3 Αυγούστου 2011

Παιδική σεξουαλικότητα

Από την Αποστολία Ντέκοβα
(κλινική ψυχολόγος)

Η ύπαρξη της σεξουαλικότητας στα παιδιά ήταν και παραμένει ένα θέμα το οποίο αντιμετωπίζεται με ανησυχία, έκπληξη, αμηχανία και επιφυλακτικότητα από τους γονείς και γενικότερα από τους ε­νήλικες. Ο Σίγκμουντ Φρόιντ μίλησε πρώτος για την ύπαρξη της παιδικής σεξουαλικότητας στην εργασία του «Τρεις μελέτες για τη θεωρία της σεξουαλικότητας». Σ’ αυτό το σύγγραμμα περιέγρα­ψε μια θεωρία για την ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη του ατόμου στην παιδική ηλικία. Σύμφωνα με αυ­τήν, η σεξουαλικότητα του ατόμου αναπτύσσεται στα πρώτα χρόνια της ζωής και διακρίνεται σε πέντε στάδια, καθένα από τα οποία έχει τα δικά του χαρακτηριστικά.

Τα στάδια από τα οποία διέρχεται η παιδική σεξουαλικότητα είναι
● το στοματικό (1-2 ετών),
● το πρωκτικό (2-4 ετών),
● το φαλλικό (4-6 ετών),
● της λανθάνουσας σεξουαλικότητας (7-11 ετών) και
● της ετερόφυλης σεξουαλικότητας (εφηβεία).

Πρώτο στάδιο

Το «στοματικό» στάδιο (1-2 ετών) είναι η φάση στην οποία το στόμα, μέσω του θηλασμού, αποτε­λεί κριτήριο ευχαρίστησης ή δυσαρέσκειας (πιπίλισμα, δάγκωμα κτλ.). Στο στάδιο αυτό το μητρικό στήθος αποτελεί το πρώτο αντικείμενο της σεξουαλικής επιθυμίας.

Δεύτερο στάδιο

Το «πρωκτικό» στάδιο (2-4 ετών) είναι η φάση στην οποία ο πρωκτός αποτελεί την ερωτογενή ζώ­νη του παιδιού. Η λειτουργία της αφόδευσης ή της συγκράτησης των κοπράνων αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο το παιδί προσπαθεί να κυριαρχήσει στο περιβάλλον του.

Τρίτο στάδιο

Στο «φαλλικό» στάδιο (4-6 ετών) το παιδί αρχίζει και διαμορφώνει την ταυτότητα του φύλου του και αποκτά επίγνωση της διαφορετικότητας των δύο φύλων. Η συνειδητοποίηση των διαφορών α­νάμεσα στα δύο φύλα γεννά ορισμένους φόβους και απογοητεύσεις που είναι διαφορετικοί στο αγό­ρι και στο κορίτσι, οι οποίοι όμως με την πάροδο του χρόνου επιλύονται.

Το κορίτσι αισθάνεται απογοήτευση γιατί δεν έχει και δεν πρόκειται να αποκτήσει πέος. Αυτή όμως η δυσαρέσκεια αργότερα αντισταθμίζεται ανακαλύπτοντας ότι μπορεί να κυοφορήσει σε αντίθεση με τα αγόρια. Αυτή η ανακάλυψη το βοηθά να ταυτιστεί με τη μητέρα του και να αποδεχθεί το φύ­λο του. Το αγόρι, από την άλλη πλευρά, βιώνει φόβο ότι μπορεί να χάσει το πέος του (φόβος ή άγχος ευνουχισμού), αφού επιθυμεί και διεκδικεί την ίδια γυναίκα με τον πατέρα του (οιδιπόδειο σύμπλεγμα). Συχνά επιθυμεί να κοιμάται με τη μητέρα του, να τη φιλά στο στόμα, να κάνει μπάνιο μαζί της κ.ά. Ο ρόλος του πατέρα είναι καταλυτικός για τη λύση του «οιδιπόδειου συμπλέγματος», αφού η απειλή του ευνουχισμού οδηγεί προς την ταύτιση με τον πατέρα.

Η διαδικασία ταύτισης του αγοριού με τον πατέρα και του κοριτσιού με τη μητέρα είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση μιας υγιούς σεξουαλικής ταυτότητας.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι σ’ αυτήν την ηλικία η περιέργεια του παιδιού είναι αρκετά οξυμένη και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να θέτει αρκετές ερωτήσεις στους γονείς του για διάφορα θέματα γύ­ρω από το σεξ, όπως για την τεκνοποίηση («Από πού γεννιούνται τα μωρά;», «Γιατί φουσκώνει η κοιλιά της μαμάς;», «Πώς μπαίνουν τα μωρά στην κοιλιά της μαμάς;»), για τη σεξουαλική ζωή των γονιών του, για την ομοφυλοφιλία κ.ά. Συχνά οι γονείς σε τέτοιου είδους ερωτήσεις αντιδρούν αμή­χανα είτε αποφεύγοντας να απαντήσουν ευθέως είτε καταφεύγοντας σε διάφορα μικροψεματάκια ή απλοποιημένες θεωρίες, οι οποίες γίνονται αποδεκτές από τα παιδιά και είναι δύσκολο να ανακατα­σκευαστούν αργότερα.

Επίσης τα παιδιά σ’ αυτήν την ηλικία, στην προσπάθειά τους να εξερευνήσουν το σώμα τους αλλά και να ανακαλύψουν τη διαφορετικότητα ανάμεσα στα δύο φύλα, μπορεί να επιδοθούν σε σεξουα­λικές διερευνήσεις με τη μορφή παιχνιδιού, με συνομηλίκους τους συνήθως, παίζοντας το παιχνίδι του «γιατρού».

Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτής της ηλικίας είναι ο αυνανισμός των παιδιών. Ο αυνανισμός αυτός δεν έχει τη σεξουαλική χροιά που θα αποκτήσει αργότερα στη ζωή του ατόμου, αλλά δρα κατα­πραϋντικά από τις διάφορες εσωτερικές και εξωτερικές εντάσεις που τυχόν βιώνει το παιδί. Οι γο­νείς συχνά νιώθουν άβολα μπροστά σ’ αυτήν την κατάσταση και προσπαθούν να καταστείλουν αυ­τήν τη συμπεριφορά χρησιμοποιώντας είτε τιμωρίες είτε απειλές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ω­θούν το παιδί στο να πιστέψει πως οτιδήποτε σχετικό με τα γεννητικά του όργανα είναι κακό. Εάν όμως αυτό το συναίσθημα επικρατήσει, ενδέχεται να επηρεαστεί αρνητικά η σεξουαλικότητά του κατά την ενήλικη ζωή. Επομένως, είναι σκόπιμο να του επιτρέψουμε να εξερευνήσει το σώμα του, χωρίς να δίνουμε στον αυτοερωτισμό του περισσότερη προσοχή από όση χρειάζεται.

Τέταρτο στάδιο

Στο στάδιο της «λανθάνουσας σεξουαλικότητας» (7-11 ετών) τα παιδιά δημιουργούν ομόφυλες σχέ­σεις και εξιδανικεύουν το φύλο τους. Η περιέργεια για την έκφραση της σεξουαλικότητας παίρνει τη μορφή συζητήσεων ή ερωτήσεων σε συνομηλίκους.

Πέμπτο στάδιο

Τέλος, στο στάδιο της «ετερόφυλης σεξουαλικότητας» (εφηβεία) συμβαίνουν πολλές αλλαγές, βιο­λογικές (το στήθος του κοριτσιού μεγαλώνει, έρχεται η έμμηνος ρύση, μεγαλώνει το πέος του αγο­ριού κ.ά.) και ψυχολογικές, οι οποίες επηρεάζουν τον έφηβο. Η σεξουαλική αφύπνισή του ξεκινάει συνήθως με τον αυνανισμό, ο οποίος τώρα γίνεται συνειδητά –σε αντίθεση με την παιδική ηλικία. Μέσω αυτού ο έφηβος εκτονώνει τις σεξουαλικές του ενορμήσεις, ενώ παράλληλα μαθαίνει το σώμα του. Αργότερα, ο αυνανισμός θα αντικατασταθεί από την ύπαρξη σεξουαλικών επαφών με το αντί­θετο φύλο.

Η σεξουαλικότητα του ενήλικα εξαρτάται κατά μεγάλο μέρος από τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση που έλαβε καθ’ όλη τη διάρκεια των παιδικών του χρόνων. Γι’ αυτό η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση θα πρέπει να είναι απαλλαγμένη από προκαταλήψεις και ταμπού, προκειμένου το παιδί να χτίσει μια υγιή σεξουαλική ταυτότητα.


► ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (16.07.2011)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου