29 Απριλίου 2011

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (5)

Το παράδειγμα της οικογένειας Γεωργίου

Τα πρώτα βήματα που απαιτούνται για να διασφαλίσετε ότι το παιδί σας θα περιηγείται με ασφάλεια στο διαδίκτυο είναι και τα πιο δύσκολα. Πα­τώ­ντας στην εικόνα μπορείτε να παρακολουθήσετε πώς αντιμετωπίζει αυ­τά τα ζητή­ματα στην καθημερινή της ζωή η «οικογένεια Γεωργίου»:


25 Απριλίου 2011

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (4)

Τα δικαιώματα των παιδιών στο διαδίκτυο

Τα παιδιά χρειάζονται βοήθεια από τους ενήλικες για την προστασία των δικαιωμάτων τους στο διαδίκτυο. Η νομοθεσία ισχύει και εκεί: οι διαχειριστές των διαδικτυακών τοποθεσιών εί­ναι υπεύθυ­νοι για το περιεχόμενο των τοποθεσιών τους.

 1. Κυβερνο-παρενοχλήσεις 

Το διαδίκτυο δίνει νέες ευκαιρίες για παρενόχληση. Διάφοροι μπορεί να δημοσιεύουν φήμες, φω­το­­γρα­φί­ες και άλλες προσωπικές πληροφορίες ή να στέλνουν κακόβουλα μηνύματα –είτε α­νώ­νυ­μα εί­τε χρησιμοποιώντας το όνομα άλλου. Τα μηνύματα SMS και τα κινητά τηλέφωνα με κάμερα ανοί­γουν νέες προοπτικές για διασκέδαση, αλλά και για εκμετάλλευση. Οι πα­ρε­νο­χλή­σεις στο σχολείο συνήθως περιορίζονται στις ώρες που λειτουργεί, αλλά μέσω δι­α­δι­κτύ­ου μπορεί κανείς να πέσει θύμα παρενόχλησης οποιαδήποτε στιγμή. Επίσης, μέσω δι­α­δι­κτύ­ου οι «νταήδες» έχουν πρόσβαση σε περισσότερους ανθρώπους.

Αν στο παιδί σας αρέσουν οι διαδικτυακές συνομιλίες, θα πρέπει να συζητήσετε μαζί του αυ­τούς τους κινδύνους από την αρχή, και να το συμβουλεύσετε τι πρέπει να κάνει αν α­ντι­με­τω­πί­σει παρε­νοχλήσεις. Αυτό είναι σημαντικό γιατί:

● Οι κυβερνο-παρενοχλήσεις γίνονται συχνότερα όταν δεν υπάρχουν ενήλικοι παρόντες.

● Τα παιδιά συχνά πιστεύουν ότι αν το πουν στους γονείς τους, τα πράγματα θα γίνουν χει­ρό­τε­ρα.

● Η ανωνυμία και ο χαμηλός κίνδυνος σύλληψης κάνει τους ανθρώπους να επιχειρούν πράγ­μα­τα που αλλιώς δε θα τα τολμούσαν (για παράδειγμα, να λένε πράγματα που ποτέ δε θα έλεγαν σε κά­ποιον άλλο πρόσωπο με πρόσωπο).

● Οι κυβερνο-παρενοχλήσεις είναι τεχνικώς εύκολες. Για την αποστολή κακόβουλων μη­νυ­μά­των ή τη δημοσίευση κακόβουλων κειμένων σε ευρύ κοινό αρκούν λίγα κλικ με το ποντίκι.

Των φρονίμων τα παιδιά...

Ακόμη κι αν το παιδί σας δεν έχει υποστεί παρενόχληση μέσω διαδικτύου, σας συνιστούμε να συζη­τήσετε μαζί του τα παρακάτω θέματα:

● Δεν πρέπει να ανακοινώνουν τις πληροφορίες επαφής τους ή προσωπικά τους στοιχεία, ό­πως φωτογραφίες, χωρίς να σκεφθούν καλά τις συνέπειες. Οι διαδικτυακές φιλίες μπορεί να δι­α­κο­πούν και, όταν συμβεί αυτό, οι προσωπικές πληροφορίες μπορεί να σταλούν σε αν­θρώ­πους που δεν πρέ­πει.

● Όλοι έχουν το δικαίωμα να τους συμπεριφέρονται με σεβασμό στο διαδίκτυο.

● Μπορούν να κλείσουν το δωμάτιο συνομιλίας, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή τον υ­πο­λο­γι­στή όπο­τε θέλουν.

● Τα παιδιά θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να μιλούν με τους γονείς τους για τις αρ­νη­τι­κές τους εμπειρίες.

Το διαδίκτυο υπόκειται στους ίδιους κανονισμούς και νόμους όπως και η καθημερινή μας ζω­ή. Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλλουμε κάποιον στο διαδίκτυο είναι κακό. Μπορεί να θε­ω­ρη­θεί δυσφή­μηση ή εξύβριση, πράγμα που ενδέχεται να επισύρει τιμωρία και ποινές για την πρόκληση ζημιών. Μπορεί να είναι δύσκολο να ακυρωθεί κάτι που έγινε με λίγα κλικ του πο­ντι­κιού και τα παιδιά ενδέ­χεται να μην καταλαβαίνουν πόσο σοβαρή μπορεί να γίνει η κα­τά­στα­ση.

Αν ο μη γένοιτο...

Αν το παιδί σας λάβει κακόβουλα μηνύματα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μηνυμάτων SMS:

● Πείτε του ότι δε χρειάζεται να ανοίγει τέτοιου είδους μηνύματα ή άλλα μηνύματα που προ­έρ­χο­­νται από εντελώς ξένους.

● Δε θα πρέπει να απαντάει σε κακόβουλα μηνύματα. Ωστόσο, καλό θα είναι να α­πο­θη­κεύ­ε­τε τα μηνύματα για μελλοντική αναφορά, εάν η κατάσταση χρειαστεί να αντιμετωπιστεί από άλ­λο άτομο.

● Αν ανακαλύψετε ότι ο αποστολέας πηγαίνει στο ίδιο σχολείο με το παιδί σας, ενημερώστε το σχολείο.

● Εάν η παρενόχληση εξακολουθήσει, ίσως χρειαστεί να αλλάξετε τη διεύθυνση η­λε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρομείου ή τον αριθμό τηλεφώνου του παιδιού σας.

Επίσης, να θυμάστε:

● Μπορείτε να αποθηκεύσετε τα κακόβουλα μηνύματα για άλλες δραστηριότητες.

● Μπορείτε να προσαρμόσετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, έ­τσι ώ­στε να κατευθύνει τα μηνύματα ενός δεδομένου αποστολέα σε ξεχωριστό φάκελο. Έ­τσι το παιδί σας δε χρειάζεται να τα διαβάζει.

● Αν γνωρίζετε τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του αποστολέα, μπορείτε να στεί­λε­τε ένα αντίγραφο του κακόβουλου μηνύματος στον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου και να ζη­τή­σε­τε να δια­γραφεί αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

● Αν δε γνωρίζετε τη διεύθυνση του αποστολέα, ζητήστε βοήθεια από τον πάροχο υ­πη­ρε­σι­ών διαδι­κτύου.

Αν εντοπίσετε κακόβουλα κείμενα ή φωτογραφίες του παιδιού σας δημοσιευμένα στο δι­α­δί­κτυ­ο:

● Αποθηκεύστε τις σελίδες όπου βρίσκεται αυτό το υλικό για περαιτέρω ενέργειες.

● Εάν η τοποθεσία ή η διεύθυνσή της αναφέρει ποιος είναι ο πάροχος υπηρεσιών, ε­πι­κοι­νω­νή­στε μαζί του. Ο πάροχος μπορεί να διαγράψει το κείμενο και, ενδεχομένως, να ε­ντο­πί­σει τον συγγρα­φέα.

● Μπορείτε επίσης να ζητήσετε από τον δικό σας διαχειριστή διαδικτύου να επικοινωνήσει με τον διαχειριστή της εν λόγω τοποθεσίας και να απαιτήσει να διαγραφεί το υλικό αυτό.

● Εάν η παρενόχληση είναι ιδιαίτερα σοβαρή και συνιστά αξιόποινη πράξη, επικοινωνήστε με την α­στυνομία.

Να θυμάστε: Οι ανώνυμοι χρήστες μπορούν συχνά να εντοπιστούν. Ωστόσο, η αστυνομία δε θα α­ναλάβει δράση εκτός εάν υπάρχουν υπόνοιες εγκληματικής πράξης.

 2. Παιδί και μάρκετινγκ στο διαδίκτυο 

Το διαδίκτυο παρέχει στους διαφημιστές έναν αποτελεσματικό τρόπο να προσεγγίσουν τα παι­διά και τους νέους. Πολλά προϊόντα που θαυμάζουν τα παιδιά προωθούνται μέσω δι­α­δι­κτύ­ου.

Το μάρκετινγκ που προορίζεται για τα παιδιά και τους νέους υπόκειται σε αυστηρότερες κρί­σεις και κανονισμούς από το μάρκετινγκ που προορίζεται για ενηλίκους, καθώς οι ανήλικοι εί­ναι περισσότε­ρο ευάλωτοι. Για παράδειγμα:
● Οι διαφημίσεις θα πρέπει να αναγνωρίζονται αμέσως ως τέτοιες.
● Θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η αξιοπρέπεια των ανηλίκων.
● Η ψυχαγωγία, όπως τα παιχνίδια, δε θα πρέπει να διακόπτεται ή να συνδέεται με δι­α­φη­μί­σεις.

Τι μπορείτε να κάνετε:
● Να χρησιμοποιείτε το διαδίκτυο μαζί με το παιδί σας και να το διδάσκετε να αναγνωρίζει τις δι­α­­φη­μί­σεις και τους στόχους τους.
● Να πληροφορείτε το Ινστιτούτο Προστασίας Καταναλωτή ή τον πάροχο υπηρεσιών για τυ­χόν α­νάρμοστο μάρκετινγκ.

Άμεσο μάρκετινγκ

Το άμεσο μάρκετινγκ μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και SMS επιτρέπεται αποκλειστικά με την πρότερη συγκατάθεση του προσώπου στο οποίο απευθύνεται. Αν το παιδί σας πα­ρέ­χει προσωπικές πληροφορίες όταν συμμετέχει, για παράδειγμα, σε κάποιο διαγωνισμό μέ­σω δι­α­δι­κτύ­ου, ενδεχομέ­νως να συγκατατεθεί σε άμεσο μάρκετινγκ.

Υπηρεσίες με χρέωση και αγορές από παιδιά μέσω διαδικτύου

Οι αγορές που γίνονται μέσω διαδικτύου ή κινητού τηλεφώνου πρέπει είτε να γίνονται από ε­νή­λι­κο είτε με την έγκριση ενηλίκου.

Συμβουλές:
● Συμφωνήστε με το παιδί σας σχετικά με τους κανόνες που αφορούν τις αγορές μέσω δι­α­δι­κτύ­ου.
● Συνεργαστείτε με τον πάροχο που χρησιμοποιείτε, προκειμένου να τοποθετηθούν οι α­πα­ραί­τη­τες φραγές κλήσεων/SMS ή να τοποθετηθεί όριο δαπάνης στο κινητό τηλέφωνο του παι­διού.
● Πληροφορήστε τον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου για τυχόν ανάρμοστες διαδικτυακές το­πο­θε­σί­­ες.
● Φτιάξτε μια οικογενειακή διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που θα χρησιμοποιείτε ε­σείς και το παιδί όταν θέλετε να αγοράσετε κάτι μέσω διαδικτύου.

 3. Προσωπικές πληροφορίες και φωτογραφίες 

Σε πολλές διαδικτυακές τοποθεσίες οι χρήστες πρέπει να εγγραφούν ή, διαφορετικά, να δώ­σουν τα προσωπικά τους στοιχεία για να λάβουν βραβεία, όπως πρόσβαση στην υ­πη­ρε­σί­α, συμ­με­το­χή σε κάποια κλήρωση, δωρεάν προϊόντα ή τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε κά­ποια ομάδα συζητήσε­ων. Οι διάφορες εμπορικές επιχειρήσεις μπορούν να συλλέγουν τα στοι­χεί­α επικοινωνίας των παι­διών και των νέων ανθρώπων για σκοπούς μάρ­κε­τινγκ αλλά πρέ­πει να λαμβάνουν νόμιμα συγκατά­θεση προτού επιδοθούν σε δραστηριότητες μάρ­κε­τινγκ.

Ωστόσο, οι διαχειριστές διαδικτυακών τοποθεσιών ενδεχομένως να μην τηρούν πάντοτε το α­πόρ­ρη­­το των προσωπικών πληροφοριών, ακόμη κι αν τα προσωπικά δεδομένα προ­στα­τεύ­ο­νται από τον Νόμο περί Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Μάθετε τα παι­διά σας να εί­ναι προσεκτικά όταν παρέχουν προσωπικές πληροφορίες.


Συμβουλές

Συμφωνήστε με το παιδί σας σε κάποια προσέγγιση. Συχνά είναι πολύ χρήσιμο να συμ­φω­νή­σε­­τε με το παιδί τους κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους θα παρέχει προσωπικές πλη­ρο­φο­ρί­ες μέσω διαδικτύου. Αν του δώσετε την άδεια να παρέχει τέτοιου είδους πλη­ρο­φο­ρί­ες, θα πρέπει να είστε βέβαιοι για την αξιοπιστία των τοποθεσιών στις οποίες θα τις πα­ρέ­χει.

Ελέγξτε την πολιτική προστασίας απορρήτου. Σας συνιστούμε να ελέγχετε ότι η υ­πη­ρε­σί­α που χρησιμοποιείτε ρυθμίζεται από την κατάλληλη πολιτική προστασίας απορρήτου, η ο­ποί­α θα πρέπει να εξηγεί με ποιον τρόπο χρησιμοποιούνται οι προσωπικές πληροφορίες, την περίοδο χρήσης τους, καθώς και τον σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιούνται.

Να παρέχετε αποκλειστικά τις υποχρεωτικές πληροφορίες. Συνήθως δεν υπάρχει α­νά­γκη να καταχωρίσετε παρά μόνον ένα μικρό όγκο υποχρεωτικών πληροφοριών. Επίσης, ό­ταν εγγράφεστε σε μια νέα υπηρεσία, ο πάροχος ρωτά συνήθως εάν επιθυμείτε να λαμ­βά­νε­τε υλικό μάρκετινγκ. Μπορείτε να πείτε «Όχι» από την αρχή, αλλά αν δώσετε κατά λάθος την άδειά σας, μπορείτε να την αναιρέσετε επικοινωνώντας με τον πάροχο υπηρεσιών. Συ­νι­στά­ται να φτιάξετε μια οικογενειακή διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που θα χρη­σι­μο­ποι­εί­τε εσείς και το παιδί όταν θέλετε να δώ­σετε προσωπικά στοιχεία μέσω διαδικτύου.

Μην αποθηκεύετε τις προσωπικές σας πληροφορίες στο πρόγραμμα περιήγησης. Δε συνιστά­ται να αποθηκεύσετε τις προσωπικές σας πληροφορίες ή τους κωδικούς πρό­σβα­σης στο πρόγραμμα περιήγησης διαδικτύου ή σε άλλα προγράμματα που συν­δέ­ο­νται στο δι­α­δί­κτυ­ο.

Δημοσίευση φωτογραφιών και προσωπικών πληροφοριών των παιδιών

Η δημοσίευση στο διαδίκτυο φωτογραφιών που έχουν ληφθεί με κινητό τηλέφωνο, κάμερα ή ψη­φι­­α­κή φωτογραφική μηχανή είναι εύκολη και γρήγορη. Αν δημοσιεύσετε μια φωτογραφία, εί­ναι πολύ δύσκολο να αποτρέψετε τη διανομή της, την τροποποίησή της και τη χρήση της σε διαφορετικό πε­ριβάλλον. Αντίγραφα της φωτογραφίας μπορούν πολύ εύκολα να κα­τα­λή­ξουν σε διάφορες τοποθε­σίες και θα είναι πολύ δύσκολο να διαγραφούν όλα. Σκεφθείτε το κα­λά προτού δημοσιεύσετε τα προσωπικά σας στοιχεία σε συνδυασμό με τη φωτογραφία σας.

Η δημοσίευση της φωτογραφίας ή άλλων προσωπικών πληροφοριών κάποιου στη δι­α­δι­κτυ­α­κή το­ποθεσία, π.χ. ενός σχολείου, αποτελεί αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων, η οποία α­παι­τεί τη συ­γκατάθεση του εν λόγω προσώπου. Όποιος αποκαλύπτει τις προσωπικές του πλη­ρο­φο­ρί­ες έχει επί­σης το δικαίωμα να ελέγξει τις πληροφορίες που τον αφορούν και να τις δι­ορ­θώ­σει, αν είναι απα­ραίτητο. Τα παιδιά θα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να προ­ει­δο­ποι­ού­νται ότι δεν πρέπει να δημοσι­εύουν προσωπικές πληροφορίες στις δικές τους διαδικτυακές το­πο­θε­σί­ες ή στα ιστολόγιά τους (blog).

Να θυμάστε: Δε χρειάζεται να παρέχετε τις προσωπικές σας πληροφορίες, εκτός εάν γνω­ρί­ζε­τε ποιος τις ζητά και για ποιο σκοπό πρόκειται να χρησιμοποιηθούν.

23 Απριλίου 2011

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (3)

Επικοινωνώντας με ασφάλεια

Οι ηλεκτρονικές συζητήσεις είναι δημοφιλής τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των παιδιών. Στα η­λε­κτρο­­νι­κά δωμάτια συνομιλίας υπάρχει πάντοτε κάποιος να μιλήσει μαζί τους. Οι η­λε­κτρο­νι­κές συνομιλίες μπορούν να είναι διασκεδαστικές και ασφαλείς, αρκεί να γνωρίζει κανείς πώς να προστατευτεί. Προτού τα παιδιά σας αρχίσουν να συνομιλούν ηλεκτρονικά, θα πρέ­πει να γνωρίζουν τους κινδύ­νους που ενέχονται σε κάτι τέτοιο και να έχουν κατανοήσει πλή­ρως πώς πρέπει να συνδιαλέγονται με τους άλλους ώστε να προστατεύουν την ταυτότητά τους.

Τα ψευδώνυμα προσφέρουν προστασία. Συχνά οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ψευ­δώ­νυ­μα στο διαδίκτυο, προκειμένου να προστατεύσουν την πραγματική τους ταυτότητα. Η συ­νο­μι­λί­α με ψευδώ­νυμο είναι ασφαλής: δεν μπορεί κανείς να μας εντοπίσει, εκτός αν α­πο­κα­λύ­ψου­με εμείς τα στοιχεία επικοινωνίας μας. Ωστόσο, αυτή η ανωνυμία πολλές φορές ε­πι­τρέ­πει στους χρήστες να φέρονται και να εκφράζονται ανάρμοστα.

Οι κωδικοί πρόσβασης είναι μυστικοί. Προκειμένου να συμμετέχουν σε συνομιλίες μέ­σω διαδι­κτύου, οι χρήστες συχνά πρέπει να δημιουργήσουν ένα προσωπικό προφίλ ή ταυ­τό­τη­τα. Αυτό ση­μαίνει μια περιγραφή του χρήστη, π.χ. το αναγνωριστικό ή το ψευδώνυμο που χρησιμοποιείται στη συνομιλία. Τα προφίλ συνήθως προστατεύονται από κωδικούς πρό­σβα­σης, έτσι ώστε κανένας χρή­στης να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει την ταυτότητα των άλλων. Τα παιδιά είναι συνετό να κρα­τούν συνεχώς μυστικό τον κωδικό πρόσβασής τους.

Προσωπικό απόρρητο – τι πρέπει να αναφέρουμε σχετικά με τον εαυτό μας και τι ό­χι; Οι συνομιλίες μέσω διαδικτύου είναι για τα παιδιά ένας τρόπος να μιλούν με άλλα παιδιά και να κά­νουν νέους φίλους, πράγμα που σημαίνει ότι θα μοιράζονται ορισμένες πλη­ρο­φο­ρί­ες σχετικά με τον εαυτό τους. Οι προσωπικές πληροφορίες, που μπορούν να α­πο­κα­λύ­ψουν την ταυτότητα ενός παι­διού, ή οι πληροφορίες επικοινωνίας (πλήρες ονοματεπώνυμο, δι­εύ­θυν­ση και αριθμός τηλεφώνου) δε θα πρέπει να αποκαλύπτονται. Η προστασία του α­πορ­ρή­του, επίσης, απαιτεί να κατανοήσει ο χρήστης με ποιους τρόπους μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι πληροφορίες που θα δώσει. Ένα παιδί μπορεί να αναγνωριστεί ακόμη και με συν­δυ­α­σμό των διαφόρων πληροφοριών που θα δώσει (π.χ. το όνομα του σχολείου, τον α­θλη­τι­κό σύλ­λο­γο, την περιοχή όπου ζει κτλ.).

Πρέπει να προσέχουμε σε ποιον αποκαλύπτουμε τις πληροφορίες επικοινωνίας ή άλλες προ­σω­πι­κές πληροφορίες. Οι φωτογραφίες που στέλνουμε ή τα προσωπικά στοιχεία που α­πο­κα­λύ­πτου­με σε έ­ναν ξένο ενδέχεται να γίνουν διαθέσιμα σε κάθε χρήστη του διαδικτύου. Τα ηλεκτρονικά ημερολόγι­α μπορεί να δημοσιεύονται στο κοινό και να υπάρχει η δυνατότητα να αναγνωστούν για πολλά χρό­νια. Όταν δημοσιεύσουμε ένα κείμενο ή μια φωτογραφία στο δι­α­δί­κτυ­ο, χάνουμε τον έλεγχό του. Μπορεί να αντιγραφεί εύκολα σε πολλά διαφορετικά ση­μεί­α και να μην μπορέσουμε ποτέ να το δια­γράψουμε πλήρως.

Συμβουλές

● Να συζητάτε με τα παιδιά σας τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από την α­πο­κά­λυ­ψη προσωπικών πληροφοριών.

● Συνιστάται να μην αποκαλύπτονται οι προσωπικές πληροφορίες σε πολλές διαφορετικές πε­ρι­πτώ­­σεις.

● Δε θα πρέπει ποτέ να δίνουν τον κωδικό πρόσβασής τους, ακόμη και σε καλούς φίλους. Ε­πί­σης θα πρέπει να τον αλλάζουν τακτικά.

● Το διαδίκτυο είναι δημόσιος χώρος. Προτού δημοσιεύσουμε πληροφορίες ή φωτογραφίες (που α­φορούν εμάς ή άλλους), πρέπει να θυμόμαστε ότι οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρό­σβα­ση στις πληροφορίες αυτές. Για να δούμε ποιες πληροφορίες κυκλοφορούν στο δι­α­δί­κτυ­ο για μας, χρησι­μοποιούμε μια μηχανή αναζήτησης (π.χ. το google στη διεύθυνση www. google.gr), πληκτρολογώ­ντας ως κριτήριο αναζήτησης το όνομά μας.

● Τα παιδιά θα πρέπει να σας μιλούν για οποιαδήποτε τυχόν αρνητική εμπειρία έχουν στο δι­α­δί­κτυ­­ο.

 1. Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο 

Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι ένας δημοφιλής τρόπος αποστολής μηνυμάτων μέσω δι­α­δι­κτύ­ου, αλλά είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται προσεκτικά.

Τα γραμματοκιβώτια του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να γεμίσουν με ανεπιθύμητη ή άχρη­στη αλληλογραφία, συχνά με τη μορφή διαφημίσεων που δεν απευθύνονται συ­γκε­κρι­μέ­να σε εμάς. Εκτός από τον κίνδυνο να προσβληθεί το σύστημά μας από ιούς μέσω μη­νυ­μά­των ηλεκτρονικού τα­χυδρομείου, τα άχρηστα μηνύματα ενδέχεται να περιέχουν α­νάρ­μο­στο υλικό ή συνδέσεις ακατάλλη­λες για νέους ανθρώπους.

Εξάλλου, μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είναι πιθανό να υποβληθεί το παιδί σε α­νώ­νυ­μες πα­ρενοχλήσεις, εκφοβισμό ή παρακολουθήσεις.

Τι μπορείτε να κάνετε:

Τοποθετήστε ένα φίλτρο ανεπιθύμητης αλληλογραφίας. Σας συνιστούμε να δη­μι­ουρ­γή­σε­τε για το παιδί σας μια διεύθυνση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από πάροχο υ­πη­ρε­σι­ών διαδικτύου που να προσφέρει αυτόματη προστασία από ιούς και φίλτρα α­νε­πι­θύ­μη­της αλληλογραφίας. Αυτό θα βοηθήσει να αποτρέψετε το μεγαλύτερο μέρος της α­νε­πι­θύ­μη­της αλληλογραφίας.

Επιτρέψτε τη λήψη μηνυμάτων μόνον από αποστολείς που γνωρίζετε. Ο α­σφα­λέ­στε­ρος τρό­πος να χρησιμοποιήσετε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι να χρησιμοποιήσετε τις ρυθ­μί­σεις του, έ­τσι ώστε το παιδί να μπορεί να ανοίξει μηνύματα που προέρχονται α­πο­κλει­στι­κά από συγκεκριμένες διευθύνσεις. Βέβαια ο τρόπος αυτός είναι πολύ περιορισμένος. Πολ­λά προγράμματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σάς επιτρέπουν να αποκλείετε μηνύματα που έχουν αποσταλεί από συγκεκριμένες δι­ευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Εξετάστε την περίπτωση να λάβετε μια ανώνυμη διεύθυνση ηλεκτρονικού τα­χυ­δρο­μεί­ου. Οι διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου συχνά έχουν τη μορφή onoma.epitheto@ parohos.gr. Το πλήρες ονοματεπώνυμό σας αποτελεί προσωπικό στοιχείο, το οποίο δεν πρέ­πει να αποκαλύψετε δημοσίως. Αν το παιδί σας θέλει να ανταλλάξει διευθύνσεις με άλλες δι­α­δι­κτυ­α­κές γνωριμίες, καλύ­τερο είναι να χρησιμοποιεί μια διεύθυνση που να μην α­πο­κα­λύ­πτει το πλήρες ονοματεπώνυμό του, π.χ. nickname01@parohos.gr. Συνιστάται η δι­εύ­θυν­ση η­λε­κτρο­νι­κού ταχυδρομείου να περιέχει κά­ποια αριθμητική τιμή, καθώς αυτές είναι δυ­σκο­λό­τε­ρο να τις μαντέψει κανείς και, ως εκ τούτου, θα λαμβάνει λιγότερη ανεπιθύμητη αλ­λη­λο­γρα­φί­α. Δε συνιστάται να χρησιμοποιείται το ίδιο ψευδώνυ­μο στα διαδικτυακά δω­μά­τι­α συ­νο­μι­λί­ας. Αυτός ο τύπος διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου εί­ναι επίσης ευκολότερο να ε­γκα­τα­λει­φθεί, εάν γεμίσει με ανεπιθύμητη αλληλογραφία ή άλλα ανεπι­θύμητα μηνύματα. Οι ευ­ρυ­ζω­νι­κές συνδέσεις συνήθως περιλαμβάνουν πολλαπλές διευθύνσεις ηλε­κτρονικού τα­χυ­δρο­μεί­ου.

 2. Συνομιλίες μέσω διαδικτύου 

Η ηλεκτρονική συνομιλία (chat) είναι η συμμετοχή σε ανοιχτές ομάδες συνομιλίας στο δι­α­δί­κτυ­ο, όπου μπορείς να μιλήσεις με άλλους χρήστες σε πραγματικό χρόνο, χρη­σι­μο­ποι­ώ­ντας ψευδώνυμο. Οι ομάδες συνομιλίας ή τα δωμάτια συνομιλίας συχνά παίρνουν το όνομά τους από κάποιο θέμα ή κάποια ομάδα ηλικιών. Σε μια συνομιλία μπορούν να συμμετέχουν πολ­λοί χρήστες αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, είναι επίσης δυνατό να υπάρξει προσωπική συ­νο­μι­λί­α μεταξύ δύο χρηστών. Η ηλε­κτρονική συνομιλία έχει τη δική της γλώσσα και τρόπο συ­μπε­ρι­φο­ράς, ακόμη και τη δική της κουλ­τούρα. Καλό είναι οι γονείς να ενημερωθούν σχε­τι­κά με αυτά τα πρωτόκολλα συνομιλίας. Ακόμη καλύτερο είναι να το κάνουν με τη βοήθεια του παιδιού τους.

Η αναμετάδοση συνομιλιών μέσω διαδικτύου (IRC) επιτρέπει στον χρήστη να έχει συ­νο­μι­λί­ες στο διαδίκτυο σε πραγματικό χρόνο. Προσφέρει περισσότερες επιλογές από την α­πλή συ­νο­μι­λί­α. Χρειά­ζεστε ένα ξεχωριστό πρόγραμμα (πελάτη IRC) για να επικοινωνήσετε με τα κα­νά­λια –ομάδες ή δω­μάτια συνομιλίας– που θέλετε. Η IRC επιτρέπει στον χρήστη να συ­νο­μι­λεί συγχρόνως σε πολλαπλά κανάλια, καθώς και απόρρητες συνομιλίες μεταξύ δύο χρη­στών. Οι κανόνες ασφαλούς χρήσης είναι οι ίδιοι και για την IRC και για τα δωμάτια συ­νο­μι­λί­ας.

Συμβουλές για τα παιδιά

Τα παιδιά που συμμετέχουν σε συνομιλίες πρέπει να γνωρίζουν πώς να το κάνουν με α­σφά­λει­α. Εί­ναι φρόνιμο να εφαρμόσουν τους παρακάτω οικιακούς κανόνες σχετικά με τη δι­α­δι­κτυ­α­κή συνομιλί­α:
● Κρατήστε τις προσωπικές σας πληροφορίες ασφαλείς, μυστικές.
● Αν υποστείτε ή διαπιστώσετε οποιαδήποτε παρενόχληση, ενημερώστε τον διαχειριστή της συ­νο­μι­­λί­ας.
● Αν νιώσετε άσχημα, βγείτε από το δωμάτιο συνομιλίας και πείτε το στους γονείς σας.
● Όταν συνομιλείτε, να σκέφτεστε και τους άλλους.

Γονεϊκός έλεγχος

Το πόσο ασφαλής και διασκεδαστική θα είναι η συνομιλία εξαρτάται κατά πολύ από το πρό­σω­πο με το οποίο συνομιλούμε. Σε γενικές γραμμές, μπορείτε να διαπιστώσετε εάν το δω­μά­τι­ο συνομιλίας που χρησιμοποιεί το παιδί σας είναι ασφαλές, με βάση τα παρακάτω ε­ρω­τή­μα­τα:

Αυτό το δωμάτιο συνομιλίας προορίζεται για παιδιά; Στα δωμάτια συνομιλίας που προ­ο­ρί­ζο­νται για παιδιά, υπάρχει μικρότερη πιθανότητα να συναντήσετε ανάρμοστα θέματα ή συμπεριφορά.

Είναι το δωμάτιο συνομιλίας εποπτευόμενο; Μερικές φορές τα δωμάτια συνομιλίας έ­χουν εθε­λοντές επόπτες, που διαχειρίζονται τα ακατάλληλα μηνύματα επικοινωνίας και μπο­ρούν να αποκλεί­σουν τους «νταήδες» και τους άλλους ταραξίες από το δωμάτιο συνομιλίας. Ε­άν η εποπτεία δεν εί­ναι ενεργή, το δωμάτιο θα πρέπει να περιέχει τουλάχιστον ένα κουμπί για επικοινωνία με τον δια­χειριστή. Τα εποπτευόμενα δωμάτια συνομιλίας είναι προτιμότερα για τα παιδιά, ενώ υπάρχει με­γαλύτερη ασφάλεια αν αποθηκεύετε τις συζητήσεις.

Υπάρχει η δυνατότητα να αποκλείονται κάποιοι χρήστες; Αποκλεισμός σημαίνει να μην επιτρέ­πεται η δημοσίευση στο δωμάτιο συνομιλίας των μηνυμάτων που προέρχονται α­πό κάποιο συγκεκρι­μένο πρόσωπο. Αν κάποιο πρόσωπο αποκλειστεί, τα μηνύματά του δεν εμ­φα­νί­ζο­νται πλέον στην ο­θόνη.

Προσωπική συζήτηση

Όταν γνωρίσουμε κάποιο πρόσωπο σε μια διαδικτυακή ομάδα συνομιλίας, μπορεί να μη θέ­λου­με να συζητάμε μαζί του δημόσια, αλλά να έχουμε μια προσωπική συζήτηση. Για πα­ρά­δειγ­μα, μπορούμε να μπούμε σε ένα δημόσιο δωμάτιο συνομιλίας, να αρχίσουμε να συ­ζη­τά­με και έπειτα να περάσουμε σε συνομιλία μέσω προγράμματος ανταλλαγής άμεσων μη­νυ­μά­των ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρο­μείου. Ενώ χρησιμοποιούμε αυτά τα εργαλεία μπορούμε να προστατεύουμε την ταυτότητά μας χρη­σιμοποιώντας ψευδώνυμο (π.χ. nickname01@ domain.uk). Είναι επίσης ευκολότερο να πάψουμε να χρησιμοποιούμε αυτήν τη διεύθυνση αν η νέα επαφή αποδειχθεί ότι είναι κάποιος με τον οποίο δε θέλουμε πλέον να ε­πι­κοι­νω­νού­με. Μια καλή συμβουλή για τα παιδιά είναι να μην κάνουν προσωπι­κές συ­νο­μι­λί­ες στο δι­α­δί­κτυ­ο με ανθρώπους που δε γνωρίζουν προσωπικά.

Συναντήσεις με διαδικτυακές γνωριμίες

Αν το παιδί σας γνωρίσει κάποιο καινούριο πρόσωπο μέσω διαδικτύου, ενδεχομένως να θε­λή­σει να συναντηθεί και διά ζώσης μαζί του. Ακόμη κι αν αυτή η διαδικτυακή φιλία έχει δι­α­τη­ρη­θεί για αρκε­τό καιρό, είναι σημαντικό να αντιμετωπίζετε μια ενδεχόμενη συνάντηση με ε­πι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα. Αν και οι περισσότερες συναντήσεις μεταξύ διαδικτυακών φίλων είναι δι­α­σκε­δα­στι­κές και ακίνδυνες, μερικές φορές, δυστυχώς, οδηγούν σε κακοποίηση των παιδιών. Ευ­τυ­χώς, οι περιπτώσεις κακοποί­ησης αυτού του τύπου είναι ιδιαίτερα σπάνιες στην Ελ­λά­δα. Αν προγραμματιστεί κάποια συνάντη­ση, είναι απαραίτητο το παιδί να συνοδεύεται από γο­νέ­α ή κάποιον έμπιστο ενήλικο και να γίνει σε δημόσιο χώρο. Καλό είναι να συμφωνήσετε εκ των προτέρων με το παιδί πώς θα αντιμετωπίζετε τις περιπτώσεις συναντήσεων με δι­α­δι­κτυ­α­κές γνωριμίες.

 3. Προγράμματα άμεσης αποστολής μηνυμάτων 

Όπως και τα δωμάτια συνομιλίας, ένα πρόγραμμα άμεσης αποστολής μηνυμάτων (MSN Mes­sen­ger, ICQ κτλ.) επιτρέπει τη συνομιλία σε πραγματικό χρόνο, αλλά η διαφορά είναι ότι ε­πι­λέ­γεις το πρό­σωπο με το οποίο θέλεις να μιλήσεις. Το πρόγραμμα μάς δείχνει ποιοι από τους φίλους μας είναι ε­κείνη τη στιγμή συνδεδεμένοι και μπορούμε να καλέσουμε έναν από αυ­τούς για προσωπική συνομι­λία. Μπορούμε επίσης να ανταλλάσσουμε αρχεία όπως φω­το­γρα­φί­ες, αρχεία ήχου ή βιντεοκλίπ, να παίζουμε μαζί παιχνίδια ή να κάνουμε βιντεοκλήσεις.

Η τεχνολογία ανταλλαγής άμεσων μηνυμάτων ενέχει τους ίδιους κινδύνους με το ηλεκτρονικό τα­χυ­­δρο­μεί­ο και τα δωμάτια συνομιλίας. Ένας χρήστης μπορεί να ανοίξει ένα συνημμένο αρ­χεί­ο ή κά­ποια σύνδεση που να περιέχει ιό, λογισμικό υποκλοπής ή υλικό ακατάλληλο για παι­διά. Αν γνωρίζε­τε το άλλο πρόσωπο στην πραγματικότητα, η διαδικτυακή συζήτηση είναι πο­λύ πιο ασφαλής. Οι συζητήσεις μέσω προγράμματος άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων εί­ναι πάντοτε απόρρητες και εσείς ελέγχετε όχι μόνο με ποιον μιλάτε αλλά και πόσο χρόνο θέ­λε­τε να διαρκέσει η συζήτηση.

Μπορείτε να κάνετε τις συνομιλίες ασφαλέστερες προσαρμόζοντας τις ρυθμίσεις του προ­γράμ­μα­τος άμεσης αποστολής μηνυμάτων, όπως περιγράφεται παρακάτω:


Επιλογή προσώπων για συνομιλία

Είναι ασφαλέστερο να συνομιλείτε με ανθρώπους που ήδη γνωρίζετε. Ωστόσο, σχεδόν ο­ποιοσ­δή­πο­­τε θα μπορούσε να στείλει μήνυμα στο παιδί σας. Τα προγράμματα αυτά έχουν μια λίστα επαφών όπου μπορεί κανείς να προσθέσει τα ονόματα προσώπων με τα οποία θέ­λει να ανταλλάξει μηνύμα­τα. Προκειμένου να αποτρέψετε τα μηνύματα από ξένους να φθά­σουν στο παιδί σας, μπορείτε να προσαρμόσετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος, ώστε να α­πο­κλει­στεί οποιαδήποτε επαφή με πρό­σωπα που δεν περιλαμβάνονται στη λίστα.


Αποθήκευση συνομιλιών

Μπορείτε να αποθηκεύετε τις διαδικτυακές συνομιλίες. Αν οι άλλοι συνομιλούντες μπορούν να δουν ότι το κάνετε, βελτιώνετε την ασφάλεια του παιδιού σας. Όταν οι άνθρωποι που συμ­με­τέ­χουν σε διαδικτυακές συνομιλίες γνωρίζουν ότι κάποιος αποθηκεύει τις συνομιλίες, συ­νή­θως είναι πιο προ­σεκτικοί με όσα συζητούν. Μπορείτε να αποφασίσετε να αποθηκεύετε τις συνομιλίες κάθε φορά ή να ρυθμίσετε το πρόγραμμα να αποθηκεύει αυτόματα όλες τις συ­νο­μι­λί­ες.

Διασκέδαση για όλη την οικογένεια

Η άμεση ανταλλαγή μηνυμάτων (IM) δεν προορίζεται αποκλειστικά για τα παιδιά και τους νέ­ους: πολλές εταιρείες χρησιμοποιούν την άμεση αποστολή μηνυμάτων για τις εσωτερικές τους επικοινω­νίες. Ένα παράδειγμα: Αν το παιδί σας συνδέεται στο διαδίκτυο μετά το σχο­λεί­ο, ενώ εσείς εργάζε­στε, μπορείτε να ανταλλάσσετε μηνύματα και να μειώσετε το κόστος των τη­λε­φω­νι­κών κλήσεων. Μπορείτε επίσης να παρακολουθείτε πώς και πόσο χρησιμοποιεί το παι­δί το διαδίκτυο, καθώς το πρόγραμμα IM σας δείχνει πότε συνδέθηκε το παιδί σας.

22 Απριλίου 2011

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (2)

Πρώτα μέτρα ασφαλείας

Οι γονείς αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις είτε πρόκειται για το διαδίκτυο είτε για τις άλ­λες ε­να­­σχο­λή­σεις των παιδιών. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν με τι ασχολούνται τα παιδιά τους και να τα υποστηρίζουν σε αυτές τους τις δραστηριότητες.

Τα παιδιά ίσως θέλουν να κρατήσουν την ενασχόλησή τους με το διαδίκτυο μυστική. Ίσως να μη θέ­λουν να εμπλακούν οι γονείς, ιδιαίτερα εάν πιστεύουν ότι θα τα περιορίσουν. Είναι ση­μα­ντι­κό να θυμάστε ότι το διαδίκτυο είναι μια καταπληκτική πηγή, που περιέχει τεράστιους ό­γκους συναρπα­στικών και εκπαιδευτικών πληροφοριών. Είναι επίσης σημαντικό οι γονείς να μην υπερβάλλουν, ού­τε να θέτουν υπερβολικούς περιορισμούς στη χρήση του διαδικτύου α­πό τα παιδιά τους. Οι κίνδυνοι πρέπει να γίνονται κατανοητοί, έτσι ώστε τα παιδιά να προ­στα­τεύ­ο­νται και να εκμεταλλεύονται α­πόλυτα αυτό το καταπληκτικό εργαλείο. Τα παιδιά μα­θαί­νουν με τον πειραματισμό, δοκιμάζοντας και σφάλλοντας. Αν σας ενδιαφέρει η χρήση του δι­α­δι­κτύ­ου και είστε εξοικειωμένοι με όλα τα συ­ναρπαστικά πράγματα που προσφέρει, θα εί­στε σε καλύτερη θέση να συζητήσετε με τα παιδιά σας θέματα που το αφορούν. Θα είναι ε­πί­σης ευκολότερο να κατανοήσετε με ποιον τρόπο χρησιμοποι­ούν το διαδίκτυο και, ίσως, να κα­τα­φέ­ρε­τε να μιλάτε εποικοδομητικά μαζί τους σε όλη τη διάρκεια της εφηβείας τους.


Πέντε βασικές οδηγίες

1. Τοποθετήστε τον υπολογιστή σε ένα δωμάτιο που χρησιμοποιείται από όλη την οι­κο­γέ­νει­α. Έτσι, το να συζητάτε για το διαδίκτυο και να βλέπετε πώς χρησιμοποιείται γίνεται μέ­ρος της καθη­μερινής σας ζωής. Είναι ευκολότερο να συζητάτε τα προβλήματα όταν ο υ­πο­λο­γι­στής βρίσκεται σε κοινό δωμάτιο. Μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιείτε το διαδίκτυο από κοι­νού.

2. Συζητήστε για το διαδίκτυο. Εκδηλώστε ενδιαφέρον για όσα κάνει το παιδί σας και οι φί­λοι του, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός. Συζητήστε μαζί του για τα υπέροχα και συ­ναρ­πα­στι­κά πράγματα που περιέχει, καθώς και για τα προβλήματα που μπορεί να συναντήσετε. Συ­ζη­τή­στε για το τι θα πρέπει να κάνει αν αισθανθεί άσχημα σε κάποια κατάσταση στο δι­α­δί­κτυ­ο.

3. Μάθετε κι εσείς οι ίδιοι περισσότερα για τη χρήση του υπολογιστή. Αν χρη­σι­μο­ποι­εί­τε το δια­δίκτυο και οι ίδιοι, είναι ευκολότερο να διαπιστώσετε ποια είναι η κα­λύ­τε­ρη πρακτική για τα παιδιά σας και μπορείτε να τα βοηθήσετε περισσότερο να εντοπίσουν χρήσιμο υλικό.

4. Χρησιμοποιήστε το διαδίκτυο μαζί. Βρείτε τοποθεσίες κατάλληλες για παιδιά ή μάθετε πώς μπορείτε να εντοπίζετε χρήσιμες πληροφορίες: προγραμματίστε μαζί ένα ταξίδι για δι­α­κο­πές, δείτε μαζί εκπαιδευτικές τοποθεσίες για να υποστηρίξετε τις σχολικές τους ερ­γα­σί­ες ή βρεί­τε πληροφο­ρίες για τα χόμπι και τα ενδιαφέροντά τους. Σερφάροντας μαζί στο διαδίκτυο μπο­ρεί­τε επίσης να βοηθήσετε τα παιδιά να εκτιμήσουν την αξία των πληροφοριών που θα βρεί­τε. Μπορείτε να τοποθε­τήσετε σελιδοδείκτες στις αγαπημένες σας διαδικτυακές το­πο­θε­σί­ες, έτσι ώστε να μπορείτε να ανα­τρέξετε εύκολα στις το­πο­θε­σί­ες που μπήκατε μαζί.

5. Κάντε μια συμφωνία με τα παιδιά, για το πώς και το πότε θα χρησιμοποιούν το δι­α­δί­κτυ­ο. Μπορεί να είναι χρήσιμο να συμφωνήσετε σε συγκεκριμένες ώρες και συ­γκε­κρι­μέ­νες δι­α­δι­κτυ­α­κές τοποθεσίες που μπορούν τα παιδιά να χρησιμοποιούν στο διαδίκτυο. Θα χρει­α­στεί να συζητήσετε μαζί τους αυτό το θέμα και να συμφωνήσετε από κοινού.

Οικιακοί κανόνες για τη χρήση του διαδικτύου

Ένας καλός τρόπος για να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι από τη χρήση του διαδικτύου είναι να ορί­σετε ορισμένους κανόνες μαζί με τα παιδιά σας και να συμφωνήσετε από κοινού σε αυ­τούς. Οι κοι­νοί κανόνες είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για να συζητήσετε σχετικά με την α­σφα­λή χρήση του διαδικτύου.

● Ο χρόνος που περνούν στον υπολογιστή θα πρέπει, για λόγους υγείας, να είναι πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νος.

● Τοποθετήστε, για παράδειγμα, τον υπολογιστή στο σαλόνι. Σωστό είναι τα παιδιά προ­σχο­λι­κής ηλικίας να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μαζί με κάποιον ενήλικο.

● Η πρόσβαση στο διαδίκτυο για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας θα πρέπει να περιορίζεται σε συ­γκεκριμένες, προσυμφωνημένες διαδικτυακές τοποθεσίες. Τα πιο προχωρημένα παιδιά μπο­ρούν να βρουν τις συγκεκριμένες τοποθεσίες μέσω του μενού «Αγαπημένα» του προ­γράμ­μα­τος περιήγησης.

● Η ασφαλέστερη λύση είναι να δημιουργήσετε ένα προσωπικό λειτουργικό περιβάλλον για το παι­δί, όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο θα είναι περιορισμένη αποκλειστικά σε συ­γκε­κρι­μέ­νες διαδικτυ­ακές τοποθεσίες.

Δημιουργία ασφαλούς δικτυακού περιβάλλοντος

Ο ασφαλέστερος τρόπος να εξερευνήσουν τα μικρά παιδιά το διαδίκτυο είναι να δη­μι­ουρ­γη­θεί ένας ασφαλής χώρος όπου επιτρέπεται η εξερεύνηση αποκλειστικά των διαδικτυακών το­πο­θε­σι­ών που ε­γκρίνονται από κάποιον έμπιστο ενήλικο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις ρυθ­μί­σεις του προγράμ­ματος περιήγησης διαδικτύου προκειμένου να επιτρέπετε στο παιδί σας την είσοδο αποκλειστικά στις ασφαλείς τοποθεσίες που εσείς έχετε επιλέξει. Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή, αν το παιδί σας θελήσει να επισκεφθεί κάποια νέα τοποθεσία, θα πρέπει πρώ­τα να προσθέσετε εσείς τη διεύθυνσή της στον κατάλογο των εγκεκριμένων το­πο­θε­σι­ών. Η δη­μι­ουρ­γί­α ασφαλών χώρων είναι εύκολη, με τη χρήση του λειτουργικού συστήματος των Win­dows.


Ασφαλείς κωδικοί πρόσβασης. Ένας τρόπος είναι να σκεφθείτε μια οικεία φράση και να χρη­σι­­μο­ποι­ή­σε­τε το πρώτο γράμμα κάθε λέξης. Για παράδειγμα, η φράση «O Μάριος γεν­νή­θη­κε τον Αύ­γουστο του ’99» δίνει τον κωδικό OMgtAt99. Εύκολο να το θυμάστε και δύσκολο να το μαντέψουν. Ποτέ μη δημιουργείτε κωδικούς πρόσβασης που είναι εύκολο να τους μα­ντέ­ψει κάποιος γνωστός (π.χ. το όνομα του κατοικίδιού σας).

Φίλτρο αναζήτησης του MSN. Τα παιδιά γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν τις μηχανές α­να­ζή­τη­­σης για να βρίσκουν πληροφορίες, αλλά δε γνωρίζουν απαραίτητα και πώς να α­πο­φεύ­γουν τις συν­δέσεις προς παντός είδους ακατάλληλο περιεχόμενο. Χρησιμοποιούμε το φίλ­τρο αναζήτησης που διαθέτει το ίδιο το MSN, το οποίο αποκλείει τις ακατάλληλες συν­δέ­σεις από τα αποτελέσματα της αναζήτησης. Για να ενεργοποιήσετε φιλτράρισμα υψηλότερου ε­πι­πέ­δου για όλες τις αναζητήσεις σας, μπορείτε να χρησιμοποιείτε τις ρυθμίσεις Safe Search (ασφαλούς αναζήτησης).

Μην ξεχνάτε να αποθηκεύετε τις ρυθμίσεις σας όταν περνάτε στο αυστηρότερο επίπεδο φιλ­τρα­ρί­­σμα­τος. Για να απενεργοποιήστε το φίλτρο, θα πρέπει να επανέλθετε στη σελίδα ρυθ­μί­σε­ων αναζή­τησης και να επιλέξετε φιλτράρισμα μετρίου επιπέδου ή να το καταργήσετε ε­ντε­λώς. Για να δια­σφαλίσετε ότι θα γίνουν οι αλλαγές, θα πρέπει να αποθηκεύσετε αυτήν τη ρύθ­μι­ση.

Προσωπικός λογαριασμός. Θα χρειαστεί να δημιουργήσετε έναν προσωπικό λο­γα­ρια­σμό χρήστη για το παιδί μέσα από το λειτουργικό σύστημα. Έτσι θα καθοριστούν τα δι­και­ώ­μα­τα πρόσβασης και οι ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης διαδικτύου για το παιδί.

Προγράμματα φίλτρων. Τα προγράμματα φίλτρων παρέχουν τη δυνατότητα επιβολής πε­ρι­ο­ρι­­σμών σε διαδικτυακές τοποθεσίες με βάση το περιεχόμενό τους. Αυτό σημαίνει ότι το πρό­γραμ­μα α­ποτρέπει την πρόσβαση σε τοποθεσίες που περιέχουν υλικό που χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως επιβλαβές (πορνογραφικό υλικό, υλικό που περιέχει βία κτλ.).

Περιορισμός επαφών. Μπορείτε να περιορίσετε τον αριθμό των προσώπων με τα οποία θα έχουν επαφές τα παιδιά σας μέσω διαδικτύου, χρησιμοποιώντας φίλτρα ή τεχνολογία φρα­γής.

Ιστορικό ιστοσελίδων. Η δυνατότητα «Ιστορικού ιστοσελίδων» που διαθέτει το πρό­γραμ­μα περι­ήγησης διαδικτύου σάς επιτρέπει να βλέπετε ποιες τοποθεσίες έχει ε­πι­σκε­φθεί πρό­σφα­τα το παιδί (αν και διαγράφεται εύκολα...).

Λήψη αρχείων μουσικής, παιχνιδιών και ταινιών

Μπορείτε να αντιγράψετε στον υπολογιστή σας αρχεία που περιέχουν μουσική, παιχνίδια ή ται­νί­ες. Αυτή η λήψη συνήθως γίνεται με τη χρήση κάποιου ειδικού προγράμματος α­νταλ­λα­γής αρχείων (Kazaa, DirectConnect, BitTorrent κτλ.), το οποίο χρησιμοποιεί την τε­χνο­λο­γί­α που ονομάζεται δι­ο­­μό­τι­μα δίκτυα (p2p). Προκειμένου να γίνει λήψη αρχείων από κάποιο δι­ο­μό­τι­μο δίκτυο, συνήθως πρέπει να κάνετε κοινή χρήση κάποιων αρχείων που υπάρχουν στον δικό σας υπολογιστή με άλλους χρήστες του δικτύου. Κατά τη διάρκεια αυτής της δι­α­δι­κα­σί­ας, ίσως το παιδί επιτρέψει κατά λάθος τη δυνατότητα αντιγραφής όλων των αρ­χεί­ων που υπάρχουν στον υπολογιστή του.


Να θυμάστε τα πνευματικά δικαιώματα. Τα διομότιμα δίκτυα συχνά χρησιμοποιούνται για τη διανομή παράνομων αντιγράφων αρχείων μουσικής και ταινιών και συχνά πα­ρα­βι­ά­ζουν τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων. Είναι σημαντικό να ελέγχετε τη νο­μι­μό­τη­τα της διαδικτυακής τοπο­θεσίας από την οποία το παιδί σας σχεδιάζει να κάνει λήψη, προ­κει­μέ­νου να διασφαλιστεί ότι δεν παραβιάζονται τα πνευματικά δικαιώματα. Ένας γενικός κα­νό­νας είναι ότι, αν δεν πληρώνετε για το υλικό που λαμβάνετε, κατά πάσα πιθανότητα η λή­ψη είναι παράνομη.

Κι αν τελικά…

Αν το παιδί, παρ’ όλα αυτά, συναντήσει δυσάρεστο ή ανάρμοστο υλικό στο διαδίκτυο; Πώς πρέ­πει να αντιδράσετε;

1. Αποφύγετε τις υπερβολικές αντιδράσεις, έτσι ώστε το παιδί να αισθάνεται άνετα και να ε­ξα­κο­­λου­θή­σει να σας μιλά για τέτοιου είδους περιστατικά και στο μέλλον.

