5 Σεπτεμβρίου 2011

Καλλιεργημένοι διδάσκοντες

(συγγραφέας, πανεπιστημιακός)

Καλός είναι –σύμφωνα με τον χαλκέντερο καθηγητή Χρίστο Τσολάκη– ο δάσκαλος εκείνος που δι­δάσκει στον μαθητή:
● Πώς να μαθαίνει ουσιαστικά και όχι να παπαγαλίζει, να σερβίρει μασημένη τροφή. Η Ι­στο­ρί­α, για παράδειγμα, βασικός πυλώνας της παιδείας, αποτελεί το πλέον απεχθές, λόγω πα­πα­γα­λί­ας, μάθημα.
● Πώς να δημιουργεί. Η δημιουργικότητα αποτελεί βασικό θεμέλιο λίθο δόμησης ενός σχο­λεί­ου.
● Πώς να χαίρεται τη δημιουργία του. Ο Νεοέλληνας δε χαίρεται, δεν απολαμβάνει τη δη­μι­ουρ­γί­α του αλλά την αργία του.
● Πώς, τέλος, να συνδημιουργεί.

Και όλα αυτά σεβόμενος τους «προγόνους», δηλαδή τη φύση, την παράδοση, την ιστορία, τον πο­λιτισμό, τα μνημεία, τις πηγές, τους μύθους, τα παραμύθια. Αυτά που εν συντομία α­πο­κα­λού­με αν­θρώπινες ρίζες.

Αν κάποιος γνωρίζει καλά μαθηματικά, φυσική, χημεία, δε σημαίνει απαραίτητα πως είναι και κα­λός καθηγητής. Και τούτο είναι πολύ κακό, γιατί έχει να κάνει με παιδιά, με άγουρες, α­κα­τέρ­γα­στες, ασπαίρουσες ψυχές. Εδώ η ευθύνη βαρύνει κυρίως την πολιτεία, το αρμόδιο υ­πουρ­γεί­ο, και έχει να κάνει με την ποιότητα, την ουσία, τον προσανατολισμό, τη σκοπιμότητα της επιμόρφωσης που προσφέρει στους παραπάνω καθηγητές.

Βιώνουμε το τραγελαφικό φαινόμενο να επιμορφώνουμε, χάριν παραδείγματος, τον μα­θη­μα­τι­κό να γίνει καλύτερος στα μαθηματικά (του μαθαίνουμε δηλαδή πράγματα πάνω στην ε­πι­στή­μη του), κάτι που είναι σίγουρα έξω από τον ρόλο και τον στόχο της ε­πι­μόρ­φω­σης. Αντί να του μαθαίνουμε, δηλαδή, να αγαπήσει το λειτούργημά του, να χαίρεται το καινούργιο, να α­πο­κτή­σει συνείδηση της ευθύνης και της αποστολής που έχει ως πολίτης και, προπαντός, ως δά­σκα­λος, ο οποίος –εκών ά­κων– διδάσκει, διαπαιδαγωγεί, αποτελεί πρότυπο.
● Να μάθει πως δεν μπορεί, δεν του επιτρέπεται, να υποτιμά νοημοσύνες, να κάνει κα­τά­χρη­ση «ε­ξουσίας» (έκφραση βαθιάς ανθρώπινης παρόρμησης) ή να διεξάγει «αντικαπνιστικό α­γώ­να» με το τσιγάρο στο στόμα!
● Να εμπεδώσει πως η διδασκαλία είναι κυρίως δημιουργία, επικοινωνία (δάσκαλος-μα­θη­τής) και πως, όταν διδάσκει, βρίσκεται «επί ξυρού ακμής», αφού το μεγάλο στοίχημα είναι να κερ­δί­σεις τα καθαρά μάτια των μαθητών και να περάσεις αλώβητος απ’ την αλάνθαστη κρη­σά­ρα τους, το αι­σθητήριό τους.
● Να γνωρίζει βαθιά μέσα του πως το πνεύμα του παιδιού, για να αποδώσει, χρειάζεται τά­ξη, πει­θαρ­χί­α, εργατικότητα (έννοιες που δεν εγγίζουν όρια συστημικού αυταρχισμού και χει­ρα­γώ­γη­σης) και πως αναγκαία και απαραίτητη θρυαλλίδα, για να πάρουν τα μυαλά του φωτιά, δεν είναι άλλη από την αμφισβήτηση, την αμφιβολία, τη διαφωνία, την περιέργεια, την υ­πο­ψί­α, την ανησυχία, α­κόμα κι αυτή την άρνηση.

Δε θα υπάρξει δρόμος, δε θα υπάρξει οδός για επιστροφή «οίκαδε», αν δεν ποτίσει τα μύχια της ψυχής με το νάμα των παρακαταθηκών των μεγάλων σκαπανέων της εκπαίδευσης, αν δεν τα φω­τίσει με το πρωτοπόρο, ριζοσπαστικό, ζείδωρο, αΐδιο φως τους. Ας απολαύσουμε το άρωμα, το χρώμα, τον πηλό με τον οποίο ο πρωτομάστορας και τελευταίος των Μοϊ­κα­νών, ο με­γά­λος δάσκαλος Χρί­στος Τσολάκης, πλάθει τον «ιδανικό δάσκαλό» του: «Τρεις οι κύ­ρι­ες ι­δι­ό­τη­τες του Δασκάλου. Να ξέρει το γνωστικό αντικείμενο, να διαθέτει παιδεία (κουλ­τού­ρα, καλ­λι­έρ­γει­α), να αγαπά τα παιδιά. Αν αγαπά τα παιδιά και έχει παιδεία, ακόμα και κα­νέ­να παι­δα­γω­γι­κό βιβλίο να μην έχει διαβάσει, θα κάνει “δουλειά”». «Είναι αμαρτία να λει­τουρ­γείς χω­ρίς α­γά­πη στον έρωτα, τη δουλειά, τη ζωή την ίδια», υποστηρίζει ο εξίσου με­γά­λος, χαλκέντερος δά­σκα­λος, ο Μανώλης Κριαράς.

ΥΓ. Άλλο παιδεία, άλλο εκπαίδευση. Η παιδεία είναι ο καρπός της εκπαίδευσης, είναι η πνευ­μα­τι­κή και ηθική αγωγή. Η παιδεία δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των εγ­γραμ­μά­των. Α­να­ρίθ­μη­τοι οι χωρίς παιδεία «εγγράμματοι».

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (04.09.2011)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου