20 Αυγούστου 2011

Συμβουλές σεξουαλικής αγωγής

(ειδικός ψυχικής υγείας, σεξολόγος, υπεύθυνη της Εταιρείας Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας)

1. Από ποια ηλικία το παιδί έχει ιδιωτικές στιγμές στην τουαλέτα;

Από την ηλικία των 5 ετών περίπου καλό είναι να κατανοήσει ότι η τουαλέτα αποτελεί προ­σω­πι­κό χώρο, τον οποίο δεν πρέπει να μοιράζεται με κανένα. Πρέπει να μάθει να κάνει μπά­νιο και να φρο­ντίζει την προσωπική του υγιεινή μόνο του. Φυσικά ό,τι ισχύει για τους ε­νη­λί­κους ισχύει και για το παιδί: πάντα χτυπάμε για να μπούμε όταν η πόρτα είναι κλειστή. Μια δι­α­κρι­τι­κή αρχική επίβλεψη για να είμαστε ήσυχοι, η αποθήκευση αιχμηρών και επικίνδυνων α­ντι­κει­μέ­νων σε χώρους μη προ­σβάσιμους από το παιδί και μια απλή ερώτηση του τύπου «ό­λα εντάξει;», που εφόσον απαντηθεί καταφατικά δε χρειάζεται να επαναλαμβάνεται συ­νε­χώς, αρκούν και για να είμαστε εμείς ήσυχοι και το παιδί να μην αισθάνεται ότι το κα­τα­σκο­πεύ­ου­με ή το θεωρούμε ανίκανο να διεκπεραιώσει α­πλά ζητήματα.

2. Δυο αδέρφια διαφορετικού φύλου μπορούν να μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο;

Τα παιδιά διαφορετικού φύλου καλό είναι να έχουν από την αρχή ξεχωριστά δωμάτια. Αυτό θα συνδράμει στην αυτονομία και στην ανεξαρτησία τους, ενώ θα αποτρέψει τυχόν προ­βλή­μα­τα με τον ερ­χο­μό του δεύτερου παιδιού (το πρώτο δε θα αισθανθεί ότι δέχεται εισβολέα στον προσωπικό του χώρο). Πάντως, τα αδέρφια μέχρι την ηλικία των 3-4 ετών μπορούν να μοι­ρά­ζο­νται τον ίδιο χώρο.

3. Πώς αντιδρούμε όταν το παιδί αυτοϊκανοποιείται;

Η αυτοϊκανοποίηση στα παιδιά είναι μια απόλυτα φυσιολογική και αναμενόμενη σεξουαλική έκ­φρα­ση και συνήθως περιλαμβάνει ενασχόληση με τα γεννητικά όργανα και τις ερωτογόνες πε­ρι­ο­χές του σώματός τους (π.χ. θηλές). Όταν βρεθούμε μπροστά σε μια σκηνή ενεργής σε­ξου­α­λι­κής έκφρασης του παιδιού, δεν πρέπει να αντιδράσουμε, να δείξουμε έκπληξη, α­πο­ρί­α, επιδοκιμασία ή αποδοκι­μασία. Η επίπληξη, η τιμωρία, η παρατήρηση, ο χλευασμός και η δι­α­κω­μώ­δη­ση είναι απαγορευτι­κές συμπεριφορές για τους γονείς. Εάν το παιδί δεν πε­ρι­ο­ρί­ζει την ενασχόληση με τα γεννητικά του όργανα στο δωμάτιό του, πρέπει να μεριμνήσουμε ώ­στε να κατανοήσει πως πρόκειται για μια προ­σωπική υπόθεση και δεν μπορεί να α­σχο­λεί­ται με τις εν λόγω περιοχές του σώματός του σε κοινή ή δημόσια θέα –χωρίς βέβαια να το ε­μπο­τί­σου­με με συναισθήματα ντροπής και ενοχής σαν να πράττει κάτι κακό.

4. Μπορούμε να εμφανιζόμαστε γυμνοί μπροστά στο παιδί;

Καλύτερα όχι, για να αποφύγουμε την πιθανότητα να επηρεαστεί αρνητικά η ψυχοσεξουαλική του ανάπτυξη, κυρίως όταν αναφερόμαστε στη σχέση μητέρας-γιου και πατέρα-κόρης. Εάν α­πλά τύχει, δεν υπάρχει λόγος πανικού και το παιδί δεν πρέπει να αντιληφθεί ότι ντρα­πή­κα­με ή νιώσαμε αμήχα­να. Οι φυσιολογικές αντιδράσεις (σαν να μην έχει συμβεί τί­πο­τα) είναι πά­ντα οι πιο επιτυχείς. Αν δεχτούμε ερωτήσεις, τις απαντούμε δίχως περιστροφές, με ει­λι­κρί­νει­α, χωρίς να αφήσουμε απορίες να εκκρεμούν και χωρίς να νιώθουμε ντροπή που το παιδί ρω­τά για το σώμα μας· είναι κάτι φυσιο­λογικό.