2. Επισημάνετε στο παιδί με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται για δικό του λάθος.

3. Διαγράψτε οποιαδήποτε ίχνη του ακατάλληλου υλικού, περιλαμβανομένων και όλων των πα­ρα­­πο­μπών από τη μνήμη cache, τα cookies και το ιστορικό ιστοσελίδων του προ­γράμ­μα­τος περιήγη­σης.

4. Μιλήστε στο παιδί για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αποφεύγει τέτοιου είδους κα­τα­­στά­σεις στο μέλλον, μεταξύ των οποίων είναι η χρήση μηχανών αναζήτησης φιλικών προς τα παιδιά και η διαγραφή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από πρόσωπα που δε γνωρίζουν.

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο (1)

Ασφαλής χρήση ανάλογα με την ηλικία των παιδιών

Παιδιά μικρότερα από 7 ετών

Οι πρώτες επισκέψεις στο διαδίκτυο θέτουν τις βάσεις για τη μελλοντική του χρήση και για την α­πόκτηση καλών συνηθειών από τα παιδιά. Στα παιδιά προσχολικής ηλικίας αρέσουν οι κα­θο­ρι­σμέ­­νες ρουτίνες και αυτός είναι ο ιδανικός τρόπος για την ανάπτυξη ασφαλών συ­νη­θει­ών και πρακτι­κών χρήσης.

Τα παιδιά αυτά έχουν περιορισμένη ικανότητα κατανόησης των πληροφοριών που διατίθενται στο διαδίκτυο και περιορισμένη κριτική ικανότητα, για παράδειγμα, μεταξύ των διαφημίσεων και του πραγματικού περιεχομένου. Οι γονείς πρέπει να τα βοηθούν να βρίσκουν κατάλληλο υ­λι­κό. Άλλω­στε, συχνά δεν μπορούν να κατανοήσουν τη διαφορά μεταξύ της χρήσης του δι­α­δι­κτύ­ου και των παιχνιδιών ή της ζωγραφικής που κάνουν στον δικό τους υπολογιστή.

Σε αυτό το στάδιο, η οικογένεια μπορεί να θέσει τους πρώτους οικιακούς κανόνες για τη χρή­ση του υπολογιστή:

● Ο χρόνος που δαπανούν στον υπολογιστή θα πρέπει, για λόγους υγείας, να είναι πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νος.

● Τοποθετήστε τον υπολογιστή σε δημόσιο χώρο, π.χ. στο σαλόνι. Τα παιδιά προσχολικής η­λι­κί­ας είναι σωστό να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μαζί με κάποιον ενήλικο.

● Η πρόσβαση στο διαδίκτυο θα πρέπει να περιορίζεται σε συγκεκριμένες, προ­συμ­φω­νη­μέ­νες διαδι­κτυακές τοποθεσίες. Τα πιο προχωρημένα παιδιά μπορούν να βρίσκουν τις συ­γκε­κρι­μέ­νες τοποθεσί­ες μέσω του μενού «Αγαπημένα» του προγράμματος περιήγησης.

● Η ασφαλέστερη λύση είναι να δημιουργήσετε ένα προσωπικό λειτουργικό περιβάλλον για το παι­δί, όπου η πρόσβαση στο διαδίκτυο θα περιορίζεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένες δι­α­δι­κτυ­α­κές τοποθεσίες.

Παιδιά 7-9 ετών

Οι μικροί μαθητές έρχονται σε επαφή με το διαδίκτυο στο σχολείο, σε σπίτια φίλων, αλλά και στο δικό τους σπίτι. Οι γονείς και τα παιδιά θα πρέπει να συζητούν σχετικά με τη σωστή χρή­ση του και να συμφωνούν σχετικά με τους κανόνες που θα πρέπει να ακολουθούνται. Τα παι­διά αυτά ίσως έ­χουν ήδη αναπτύξει μια σωστή αντίληψη του τι ακριβώς βλέπουν, ωστόσο δεν είναι ακόμη έτοιμα να διαχειριστούν ό,τι προσφέρεται στο διαδίκτυο –ιδιαίτερα τρο­μα­κτι­κό ή άλλο ακατάλληλο υλικό (ει­κόνες, κείμενο ή ήχο). Η συζήτηση σχετικά με αυτά τα θέ­μα­τα και η ενημέρωση των παιδιών σχετι­κά με τα διάφορα πράγματα που ίσως συναντήσουν στο δι­α­δί­κτυ­ο θα τα βοηθήσει να γίνουν υπεύ­θυνα και να μπορούν να εργάζονται και μόνα τους με ασφάλεια. Οι γονείς μπορούν επίσης να πουν στα παιδιά τη δική τους γνώμη και να τους με­τα­δώ­σουν τις δικές τους αξίες σχετικά με το διαδίκτυ­ο, προκειμένου να τα βοηθήσουν.

Στην ηλικία αυτή οι περιορισμοί, η προστασία και η επιβλεπόμενη χρήση του διαδικτύου ε­ξα­κο­λου­­θούν να έχουν προτεραιότητα. Συνιστάται να συμφωνούν τα παιδιά και οι γονείς στους κα­νό­νες που θα εφαρμόσουν σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου. Οι κανόνες, ω­στό­σο, πρέ­πει να αλλάζουν κα­θώς τα παιδιά μεγαλώνουν.

● Στο σπίτι η χρήση του διαδικτύου εξακολουθεί να επιτρέπεται μόνο όταν είναι παρόντες οι γο­νείς. Έτσι διασφαλίζεται ότι θα είναι εκεί και θα βοηθήσουν εάν προκύψει οποιοδήποτε πρό­βλη­μα.

● Εάν ο υπολογιστής τοποθετηθεί σε ένα δωμάτιο που χρησιμοποιείται από όλους, η χρήση του δια­δικτύου θα αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής της οικογένειας.

● Το παιδί ίσως να μην είναι ακόμη έτοιμο να διαπιστώσει την αξιοπιστία μιας διαδικτυακής το­πο­θε­­σί­ας, οπότε θα πρέπει πάντοτε να ζητά την άδεια των γονιών του προτού δημοσιεύσει προ­σω­πι­κές πληροφορίες.

● Τα δωμάτια συνομιλίας και οι δημόσιες συζητήσεις μέσω διαδικτύου ίσως να μην είναι α­κό­μη δρα­στηριότητες κατάλληλες για το παιδί. Γι’ αυτό, η διεύθυνση ηλεκτρονικού τα­χυ­δρο­μεί­ου που χρησι­μοποιείται από ένα παιδί αυτής της ηλικίας θα πρέπει να είναι μια κοινή, οι­κο­γε­νει­α­κή διεύθυνση.

● Η δημιουργία ενός λογαριασμού για το παιδί, με περιορισμένα δικαιώματα χρήστη, το βοη­θά να μάθει να χρησιμοποιεί ανεξάρτητα τον υπολογιστή.

● Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν προγράμματα φίλτρων για την αποτροπή της πρό­σβα­σης σε ακατάλληλες τοποθεσίες, αλλά παραμένει σημαντικό να εμπλέκονται οι γονείς ε­νερ­γά στη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά τους.

Παιδιά 10-12 ετών

Οι μαθητές ενδέχεται να έχουν ήδη μάθει να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για διάφορες χρή­σεις. Οι γονείς μπορούν να υποστηρίζουν το παιδί, μαθαίνοντας για διαδικτυακές το­πο­θε­σί­ες που σχετίζο­νται με τις σχολικές εργασίες, τα χόμπι ή τα άλλα του ενδιαφέροντα. Το διαδίκτυο μπο­ρεί επίσης να χρησιμοποιείται για την οργάνωση θεμάτων που αφορούν όλη την οι­κο­γέ­νει­α. Έτσι δίνεται η ευ­καιρία στους γονείς και τα παιδιά να συζητούν ποιες τοποθεσίες είναι α­ξι­ό­πι­στες και φερέγγυες και πού μπορούν να βρουν ποιοτικές πληροφορίες.

Το παιδί εξακολουθεί να χρειάζεται γονική επίβλεψη και έλεγχο, καθώς και κανόνες για τη σω­στή χρήση. Ωστόσο, ίσως ήδη να έχει βρει τρόπους να αποφεύγει τους κανόνες και την ε­πί­βλε­ψη εάν θεωρεί ότι είναι πολύ περιοριστικοί ή ότι δεν καλύπτουν τις ανάγκες του.

● Οι γονείς και τα παιδιά πρέπει να συμφωνήσουν σχετικά με το τι μπορούν και τι δεν μπο­ρούν να κάνουν ή με ποιο τρόπο να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και αυτή η συμφωνία θα πρέ­πει να καλύπτει όλες τις ανάγκες και τις απόψεις. Παραδείγματα: οι ευθύνες που φέρουν ο αποστολέας ενός μηνύ­ματος, εκείνος που κάνει λήψη αρχείων (τα οποία ενδεχομένως να κα­λύ­πτο­νται από πνευματικά δι­καιώματα), καθώς και όποιος κάνει εγκατάσταση προ­γραμ­μά­των.

● Συμφωνήστε ποιες προσωπικές πληροφορίες είναι σωστό να δίνει και συζητήστε τους κιν­δύ­νους που σχετίζονται με την αποκάλυψη πληροφοριών.

● Αν το παιδί ήδη ενδιαφέρεται για διαδικτυακές συνομιλίες ή IRC, οι γονείς θα πρέπει να συ­ζη­τούν μαζί του κατά πόσο είναι ασφαλείς και να επιβλέπουν τις εμπειρίες που θα έχει στις συ­νο­μι­λί­ες του μέσω διαδικτύου.

● Πολλά παιδιά είναι περίεργα, γι’ αυτό οι γονείς θα πρέπει να δίνουν έμφαση στη ανάγκη για α­σφαλή και προσεκτική χρήση.

● Τα προγράμματα προστασίας των πληροφοριών θα πρέπει επίσης να διατηρούνται ε­νη­με­ρω­μέ­να.

Παιδιά 13-15 ετών

Σε αυτή την ηλικία το διαδίκτυο αποτελεί μέρος της κοινωνικής ζωής του παιδιού: συναντά φί­λους και περνά αρκετό χρόνο εκεί, ενώ αναζητά πληροφορίες για τις σχολικές εργασίες και τα ενδιαφέ­ροντά του. Καθώς το μορφωτικό επίπεδο του παιδιού είναι υψηλότερο, ανοίγονται πε­ρισ­σό­τε­ρες ευκαιρίες για χρήση του διαδικτύου. Ενδέχεται να είναι δύσκολο για τους γονείς να παρακολουθούν τι ακριβώς κάνει εκεί το παιδί. Στην ηλικία αυτή, επίσης, τα παιδιά δι­α­κιν­δυ­νεύ­ουν και δοκιμάζουν τα όριά τους. Οι τεχνικοί περιορισμοί και οι απαγορεύσεις εν­δέ­χε­ται να μην είναι αποτελεσματικοί τρόποι για τη βελτίωση της ασφάλειάς τους στο διαδίκτυο.

Τα παιδιά ενδέχεται να θέλουν να διατηρούν τις δραστηριότητές τους μυστικές, ειδικά εάν οι γο­νείς δεν είχαν ενδιαφερθεί στο παρελθόν για τον τρόπο που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και δεν τον γνωρίζουν. Είναι σημαντικό για την οικογένεια να γίνονται ανοιχτές συζητήσεις και να ενδιαφέρο­νται οι γονείς για όσα κάνει το παιδί στο διαδίκτυο, αλλά και για εκείνους μαζί με τους οποίους το χρησιμοποιεί.

● Οι οικιακοί κανόνες που ορίζονται από κοινού εξακολουθούν να χρειάζονται.

● Ο έφηβος εξακολουθεί να έχει περιορισμένες δυνατότητες στην αξιολόγηση πραγμάτων και να χρειάζεται τη συμβουλή ενός ενηλίκου για θέματα όπως η δημοσίευση στο διαδίκτυο φω­το­γρα­φι­ών ή ενός κειμένου σχετικά με τον εαυτό του.

● Τα ηθικά θέματα και η προσωπική ευθύνη που φέρει κανείς ως χρήστης του διαδικτύου εί­ναι ση­μαντικά θέματα για συζήτηση. Για παράδειγμα, η παράνομη λήψη αρχείων, οι κανόνες συ­μπε­ρι­φο­­ράς και τα πνευματικά δικαιώματα. Τα παιδιά θα πρέπει επίσης να είναι υπεύθυνα για όσα δημοσι­εύουν, περιλαμβανομένων των προσωπικών τους πληροφοριών ή των πλη­ρο­φο­ρι­ών που ίσως είναι παράνομες.

● Οι γονείς θα πρέπει να ενδιαφέρονται εξίσου για τις «διαδικτυακές επαφές» τόσο του παι­διού τους όσο και των φίλων του. Και καλό είναι να εμπλακούν εάν το παιδί θελήσει να γνω­ρί­σει νέους ανθρώπους μέσω διαδικτύου.

● Οι γονείς θα πρέπει να προσπαθούν να μην αντιδρούν υπερβολικά, ακόμη κι αν α­να­κα­λύ­ψουν ότι συνέβη κάτι «φρικτό» όταν το παιδί συνδέθηκε στο διαδίκτυο. Μπορούν και πά­λι να υ­πο­δει­κνύ­ουν στο παιδί κατάλληλο περιεχόμενο. Για παράδειγμα, υπάρχουν καλές δι­α­δι­κτυ­α­κές υπηρεσίες που αφορούν τη σεξουαλικότητα και την υγεία και οι οποίες προορίζονται για το νεανικό κοινό. Οι νέοι άνθρωποι θέλουν να αισθάνονται ότι μπορούν να μιλήσουν στους γο­νείς τους για κάτι που τους κά­νει να νιώθουν άβολα στο διαδίκτυο.

Γονείς και ασφάλεια στο διαδίκτυο

Το διαδίκτυο προσφέρει στα παιδιά και τους νέους απίθανες ευκαιρίες να ανακαλύπτουν, να συν­δέ­ο­νται και να δημιουργούν ηλεκτρονικά. Ωστόσο, η χρήση του διαδικτύου ενέχει και κιν­δύ­νους. Για παράδειγμα, είναι ένα ανοιχτό παράθυρο σε έναν κόσμο που συμμετέχουν και οι ε­νή­λι­κοι και περιέ­χει υλικό ακατάλληλο για τα παιδιά.

Πώς θα πρέπει να γονείς να ενισχύουν τα παιδιά τους προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύ­νους αυτούς; Δεν υπάρχει μία εύκολη απάντηση: οι κίνδυνοι ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και το πόσο εξοικειωμένο είναι με τον υπολογιστή.


Οι κανόνες του διαδικτύου

Η χρήση του διαδικτύου είναι ασφαλής, αρκεί να θυμάστε τρία βασικά πράγματα:

1. Προστατέψτε τον υπολογιστή σας

● Διατηρήστε το λειτουργικό σύστημα ενημερωμένο.
● Χρησιμοποιείτε πρόγραμμα προστασίας από τους ιούς.
● Χρησιμοποιείτε τείχος προστασίας.
● Δημιουργείτε αντίγραφα ασφαλείας των σημαντικών αρχείων.
● Προσέχετε όταν κάνετε λήψη περιεχομένου.

2. Προστατέψτε τον εαυτό σας στο διαδίκτυο

● Να είστε επιφυλακτικοί όταν δίνετε προσωπικές σας πληροφορίες.
● Να σκέφτεστε πάντοτε με ποιον μιλάτε.
● Να θυμάστε ότι δεν είναι όλα αξιόπιστα και δεν είναι όλοι ειλικρινείς στο διαδίκτυο.

3. Ακολουθήστε τους κανόνες

● Πρέπει να τηρείτε τον νόμο, ακόμη και στο διαδίκτυο.
● Να θυμάστε να ενδιαφέρεστε και για τους άλλους όπως και για τον εαυτό σας όταν είστε στο διαδίκτυο.


Η συμπεριφορά μας στο διαδίκτυο

Οι νόμοι ισχύουν και στο διαδίκτυο. Το διαδίκτυο είναι δημόσιος χώρος. Όταν είστε συν­δε­δε­μέ­­νοι θα πρέπει να ακολουθείτε ορισμένους βασικούς κανόνες, όπως πρέπει να α­κο­λου­θεί­τε τον ΚΟΚ όταν οδηγείτε.

Αν και το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας θεσπίστηκε πριν εξαπλωθεί ευρέως το δι­α­δί­κτυ­ο, οι νό­μοι ισχύουν και εκεί. Ό,τι είναι παράνομο εκτός διαδικτύου είναι παράνομο και στο δι­α­δί­κτυ­ο.

Το διαδίκτυο παρέχει ευκαιρίες άνευ προηγουμένου για ελεύθερη επικοινωνία, αλλά ενέχει και ευ­θύνες. Για παράδειγμα, είστε συνεχώς υπεύθυνοι για το περιεχόμενο και τη νομιμότητα της δικής σας διαδικτυακής τοποθεσίας και όσων δημοσιεύονται σε αυτήν.

Πνευματικά δικαιώματα. Τα πνευματικά δικαιώματα προστατεύουν τον τρόπο που ε­φαρ­μό­ζε­τε μια ιδέα, αλλά όχι και την ίδια την ιδέα. Η αντιγραφή υλικού από το διαδίκτυο για προ­σω­πι­κή χρή­ση επιτρέπεται, αλλά η προβολή του υλικού αυτού ως δικού σας απαγορεύεται. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιήσετε το υλικό για να φτιάξετε μια δική σας παρουσίαση, θα πρέ­πει να αναφέρετε την πηγή του.

Η προώθηση παράνομου υλικού –όπως παράνομα αντίγραφα ταινιών ή αρχείων μουσικής που διατί­θενται μέσω διομότιμων (peer-to-peer) δικτύων– είναι παράνομη. Η αντιγραφή λο­γι­σμι­κού ή βάσεων δεδομένων για τα οποία απαιτείται άδεια απαγορεύεται, ακόμη και για προ­σω­πι­κή χρήση. Η χρήση υλικού χωρίς έγκριση ενδέχεται να επισύρει οικονομικές α­ξι­ώ­σεις για βλάβες και να έχει και άλλες νομικές συνέπειες.

Σχετικά με την ασφάλεια των πληροφοριών

Να θυμάστε. Όταν δημοσιεύετε πληροφορίες στο διαδίκτυο δεν έχετε πλέον τη δυ­να­τό­τη­τα να τις ελέγχετε και ενδέχεται να μην μπορέσετε ποτέ να διαγράψετε όλα τους τα α­ντί­γρα­φα.

Να ελέγχετε. Φροντίστε να γνωρίζετε πάντοτε σε ποιον δίνετε πληροφορίες και να κα­τα­νο­εί­τε για ποιον σκοπό πρόκειται να χρησιμοποιηθούν.

Να σκέφτεστε. Είναι λογικό να δημοσιεύετε στην ιστοσελίδα σας τα προσωπικά σας στοι­χεί­α αν δεν είστε βέβαιοι για ποιον σκοπό θα χρησιμοποιηθούν;

ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα ονόματα των μαθητών, οι φωτογραφίες τους και οι άλλες προσωπικές τους πλη­ρο­­φο­ρί­ες που είναι καταγεγραμμένες στο μητρώο του σχολείου μπορούν να δη­μο­σι­ευ­θούν μόνο στη διαδικτυακή τοποθεσία του σχολείου, με τη συναίνεση των μαθητών και των γο­νέ­ων τους.

Οι κακοί του διαδικτύου

Ιοί, σκουλήκια και δούρειοι ίπποι. Οι ιοί και τα σκουλήκια (worm) είναι επικίνδυνα προ­γράμ­μα­­τα που εξαπλώνονται μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή των ιστοσελίδων.

Οι ιοί μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε αρχεία ή λογισμικό που βρίσκεται αποθηκευμένο στον υ­πολογιστή σας.

Τα σκουλήκια εξαπλώνονται ταχύτερα από τους ιούς, απευθείας από τον έναν υπολογιστή στον άλ­λο. Για παράδειγμα, ένα σκουλήκι που προσβάλλει το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μπο­ρεί να στείλει τον εαυτό του σε όλες τις διευθύνσεις που υπάρχουν στον κατάλογο δι­ευ­θύν­σε­ων του χρήστη. Τα σκουλήκια του διαδικτύου αναζητούν υπολογιστές που είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο αλλά δε διαθέτουν τις τελευταίες ενημερωμένες εκδόσεις για την ασφάλεια.

Οι δούρειοι ίπποι (Trojan) είναι επικίνδυνα προγράμματα, φτιαγμένα έτσι ώστε να μοιάζουν α­κίν­δυ­­να, για παράδειγμα να μοιάζουν με παιχνίδια, αλλά με την ενεργοποίησή τους μπο­ρούν να βλάψουν τα αρχεία χωρίς να το συνειδητοποιήσει ο χρήστης.

Χάκερ και κράκερ. Χάκερ και κράκερ λέγονται οι άνθρωποι που παραβιάζουν παράνομα τα συ­στήματα δεδομένων. Μπορούν να παραβιάσουν έναν απροστάτευτο υπολογιστή μέσω δι­α­δι­κτύ­ου και να τον χαλάσουν ή να κλέψουν και να αντιγράψουν αρχεία από αυτόν και να τα χρησιμοποιή­σουν για παράνομες δραστηριότητες.

Οι καλύτεροι τρόποι για την προστασία ενός υπολογιστή από τις παραβιάσεις είναι η χρήση τεί­χους προστασίας και η διαρκής ενημέρωση του λειτουργικού συστήματος.

Ανεπιθύμητο υλικό. Τα ανεπιθύμητα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που α­πο­στέλ­λο­νται μαζικά είναι γνωστά ως ανεπιθύμητη αλληλογραφία (junk) ή spam. Υπερφορτώνουν τα συστήματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μπορούν να μπλοκάρουν τα εισερχόμενα του υ­πο­λο­γι­στή. Οι απο­στολείς ανεπιθύμητης αλληλογραφίας συχνά χρησιμοποιούν ως ερ­γα­λεί­α τους τα σκουλήκια ηλε­κτρονικού ταχυδρομείου.

Πέντε κανόνες για το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

1. Ποτέ μην ανοίγετε ύποπτα μηνύματα ή συνημμένα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που προ­έρ­χο­νται από αγνώστους. Διαγράψτε τα αμέσως από το μενού των μηνυμάτων.

2. Ποτέ μην απαντάτε σε ανεπιθύμητα μηνύματα.

3. Χρησιμοποιείτε το φίλτρο ανεπιθύμητου ταχυδρομείου του παρόχου υπηρεσιών δι­α­δι­κτύ­ου ή του προγράμματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (αν έχει).

4. Χρησιμοποιείτε μια νέα διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή την οικογενειακή δι­εύ­θυν­ση για διαδικτυακές ερωτήσεις, είσοδο σε φόρουμ συζητήσεων κτλ.

5. Ποτέ μην προωθείτε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δημιουργώντας αλυσίδες. Δι­α­γρά­φε­τέ τα.

Άλλες συμβουλές

Κλείνετε τα ύποπτα αναδυόμενα παράθυρα. Τα αναδυόμενα παράθυρα είναι μικρά πα­ρά­θυ­ρα που περιέχουν ένα μήνυμα που σας ενθαρρύνει να κάνετε κλικ πάνω του. Αν εμ­φα­νι­στεί στην οθόνη σας ένα τέτοιο παράθυρο, το ασφαλέστερο πράγμα που πρέπει να κά­νε­τε είναι να το κλείσετε, κά­νοντας κλικ στο X που συνήθως βρίσκεται στην επάνω δεξιά γωνία. Δεν μπορείτε να είστε βέβαιοι για το τι θα κάνει το πρόγραμμα, ακόμη κι αν κάνετε κλικ στο Ο­ΧΙ.

Αποφεύγετε τις παραπλανήσεις. Η απόκρυψη της ταυτότητάς σας είναι εύκολη στο δι­α­δί­κτυ­ο. Είναι καλύτερο να ελέγχετε την ταυτότητα του προσώπου με το οποίο επικοινωνείτε (π.χ. σε ομά­δες συζητήσεων). Ποτέ δεν πρέπει να αποκαλύπτετε τα προσωπικά σας στοι­χεί­α μέσω του διαδι­κτύου, παρά μόνο σε πρόσωπα που γνωρίζετε και εμπιστεύεστε. Αν σας ζη­τη­θεί να παρέχετε προ­σωπικές πληροφορίες σε κάποια ιστοσελίδα, πάντοτε να ε­λέγ­χε­τε τους «όρους χρήσης» ή την «πο­λιτική προστασίας του απορρήτου» της τοποθεσίας, προ­κει­μέ­νου να βεβαιωθείτε ότι ο δημιουργός της εξηγεί για ποιο σκοπό θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι πλη­ρο­φο­ρί­ες αυτές και εάν θα διαβιβαστούν σε άλλους.

Συζητήστε τη χρήση του διαδικτύου. Μεγάλο μέρος του υλικού που διατίθεται στο δι­α­δί­κτυ­ο εί­ναι ακατάλληλο για ανηλίκους. Συζητήστε με τα παιδιά σας σχετικά με την περιήγηση στο διαδίκτυ­ο και την ασφαλή του χρήση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ:
1ο μέρος: Ασφαλής χρήση ανάλογα με την ηλικία των παιδιών
2ο μέρος: Πρώτα μέτρα ασφαλείας
3ο μέρος: Επικοινωνώντας με ασφάλεια
4ο μέρος: Τα δικαιώματα των παιδιών στο διαδίκτυο
5ο μέρος: Το παράδειγμα της οικογένειας Γεωργίου

ΠΗΓΗ: www.e­yliko.gr

20 Απριλίου 2011

Μικρές ιστορίες για ασφαλές διαδίκτυο

Το e-yliko.gr είναι η επίσημη δικτυακή εκπαιδευτική πύλη του Υπουργείου Παιδείας. Σε ειδική ε­νό­τη­τα περιλαμβάνει τέσσερις μικρές ιστορίες που θυμίζουν κόμικς. Σκοπός τους είναι να ε­νη­με­ρώ­σουν τους μαθητές σχετικά με την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο, ενώ υπάρχουν ε­πί­σης ασκήσεις και θέματα για συζήτηση.

Α. Ιστορίες για παιδιά 7-12 ετών

● «Το Απέραντο Δάσος» διηγείται την ιστορία του εννιάχρονου Νικόλα που μαθαίνει πώς να χρη­σι­μο­ποι­εί τον υπολογιστή και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Η ιστορία, μεταξύ άλλων, ε­ξη­γεί στους α­ναγνώστες τι είναι το διαδίκτυο και τι μπορούν να κάνουν εκεί. Συγχρόνως οι α­να­γνώ­στες μαθαί­νουν ότι το διαδίκτυο περιέχει και κακά πράγματα και ότι πρέπει να προ­στα­τεύ­ο­νται από αυτά.
(Η ιστορία παρουσιάζεται στο παιδικό μας ιστολόγιο εδώ)

● «Οι καινούργιοι φίλοι της Άννας» είναι η συνέχεια της ιστορίας του «Απέραντου Δάσους» και πρωταγωνίστρια είναι η ξαδελφούλα του Νικόλα, η Άννα. Γίνεται αναφορά στον δημόσιο χα­ρα­κτή­ρα του διαδικτύου, τους ορθούς κανόνες συμπεριφοράς, τη δημοσίευση φω­το­γρα­φι­ών και τα πνευ­ματικά δικαιώματα.

Β. Ιστορίες για παιδιά 13-16 ετών

● Η ιστορία με τίτλο η «Ομάδα της Ρώμης» αρχίζει όταν η Έμμα, που συμμετέχει στη θε­α­τρι­κή ομά­δα του σχολείου, παίρνει ένα θεατρικό έργο από έναν άγνωστο με τον οποίον συ­νο­μι­λεί ηλεκτρονι­κά. Γίνεται αναφορά στα πνευματικά δικαιώματα, την προστασία των υ­πο­λο­γι­στών και τη σημασία της χρήσης των κωδικών πρόσβασης.

● Η ιστορία «Προβλήματα και Περιστατικά» περιλαμβάνει σύντομες ιστορίες που α­να­φέ­ρο­νται στην ορθότητα των πληροφοριών που υπάρχουν στο διαδίκτυο, σε θέματα υ­πευ­θυ­νό­τη­τας κατά τη δη­μοσίευση φωτογραφιών και κειμένου, στη γνωριμία με άλλους μέσω δι­α­δι­κτύ­ου και στα διομότιμα δίκτυα.

Γ. Κουίζ

Η αξιολόγηση των γνώσεων που αποκομίζει κανείς είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ένα χρήσιμο «δι­α­γώ­νι­σμα» που αφορά τις προαναφερθείσες ιστορίες βρίσκεται εδώ.

19 Απριλίου 2011

Παιδιά και δελτία ειδήσεων

Οι επαναλαμβανόμενες σκηνές βίας, μεγάλων καταστροφών και εγκλήματος που καθημερινά προ­­βάλ­λο­νται ως μέρος των δελτίων ειδήσεων από τη τηλεόραση ασκούν μεγάλη επιρροή στα παιδιά. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι όσα βλέπουν ή ακούν κάθε μέρα από τις τη­λε­ο­ρά­σεις, τα ραδιό­φωνα, τις εφημερίδες, τα περιοδικά και το διαδίκτυο μπορούν να τους προ­κα­λέ­σουν φόβο, στρες και ανησυχία.

Ο τρόπος παρουσίασης των ειδήσεων από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας έχει αλλάξει ριζικά κα­τά τα τελευταία χρόνια:
● Οι τηλεοπτικοί σταθμοί και οι διαδικτυακοί χώροι μεταδίδουν πλέον τις ειδήσεις και τα γε­γο­νό­τα σε 24ωρη βάση.
● Οι τηλεοπτικοί σταθμοί μεταδίδουν ζωντανά τα γεγονότα με όλες τις σχετικές λεπτομέρειες.
● Υπάρχει λεπτομερής αναφορά στην ιδιωτική ζωή των δημοσίων προσώπων και άλλων ε­πώ­νυ­μων ατόμων που βρίσκονται στο κέντρο της προσοχής του κόσμου για διάφορους λό­γους.
● Υπάρχει έντονη ανταγωνιστική πίεση μεταξύ των διαφόρων μέσων της βιομηχανίας ε­νη­μέ­ρω­σης για να φέρουν γρηγορότερα προς το κοινό ειδήσεις και να πετύχουν πρωτότυπες πα­ρου­σι­ά­σεις.
● Γίνεται μια λεπτομερής και επαναλαμβανόμενη οπτική κάλυψη των σημαντικών γεγονότων και ιδι­αίτερα των φυσικών καταστροφών και των βίαιων ή εγκληματικών πράξεων.

Οι αλλαγές αυτές έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα παιδιά και τους έφηβους. Υπάρχει μια τά­ση να μιμούνται αυτά που βλέπουν και ακούν. Η επαναλαμβανόμενη και χρόνια υποβολή σε τέ­τοιες σκηνές βίας και καταστροφών μπορεί να τους δημιουργήσει φοβίες και μια απάθεια για τέτοια δράματα. Σε άλλα παιδιά μπορεί να προκαλέσει, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γί­νει για το θέμα, επιθετική και βίαιη συμπεριφορά.

Επίσης, άλλες μελέτες έδειξαν ότι τα μέσα δε μεταδίδουν πάντοτε τα γεγονότα με τρόπο που α­ντα­­πο­κρί­νε­ται με ακρίβεια στην εκάστοτε υπάρχουσα κατάσταση. Η διάσταση που τους δί­νε­ται κάποτε μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την περίπτωση. Ένα παράδειγμα, σύμφωνα με στοι­χεί­α που μας δί­νονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι αυτό της εγκληματικότητας: ενώ οι στατιστικές δείχνουν ότι υπάρχει μείωση στη συχνότητα του εγκλήματος, εντούτοις ο χρό­νος που αφιερώνεται για την προβολή σχετικών ειδήσεων έχει αυξηθεί κατά 240%. Υ­πάρ­χουν σταθμοί οι οποίοι διακόπτουν άλλες εκπομπές τους με έκτακτες ειδήσεις για να με­τα­δώ­σουν εγκλήματα και αφιερώνουν μέχρι και 30% από τον χρόνο των εκπομπών τους για λε­πτο­με­ρή κάλυψη εγκληματικών γεγονότων.

Πώς μπορούν να μειωθούν οι αρνητικές συνέπειες

Σε γενικές γραμμές τα κριτήρια και ο οδηγός για το πόσες και τι είδους ειδήσεις πρέπει να πα­ρα­κο­­λου­θεί ένα παιδί είναι η ωριμότητά του, το αναπτυξιακό του επίπεδο, οι εμπειρίες και οι ευαισθησί­ες του. Ειδικότερα, οι γονείς καλό είναι να ακολουθούν τα παρακάτω βήματα:

1. Βλέπουν τις ειδήσεις μαζί με το παιδί, για να τις συζητήσουν και να τις αναλύσουν μαζί του. Βε­βαιώνονται ότι έχουν αρκετό χρόνο και ότι υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες (η­συ­χί­α), ώστε να ε­πικεντρωθούν σε εκείνες που πιθανόν θα το ενοχλήσουν ή θα το α­να­στα­τώ­σουν.

2. Ρωτούν το παιδί τι έχει δει ή ακούσει για να καταλάβουν καλύτερα τις απορίες που του έ­χουν δημιουργηθεί.

3. Απαντούν με απλά λόγια και δημιουργούν ένα αίσθημα ασφάλειας, δίνοντας έμφαση στο γε­γο­νός ότι θα είναι εκεί για να το προστατεύσουν.

4. Αναζητούν σημάδια που δείχνουν ότι οι ειδήσεις προκάλεσαν στο παιδί φοβίες και α­γω­νί­ες. Τέ­τοια είναι η αϋπνία, ο τρόμος, η ενούρηση, το κλάμα ή κουβέντες του που δείχνουν ότι εί­ναι φοβι­σμένο.

Είναι γεγονός ότι κανένας γονιός δεν μπορεί να προστατεύσει πλήρως ένα παιδί από τα γε­γο­νό­τα του έξω κόσμου και του σύγχρονου τρόπου ζωής. Εκείνο που μπορεί όμως να κάνει, εί­ναι να συζητά μαζί του για να αντιλαμβάνεται τι έχει δει ή ακούσει. Έτσι θα μπορεί να μει­ώ­νει τις αρνητικές επι­πτώσεις των ειδήσεων, να περνά τα σωστά μηνύματα και αξίες για την πραγ­μα­τι­κή ζωή, να το βοη­θάει να καταλάβει καλύτερα τον κόσμο γύρω του και να το κάνει να νιώθει την ασφάλεια που τόσο χρειάζεται.

ΠΗΓΗ: www.medlook.net (04.12.2010)

18 Απριλίου 2011

Ηθική νοημοσύνη

Ηθική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ξεχωρίζεις το καλό απ’ το κακό, αλλά και να σέβεσαι τις α­ξί­ες των άλλων. Με άλλα λόγια, είναι το καλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε σ’ ένα παι­δί.

Υπάρχουν πολλοί και διάφοροι τύποι νοημοσύνης. Κάποιοι άνθρωποι έχουν το χάρισμα της μα­θη­μα­­τι­κής και φιλοσοφικής σκέψης, όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ή ο Μπιλ Γκέιτς. Κάποιοι άλ­λοι είναι συ­ναισθηματικά προικισμένοι, για παράδειγμα οι μεγάλοι συγγραφείς όπως ο Τζον Στάινμπεκ και η Άι­ρις Μέρντοχ, άνθρωποι δηλαδή που μπορούν να αποτυπώσουν ή να με­τα­φέ­ρουν το συναίσθημά τους στο ευρύ κοινό. Επίσης υπάρχει η πρακτική νοημοσύνη. Εί­ναι οι άνθρωποι που επιλύουν προ­βλήματα, μπορούν να φτιάξουν ένα αυτοκίνητο, να δώ­σουν λύση όταν πλημμυρίσει το υπόγειο ή να λύσουν εύκολα μια εξίσωση. Επιπλέον υ­πάρ­χει και η αισθητική νοημοσύνη, αυτή που διαθέτουν οι καλλιτέχνες, οι ζωγράφοι και οι μου­σι­κοί. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα στους μουσικούς και στους συνθέτες, η ευφυΐα αυτή συν­δυ­ά­ζε­ται με μαθηματική ευφυΐα.

Τέλος, υπάρχει κι ένα άλλο είδος ευφυΐας, ίσως το λιγότερο γνωστό, η λεγόμενη ηθική νοη­μο­σύ­νη. Πρόκειται για το είδος εκείνο της εξυπνάδας που συνδυάζει τη δύναμη του χαρακτήρα με την ορθή κρίση, δύο προσόντα που συνήθως απαξιώνουμε γιατί δεν τα θεωρούμε και τό­σο σημαντικά.

Τι είναι η ηθική νοημοσύνη

Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας α­ρέ­σει να κάνουμε.

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Robert Coles στο βιβλίο του The Moral Intelligence Of Children («Η η­θική νοημοσύνη των παιδιών») διατυπώνει την άποψη ότι τα παιδιά χρειάζονται κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από επιτυχία στις σπουδές τους και από την ικανότητα να τα πηγαίνουν καλά με τους άλλους για μια ικανοποιητική ζωή. Χρειάζονται συνείδηση, δηλαδή την ικανότητα να ερ­μη­νεύ­ουν αυτά που νιώ­θουν και να είναι σίγουρα γι’ αυτά που ξέρουν. Τα παιδιά με α­να­πτυγ­μέ­νη την ηθική νοημοσύνη βι­ώνουν συναισθηματική ασφάλεια, επειδή ε­μπι­στεύ­ο­νται την εσωτερική αίσθηση που διαθέτουν για να διακρίνουν το σωστό απ’ το λάθος, το καλό απ’ το κακό. Αυτό είναι που τα βοηθάει να αισθά­νονται ισχυρούς δεσμούς με τους άλλους αν­θρώ­πους, όπως με την οικογένεια, τους φίλους ή τους συμμαθητές τους.

Οι επτά βασικές αρετές της ηθικής νοημοσύνης

Στο βιβλίο Building Moral Intelligence («Χτίζοντας την ηθική νοημοσύνη») ο καθηγητής Dr Michele Borba και συγγραφέας του βιβλίου δίνει ένα σαφές πλάνο για το πώς μπορούμε να δι­δά­ξου­με στα παιδιά τις αρετές της ηθικής νοημοσύνης. Αυτές είναι επτά και καθεμία μπορεί να διδαχτεί με συ­γκεκριμένους τρόπους:

1. Ενσυναίσθηση. Είναι η ικανότητα να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα και τις ανά­γκες των άλλων. Για να την αποκτήσει το παιδί θα πρέπει να το βοηθήσουμε να καλ­λι­ερ­γή­σει την ευαισθησία του, να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, αλλά και να του δείξουμε τον τρό­πο να αναγνωρί­ζει τα συναισθήματα των άλλων.

2. Συνείδηση. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις το σωστό και να μπορείς να το πράττεις. Πρέ­πει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για ηθική ανάπτυξη στην οικογένεια, να διδάξουμε στο παιδί να ξε­χωρίζει το καλό απ’ το κακό και να ενισχύσουμε την ηθική του ανάπτυξη (να βοη­θά­ει, για παρά­δειγμα, όσους έχουν ανάγκη).

3. Αυτοέλεγχος. Είναι η ικανότητα να ελέγχουμε τις σκέψεις και τις πράξεις μας και να λει­τουρ­­γού­με με τον τρόπο που έχουμε μάθει πως είναι ο σωστός. Καλό είναι να διδάξουμε ως προ­τε­ραι­ό­­τη­τα την αρετή της αυτοπειθαρχίας. Επίσης, να μάθουμε στο παιδί να θέτει στό­χους και να βάζει τα δυνατά του για να τους πραγματοποιήσει.

