16 Νοεμβρίου 2010

Το στρες σε παιδιά και εφήβους

(διδάκτωρ σχολικής ψυχολογίας)

Το στρες είναι μια πολυδιάστατη έννοια που χρησιμοποιείται ευρύτατα τόσο από επιστήμονες ό­σο και από μη ειδικούς για να περιγράψουν ευρέως τις ποικίλες εκφάνσεις του. Είναι μια α­ντί­δρα­ση του οργανισμού στα διάφορα ερεθίσματα (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οργανικά) στην προσπά­θειά του να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του εκάστοτε περιβάλλοντος, που συ­νε­χώς μεταβάλλε­ται.

Οι ερευνητές είναι σαφείς: Το στρες μειώνει την ανοσοποιητική ικανότητα του ανθρώπινου ορ­γα­νι­σμού και τον καθιστά περισσότερο ευπαθή σε μεταδοτικές ασθένειες όπως η γρίπη, η η­πα­τί­τι­δα Β και τα κοινά κρυολογήματα. Και ο μηχανισμός είναι γνωστός: Οι ορμόνες του στρες αλλάζουν τη σύνθεση και έκλυση των κυτοκινών (ενώσεις που ρυθμίζουν την α­νο­σο­ποι­η­τι­κή αντίδραση) και μειώ­νουν το επίπεδο των αντισωμάτων.

Στρες στην παιδική ηλικία

Οτιδήποτε προκαλεί αλλαγή στη ζωή ενός παιδιού προκαλεί και στρες. Σοβαρές αλλαγές, αλ­λά και άλλοι λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί στρες, θεωρούνται:
● Θάνατος ενός γονιού ή άλλου προσφιλούς προσώπου.
● Διαζύγιο, χωρισμός και οικογενειακοί καβγάδες.
● Έναρξη σε παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο ή σχολείο.
● Αλλαγή σπιτιού, σχολείου.
● Οικονομικές δυσκολίες.
● Αρρώστιες, τραυματισμοί.
● Παρατεταμένη κόπωση (οφειλόμενη σε έλλειψη ύπνου ή άλλους λόγους).
● Κακοποίηση (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική).
● Βία μέσα στην οικογένεια αλλά και στην ευρύτερη κοινότητα.
● Φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές).
● Σχολικά προβλήματα, πιέσεις και φόβος αποτυχίας.
● Διάφορα στοιχεία της διαδικασίας της μάθησης.

Οι αντιδράσεις του παιδιού στο στρες ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο της ανάπτυξής του, την ι­κανότητά του να το χειρίζεται, την ένταση και τη διάρκεια του στρες. Από τις πιο σαφείς εν­δεί­ξεις ότι ένα παιδί βιώνει στρες είναι οι αλλαγές στη συμπεριφορά του και η διαδικασία της παλινδρόμη­σης. Επανεμφανίζονται, δηλαδή, συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν μι­κρό­τε­ρες ηλικίες, όπως ενού­ρηση, ανώριμη ομιλία κτλ. Το παιδί μπορεί να αποσυρθεί από δρα­στη­ρι­ό­τη­τες τις οποίες συνήθιζε να απολαμβάνει, να παραπονιέται για πονοκεφάλους, πό­νους στο στομάχι, να παρουσιάζει διατα­ραχές ύπνου (εφιάλτες, ακόμη και υπνοβασία). Άλ­λα παι­διά που υποφέρουν από στρες δείχνουν φοβισμένα, ανασφαλή και δυσκολεύονται να α­πο­χω­ρι­στούν τη μητέρα τους. Άλλα, πάλι, κάτω από τις ίδιες συνθήκες γίνονται πολύ ε­πι­θε­τι­κά και μη συνεργάσιμα.

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στα παιδιά

Γενικά, βοηθούμε τα παιδιά να αποκτήσουν το υπόβαθρο και τις δεξιότητες που είναι α­πα­ραί­τη­τα για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ή τις αντιξοότητες στη ζωή τους. Μερικές τέτοιες στρα­τη­γι­κές είναι:

1. Προσπαθούμε να προφυλάσσουμε τα παιδιά από τρόπους σκέψης με υψηλά επίπεδα στρες και να τα προστατεύουμε από στρεσογόνες καταστάσεις, χωρίς να εκδηλώνουμε υ­περ­προ­στα­τευ­τι­κή συμπεριφορά.

2. Διατηρούμε ένα οργανωμένο σπίτι, με ρουτίνες και συμπεριφορές που αυξάνουν το αί­σθη­μα α­σφάλειας.

3. Δείχνουμε ευαισθησία στα αισθήματα του παιδιού, ενώ συγχρόνως, παρέχουμε ή δη­μι­ουρ­γού­με ευκαιρίες να εκφράζεται ελεύθερα.

4. Έχουμε ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από το παιδί.

5. Βεβαιωνόμαστε ότι τα καταφέρνει ικανοποιητικά στο σχολείο. Το βοηθάμε αν χρειαστεί.

6. Δίνουμε μηνύματα αγάπης και τρυφερότητας (φιλί, αγκαλιά, επιβεβαιωτικό άγγιγμα).

7. Αφιερώνουμε καθημερινά λίγο χρόνο ατομικά σε κάθε παιδί μας.

8. Συμπεριλαμβάνουμε διασκέδαση, παιχνίδι, γέλιο, χιούμορ στη ζωή του παιδιού και όλης της οι­κογένειας.

9. Διδάσκουμε στο παιδί διαχείριση του θυμού και δεξιότητες για επίλυση προβλημάτων και ε­σω­τε­ρι­κών συγκρούσεων (το σχολείο μπορεί από την πλευρά του να παίξει κι αυτό τον δικό του ρόλο).

10. Ενθαρρύνουμε υγιείς συνήθειες φαγητού και ύπνου, καθώς και ευκαιρίες για φυσική δρα­στη­ρι­ό­τη­τα και δημιουργική έκφραση.

11. Επιβλέπουμε και περιορίζουμε την τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια, τη χρήση των η­λε­κτρο­νι­κών υπολογιστών.

12. Διδάσκουμε τεχνικές χαλάρωσης, όπως βαθιές αναπνοές και ασκήσεις.

Το υπερβολικό στρες που αισθάνεται το παιδί επηρεάζει αρνητικά την όλη του ανάπτυξη –γνω­στι­κή, συναισθηματική και κοινωνική. Οι σχολικές επιδόσεις επιδεινώνονται. Όποια και αν είναι τα συ­μπτώματα του στρες στο παιδί, σκόπιμο είναι οι γονείς να μην τα αγνοούν ελ­πί­ζο­ντας ότι θα εξαφα­νιστούν από μόνα τους, αλλά να συμβουλεύονται ειδικούς, ιδιαίτερα όταν το παιδί δεν μπορεί να α­ντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της καθημερινής του ζωής.

Στρες στην εφηβεία

Η εφηβεία θεωρείται από τις πιο στρεσογόνους περιόδους της ζωής του ανθρώπου, με τις πε­ρισ­σό­τε­ρες, πολυπλοκότερες και πιο σημαντικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα και στην προσωπι­κότητα του ατόμου, που από παιδί γίνεται ενήλικος. Ο έφηβος πασχίζει να κα­τα­νο­ή­σει όλες αυτές τις δραστικές αλλαγές (στο σώμα, τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τη συ­μπε­ρι­φο­ρά, τις προσδοκίες των άλλων, τις κοινωνικές σχέσεις –ιδιαίτερα με το άλλο φύλο κτλ.) και να προσδιορίσει την και­νούργια του ταυτότητα. Πολύ συχνά τα μηνύματα από τον ε­σω­τε­ρι­κό αλλά και τον εξωτερικό κό­σμο του εφήβου είναι ασαφή, διφορούμενα και δη­μι­ουρ­γούν σύγχυση, καθώς και αισθήματα ματαί­ωσης.

Είναι και δεν είναι παιδιά, είναι και δεν είναι ενήλικοι. Έχουν περισσότερες ευθύνες και ε­λευ­θε­ρί­α απ’ ό,τι όταν ήταν παιδιά, αλλά έχουν λιγότερες ευθύνες και ελευθερία απ’ ό,τι οι ε­νή­λι­κοι.

Μερικά από τα σημάδια του στρες στον έφηβο είναι:
● Αντικοινωνική συμπεριφορά (επιθετικότητα, βανδαλισμοί, κλοπή, ψέματα, εθισμός σε χη­μι­κές ου­σίες).
● Επαναστατική συμπεριφορά στο σπίτι και στο σχολείο (εριστικότητα, άρνηση συ­νερ­γα­σί­ας).
● Οργανικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι κτλ.).
● Αδιαφορία για το σχολείο, δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη μάθηση, συχνές απουσίες και χα­μηλές επιδόσεις.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα ευχαριστιόταν.
● Μοναξιά, απομόνωση, καταθλιπτικές τάσεις (σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας).

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στους εφήβους

Γονείς, εκπαιδευτικοί και γενικά όλοι οι ενήλικοι μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να κά­νουν το φορτίο τους πιο ελαφρύ:

1. Τους ενθαρρύνουμε να μιλούν γι’ αυτά που συμβαίνουν μέσα τους. Δείχνουμε συμπόνια, α­κού­με χωρίς κριτική στάση και αποφεύγουμε σχόλια που μειώνουν τη σπουδαιότητα του προ­βλή­μα­τος, ό­πως «θα το ξεπεράσεις» ή «δεν είναι σπουδαίο». Σ’ αυτό το συμπέρασμα μπο­ρεί να φτάσουν οι ί­διοι, εν καιρώ, όταν τους ακούμε προσεχτικά και τους στηρίζουμε.

2. Συγκεντρωνόμαστε στη θετική επικοινωνία και σχέση μαζί τους, ώστε να νιώθουν άνετα να ζη­τούν τη βοήθεια ή την παρέμβασή μας όταν τη χρειάζονται.

3. Διατηρούμε οργάνωση, σταθερότητα και προβλεψιμότητα στην οικογενειακή μας ζωή.

4. Ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή σε δραστηριότητες αθλητικές, καλλιτεχνικές, κοινωνικές και πο­λι­τι­στι­κές, που τους δίνουν χαρά και ικανοποίηση.

5. Δίνουμε το καλό παράδειγμα στην αντιμετώπιση των δυσκολιών στη δική μας ζωή και στην απο­τελεσματική διαχείριση του στρες.

6. Τους διδάσκουμε (καλύτερα ακόμη από την παιδική ηλικία) ασφαλείς τρόπους εκδήλωσης του θυμού τους καθώς και τρόπους χαλάρωσης.

7. Παρέχουμε εξωσχολική βοήθεια για τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεων.

Είναι πολύ σημαντικό να βοηθάμε τους νέους να αντιμετωπίζουν το στρες και να βρίσκουν υ­γι­είς διεξόδους στα προβλήματά τους, γιατί είναι πολύ εύκολη η κατάληξη στα ναρκωτικά, το αλ­κο­όλ, την κατάθλιψη ή άλλες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2001)

15 Νοεμβρίου 2010

Τι κακομαθαίνει τα παιδιά

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Πίσω από ένα κακομαθημένο παιδί βρίσκεται πάντα η σκιά ενός γονιού που δε θέτει όρια στο με­γά­λω­μά του. Τα όρια και οι κανόνες συμπεριφοράς δεν είναι προϊόν γενετικής προ­δι­ά­θε­σης, αλλά α­ποτέλεσμα του πλαισίου μέσα στο οποίο το παιδί γεννιέται και μεγαλώνει. Κατ’ αρ­χήν, λοιπόν, τα παιδιά είναι αθώα!

Ας δούμε όμως τι λάθη προκύπτουν μέσα από τις γονεϊκές διαδικασίες μάθησης, οι οποίες δι­α­μορ­φώ­νουν εν τέλει την προσωπικότητα του παιδιού:

1. Ο εγωκεντρισμός (ως μοτίβο ύπαρξης και διεκδικητικότητας)

Ένας εγωκεντρικός γονιός συχνά δημιουργεί αντίστοιχα αισθήματα στο παιδί του («όντας το ε­πί­κε­ντρο του κόσμου, έχω ό,τι θέλω»). Την πεποίθηση αυτή εύκολα υιοθετεί ένα μικρό παι­δί, όμως η καθήλωση στον παιδικό εγωκεντρισμό προμηνύει έναν μελλοντικά απαιτητικό και α­νι­κα­νο­ποί­η­το ε­νήλικο.

2. Μη θεσμοθέτηση ορίων

Τα όρια δηλώνουν σχέση και εγγύτητα (με σεβασμό και ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμμές) α­νά­με­σα στον συμβολικό χώρο και τις ανάγκες του εαυτού και του άλλου. Οι γονείς συχνά τα κα­τα­πα­τούν.

3. Άνευ όρων χατίρια

Μεγάλη παγίδα ενός γονιού κουρασμένου από μια δύσκολη μέρα και με χαμηλή ανοχή στην γκρί­νια και τις παράλογες απαιτήσεις του παιδιού είναι τα πολλά «ναι». Με ένα «ναι» γλι­τώ­νεις μια σύ­γκρουση, αλλά στην πραγματικότητα χτίζεις τη λάθος προσδοκία στο παιδί, μα­θαί­νο­ντάς το ότι μπορεί να έχει ό,τι θέλει προκειμένου να είναι ικανοποιημένο. Δυστυχώς αυτό το μάθημα λειτουργεί και αντίστροφα: «αν δεν έχω ό,τι θέλω» (όπως συμβαίνει συνήθως στην αληθινή ζωή), «τότε δεν είμαι ευτυχισμένος».

Πώς μαθαίνεις, λοιπόν, σε ένα παιδί να ωριμάσει σε έναν κόσμο γεμάτο αντιξοότητες και α­ντι­φά­σεις, αν δεν του δείχνεις πώς να αντέχει τη στέρηση, τη ματαίωση και την ανοχή σε αυ­τό που δεν έχει;

4. Δώρα δίχως προϋποθέσεις

Το δώρο έχει αξία όταν ακολουθεί ένα επίτευγμα ή μια προσπάθεια που το παιδί έκανε. Λει­τουρ­γεί ως ενισχυτής καλής συμπεριφοράς. Όταν όμως εδραιώνεται ως καθημερινός τρό­πος έκφρασης προσοχής και αγάπης, το παιδί ξεχνά ότι η προσπάθειά του για κάτι μπορεί να του αποφέρει ένα μπράβο, καθότι η επιβράβευση υπάρχει κάθε στιγμή και χωρίς λόγο.

5. Παθητικότητα/υποχωρητικότητα

Τα διπλά μηνύματα («μη φας παγωτό», αλλά αν το παιδί κλαίει, τότε «φάε, εντάξει») μπερ­δεύ­ουν το παιδί, του στερούν τη δυνατότητα να μπορεί να προβλέπει κάθε στιγμή αυτό που το περιμένει και το μαθαίνουν ότι με λίγο παράπονο ή με γκρίνια μπορεί να ελέγχει τον γο­νιό, να τον κάνει να υποχωρεί και να καταφέρνει αυτό που θέλει –πόσο απατηλή προσδοκία για τη μετέπειτα ζωή του, μια ζωή όπου η ματαίωση καραδοκεί και εκ των πραγμάτων δεν μπο­ρείς να έχεις τον έλεγχο!

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (18.03.2010)

Ο 12λογος της σωστής τηλεθέασης

Από την ΕΚΠΟΙΖΩ

1. Τοποθετήστε την τηλεόραση στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο. Έτσι ελέγχετε κα­λύ­τε­ρα την ποιότητα και την ποσότητα των προγραμμάτων αλλά και την απόσταση της ο­θό­νης α­πό τα μά­τια των παιδιών.

2. Διαμορφώστε οικογενειακό πρόγραμμα τηλεόρασης. Φτιάξτε το πρόγραμμά σας σε ε­βδο­μα­δι­αί­α βάση, λαμβάνοντας υπόψη τον φόρτο εργασίας των παιδιών.

3. Παρακολουθήστε τηλεόραση μαζί με τα παιδιά. Έτσι η παθητική τηλεθέαση μετατρέπεται σε μια οικογενειακή δραστηριότητα.

4. Όχι παθητικότητα μπροστά στην τηλεόραση. Ασκήστε κριτική και συζητήστε με τα παιδιά ό,τι παρακολουθείτε στη μικρή οθόνη.

5. Κάντε κριτική στην τηλεόραση, δημιουργώντας αντιήρωες, επαινώντας το καλό και στιγ­μα­τί­ζο­­ντας το κακό.

6. Αξιοποιήστε σωστά αυτό που βλέπετε. Ας γίνει το τηλεοπτικό πρόγραμμα αφορμή για να α­να­­τρέ­ξε­τε σε κάποιο βιβλίο ή σε κάποια εγκυκλοπαίδεια.

7. Ασκείτε κριτική στις ειδήσεις. Κριτικάρετε την ποιότητα και την ποσότητα των ειδήσεων και κά­­ντε σύγκριση για το πώς παρουσιάζεται η ίδια είδηση, από την τηλεόραση και τις ε­φη­με­ρί­δες.

8. Κάντε κριτική ακόμη και στις διαφημίσεις.

9. Μάθετε να απαγορεύετε και να κλείνετε την τηλεόραση, εξηγώντας στα παιδιά ότι δεν πρέ­πει να παρακολουθούν σκηνές βίας, τρόμου ή γυμνού.

10. Πέστε στο παιδί πως υπάρχει κάτι καλύτερο να κάνει, όπως το να παίξει με τους φίλους του.

11. Μην ανταμείβετε το παιδί με περισσότερη τηλεόραση.

12. Όσο αυξημένες και αν είναι οι υποχρεώσεις σας, μην ξεχνάτε το παιδί μπροστά στη μι­κρή οθό­νη.

ΠΗΓΗ: Παλαιό ενημερωτικό φυλλάδιο της ΕΚΠΟΙΖΩ (από το αρχείο μας)

12 Νοεμβρίου 2010

Μόνο είκοσι λεπτά την ημέρα

Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να γίνουν έξυπνοι, καλοί και ευτυχισμένοι άνθρωποι. Τι μπο­ρού­με να κάνουμε από τώρα γι’ αυτό; Πολλά! Αρκεί να αφιερώνουμε λίγα λεπτά την η­μέ­ρα για να δια­βά­σου­με ένα βιβλίο στα παιδιά μας.

Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, το να διαβάζεις δυνατά στο παιδί το βοηθά:
● Να αναπτύξει την ικανότητά του να χρησιμοποιεί τη γλώσσα, να εξασκεί τη μνήμη και να ε­μπλου­τί­ζει τη φαντασία του.
● Να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη και τη δημιουργική αναζήτηση.
● Να οικοδομήσει μια δυνατή σχέση με τους γονείς του.
● Να εξασφαλίσει μια ισορροπημένη συναισθηματική ανάπτυξη.
● Να καλλιεργήσει τις ηθικές αξίες του.
● Να βελτιώσει την ικανότητά του να συγκεντρώνεται.
● Να μελετά με μεγαλύτερη ευκολία τα μαθήματά του στο σχολείο και να αποκτήσει με­γα­λύ­τε­ρη θέληση για μάθηση.
● Να διευρύνει τον πνευματικό του ορίζοντα.
● Να εντάξει το διάβασμα στις καθημερινές του συνήθειες.

Είναι, τελικά, η καλύτερη επένδυση για το μέλλον του παιδιού!

Τα οφέλη ανά ηλικία

Καλό θα ήταν να διαβάζουμε στο παιδί 20 λεπτά την ημέρα, κάθε μέρα:

● Διαβάζοντας νανουρίσματα σ’ ένα μωρό, του προσφέρουμε νοητικά ερεθίσματα και το βοη­θά­με να συνδέσει το διάβασμα με συναισθήματα χαράς ευχαρίστησης και ασφάλειας.

● Διαβάζοντας σ’ ένα παιδί, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του, το βοηθάμε να α­να­πτύ­ξει την περιέργεια που έχει για τον κόσμο και να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους άλλους.

● Διαβάζοντας μαζί μ’ έναν έφηβο, τον βοηθάμε να αντιμετωπίσει και να ξεπεράσει πολλά προ­βλή­μα­τα της ηλικίας του.

11 Νοεμβρίου 2010

Παιδική κατάθλιψη

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Ο Εθνικός Οργανισμός Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ δίνει το ακόλουθο ερωτηματολόγιο για α­φύ­πνι­ση των γονιών σχετικά με τα συμπτώματα παιδικής κατάθλιψης:

● Αλλαγή στην προσωπικότητα με αυξημένο θυμό, εκνευρισμό και κακοκεφιά.
● Επίμονη λύπη και απελπισία.
● Απομάκρυνση από φίλους και δραστηριότητες που προξενούσαν ευχαρίστηση.
● Αυξανόμενος εκνευρισμός ή ταραχή.
● Αποφυγή σχολείου, πτώση απόδοσης.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Αναποφασιστικότητα, έλλειψη προσοχής, διαταραχές μνήμης.
● Χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενοχές.
● Συχνές σωματικές ενοχλήσεις (πονοκέφαλοι, κοιλόπονος).
● Έλλειψη ενθουσιασμού, μειωμένη ενέργεια και κίνητρα δράσης.
● Χρήση ουσιών.
● Σκέψεις σχετικά με θάνατο και αυτοκτονία.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (12.01.2003)

Πότε αδιαφορούν για τα μαθήματα

Συνέντευξη με τον Λάκη Κουρετζή
(εμπνευστής και δημιουργός του θεατρικού παιχνιδιού στην Ελλάδα, διευθυντής και
βασικός εμψυχωτής στο Εργαστήρι Παιδαγωγικής Θεάτρου-Θεατρικό Παιχνίδι)

Πού αποδίδετε την αδιαφορία πολλές φορές των παιδιών για τα μαθήματα;

Δεν τους προσφέρονται στο σχολείο τα ερεθίσματα για να μπορέσουν να εκφράσουν, όχι με μια αυστηρά κατευθυνόμενη διδασκαλία, αλλά με μια ελεύθερη δημιουργική έκφραση, τις α­νά­γκες και τα ενδιαφέροντά τους, να μπορούν να προβαίνουν σε δημιουργικές συλλήψεις. Γι’ αυ­τό χρειάζεται κάποιες φορές ο δάσκαλος να μη ρωτάει διαρκώς το παιδί τι ξέρει, αλλά να το ρωτάει και τι νιώ­θει. Να του δώσει να καταλάβει ότι επειδή σήμερα θυμήθηκε την τάδε η­με­ρο­μη­νί­α ή την τάδε χρο­νολογία δε σημαίνει ότι κατέκτησε και τη μάθηση.

Πρέπει να είναι και παιδαγωγοί οι δάσκαλοι και να μπορούν να διευρύνουν τις διδακτικές με­θο­δο­λο­γί­ες, ώστε να κάνουμε τη διδακτέα ύλη ευχάριστη. Δεν μπορεί ο δάσκαλος να κάνει α­πλά καλό μά­θημα. Δεν είναι αρκετό το παιδί να δέχεται μόνο πληροφορίες, τις οποίες ούτως ή άλλως σήμερα μπορεί να τις πάρει από οπουδήποτε.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (10.08.2004) / Ναυσικά Καραγιαννίδη

9 Νοεμβρίου 2010

Ιστολόγια (μπλογκ)

Από το Safer Internet

1. Τι είναι τα ιστολόγια;

Η λέξη «weblog» προέρχεται από τον συνδυασμό δυο λέξεων: web που σημαίνει διαδίκτυο και log που σημαίνει καταχώρηση. Συνήθως χρησιμοποιείται η σύντμηση «blog». Blogging ο­νο­μά­ζε­ται η δια­δικασία δημιουργίας και φόρτωσης πληροφοριών σε ένα blog, ενώ ο δη­μι­ουρ­γός λέγεται blogger.

Τα blogs ή ιστολόγια, όπως λέγονται στα ελληνικά, είναι εικονικά ημερολόγια που α­πο­θη­κεύ­ο­νται στο διαδίκτυο και μπορούν να δημιουργηθούν πολύ εύκολα από ο­ποιον­δή­πο­τε, καθώς δε χρειάζο­νται ειδικές τεχνικές γνώσεις για τη δημιουργία τους. Τα ιστολόγια αποτελούνται γε­νι­κά από κείμε­νο και εικόνες και μπορεί να έχουν μορφή ημερολογίου.

Vlog είναι το ιστολόγιο στο οποίο οι χρήστες δημοσιεύουν και βίντεο εκτός από γραπτά σχό­λι­α. Τα Moblog ή Mobile Logs χρησιμοποιούν δυνατότητες δημοσίευσης υλικού στο διαδίκτυο μέ­σω του κινη­τού τηλεφώνου.

2. Διατρέχω κάποιον κίνδυνο αν δημιουργήσω το δικό μου ιστολόγιο;

Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους στα ιστολόγια είναι το να μπει κανείς στον πειρασμό να α­ποκαλύψει προσωπικές πληροφορίες που μπορεί να διαδοθούν σε όλο τον κόσμο και να χρη­σι­μο­­ποι­η­θούν εις βάρος του (π.χ. κλοπή ταυτότητας). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κά­ποιο ψευδώνυ­μο για να προστατεύσετε την ταυτότητά σας. Να θυμάστε ότι όλοι έχουν δι­καί­ω­μα να προστατεύ­ουν την ιδιωτική τους ζωή. Αν σκοπεύετε να δημοσιεύσετε πληροφορίες και εικόνες για τρίτους, πρέπει πρώτα να πάρετε την άδειά τους.

Ένας ακόμη κίνδυνος είναι η καταπάτηση των πνευματικών δικαιωμάτων. Δεν πρέπει να χρη­σι­μο­ποι­­εί­τε υλικό (π.χ. κείμενο, εικόνα, ήχο, βίντεο) ή σχέδιο blog από ιστοσελίδες άλλων α­τό­μων χωρίς την άδειά τους. Επίσης ποτέ μη δημοσιεύετε προσβλητικό (π.χ. ρατσιστικό) ή πα­ρά­νο­μο (τζόγος, πορνογραφία κ.ά.) υλικό.

3. Τι να κάνω αν βρω προσωπικά μου στοιχεία δημοσιευμένα σε ιστολόγιο άλλου α­τό­μου;

Η δημοσίευση προσωπικών πληροφοριών τρίτων είναι παραβίαση της ιδιωτικής τους ζωής. Αν ο­ποιοσδήποτε δημοσιεύσει τα δικά σας προσωπικά στοιχεία στο ιστολόγιό του, ε­πι­κοι­νω­νή­στε άμεσα μαζί του μέσω e-mail ζητώντας του να αφαιρέσει το υλικό που σας αφορά. Οι ι­στο­σε­λί­δες που φι­λοξενούν ιστολόγια συνήθως δίνουν στοιχεία επικοινωνίας, αν όχι ε­πι­κοι­νω­νή­στε με την ιστοσελίδα που το φιλοξενεί και ζητήστε από τους υπεύθυνους να πάρουν τα α­πα­ραί­τη­τα μέτρα.

Μη δημοσιεύσετε κάποιο σχόλιο για το υλικό που σας αφορά παρά μόνο αν είναι η έσχατη λύ­ση στο πρόβλημά σας, γιατί έτσι προσελκύετε περισσότερη προσοχή στα στοιχεία που θέ­λε­τε να προφυ­λάξετε.

Εάν εσείς σκοπεύετε να δημοσιεύσετε τέτοιου είδους στοιχεία για τρίτα άτομα, πρέπει πάντα να τα έχετε ενημερώσει πρώτα για το υλικό που θα δημοσιεύσετε και να έχετε πάρει την ά­δει­ά τους.

4. Τι να κάνω με τις ανεπιθύμητες και παράνομες δημοσιεύσεις στο ιστολόγιό μου;

Όταν επιλέξετε το λογισμικό blog που θα χρησιμοποιήσετε, βεβαιωθείτε ότι θα σας ε­πι­τρέ­πε­ται η διαγραφή σχολίων τα οποία θεωρείτε ακατάλληλα. Αν κάποιος επιμένει να δη­μο­σι­εύ­ει προ­σβλη­τι­κά σχόλια, επικοινωνήστε με την υπηρεσία φιλοξενίας blog που χρησιμοποιείτε.

Ορισμένα λογισμικά blog στέλνουν στον ιδιοκτήτη ένα e-mail κάθε φορά που δημοσιεύεται έ­να σχό­λιο. Αν ελέγχετε συχνά τα εισερχόμενά σας μηνύματα, αυτός είναι ένας πολύ πρα­κτι­κός τρόπος ει­δοποίησης που σας επιτρέπει να απαλλαχθείτε άμεσα από ανεπιθύμητα σχό­λι­α.

Αν κάποιος σας πληροφορήσει ότι έχετε προσωπικά ή προσβλητικά στοιχεία στο ιστολόγιό σας, ε­λέγξτε το αμέσως και λάβετε τα απαραίτητα μέτρα (π.χ. διαγράψτε τα δεδομένα). Δε θέ­λε­τε, φυ­σικά, να κατηγορηθείτε για καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων.

5. Πώς μπορώ να περιορίσω την πρόσβαση στο ιστολόγιό μου;

Πολλοί παροχείς λογισμικού blog σας επιτρέπουν να κάνετε μέρη του ή ακόμη και ολόκληρο το ι­στολόγιο προσβάσιμο μόνο από άτομα που έχουν τον κωδικό πρόσβασης σε αυτό, τα ά­το­μα δηλαδή που εσείς θα υποδείξετε.

Οι bloggers που επιθυμούν να ανταλλάξουν πιο προσωπικές πληροφορίες (π.χ. οι­κο­γε­νει­α­κές φωτο­γραφίες) στο ιστολόγιό τους θα ήταν καλό να αναζητήσουν αυτή την υπηρεσία κατά το στήσιμο του blog τους.

Μπορείτε να αποφύγετε την εμφάνιση του ιστολογίου σας στα αποτελέσματα μεγάλων μη­χα­νών α­ναζήτησης (π.χ. Google), δημιουργώντας ένα ειδικό αρχείο που δίνει την εντολή στις μη­χα­νές ανα­ζήτησης να αγνοούν την ιστοσελίδα σας.

6. Συμβουλές για ανώνυμο blogging

● Χρησιμοποιήστε ψευδώνυμο και μην αποκαλύπτετε προσωπικά δεδομένα.
● Περιορίστε την πρόσβαση στο ιστολόγιό σας.
● Χρησιμοποιήστε τεχνολογία που σας προσφέρει ανωνυμία και δεν εμφανίζει το ιστολόγιό σας στα αποτελέσματα μηχανών αναζήτησης.
● Κατοχυρώστε την ηλεκτρονική σας διεύθυνση ανώνυμα.

ΠΗΓΗ: www.saferinternet.gr

Τα παιδιά δεν είναι παιχνίδια

(εκπαιδευτικός, ψυχολόγος, συγγραφέας, πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού
σωματείου «Μέντορας για την Παιδική Προστασία και Ευημερία»)

1. Παραμέληση

Όταν οι γονείς δεν παρέχουν την αναγκαία φροντίδα για την ασφάλεια και υγιή ανάπτυξη των παι­διών, είτε σκόπιμα είτε άθελά τους, τα παιδιά υφίστανται παραμέληση.

Παραδείγματα:

● Όταν οι γονείς διώχνουν το παιδί από το σπίτι, όταν το στέλνουν να μείνει με άλλους για με­γά­λο διάστημα, όταν το εγκαταλείπουν μόνο του έξω, όταν του αρνούνται ή καθυστερούν να του παρέ­χουν ιατρική βοήθεια, όταν το παραμελούν στην καθαριότητα, τροφή, ντύσιμο, ό­ταν το αφήνουν μόνο στο σπίτι με κίνδυνο για ατύχημα.

● Όταν οι γονείς δε νοιάζονται να μάθουν πού βρίσκεται το παιδί, όταν αδιαφορούν να το προ­στα­τέ­ψουν από τη χρήση αλκοόλ/ναρκωτικών, όταν αδιαφορούν για παραβατικές συ­μπε­ρι­φο­ρές του, όταν δεν του παρέχουν κατάλληλο έπαινο, τρυφερότητα και υποστήριξη.

● Όταν οι γονείς αρνούνται να παρακολουθήσει το παιδί την υποχρεωτική εκπαίδευση, όταν δεν του παρέχουν την αναγκαία ειδική εκπαιδευτική αγωγή, όταν δεν κάνουν τίποτα για να ε­μπο­δί­σουν τις κοπάνες από το σχολείο.

● Όταν η έγκυος μητέρα καταναλώνει αλκοόλ ή ναρκωτικά.

2. Βία στο ζευγάρι

● Τα παιδιά τραυματίζονται απλώς και μόνο βλέποντας τον ένα γονιό να κακοποιείται από τον άλ­λο. Οι επιπτώσεις είναι το ίδιο σοβαρές σαν να είχε κακοποιηθεί το ίδιο το παιδί.

● Τα παιδιά τείνουν να πιστεύουν ότι η βία είναι δικό τους φταίξιμο: «Εγώ φταίω που οι γο­νείς μου τσακώνονται. Αν δεν είχα γεννηθεί, όλα θα ήταν καλά».

● H βία μεταξύ των γονιών μπορεί να προκαλέσει στα παιδιά άγχος, υπερδιέγερση, κρίσεις πα­νι­κού, διαταραχή μετατραυματικού στρες, αδυναμία συγκέντρωσης, απώλεια προσοχής, πτώ­ση της σχολικής επίδοσης, διαταραχές συμπεριφοράς, παραβατικότητα.

● Τα παιδιά υποφέρουν από ανάμικτα συναισθήματα απέναντι στον γονιό-δράστη: τον α­γα­πούν, αλλά ταυτόχρονα και τον μισούν που τον βλέπουν να πληγώνει τον άλλο γονιό με τέ­τοιο τρόπο.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ:
(α) Να ακούτε τα παιδιά, να τους δίνετε τον χώρο να εκφράζουν τα συναισθήματά τους.
(β) Μη βρίζετε τον γονιό-δράστη.
(γ) Μην αρνείστε στα παιδιά αυτά που ακούν, βλέπουν και νιώθουν.
(δ) Δε θα πρέπει ο γονιός-θύμα να χρησιμοποιεί τα παιδιά ως εκμυστηρευτές του πόνου του και να στηριχτεί σε αυτά για συντροφιά και παρηγοριά.

3. Παιδική σεξουαλική κακοποίηση

● Ένα στα 10 παιδιά κακοποιούνται σεξουαλικά σε σοβαρή μορφή και τα 3/4 δε θα μιλήσουν πο­τέ κατά την παιδική τους ηλικία γι’ αυτό (βλ. Stop It Now!). Η σεξουαλική κακοποίηση προ­κα­λεί τερά­στιο σωματικό και ψυχικό πόνο στα παιδιά, που τα ακολουθεί για μια ζωή.

● Η πλειοψηφία των δραστών είναι από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον των παι­διών.

● Η παιδική σεξουαλική κακοποίηση περιλαμβάνει δραστηριότητες με ή χωρίς άγγιγμα, όπως το να δείχνει κανείς πορνογραφία σε ένα παιδί.

● Τα παιδιά-θύματα εμφανίζουν ακατάλληλη σεξουαλική δραστηριότητα με παιχνίδια, ε­φι­άλ­τες, α­πόσυρση, μυστικοπάθεια, παλινδρόμηση σε προγενέστερες συμπεριφορές (π.χ. ε­νού­ρη­ση τη νύ­χτα), ανεξήγητο φόβο συγκεκριμένων τοποθεσιών ή ατόμων, μιλούν για ένα και­νούρ­γιο μεγαλύτερο φίλο και κατέχουν αδικαιολόγητα δώρα ή χρήματα, έχουν πόνο ή μώ­λω­πες στη στοματική ή γεννη­τική περιοχή, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ε­γκυ­μο­σύ­νη.

ΔΙΔΑΞΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ:
(α) Κανείς, ακόμη και κάποιος που αγαπούν, δε θα πρέπει να τους ζητήσει να κρατήσουν μυ­στι­κό για φιλιά, αγγίγματα, αγκαλιές.
(β) Δεν είναι ποτέ φταίξιμο του παιδιού αν κάποιος τα κακοποιήσει.
(γ) Αν κάποιος τα αγγίξει με τρόπο που τα φοβίζει ή τα μπερδεύει, πρέπει να σας το πουν.
(δ) Δε θα θυμώσετε αν σας το πουν.

4. Κίνδυνοι στο διαδίκτυο

● Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν παράνομα εικόνες παιδικής πορνογραφίας. Σε αυτές παιδιά κα­κο­ποι­ού­νται βάναυσα, ενώ οι παραγωγοί-διακινητές είναι συνήθως μορφωμένοι οι­κο­γε­νει­άρ­χες υπεράνω κάθε υποψίας. Η θέαση των εικόνων συντηρεί το κύκλωμα της παιδικής πορ­νο­γρα­φί­ας και ενισχύει τις παιδοφιλικές τάσεις του χρήστη. Πολλοί παιδόφιλοι χρη­σι­μο­ποι­ούν το διαδίκτυο για να γνωρί­σουν παιδιά, μέσω των chat rooms, στα οποία πα­ρου­σι­ά­ζο­νται ως συνομήλικοι. Γίνονται σιγά σιγά φίλοι τους, τα απομακρύνουν από την οικογένεια, ει­σά­γουν συζητήσεις σεξουαλικού περιεχομένου, τους στέλνουν χρήματα και δώρα και τέλος κα­νο­νί­ζουν συνάντηση μαζί τους σε ερημικές τοποθεσί­ες, όπου και τα κακοποιούν.

● Οι γονείς πρέπει να φροντίζουν ο υπολογιστής να βρίσκεται σε κοινή θέα στο σαλόνι και να ε­λέγ­χουν αν το παιδί περνά πολλές ώρες σε αυτόν, αν δέχεται χρήματα, δώρα, υπεραστικές κλή­σεις α­πό άγνωστο, αν κρύβει πορνογραφία στον υπολογιστή, αν μπαίνει στο διαδίκτυο χρη­σι­μο­ποι­ώ­ντας λογαριασμό άλλου ατόμου. Πρέπει να μιλήσουν στο παιδί για τους κιν­δύ­νους, να επιθεωρούν τι πε­ριέχει ο υπολογιστής και το e-mail του παιδιού, να χρησιμοποιούν φίλ­τρα γονεϊκού ελέγχου.

● Τα παιδιά δεν πρέπει ποτέ να δίνουν φωτογραφίες τους, όνομα, διεύθυνση σπιτιού και σχο­λεί­ου και να μην κανονίζουν ποτέ συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο με κάποιον που γνώ­ρι­σαν στο διαδί­κτυο.

5. Συναισθηματική κακοποίηση

● Οι συνεχείς κριτικές, οι βρισιές, οι κοροϊδίες, τα υποτιμητικά σχόλια, η απόρριψη, τα πει­ράγ­μα­τα, οι παράλογες και υπερβολικές απαιτήσεις είναι επιθέσεις στην αξία του παιδιού και στην υγιή του ανάπτυξη.

● Η απουσία στοργής κι επαίνου, η ψυχρότητα, η αδιαφορία για το παιδί, η επίμονη προ­τί­μη­ση για το αδερφάκι κακοποιούν επίσης το παιδί συναισθηματικά.

● Τα παιδιά μπορούν να παρουσιάσουν κατάθλιψη, επιθετικότητα, διαταραχές στον ύπνο και την τροφή, φοβίες, καθυστέρηση στη συναισθηματική ανάπτυξη, υπερβολική ντροπαλότητα, α­πο­μό­νω­ση, αυτοκαταστροφικότητα.

● Οι γονείς έχουν συνήθως κι εκείνοι κακοποιηθεί ως παιδιά κι επιτίθενται στο παιδί για να α­να­κου­φι­στούν από το μίσος που νιώθουν οι ίδιοι μέσα τους. Συχνά δεν έχουν επίγνωση της ζη­μιάς και του πόνου που προκαλείται στο παιδί, το οποίο, μεγαλώνοντας, θα φερθεί α­ντί­στοι­χα ως γονιός, διαιω­νίζοντας έτσι τον κύκλο της κακοποίησης.

6. Σωματική κακοποίηση

● Περιλαμβάνει τη σωματική τιμωρία, δυνατά χτυπήματα με το χέρι ή αντικείμενα, καψίματα, δα­γκώ­μα­τα, στραγγαλισμό, με αποτέλεσμα εκδορές, μελανιές, σπασμένα κόκαλα, πα­ρα­μόρ­φω­ση, μόνιμη βλάβη ή απώλεια οργάνων και θάνατο.

● Τα σημάδια στο παιδί είναι δαγκωματιές, ασυνήθιστες μελανιές, εγκαύματα, θλάσεις σε α­συ­νή­θι­στα σημεία, μώλωπες σε διαφορετικές φάσεις ίασης.

● Το παιδί ως αποτέλεσμα αποφεύγει την επαφή με τους άλλους, φοράει ασυνήθιστα μακριά ρού­χα, για να κρύβει τα σημάδια, δίνει απίθανες δικαιολογίες για τα σημάδια του, φοβάται τους γονείς του, δε θέλει να γυρίσει σπίτι από το σχολείο, δεν υπερασπίζεται τον εαυτό του, πα­ρα­πο­νιέ­ται ότι πονάει όταν το αγγίζουν ή όταν κινείται.

● Οι γονείς το πηγαίνουν σε διαφορετικούς γιατρούς κάθε φορά.

● Η σωματική τιμωρία έχει αποδειχθεί ένας αναποτελεσματικός τρόπος διαπαιδαγώγησης και σε πολλές χώρες απαγορεύεται.

7. Κατάχρηση ουσιών στους γονείς

● Η κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών από τους γονείς οδηγεί σε αυξημένες πιθανότητες πα­ρα­μέ­λη­σης και κακοποίησης των παιδιών.

● Η κατάχρηση οδηγεί τους γονείς σε ασταθή και απρόβλεπτη συμπεριφορά, σε απώλεια ε­λέγ­χου, σε έλλειψη ορίων στο παιδί, σε πολύ σκληρές τιμωρίες, σε απουσία του γονιού, α­πώ­λει­α επικοινω­νίας, κοινωνική απομόνωση της οικογένειας.

● Η χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ εντείνει την επιθετικότητα και εξαφανίζει τις αναστολές για τη χρήση βίας. Επίσης μειώνει τις ενοχές μετά την κακοποίηση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύ­λος κύ­κλος: αλκοόλ-βία-ενοχές-αλκοόλ-περισσότερη βία.

● Ο μη-χρήστης γονιός έχει όλη την ευθύνη της οικογένειας κι ίσως παραμελεί τα παιδιά του ή ξε­σπά πάνω τους.

● Το έμβρυο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, αν η μητέρα χρησιμοποιεί ουσίες. Αν ο πατέρας είναι χρή­στης υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες άσκησης βίας στην έγκυο μητέρα και α­πο­βο­λής.

8 Νοεμβρίου 2010

Παιχνίδια για κάθε ηλικία (2)

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Το παιχνίδι λειτουργεί ως μέσο προβολής της φαντασίας του παιδιού και το βοηθάει να ορ­γα­νώ­σει την κοινωνική του ζωή. Μέσα από το παιχνίδι εξερευνά το σώμα του, τις σχέσεις του με τους γο­νείς, τους συνομηλίκους και τον κόσμο γύρω του. Αναπτύσσει κοινωνικές δε­ξι­ό­τη­τες και τρόπους σκέψης, μαθαίνει πώς να αντιμετωπίζει τα συναισθήματά του, βελτιώνει τις σω­μα­τι­κές του ικανότη­τες και ανακαλύπτει τον εαυτό του και τις ικανότητές του.

Γι’ αυτόν τον λόγο είναι σημαντικό να επιλέγετε παιχνίδια που προάγουν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία και όχι απλώς εκείνα που προβάλλονται στις διαφημίσεις. Στην επιλογή του παι­χνι­διού θα πρέπει να λάβετε υπόψη σας και την ηλικία του παιδιού:

Βρέφη. Προτιμούν πάνινα ή μαλακά πλαστικά παιχνίδια σε έντονα χρώματα, που βγάζουν μου­σι­κή.

Παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τους αρέσουν παιχνίδια που τα βοηθούν να αναπτύξουν την πρω­το­­βου­λί­α και τη δημιουργικότητά τους (εικονογραφημένα βιβλία, συναρμολογούμενα παιχνίδια, παι­­χνί­δια κατασκευών με τουβλάκια, αυτοκινητάκια).

Παιδιά σχολικής ηλικίας. Προτιμούν τα επιτραπέζια, σετ με χειροτεχνίες και κατασκευές και η­λε­­κτρο­νι­κά παιχνίδια. Τα τελευταία, από τη μια μεριά αναπτύσσουν τις γνωστικές ικανότητες του παιδιού, όπως την προσοχή, τη συγκέντρωση, τη μνήμη, τη δημιουργική σκέψη, καθώς ε­πί­σης συμ­βάλλουν στην απόκτηση αυτοεκτίμησης και κοινωνικοποίησης, από την άλλη με­ριά, όμως, μπορεί να αυξήσουν την επιθετικότητα στη συμπεριφορά και στα συ­ναι­σθή­μα­τα, ό­ταν το παιδί καλείται να εκτελεί βίαιες πράξεις. Ενημερωθείτε για παιχνίδια που υπάρχουν στο εμπόριο και δεν περιέχουν βί­α, όπως παιχνίδια στρατηγικής με ιστορικό περιεχόμενο ή δη­μι­ουρ­γί­α εικονικών κατασκευών.

Έφηβοι. Δείχνουν προτίμηση στα οργανωμένα ομαδικά παιχνίδια, όπου δοκιμάζουν τις ι­κα­νό­τη­τές τους, συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συνομηλίκους και παίρνουν μια θέση α­νά­με­σά τους.

Η δική σας παρουσία μέσω της συζήτησης κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως φίλτρο για τις εμπειρίες που αποκομίζουν από κάθε παιχνίδι.

► ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Παιχνίδια για κάθε ηλικία (1)

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr

6 Νοεμβρίου 2010

Το νέο «ξύλο»

Η επιστήμη έχει καταλήξει με πολυάριθμες μελέτες και οι περισσότεροι γονείς έχουν συμ­μορ­φω­θεί: το ξύλο στα παιδιά είναι αντιπαιδαγωγικό. Τι συμβαίνει όμως με τις φωνές και τα ουρ­λια­χτά που για πολλούς έχουν αντικαταστήσει ως παιδαγωγική μέθοδος τις πα­ρα­δο­σι­α­κές ξυ­λιές στον πισινό;

«Έχω δουλέψει με εκατοντάδες γονείς και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι τα ουρλιαχτά είναι το νέο ξύλο», δηλώνει η ειδικός Έιμι ΜακΚρίντι. «Καθώς οι γονείς έχουν καταλάβει ότι το ξύ­λο δεν εί­ναι κοινωνικώς αποδεκτό, υψώνουν τη φωνή για να επιβληθούν στα παιδιά τους. Έ­πει­τα αισθάνο­νται ένοχοι και ο φαύλος κύκλος αρχίζει ξανά», προσθέτει.

Οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι επισημαίνουν ότι ο σωφρονισμός διά της υψωμένης φωνής πρέ­πει σε γενικές γραμμές να αποφεύγεται.
● Στην καλύτερη περίπτωση η μέθοδος είναι αναποτελεσματική: όσο περισσότερο και συ­χνό­τε­ρα φωνάζουν οι γονείς τόσο τα παιδιά εθίζονται και δεν υπακούν.
● Στη χειρότερη μπορεί το παιδί να πάψει να αισθάνεται χαρούμενο και ευτυχισμένο ή να χά­σει την αυτοεκτίμησή του.

«Δεν είναι οι φωνές που κάνουν τη διαφορά, αλλά ο τρόπος που ερμηνεύονται», εξηγεί ο Ρό­ναλντ Ρόχνερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ. «Αν ο γονιός είναι απλά φω­να­κλάς, οι συνέ­πειες είναι μικρές», προσθέτει. Αν όμως οι φωνές συνοδεύονται από οργή, προ­σβο­λές ή ακόμη και σαρκασμό, μπορεί να εκληφθούν από το παιδί ως σημάδι α­πόρ­ρι­ψης. Η συμβουλή που δίνει ο καθη­γητής στους γονείς είναι να μην ουρλιάζουν στα παιδιά τους. Όπως επισημαίνει, «είναι ένας παρά­γοντας κινδύνου για την οικογένεια».

Οι συμβουλές των ειδικών

1. ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ. Δώστε ένα σύστημα κανόνων στα παιδιά αλλά μην απαιτείτε να κάνουν πά­ντα τις σωστές επιλογές.

2. ΟΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ. Οι γονείς δεν είναι μηχανές σωστών αποφάσεων. Ωστόσο, οι δι­α­πραγ­μα­τεύ­σεις για όλα τα θέματα δε βοηθούν κανένα από τα δυο «στρατόπεδα».

3. ΟΙ ΦΩΝΕΣ. Δεν εκπαιδεύουν και δεν είναι αποτελεσματικές. Όποτε τα νεύρα σας φτάνουν στο «κόκκινο», μετράτε μέχρι το πέντε ή πηγαίνετε σε κάποιο άλλο δωμάτιο για να η­ρε­μή­σε­τε.

4. ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ. Αποδραματοποιήστε την κατάσταση χρησιμοποιώντας χιούμορ και εκ­δη­λώ­στε το θυμό σας χωρίς ουρλιαχτά.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (26.10.2009)

Οργάνωση και λειτουργία των δημοτικών σχολείων

Αποσπάσματα από το ΠΔ 201/98

Άρθρο 3

3. Η διδασκαλία των μαθημάτων αρχίζει στις 11 Σεπτεμβρίου και λήγει στις 15 Ιουνίου του ε­πό­με­­νου έτους. Την ίδια ημερομηνία αποστέλλονται οι τίτλοι σπουδών των μαθητών της ΣΤ΄ τά­ξης για την εγγραφή τους στα γυμνάσια και χορηγούνται οι τίτλοι προόδου.

4. Το διδακτικό έτος χωρίζεται σε τρία τρίμηνα:
4. ● Α΄ τρίμηνο: από 11 Σεπτεμβρίου μέχρι 10 Δεκεμβρίου
4. ● Β΄ τρίμηνο: από 11 Δεκεμβρίου μέχρι 10 Μαρτίου
4. ● Γ΄ τρίμηνο: από 11 Μαρτίου μέχρι 15 Ιουνίου

7. Όταν η 15η Ιουνίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, τα μαθήματα λήγουν την προηγούμενη Πα­ρα­σκευ­ή. Την ημέρα αυτή χορηγούνται και οι τίτλοι σπουδών.

Άρθρο 4

1. Τα σχολεία Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης δε λειτουργούν:

α) Τα Σάββατα και τις Κυριακές.

β) Την 28η Οκτωβρίου (εθνική εορτή).

γ) Τη 17η Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία γίνονται εκδηλώσεις για την επέτειο του Πο­λυ­τε­χνεί­ου, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την Εθνική Αντίσταση σε όλα τα σχολεία μέσα στο πρω­ι­νό ωράριο εργασίας, στις οποίες παίρνει μέρος όλο το διδακτικό προσωπικό. Όταν η 17η Νοεμβρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

δ) Από 24 Δεκεμβρίου μέχρι και 7 Ιανουαρίου (διακοπές Χριστουγέννων).

ε) Την 30η Ιανουαρίου, εορτή των Τριών Ιεραρχών. Την ημέρα αυτή γίνεται εκκλησιασμός και πραγματοποιούνται σχετικές εκδηλώσεις, στις οποίες παίρνει μέρος όλο το διδακτικό προ­σω­πι­κό. Σε περίπτωση που η 30ή Ιανουαρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή οι εκδηλώσεις γί­νο­νται την προηγούμενη Παρασκευή, τις δύο πρώτες ώρες και το θέμα του εκ­κλη­σι­α­σμού ρυθμίζεται μετά από συνεννόηση με τους υπεύθυνους του ιερού ναού, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 13, του παρόντος Π.Δ.

στ) Την Καθαρή Δευτέρα.

ζ) Την 25η Μαρτίου (εθνική εορτή).

η) Από τη Μ. Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή της Διακαινησίμου (διακοπές Πάσχα).

θ) Την 1η Μαΐου.

ι) Την εορτή του Αγίου Πνεύματος.

ια) Από 22 Ιουνίου μέχρι και 31 Αυγούστου (θερινές διακοπές).

ιβ) Την ημέρα της εορτής του Πολιούχου της έδρας του σχολείου και της τοπικής εθνικής ε­ορ­τής.

2. Οι εκδηλώσεις για την επέτειο της εθνικής εορτής της 28ης Ο­κτω­βρί­ου πραγματοποιούνται στις 27 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται και η ελληνική σημαία, και για την επέτειο της εθνι­κής εορτής της 25ης Μαρτίου στις 24 του ίδιου μήνα. Σε περίπτωση που η 28η Ο­κτω­βρί­ου και η 25η Μαρτίου είναι Κυριακή ή Δευτέρα, οι εκδηλώσεις γίνονται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

3. Τα σχολεία παίρνουν μέρος στις παρελάσεις και στο γενικό εορτασμό των εθνικών και το­πι­κών εορτών σύμφωνα με το πρόγραμμα της Νομαρχίας ή της Δημοτικής αρχής. Ο ση­μαι­ο­φό­ρος με τη σημαία του σχολείου και οι παραστάτες παρίστανται στη δοξολογία. Κατά την κρί­ση του συλλόγου διδασκόντων, και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, την ημέρα αυτή μπο­ρεί να γίνει εκκλησιασμός των μαθητών ή αντιπροσωπεία τους να πλαισιώσει τον ση­μαι­ο­φό­ρο και τους παραστάτες. Οι συνο­δοί των μαθητών και οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί για τις πα­ρα­πά­νω εκδηλώσεις ορίζονται με απόφα­ση του συλλόγου διδασκόντων.

4. Έκτακτες εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με απόφαση του Υπουργού Ε­θνι­κής Παι­δείας και Θρησκευμάτων ή του οικείου Νομάρχη όταν πρόκειται για εκδήλωση το­πι­κού ενδιαφέρο­ντος.

Άρθρο 13

5. Πρωινή προσευχή - σημαιοστολισμός

α) Πριν από την έναρξη των μαθημάτων πραγματοποιείται κοινή προσευχή των μαθητών και του δι­δακτικού προσωπικού στο προαύλιο του σχολείου με ευθύνη των εκπαιδευτικών που ε­φη­με­ρεύ­ουν. Σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών η προσευχή πραγματοποιείται στην αίθουσα κάθε τά­ξης. Οι εκπαιδευτικοί συμμετέχουν υποχρεωτικά στην πρωινή προ­σευ­χή και στον εκκλησιασμό και επιβλέπουν το τμήμα τους. Η συμμετοχή και των μη ορθόδοξων εκ­παι­δευ­τι­κών είναι απαραίτητη για την επιτήρηση των μαθητών τους. Η συμμετοχή των ε­τε­ρό­δο­ξων μαθητών στην πρωινή προσευχή γίνεται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο εδάφιο δ της παραγράφου 10 αυτού του άρθρου.

6. Ενδυμασία μαθητών

Για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου δεν προβλέπεται ομοιόμορφη εν­δυ­μα­­σί­α, η δε εμφάνισή τους στις παρελάσεις ή άλλες σχολικές εκδηλώσεις με ομοιόμορφη εν­δυ­μα­σί­α γίνεται ύστερα από απόφαση του σχολικού συμβουλίου.

8. Παιδαγωγικός έλεγχος διαγωγής του μαθητή δημοτικού σχολείου

α) Κανένας χαρακτηρισμός που αφορά τη διαγωγή των μαθητών δεν καταχωρείται στο βιβλίο Μη­­τρώ­ου και Προόδου και στα άλλα βιβλία και υπηρεσιακά έγγραφα.

β) Προβλήματα συμπεριφοράς αποτελούν αντικείμενο συνεργασίας μεταξύ του διευθυντή και των εκπαιδευτικών με τους γονείς και τους σχολικούς συμβούλους, για την καλύτερη δυνατή παι­δα­γω­­γι­κή αντιμετώπιση του θέματος. Σε κάθε περίπτωση και πριν από οποιαδήποτε α­πό­φα­ση, λαμβάνε­ται σοβαρά υπόψη η βασική αρχή του σεβασμού της προσωπικότητας και των δικαιωμάτων του παιδιού.

γ) Οι σωματικές ποινές δεν επιτρέπονται.

δ) Η αλλαγή περιβάλλοντος του μαθητή είναι μέτρο παιδαγωγικού ελέγχου και μπορεί να γί­νει με α­πόφαση του συλλόγου διδασκόντων, όταν πρόκειται για αλλαγή τμήματος, ή με τη συ­ναί­νε­ση του γονέα, όταν πρόκειται για αλλαγή σχολείου.

9. Εκκλησιασμός

Ο εκκλησιασμός των μαθητών κατά σχολείο ή τάξη πραγματοποιείται με απόφαση του συλ­λό­γου δι­δασκόντων και με τη συνοδεία των εκπαιδευτικών στις παρακάτω περιπτώσεις:

α) Την εορτή των Τριών Ιεραρχών και τις εθνικές εορτές, σύμφωνα με το άρθρο 4 αυτού του Προ­ε­­δρι­κού Διατάγματος.

β) Την ημέρα του Πολιούχου, όταν οι τοπικές συνθήκες του εορτασμού το επιτρέπουν.

γ) Μία φορά τον μήνα σε εργάσιμη ημέρα, τις δύο πρώτες ώρες, μετά από συνεννόηση με τους υ­πεύθυνους του ιερού ναού και εφόσον εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για ασφαλή μετάβαση των μαθητών.

δ) Εκτάκτως μέχρι τρεις φορές το διδακτικό έτος, όταν κρίνεται σκόπιμο από τον σύλλογο δι­δα­­σκό­ντων, σε ώρες λειτουργίας ή μη του σχολείου.

10. Οι μη ορθόδοξοι μαθητές

α) Μαθητές που ανήκουν σε άλλο δόγμα ή άλλο θρήσκευμα δε συμμετέχουν στον εκ­κλη­σι­α­σμό, ε­φόσον οι γονείς τους το ζητήσουν με γραπτή δήλωση. Όταν ένας από τους γονείς α­νή­κει σε άλλο δόγμα ή θρησκεία, για να γίνει απαλλαγή χρειάζεται κοινή δήλωση των γο­νέ­ων. Αν οι γονείς είναι διαζευγμένοι, ισχύει η δήλωση του γονέα που έχει την επιμέλεια, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρ­θρου 8 αυτού του Π.Δ.

Οι γονείς των μη ορθόδοξων μαθητών ενημερώνονται έγκαιρα για την ημέρα και την ώρα του εκ­κλη­­σι­α­σμού, ώστε αυτοί να οδηγηθούν στο σχολείο μετά τη λήξη του. Όταν ο εκ­κλη­σι­α­σμός γίνεται έ­κτακτα ή δεν ειδοποιούνται οι γονείς και κηδεμόνες των παραπάνω μαθητών, η α­πα­σχό­λη­ση και η επιτήρησή τους γίνεται με ευθύνη του σχολείου.

Οι προαναφερόμενοι μαθητές συμμετέχουν στον εορτασμό των εθνικών επετείων και στις άλ­λες εκ­δηλώσεις του σχολείου.

β) Οι παραπάνω μαθητές απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών και με α­πό­φα­ση του συλλόγου διδασκόντων ορίζεται ο τρόπος απασχόλησής τους εντός ή εκτός της αί­θου­σας ή σε άλλη αίθουσα, την ώρα της διδασκαλίας του μαθήματος αυτού.

γ) Αν οι γονείς τους επιθυμούν να αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα ή βιβλία του σχολείου ότι α­­κο­λου­θούν άλλο δόγμα ή θρησκεία πρέπει να προσκομίσουν πιστοποιητικό Μητρώου ή Δη­μο­το­λο­γί­­ου, στο οποίο να αναφέρεται ότι ακολουθούν το συγκεκριμένο δόγμα.

δ) Οι παραπάνω μαθητές, εφόσον προσέρχονται στο σχολείο πριν γίνει η πρωινή προσευχή, πα­ρευ­­ρί­σκο­νται με το τμήμα που ανήκουν στον χώρο της συγκέντρωσης χωρίς να συμ­με­τέ­χουν στην προ­σευχή, τηρώντας απόλυτη ησυχία, σεβόμενοι τους δασκάλους και τους συμ­μα­θη­τές τους που προ­σεύχονται.

ΠΗΓΗ: Προεδρικό Διάταγμα 201/98 (ΦΕΚ 161 Α΄/13.07.1998)

5 Νοεμβρίου 2010

Συμβουλές για γονείς και παιδιά

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Οι γονείς πρέπει:

1. Να μην αφήνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χωρίς επίβλεψη ενηλίκου τόσο στο σπίτι ό­σο και σε δημόσιους χώρους.

2. Να μαθαίνουν στα παιδιά ότι δεν πρέπει να μιλάνε σε «ξένους».

3. Να γνωρίζουν τους φίλους των παιδιών τους και τις οικογένειές τους.

4. Να ξέρουν πάντοτε πού και με ποιον είναι τα παιδιά τους.

5. Στα εμπορικά κέντρα να ορίζουν με τα παιδιά ένα σημείο συνάντησης σε περίπτωση που χα­θούν.

6. Να διδάσκουν στα παιδί να λένε «όχι» σε ό,τι τα τρομάζει και να απομακρύνονται από αυ­τό.

7. Να προετοιμάζουν τα παιδιά για την προστασία τους με τέτοιον τρόπο, ώστε να μην τα φο­βί­­ζουν.

Τα παιδιά πρέπει:

8. Να γνωρίζουν το ονοματεπώνυμό τους και αυτό των γονέων τους, τη διεύθυνση κατοικίας και το τηλέφωνό τους. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορούν να έχουν μαζί τους ένα χαρτί με τις απα­ραίτητες πληροφορίες.

9. Όταν είναι μόνα τους στο σπίτι, να κλειδώνουν, να μην ανοίγουν σε αγνώστους και να γνω­ρί­ζουν πώς να απαντούν στο τηλέφωνο.

10. Να μπορούν να αναγνωρίζουν ανθρώπους με στολή, ώστε να μπορούν να ζητήσουν βοή­θει­α.

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr

Της συνέβη το σχολείο...

(δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια)

Γνωρίζω ένα κοριτσάκι από τη στιγμή που γεννήθηκε –θα μπορούσε να είναι το παιδί του κα­θε­νός μας. Ως νήπιο ήταν το θαύμα που είναι όλα τα παιδιά: η φαντασία της έχτιζε φα­ντα­σμα­γο­ρί­ες, η γλώσσα της ήταν μια λαγαρή επινόηση ανάμεσα στην ονοματοποιία και τη με­τα­φο­ρά, τα αντικείμε­να ήταν ένα μυστήριο προς διερεύνηση, η φύση ένα λούνα παρκ γε­μά­το εκ­πλή­ξεις. Έγραφε ιστορι­ούλες με «ονειροδιάδρομους και παιχνιδοπλατείες» αχαλίνωτα, ε­πι­νο­ώ­ντας τοπία και δράσεις· έ­στηνε σύντομα θεατρικά στιγμιότυπα με πρωταγωνιστή τον ε­αυ­τό της και θέμα μια δεύτερη, πα­ράλληλη, απείρως πλούσια ζωή. Ζωγράφιζε καλύτερα α­πό τον Ντιμπιφέ και τραγουδούσε σαν αη­δονάκι.

Δέκα χρόνια αργότερα είναι μια κατάκοπη έφηβη, σφραγισμένη από την ανία. Δουλεύει ώρες πολ­­λές, χωρίς το αντάλλαγμα που της είχαν υποσχεθεί: τη γνώση. Παράτησε τα τραγούδια και τις ζω­γραφιές, έχει χρόνια ολόκληρα να γράψει έστω και μια αράδα, αδιαφορεί για τα βι­βλί­α που κάπο­τε τη θάμπωναν. Κοινωνικοποιείται μέσω του MSN. Βαριέται αφόρητα το σχο­λεί­ο και το μόνο που την κινητοποιεί κάθε πρωί είναι η υποχρέωση ότι το πληκτικό οκτάωρο στα θρανία θα κυλήσει, τουλάχιστον, ανάμεσα στους φίλους της.

Τι συνέβη σ’ αυτό το παιδί και διέκοψε τόσο απότομα τη συνομιλία με το θαύμα; Η ορμονική α­να­­στά­τω­ση της εφηβείας; Ο αποχαιρετισμός στην παιδική ηλικία και η εγκατάλειψη της πρω­ταρ­χι­κής πίστης στο μαγικό; Ή απλώς η συνειδητοποίηση των ευθυνών που το βα­ραί­νουν ώσπου να καταφέ­ρει να περάσει στο πανεπιστήμιο, όπου και θα «ξεκουραστεί» α­πο­λαμ­βά­νο­ντας επί τετραετία, κατά μέσο όρο, τους καρπούς των κόπων της προετοιμασίας για την εισαγωγή, χωρίς να αποκομίσει από τις ανώτατες σπουδές του παρά ελάχιστα;

Νομίζω πως αυτό που της συνέβη, ήταν, απλούστατα, το σχολείο. Εγκλωβισμένη στους τέσ­σε­ρις τοίχους, καταδικασμένη να αποστηθίζει, χωρίς κανένας να της υποδεικνύει τη χαρά τού να μαθαί­νεις, αποθαρρημένη από εξουθενωμένες δασκάλες που θεωρούσαν ακόμη και την παραμικρή πα­ρέκκλιση από το πρόγραμμα μέγιστη παράβαση. Από το Νηπιαγωγείο α­κό­μη ξέχασε να παίζει· έ­πρεπε να διαβάζει, να μαθαίνει γλώσσες, ακόμη κι ένα όργανο, έστω και με το ζόρι. Όσο για τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο του Σαββατοκύριακου, αυτόν θα τον ε­ξα­ντλού­σε στο εξής στους ανεκδι­ήγητους «παιδότοπους» όπου σύρονται τα παιδιά, ε­κνευ­ρι­σμέ­να ή ανόρεχτα, υπό τον καταναγκα­σμό μιας υστερικής «ψυχαγώγησης».