Το παιδί που δεν είναι πια βρέφος δεν πρέπει να εκτίθεται στη θέα του γυμνού σώματος του γο­νιού του, διότι μπορεί να νιώσει άβολα συγκρίνοντας τα γεννητικά του όργανα με τα δικά μας. Βέβαια η αυστηρή κάλυψη του σώματος και η απαγορευτική συμπεριφορά σε σχέση με το γυμνό σώμα του γονιού, επίσης μπορεί να έχουν αρνητικά αποτελέσματα.

5. Πώς αντιδρούμε όταν το παιδί ζητάει να δει τα γεννητικά μας όργανα;

Όταν το παιδί κάνει ερωτήσεις που αφορούν το φύλο μας, ανεξάρτητα αν έχει το ίδιο φύλο με ε­μάς ή όχι, πρέπει να ανατρέχουμε σε πληροφορίες που μπορούμε να του δώσουμε, κυρίως ο­πτι­κές, από έντυπα έγκυρα και επιστημονικά, και αντίστοιχα με την ηλικία του. Καλό είναι να λαμ­βά­νει ενημέ­ρωση για το τι σημαίνει γυναικείο και ανδρικό φύλο, χωρίς όμως να ε­πι­δει­κνύ­ου­με το δικό μας. Δεν επιπλήττουμε ποτέ το παιδί που εκφράζει μια φυσική περιέργεια, δεν το απορρίπτουμε και απλώς φροντίζουμε να καλύψουμε τις απορίες του με ανώδυνο, τρυ­φε­ρό και συνάμα διδακτικό τρόπο.

6. Τι απαντάμε όταν το παιδί ρωτάει «τι κάνετε στο κρεβάτι»;

Η απάντηση που δίνουμε είναι ξεκάθαρη και ειλικρινής, χωρίς αμηχανία (κι αν έρθουμε σε δύ­σκο­λη θέση, δεν πρέπει να το δείξουμε). Ίσως είναι και μια καλή ευκαιρία, αναλόγως με τις ε­ρω­τή­σεις του παιδιού, να του εξηγήσουμε τι σημαίνει σεξουαλική επαφή. Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί μπορεί ήδη να ξέρει, ενώ είναι σημαντικό για εκείνο να κατανοήσει ότι οι γονείς του εί­ναι ζευγάρι και ότι στο κρεβάτι κάνουν και έρωτα, διότι είναι αγαπημένοι. Έτσι θα γνωρίζει κιό­λας πως οι γονείς του έχουν καλή σχέση και θα αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια μέσα στην οικογένεια.

7. Πώς πρέπει να αντιδράσουμε όταν το παιδί εισβάλλει στην κρεβατοκάμαρα την ώ­ρα που κάνουμε σεξ;

Οριοθετώντας τον χώρο μας, λιγοστεύουν οι πιθανότητες της εισβολής. Αν όμως συμβεί, δεν πρέ­πει να δώσουμε έκταση στο γεγονός ή να διώξουμε το παιδί από το δωμάτιο. Σαφώς υ­πάρ­χει πάντα πε­ρίπτωση –αναλόγως με την ηλικία του, τα ήδη υπάρχοντα βιώματά του και την αντιμετώπισή μας– να αντιδράσει αρνητικά στο γεγονός. Ειδικά κατά τη διάρκεια του φαλ­λι­κού σταδίου (3-5 ετών) με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα (το παιδί επιθυμεί τον γονιό του άλ­λου φύλου και ανταγωνίζεται/ζηλεύει τον γονιό του ίδιου φύλου), μπορεί η αντίδρασή του να εί­ναι υπερβολική και να χρειάζεται περισ­σότερη προσοχή η συμπεριφορά μας.

8. Πώς θα προστατεύσουμε το παιδί από ντροπές και ενοχές σχετικά με το σεξ;

Συχνά, λόγω δικής μας άγνοιας, έλλειψης σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, αναστολών και τα­μπού, μεταφέρουμε στα παιδιά την ενοχή και την ντροπή για το φύλο, τη σεξουαλικότητα και τη σεξουα­λική του συμπεριφορά. Το μεγάλο «όχι» στη συμπεριφορά μας πρέπει να είναι το «ό­χι» προς τον ε­αυτό μας. Όχι λοιπόν στη μεταφορά της άγνοιας, της ενοχής, της ντροπής και των «ηθικών» ανα­στολών, που δεν αποτελούν συστατικά της πραγματικής ηθικής αλλά κοι­νω­νι­κά ταμπού.

9. Πώς θα βοηθήσουμε το παιδί να αναγνωρίσει τη σεξουαλική του ταυτότητα;

Από την ηλικία των 3 ετών περίπου, που το παιδί αρχίζει να εξοικειώνεται, να αναγνωρίζει πε­ρισ­σό­τε­ρο και να εξερευνά πιο διεξοδικά το σώμα του, πρέπει να του μιλάμε για το σώμα και για το φύλο του, περιγράφοντας με απλό και κατανοητό τρόπο τις ανατομικές διαφορές που έχει με το άλλο φύλο. Είναι σημαντικό να του λέμε πως είναι αγόρι ή κορίτσι και να του ε­ξη­γού­με τι σημαίνει ανατομικά και πρακτικά να ανήκει στο αρσενικό ή το θηλυκό φύλο.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (11.09.2008) / Γιάννης Δεβετζόγλου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου