίδια, 14 μή­νες. Κάτι που ευλόγως δημιουργεί την απορία για το πόσο χρόνο θα χρειαζόταν για τη σύλ­λη­ψη του γυμναστή, σε περίπτωση που δεν υπήρχε η υποβοήθηση της τεχνολογίας...

Όμως, το θέμα δεν είναι (μόνο) εδώ. Όπως καταγγέλθηκε και στα τοπικά Μέσα, ο 47χρονος ά­ντρας είχε πολιτικές επαφές, ακόμη και συγγενικές σχέσεις, με παράγοντες της τοπικής κοι­νω­νί­ας. Κατά ένα μεγάλο μέρος τις είχε καλλιεργήσει και μέσα από την προπονητική του ι­δι­ό­τη­τα στην ομάδα μπάσκετ, αλλά και από την καθηγητική του. Σύμφωνα με τις πρώτες έ­ρευ­νες είχε παρενοχλήσει σε­ξουαλικώς 39 αγόρια αλλά οι καταγγελίες γι’ αυτές τις πα­ρε­νο­χλή­σεις πηγαινοέρχονταν από την Α­στυνομία στην Εισαγγελία και το αντίστροφο. Ορίστε μία α­πό τις καταγγελίες –ενός αγοριού: «Με πήγε σε ένα ξωκλήσι σε ένα χωριό που δεν είχα πάει πο­τέ. Ήταν μακριά από το σπίτι μου. Πριν μπούμε στο αυτοκίνητο, μου είπε ότι εκεί θα κα­θό­μα­σταν στη φύση και θα μου έλεγε πώς να γίνω πιο καλός άνδρας. Δεν κατάλαβα α­κρι­βώς τι εν­νο­ού­σε, αλλά αφού ήταν καθηγητής μου τον ακο­λούθησα. Μετά άρχισε να με ακουμπάει. Πρώ­τα στο χέρι. Ένιωσα αμήχανα. Περίεργα. Ντρέπομαι. Δεν μπορώ να σας πω άλλα. Α­φή­στε με...».

Ας δούμε τώρα και από την ανάποδη, από την πλευρά του παιδεραστή, τον τρόπο με τον ο­ποί­ο πε­ριγράφει στις αρχές τι έκανε και τι λέει γι’ αυτό. Το 2005 συνελήφθη από τη Δίωξη Η­λε­κτρο­νι­κού Εγκλήματος ένας ιδιωτικός υπάλληλος 42 ετών, που εργαζόταν σε μπαρ της Μυ­κό­νου. Στο σπίτι ό­που έμενε βρέθηκαν δύο άλμπουμ με 59 φωτογραφίες, οι οποίες εικόνιζαν τη σεξουαλική δραστη­ριότητα του ίδιου με δέκα ανήλικα παιδιά. Όταν ανακρίθηκε, είπε με­τα­ξύ άλλων: «Έχω πάθος με την παιδική σάρκα. Είχα μόνιμη ερωτική σχέση με έναν 16χρο­νο αλ­λο­δα­πό. Λυπάμαι που δεν πρό­λαβα να συνευρεθώ ερωτικά και με άλλα παιδιά...». Κάθε φω­το­γρα­φί­α που παρήγε με δικά του μέσα την πωλούσε μέσω διαδικτύου (δηλαδή μέσω πι­στω­τι­κών καρτών) σε τιμές που ξεκινούσαν από 80 ευρώ και διαμορφώνονταν ανάλογα με τη σκλη­ρό­τη­τα και την ηλικία των παιδιών. Μεταξύ των υπό εμπόρευση φωτογραφιών βρέ­θη­καν και κάποιες με παιδιά που έπαιζαν γυμνά σε παραλί­ες...

Λίγους μήνες έπειτα από τη σύλληψη του υπαλλήλου στη Μύκονο ήταν η σειρά ενός κα­θη­γη­τή στη Βόρεια Ελλάδα. Την επιχείρηση παγίδευσης και σύλληψής του μας περιγράφει το πρώ­ην στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ.: «Είχαμε μια καταγγελία από ένα γείτονά του. Έβαζε, λέει, α­γό­ρια δώδεκα, δεκατριών, δεκατεσσάρων στο σπίτι. Από οικογένειες ξένες. Αλβανία, Πολωνία και τέτοια. Τον “στήσαμε”. Βά­λαμε τον γιο ενός συναδέλφου και τον πλησίασε, τάχα μου ότι έ­ψα­χνε έναν φίλο του και του χτύπη­σε το κουδούνι. Τον είχαμε καλωδιώσει και περιμέναμε με ει­σαγ­γε­λέ­α απ’ έξω σ’ ένα αυτοκίνητο. Ο άτιμος δεν έχασε ούτε λεπτό. Άρχισε να λέει στον πι­τσι­ρι­κά πόσο άντρας δείχνει, ότι έχει γυμνα­σμένα πόδια και διάφορα τέτοια. Και άρχισε να του λέει τι έκανε με τον φίλο του. Μόλις τα είπε και βεβαιωθήκαμε ότι τα είχαμε γραμμένα, κά­να­με ντου στο σπίτι και τον μαζέψαμε. Πριν τον στεί­λουμε στον εισαγγελέα τού πήραμε κα­τά­θε­ση. Δεν μπορείς να φανταστείς τι έλεγε το στόμα του. Όλο “ε, και; τι έγινε;” έλεγε. Και δεν ή­ταν μόνο αγοράκια. Και με μικρά κορίτσια είχε πάει, τους έπαιρνε διάφορα δώρα και για να τους τα δώσει τούς έλεγε να του κάνουν το ένα, να του κάνουν το άλλο. Μας έλεγε για το παι­δι­κό δέρμα και τέτοια. Πώς το μύριζε και πώς ένιωθε να ερεθίζεται όταν άγγιζε μικρά κο­ρί­τσια. Ήταν ένας συνάδελφος που είχε μια κόρη έξι ετών που έγραφε την κα­τάθεση. Δεν ά­ντε­ξε και πετάχτηκε από το γραφείο, άρπαξε την καρέκλα που καθόταν και τη σήκω­σε στον α­έ­ρα για να του τη φέρει στο κεφάλι. Με το ζόρι τον κρατήσαμε».

Το προφίλ του παιδεραστή

Πόσο κοντά ή μακριά στην πραγματική ζωή είναι ο παιδεραστής; «Παιδεραστής μπορεί να εί­ναι ο οποιοσδήποτε γύρω μας, νέος ή μεγαλύτερος, φτωχός ή πλούσιος, μορφωμένος ή α­γράμ­μα­τος, ερ­γαζόμενος ή άνεργος, οποιασδήποτε καταγωγής», λέει ένας ιδιωτικός ε­ρευ­νη­τής της Αθήνας, που στο παρελθόν ενεπλάκη σε υποθέσεις παιδεραστίας που απασχόλησαν ι­δι­αι­τέ­ρως την επικαιρότη­τα. Γονείς που είχαν παρατηρήσει περίεργες συμπεριφορές στα παι­διά τους κατέφυγαν σε αυτόν για να μπορέσουν να μάθουν, καθώς οι αστυνομικές αρχές α­παι­τούν επίσημες και άρα επώνυμες καταγγελίες για να κάνουν έρευνα που αφορά ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο παιδί.

«Στις περισσότερες περιπτώσεις», συνεχίζει, «ο παιδεραστής είναι άντρας, άνω των 30. Ζει μό­νος του ή με τη μητέρα του και ο φιλικός του κύκλος δεν είναι μεγάλος. Αν είναι πα­ντρε­μέ­νος, η σχέση με τη σύζυγό του είναι περισσότερο συντροφική και χωρίς σεξουαλικές επαφές. Ό­σον αφορά το ε­παγγελματικό του προφίλ, όπως το έχω μελετήσει εγώ, παρατηρούνται αρ­κε­τά κενά μεταξύ εργα­σίας και απραξίας και συνήθως με πρωτοβουλία του ίδιου.

»Γενικώς, απολαμβάνουν ένα είδος κοινωνικής αναγνώρισης και, σε πολλές περιπτώσεις, αυ­τό συν­δέεται με επαγγέλματα σχετικά με παιδιά, στα οποία ασκούν ένα είδος εξουσίας και γο­ή­τρου. Έχει παρατηρηθεί ακόμη και το γεγονός ότι παιδιά-θύματα, τα οποία κατά βάση εί­ναι κοντά στην εφη­βεία, κάτι που προτιμούν οι παιδεραστές, να αναπτύσσουν με αυτούς συ­μπε­ρι­φο­ρές όμοιες με το “Σύνδρομο της Στοκχόλμης”, δηλαδή να μη θέλουν να τους κα­ταγ­γεί­λουν και παράλληλα να ανα­πτύσσουν φιλικά αισθήματα προς αυτούς. Και αυτό δεν εί­ναι τυ­χαί­ο, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι μια κατηγορία παιδιών που μπαίνουν στο στόχαστρο των παι­δε­ρα­στών είναι εκείνα που δείχνουν με τη συμπεριφορά τους πως έχουν ανάγκη από προ­στα­σί­α και ασφάλεια.

»Οι συνήθειες των παιδεραστών χαρακτηρίζονται από εμμονή με τα παιδιά που θέτουν ως στό­χους –κάνουν τα πάντα για να το πετύχουν. Προστατεύουν με κάθε θυσία τις συλλογές α­πό φωτογραφί­ες, συνήθως αρέσκονται να διατηρούν σουβενίρ από κάθε εμπειρία τους και με κάποιο τρόπο έχουν πείσει τον εαυτό τους ότι αυτό που κάνουν είναι “υγιές” και φυ­σι­ο­λο­γι­κό για τα παιδιά. Επίσης, βρίσκουν πάντοτε έναν τρόπο να είναι κοντά στο οικογενειακό πε­ρι­βάλ­λον των παιδιών, αναπτύσ­σοντας σχέσεις με τους γονείς τους, ώστε να μπορούν ν’ α­ντι­κρού­σουν ευκολότερα τυχόν αποκαλύ­ψεις των παιδιών. Τελειώνοντας με το προφίλ του παι­δε­ρα­στή, αυτό που πρέπει να μείνει είναι ότι πρόκειται για εγκληματική δραστηριότητα που μπορεί να την κάνει ο οποιοσδήποτε, δεν είναι κανα­λιζαρισμένη σε συγκεκριμένες κοι­νω­νι­κές τάξεις, όπως μπορεί να είναι άλλα εγκλήματα».

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (17.12.2011) / Κώστας Κυριακόπουλος

15 Δεκεμβρίου 2011

Σωστοί γονείς οι αρκετά καλοί γονείς

Συνέντευξη με την Έφη Λάγιου-Λιγνού
(διδάσκουσα ψυχοθεραπεύτρια παιδιών και εφήβων, επόπτρια κλινικού έργου στην
Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία»)

Ποια είναι η «τέλεια μητέρα»;

Η τέλεια μητέρα είναι κακό πράγμα για το παιδί, δεν έχει ανθρώπινες διαστάσεις. Χρειάζεται α­πλώς μια αρκετά καλή μητέρα. Το παιδί θα χρειαστεί να ματαιωθεί για να αναπτυχθεί, χρει­ά­ζε­ται να στερηθεί, να νιώσει την απουσία, να αναπαραστήσει στον νου του την εικόνα αυτού που δεν έ­χει. Η φροντιστική μητέρα επιστρέφει και εδραιώνει την εικόνα της.

Μέσα από τη σχέση του με τη μητέρα κατακτά τη λειτουργία να σκέφτεται. Η μητέρα σκέ­φτε­ται για χάρη του, προσπαθεί να το καταλάβει. Έτσι το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει τον εαυτό του. Σ’ αυτή τη διαδικασία η μητέρα μπορεί να ’ναι μόνο μια αρκετά καλή μητέρα: δεν υ­πάρ­χει περίπτωση να μην κάνουμε λάθη αλλά δεν πειράζει, γιατί έτσι μπορούμε να ε­πα­νορ­θώ­σου­με εξαιτίας των ενο­χών που νιώθουμε και εδώ βρίσκεται η πρόκληση: το παιδί μπορεί να μας βάζει δύσκολα και χρειά­ζεται να ανταποκριθούμε.

Πολλοί γονείς τοποθετούν τα παιδιά τους στο κέντρο του κόσμου. Πόσο τα βοηθά να ε­ξε­λι­χθούν κάτι τέτοιο;

Ο γονιός που γίνεται θυσία για το παιδί του περιμένει ανταλλάγματα. Όταν έχει θυσιάσει την προ­σω­πι­κή του ζωή, περιμένει το παιδί να καλύψει όλες του τις ανάγκες που για χάρη του θυ­σί­α­σε. Το παιδί δεν έχει ούτε τη δυνατότητα ούτε τα προσόντα ούτε την υποχρέωση. Δεν μπο­ρού­με να του φορτώνουμε ότι για χάρη του τα παρατήσαμε όλα. Όχι. Για χάρη της δικής μας εικόνας, ως μητέ­ρας, τα παρατήσαμε. Είναι άδικο να περιμένουμε από το παιδί να γε­μί­σει τη ζωή της μαμάς του.

Υπάρχουν συνταγές επιτυχίας;

Οι γονείς χρειάζεται να διαφυλάξουν τη δική τους ικανότητα φροντίδας του παιδιού. Δεν είναι υ­πε­ράν­θρω­ποι και το παιδί τους έχει ανάγκη να βιώσει τις ανθρώπινες διαστάσεις τους. Ε­πι­πλέ­ον, σί­γουρα δεν εξυπηρετούν τις αναπτυξιακές ανάγκες του παιδιού με το να τρο­φο­δο­τούν (για τους δι­κούς τους λόγους) μια εικόνα του εαυτού τους, «πανταχού παρούσα και τα πά­ντα πληρούσα». Αν είναι αδιάκοπα διαθέσιμοι, δεν αφήνουν στο παιδί χώρο να νιώ­σει την έλ­λει­ψή τους και κατά την απουσία τους να αντλήσει από τις μνήμες του, να αναπαραστήσει και να σκεφτεί. Προσπαθώντας να μην το απογοητεύσουμε, υπερβαίνουμε τα όρια αντοχής μας και τότε είναι δύσκολο να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις.

Είναι εφικτή μια ισορροπία σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες που βιώνουμε;

Σίγουρα ζούμε σε μια ζοφερή πραγματικότητα και συχνά οι κακές οικονομικές συνθήκες ε­νο­χο­ποι­ού­νται για τα προβλήματα των παιδιών. Παίζουν ρόλο, όμως, όχι γιατί έχουν άμεση ε­πί­δρα­ση στο παιδί, αλλά γιατί η αγωνία και ο θυμός των γονιών για τις συνθήκες διαβίωσης τούς δυσκολεύει να ’χουν χώρο στον νου τους για τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού τους, να έχουν την ψυχική αντοχή να διατηρήσουν με συνέπεια μια στάση οριοθέτησης και, χω­ρίς και οι ίδιοι να το καταλαβαί­νουν, προσάπτουν στο παιδί τον φόρτο των έντονα αρ­νη­τι­κών συναισθημάτων που τους πλημμυρί­ζουν. Συνήθως λόγω ενοχών μεγαλοποιούμε τις ελ­λεί­ψεις των παιδιών. Τίνος ανάγκη εξυπηρετούμε όταν τους αγοράζουμε παραπάνω πράγ­μα­τα απ’ όσα χρειάζονται, επειδή τα είδαν στη διαφήμιση ή τα έχουν τα άλλα παιδιά; Είναι ση­μα­ντι­κό να μπορούμε να εξηγήσουμε στα παιδιά μας ότι κάτι είναι ακριβό και δεν έχουμε τα λε­φτά να το αγοράσουμε. Δε χρειάζεται να παριστάνουμε τους πάμπλου­τους στα μάτια τους.

Μεγαλώνοντας το παιδί τους οι γονείς έχουν άλλη μια ευκαιρία να μεγαλώσουν οι ί­διοι;

Βέβαια, πολλές φορές οι γονείς δεν αντέχουν να του βάλουν όρια, να το ματαιώσουν, να πουν «ό­χι», αυτή την καταπληκτική λεξούλα που είναι εξίσου απαραίτητη για το παιδί όπως το «ναι». Είναι τρομακτικό για ένα παιδί να νιώθει ότι κυριαρχεί πάνω στους ενήλικες από τους οποίους εξαρτάται η φροντίδα του: Ποιος θα το προστατέψει από τη –φανταστική μεν τρο­μα­κτι­κή δε– δύναμή του; Τα όρια συγκρατούν και προσφέρουν ασφάλεια. Όμως το παιδί δε σταματά να δοκιμάζει την αντοχή των ορίων του «όχι». Φαινομενικός στόχος του είναι να σπά­σει τα όρια, κρυφός στόχος είναι να ε­πιβεβαιώσει ότι είναι ανθεκτικά. Τα όρια που ξε­χει­λώ­νουν δε δείχνουν ευελιξία. Δείχνουν αδυναμία και ασυνέπεια του ενηλίκου –γονιού ή δα­σκά­λου– πάνω στον οποίο το παιδί στηρίζεται.

Λέγοντας «όχι» οι γονείς προσφέρουν την ασφάλεια των ξεκάθαρων ορίων στο χάος της ψυ­χι­κής ανωριμότητας του παιδιού τους. Του προσφέρουν πλαίσιο για να αναπτυχθεί, προ­ε­τοι­μά­ζο­ντάς το να είναι ανθεκτικό στις ματαιώσεις, τις απογοητεύσεις και τις αντιξοότητες της ζω­ής. Η δυνατότητα έκφρασης των έντονων συναισθημάτων και η διαπραγμάτευσή τους ε­πι­τρέ­πει την ομαλή συναισθη­ματική ανάπτυξη των παιδιών, νιώθουν ότι οι γονείς και οι δά­σκα­λοι αντέχουν την έκφραση αρνητι­κών συναισθημάτων.

Λέγοντας «όχι» στο παιδί δεν είμαστε κακοί γονείς, δημιουργούμε ένα χώρο ανάμεσα στις ε­πι­θυ­μί­ες και την πραγματοποίησή τους, ένα χώρο σκέψης.

Το δίλημμα όμως είναι υποτακτικό ή ελεύθερο;

Αν κάποιος σε υπηρετεί και κάνει όλες τις δουλειές για χάρη σου, τότε εσύ γίνεται αδύναμος, ε­ξαρ­τά­σαι από αυτόν και δε μαθαίνεις να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να συμβιβάζεσαι. Δε γί­νε­σαι δυ­νατός. Κάθε περιορισμός είναι ευκαιρία για εξέλιξη.

Ανταποκρίνομαι στις ανάγκες του παιδιού δε σημαίνει κάνω ό,τι μου ζητήσει. Η ικανότητα να λέ­με «όχι» πρέπει να αντέχει τη συναισθηματική πίεση του παιδιού που διαμαρτύρεται και να συ­νο­δεύ­ε­ται από μια ευαισθησία για τις πραγματικές ανάγκες του. Τα παιδιά δεν είναι αγ­γε­λού­δια, ούτε εί­ναι δυνατόν να είναι συνεχώς ευτυχισμένα!

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (02.11.2011) / Ιωάννα Σωτήρχου

11 Δεκεμβρίου 2011

Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού




Δείτε τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού στο παιδικό μας ιστολόγιο

εδώ
(ανάρτηση για μικρά παιδιά)

ή

εδώ
(ανάρτηση για μεγαλύτερα παιδιά)