4. Σεβασμός. Το να δείχνεις πως εκτιμάς τους άλλους, φροντίζοντάς τους αλλά και μιλώντας τους με πολιτισμένο τρόπο. Για να βοηθήσουμε το παιδί, θα πρέπει να του διδάξουμε τον σε­βα­σμό αφού πρώτα το… σεβαστούμε. Πρέπει επίσης να του μάθουμε την αρετή της ευ­γέ­νει­ας, δίνοντας έμφαση στους καλούς τρόπους. Είναι ένα εφόδιο που θα έχει για όλη του τη ζω­ή.

5. Καλοσύνη. Το να νοιάζεσαι για την ευημερία και τα αισθήματα των άλλων. Διδάσκοντας στα παιδιά την αξία της καλοσύνης, αλλά και μαθαίνοντάς τα να επαναστατούν στη φτώχεια και στη μι­ζέρια, τα εισάγουμε στη δύσκολη αξία της καλοσύνης.

6. Ανεκτικότητα. Το να σέβεσαι τις αξίες και τα δικαιώματα όλων των ανθρώπων, ακόμη κι αν διαφωνείς με τα πιστεύω τους. Από πολύ νωρίς τα μικρά παιδιά πρέπει να μάθουν και να τους γίνει συνείδηση πως όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ανεξαρτήτως χρώματος, καταγωγής, θρη­σκεί­ας ή εμ­φάνισης.

7. Δικαιοσύνη. Το να διαλέγεις την ανοιχτόμυαλη συμπεριφορά και να συμπεριφέρεσαι δί­και­α στους άλλους. Μάθετε στο παιδί τι είναι δικαιοσύνη, διδάξτε του να συμπεριφέρεται δί­και­α, καθώς και τους τρόπους να αντιδρά στο άδικο.

Πώς χτίζεται η ηθική νοημοσύνη του παιδιού

Μια άλλη επίσης ενδιαφέρουσα άποψη για την ηθική νοημοσύνη είναι αυτή της αμερικανίδας ψυ­χο­­λό­γου και ειδικής σε θέματα ανατροφής Mimi Doe. «Η διανοητική και η συναισθηματική α­ντί­λη­ψη είναι σημαντικές», λέει η ψυχολόγος. «Στην ερώτηση όμως τι μετράει περισσότερο, το μυαλό ή η καρδιά, συνήθως ξεχνάμε την ψυχή. Και αυτή είναι που έχει τη μεγαλύτερη ε­πί­δρα­ση στη διαμόρ­φωση της προσωπικότητας ενός παιδιού».

Να σκέφτεστε θετικά. Τα παιδιά ανταποκρίνονται πάντοτε στις υψηλές ή χαμηλές προσ­δο­κί­ες των γονιών τους, γι’ αυτό τοποθετήστε τον πήχη ψηλά. Να εμπιστεύεστε τις επιλογές του παιδιού. Προτιμήστε να πιστεύετε ότι θα κάνει το σωστό και όχι το λάθος. Περιμένετε από αυ­τό να δείχνει σεβασμό σε σας, στους άλλους και στον εαυτό του. Πάνω απ’ όλα, όμως, να πι­στεύ­ε­τε ότι θα έχει μια ευτυχισμένη ζωή. Αποφεύγετε να διαβάζετε δυσάρεστες έρευνες και να φοβάστε διαρκώς για το μέλλον του. Στην εποχή του υλισμού και της «τοξικής» παιδικής η­λι­κί­ας είναι εύκολο να μας κα­τακλύσει ο φόβος ότι οι ζωές των παιδιών πήγαν στραβά με κά­ποιον τρόπο. Κι όμως, η παιδική ηλι­κία μπορεί ακόμη να είναι μια περίοδος διασκέδασης και αθωότητας και να έχει πολλά ηλιόλουστα απογεύματα με παιχνίδια στην πλατεία.

Μάθετε να ζείτε τη στιγμή. «Τα παιδιά το καταλαβαίνουν όταν δεν είστε πραγματικά συ­γκε­­ντρω­μέ­νοι σε αυτά», μας λέει η Ντο. Η αφηρημάδα και η συνεχής έγνοια για άλλα πράγ­μα­τα εκ­λαμβάνεται από εκείνα ως αδιαφορία. Όπως είπε χαρακτηριστικά ένα τετράχρονο παι­δί: «Μαμά, μπορείς να με ακούσεις με το μπροστινό μέρος του προσώπου σου;» Το πιο ση­μα­ντι­κό πράγμα, λοιπόν, που μπορείτε να διαθέσετε στο παιδί είναι ο χρόνος σας. Και αν α­φι­ε­ρώ­σε­τε χρόνο, θα μπορέσετε να χαλαρώσετε και να απολαύσετε τη στιγμή. Πολύ συχνά, πο­λύ­τι­μες στιγμές μάς προ­σπερνούν γιατί είμαστε πολύ απασχολημένοι για να τις δι­α­κρί­νου­με ή ανησυχούμε για κάτι που έχει ήδη περάσει ή μας απασχολεί κάτι άλλο που μπορεί να συμ­βεί ή και να μη συμβεί. Αντ’ αυτού, δο­κιμάστε να αφιερώσετε όλη σας την προσοχή στο πα­ρόν.

Κατεβάστε ταχύτητα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν θέλετε να απολαύσετε τις ώρες που περ­νά­τε με τα παιδιά. Αναπτύξτε δομές και υιοθετήστε συνήθειες στη ζωή σας που να δίνουν και σε σας και σε εκείνα χώρο να αναπνεύσετε. Για παράδειγμα, ξεκινήστε δέκα λεπτά νω­ρί­τε­ρα για το ραντεβού με τον γιατρό, για να μπορέσετε να περπατήσετε με το παιδί στο πάρκο που βρίσκεται στον δρόμο για το ιατρείο και να σταματήσετε για να μυρίσετε τα λουλούδια. Αυ­τά τα μικρά πράγματα είναι που βοηθούν τα παιδιά να καλλιεργήσουν τον ψυχισμό τους και τα κάνει να αισθάνονται ότι ζουν σε έναν θαυμαστό κόσμο.

Να επιβραβεύετε και τη συλλογική προσπάθεια. Παρακολουθείτε το παιδί σας που παί­ζει ποδό­σφαιρο. Στο τέλος του αγώνα τρέχει προς το μέρος σας ζητώντας την επιβράβευση. Ε­σείς του λέ­τε: (α) «Μπράβο! Ήσουν με διαφορά ο καλύτερος παίκτης στο γήπεδο. Είσαι πραγ­μα­τι­κά εκπληκτι­κός» ή (β) «Τι καταπληκτική ομάδα που έχετε, όλοι σας δουλέψατε έ­ξο­χα. Ήταν ένα συναρπαστικό παιχνίδι». Όλοι μπαίνουμε στον πειρασμό να υιοθετήσουμε την πρώ­τη επιλογή, επειδή τα παιδιά λα­τρεύουν τους επαίνους και διψούν για την αποδοχή των γο­νιών τους. Καλύτερα όμως να επιλέξετε τη δεύτερη. «Υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι είναι μέ­ρος ενός συνόλου –σε αυτή την περίπτωση μιας ποδοσφαιρικής ομάδας– αποκτά την αί­σθη­ση ότι συνυπάρχει δημιουργικά και σε σχέσεις εξάρτησης με τους άλλους ανθρώπους. Αυ­τό είναι στοιχείο-κλειδί για την ανάπτυξη μιας υγιούς συνείδησης», λέει η ψυχολόγος.

Γίνετε χαρούμενοι. Πριν αρχίσετε να ανησυχείτε για την ευτυχία του παιδιού, χρειάζεται πρώ­τα να αναζητήσετε τη δική σας. Τα παιδιά μπορούν να δουν πέρα από τα ψεύτικα χα­μό­γε­λα. Αν εκτι­μάτε τον εαυτό σας, το παιδί θα το νιώσει και αυτό θα είναι ένα από τα πιο πο­λύ­τι­μα μαθήματα ζω­ής. Η Μίμι Ντο μιλά για ένα δίλημμα που αντιμετώπισε κάποιο Σάββατο πρω­ί, όταν δεν μπορούσε να αποφασίσει αν θα πήγαινε στο μάθημα της γιόγκα (η «ε­γω­ι­στι­κή» επιλογή) ή αν θα έμενε στο σπίτι για να περάσει λίγο ποιοτικό χρόνο παρέα με τα παιδιά της (η επιλογή της «καλής μητέρας»). Τελι­κά, αποφάσισε η μικρή της κόρη για εκείνη: «Μου εί­πε να πάω επειδή μετά το μάθημα της γιόγκα είμαι καλύτερος άνθρωπος και πιο καλή πα­ρέ­α», θυμάται η Ντο. Όταν είστε χαρούμενοι και χαλα­ροί, αντανακλάτε θετική ενέργεια. Είναι με­τα­δο­τι­κή. Μην προσποιείστε ότι είστε οι τέλειοι γονείς, απλώς να είστε χαρούμενοι. Τόσο α­πλά.

Βρείτε την ψυχή σας. Δε χρειάζεστε την οποιαδήποτε θρησκεία για να έρθετε σε επαφή με την ψυχή σας. «Λαμβάνω συνεχώς γράμματα από γονείς που λένε ότι έχουν ανάγκη και πραγ­μα­τι­κά δι­ψάνε να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε ένα πνευματικό σπίτι, αλλά δεν ξέρουν πώς να το κάνουν, επειδή έχουν απομακρυνθεί από την οργανωμένη θρησκεία», εξηγεί η Ντο. «Ωστόσο, η πνευματικό­τητα έρχεται από μέσα μας. Είναι το να έρθουμε σε επαφή με την εσώτερη αίσθηση του θαυμασμού και της χαράς και με το τι σημαίνει να είμαστε σε ε­πα­φή με τους άλλους ανθρώπους».

Κάνετε τα πιστεύω σας πράξεις. «Τα παιδιά είναι άγρυπνοι φρουροί της ηθικής των με­γά­λων –ή της έλλειψής της», επισημαίνει ο καθηγητής Ρόμπερτ Κόουλς. «Ένα παιδί θα ψά­ξει για ενδείξεις σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται και σίγουρα θα βρει πολλές από τον τρόπο με τον ο­ποίο οι γονείς ζούνε τη ζωή τους». Με άλλα λόγια, μη μένετε στα λόγια. Κά­νε­τε τα πιστεύω σας πράξη.

Ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε. Τα μικρά παιδιά είναι πνευματικά από τη φύση τους. Δε χρειάζεται να τους μάθετε να βιώνουν τον θαυμασμό και τη χαρά. Επίσης, έχουν ένα φυ­σι­κό δε­σμό με τους άλλους ανθρώπους και με το σύμπαν, αλλά η κουλτούρα μας τον κα­τα­στρέ­φει. Όταν γίνεστε γονείς, έχετε μια καλή ευκαιρία να επανεκτιμήσετε τις αξίες σας και να επανασυνδεθείτε με τον δικό σας πνευματικό εαυτό. «Η εγκυμοσύνη είναι το σημείο εκ­κί­νη­σης για τόσο πολλές μητέ­ρες», λέει η Ντο. «Είναι η περίοδος κατά την οποία ε­πα­να­συν­δέ­ο­νται με την πνευματικότητά τους. Τι θα μπορούσε να είναι πιο πνευματικό από μια νέα ζωή που μεγαλώνει μέσα μας;» Το κλειδί είναι να διατηρήσουμε αυτό το συναίσθημα σε όλη τη δι­άρ­κει­α της εγκυμοσύνης και της ανατροφής του παιδιού. «Πολύ συχνά η φυσική πνευ­μα­τι­κό­τη­τα των παιδιών συνθλίβεται από καλοπροαίρετους γο­νείς που ενδιαφέρονται να δουν α­πο­τε­λέ­σμα­τα και από ένα ανταγωνιστικό σχολικό σύστημα», προ­ειδοποιεί η Ντο. «Ό,τι κι αν συμ­βεί, όμως, μην αφήσετε την αίσθηση θαυμασμού του παιδιού να μα­ραθεί και να σβήσει».

Όλοι κάνουν λάθη. Όλοι οι γονείς τα θαλασσώνουν μερικές φορές, μην ανησυχείτε. Μά­θε­τε να λέτε συγγνώμη και να προχωράτε. Είναι πάντα χρήσιμη μια δεύτερη ευκαιρία τό­σο για τον εαυτό σας όσο και για τα παιδιά. Με αυτό τον τρόπο τούς δείχνετε και πώς να α­ντι­με­τω­πί­ζουν τα δικά τους λάθη.

Το χτίσιμο της ηθικής νοημοσύνης δεν είναι βοηθητικό μόνο για το παιδί, αλλά και για όλη την κοι­­νω­νί­α. Με άλλα λόγια, η ηθική εξυπνάδα είναι το αντίδοτο στη μιζέρια και στην απώλεια της ελπί­δας. Ένα ηθικά εκπαιδευμένο άτομο μπορεί να κυριαρχήσει στον άκρατο αυ­θορ­μη­τι­σμό του, να πο­λεμήσει τη βία και την κατάθλιψη. Είναι αντίδοτο στη βίαιη συ­μπε­ρι­φο­ρά και μπο­ρεί να δώσει υπό­σταση σε μια άδεια ζωή. Η ηθική νοημοσύνη είναι ίσως η πιο αν­θρω­πο­κε­ντρι­κή απ’ όλες και σίγου­ρα εκείνη που μπορεί να συμβάλλει στο χτίσιμο μιας πιο δίκαιης και ευτυχισμένης κοινωνίας.

ΠΗΓΗ: kids.in.gr / Ελένη Χαδιαράκου

17 Απριλίου 2011

Ασφαλής πλοήγηση στο διαδίκτυο

Από την Ελληνική Αστυνομία