Αλλιώς θα το ’θελε το σχολείο της η μικρή μου φίλη. Έναν τόπο χαράς, όπου θα διδασκόταν α­πό την πρώτη μέρα το πώς και το γιατί της γνώσης. Όπου θα καταλάβαινε γρήγορα ότι η μά­θη­ση είναι απόλαυση, ότι ο κόσμος γίνεται πιο θαυμαστός όταν κατανοούμε τους μη­χα­νι­σμούς του. Ότι η Ι­στορία δεν είναι διαδοχή χρονολογιών ή απομνημόνευση νεκρών ο­νο­μά­των, αλλά περιέργεια για ό­λες τις όψεις της ζωής των ανθρώπων που έζησαν στο παρελθόν· και ότι όσο περισσότερα γνωρί­ζουμε για τις πολλαπλές και σύνθετες όψεις του παρελθόντος τό­σο μπορούμε να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα του παρόντος και να παρέμβουμε σ’ αυ­τό, για να το αλλάξουμε ή να το διαφυλά­ξουμε. Ότι η καλλιτεχνική έκφραση είναι πολλαπλή και σεβαστή· ότι η δημιουργικότητα δεν αντιμε­τωπίζεται με καχυποψία, αλλά ενθαρρύνεται και επιβραβεύεται.

Γι’ αυτό και η διαβόητη «συζήτηση για την Παιδεία» δε θα έπρεπε να εξαντλείται στην α­να­μόρ­φω­ση του Λυκείου, στον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στο άσυλο. Θα έ­πρε­πε να αρχί­ζει από το Νηπιαγωγείο, να επιμένει στο Δημοτικό, να εμβαθύνει στο κα­θη­μαγ­μέ­νο Γυμνάσιο. Έτσι, δε θα έφταναν τα παιδιά οιονεί αναλφάβητα στις εισαγωγικές ε­ξε­τά­σεις, ούτε θα μελαγχολούσαν πάνω από τα τετράδιά τους, μηχανιστικά διεξερχόμενα την «ύ­λη», στερεύοντας από ενθουσιασμό, φτάνοντας να εχθρεύονται τη γνώση, επειδή κα­νέ­νας δεν τους έδειξε πως μόνο αυτή μπορεί να εγ­γυηθεί την εσωτερική τους απελευθέρωση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (30.01.2009)

Γραμμή βοηθείας

Από το Safer Internet

Αν έχεις συναντήσει σελίδες στο διαδίκτυο που σε σόκαραν ή σε έκαναν να νιώσεις άβολα...

Αν υπάρχουν άτομα που προσπαθούν να σε προσβάλουν και να σε γελοιοποιήσουν μέσω δι­α­δι­κτύ­­ου...

Ή αν, πολύ απλά, θέλεις να μιλήσεις σε κάποιον για μια δυσάρεστη διαδικτυακή εμπειρία σου...

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΕ ΒΙΗΘΗΣΟΥΜΕ!
_______________________________________________

Στο τηλέφωνο 800 11 800 15
τις εργάσιμες ημέρες από τις 9:00 έως τις 15:00

και στο e-mail: help@saferinternet.gr
_______________________________________________

μπορείς ανώνυμα και χωρίς χρέωση να ζητήσεις πληροφορίες και συμβουλές για θέματα που σχε­τίζονται με τη ζωή σου στους εικονικούς κόσμους.

Να είσαι σίγουρος ότι εξειδικευμένα άτομα σε θέματα χρήσης και κατάχρησης του διαδικτύου θα διαθέσουν όσο χρόνο χρειάζεται για να ακούσουν το πρόβλημά σου και να σε βοηθήσουν ά­με­σα.

Το βάρος της σχολικής τσάντας

Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας

Με αφορμή ερωτήματα που διατυπώνονται σχετικά με το βάρος της σχολικής τσάντας των μα­θη­τών του Δημοτικού Σχολείου, σας γνωρίζουμε ότι το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο με την υπ’ α­ριθμ. 3/2008 Πράξη του εισηγείται ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του παραπάνω θέ­μα­τος:

1. Κατά την κρίση του δασκάλου, ορισμένα βιβλία ή τετράδια εργασιών να παραμένουν στο σχο­λεί­­ο, κάτω από το θρανίο εκάστου μαθητή ή σε ειδικές κλειστές προθήκες, κυρίως στην πε­ρί­πτω­ση που η αίθουσα υποδέχεται τμήμα του Ολοήμερου σχολείου ή στην περίπτωση που το σχολείο λει­τουργεί πρωί απόγευμα (διπλοβάρδια).

2. Βιβλία που θα μπορούσαν να παραμείνουν στο σχολείο: Τα βιβλία Γραμματικής, βιβλίο μα­θη­τή Φυσικών, Εικαστικών, Φυσικής Αγωγής, Μουσικής, Λεξικών, τα Ανθολόγια καθώς και τα τετράδια εργασιών ορισμένων μαθημάτων, όπως: Γεωγραφίας, Ιστορίας κτλ.

3. Ορισμένα τετράδια μαθητών, όπως το τετράδιο Ορθογραφίας.

ΠΗΓΗ: Εγκύκλιος Φ.12/472/40340/Γ1/15.04.2008

Για καλύτερη επικοινωνία με το μικρό παιδί

(παιδίατρος, www.pediatros-thes.gr)

Οι παρακάτω κανόνες, εάν εφαρμοστούν με συνέπεια και δημιουργικά στην καθημερινή ε­πι­κοι­νω­νί­α με το παιδί προσχολικής ηλικίας, έχουν πολύ θετική επίδραση στη γλωσσική α­νά­πτυ­ξή του. Η α­νάπτυξη σωστού λόγου είναι από τις σημαντικότερες παραμέτρους που κα­θο­ρί­ζουν τη μελλοντική επιτυχία του παιδιού στο σχολείο και ίσως αργότερα στην κοι­νω­νί­α.

1. Αργή, απλή και τονισμένη ομιλία στο επίπεδο του παιδιού

Όταν μιλάμε σε ένα νήπιο, προφέρουμε τις λέξεις αργά και καθαρά. Προσπαθούμε να το­νί­ζου­με το ίδιο όλες τις συλλαβές, ώστε να μην ακούει το παιδί μέρος μόνο της λέξης. Πάντα προ­σπα­θού­με να το κοιτάμε στα μάτια. Είναι σημαντικό να βεβαιωθούμε πως κι εκείνο μάς βλέ­πει την ώρα που μιλά­με και παρατηρεί τα χείλη μας, τις εκφράσεις μας.

Οι προτάσεις μας καλό είναι να έχουν μια λέξη παραπάνω από τις προτάσεις που μπορεί να φτιά­ξει το παιδί. Εάν το 18 μηνών μικρό προφέρει μερικές απλές λέξεις, προσπαθούμε να του μιλάμε με α­πλές προτάσεις που έχουν δύο λέξεις, όπως «έλα εδώ». Το φυσιολογικό παι­δί στα 3 του χρόνια χρησιμοποιεί καλά προτάσεις με τρεις λέξεις –συνήθως υποκείμενο, ρή­μα, αντικείμενο. Εμπλουτίστε την κουβέντα, βάζοντας επίθετα ή αντωνυμίες και φτιάχνοντας προ­τά­σεις με τέσσερις λέξεις.

2. Δείξτε ενδιαφέρον και ενθουσιασμό

Το μη λεκτικό περίβλημα της ομιλίας μας έχει σημασία. Στα μικρά παιδιά αυθόρμητα μιλάμε πιο ζω­ντανά, με μια δραματοποίηση στη χροιά της φωνής, με χρωματικές αντιθέσεις και έμ­φα­ση στον το­νισμό.

3. Κατανοήστε την προσοχή που μπορεί να δώσει ένα παιδί σε κάθε ηλικία

Συχνά εκνευριζόμαστε με τις απότομες μεταπτώσεις του ενδιαφέροντος που δείχνει το παιδί. Πριν ακόμη πιάσει κάτι, σπεύδει να ασχοληθεί με κάτι άλλο. Είναι καλό να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σου­με πόσο διαφορετικό εύρος προσοχής έχουν τα μικρά παιδιά.
● Τα βρέφη εστιάζουν σε κάτι στιγμιαία κατά τους πρώτους έξι μήνες, για μερικά δευ­τε­ρό­λε­πτα τους επόμενους έξι. Αποσπώνται απ’ ό,τι κάνουν πολύ εύκολα, αν υπάρχουν πολλά ε­ρε­θί­σμα­τα στο περιβάλλον τους.
● Αργότερα, η προσοχή των μικρών παιδιών είναι άκαμπτη σε εκείνο που κάνουν κάθε στιγ­μή. Δυ­σκολεύονται να αφοσιωθούν σε κάτι για παραπάνω από μερικά λεπτά, μπορούν συ­νή­θως να παρα­κολουθήσουν ένα πράγμα τη φορά και αλλάζουν ενδιαφέρον πολύ γρή­γο­ρα (για τα δικά μας κριτή­ρια).
● Μόνο μετά τον τέταρτο χρόνο της ζωής αποκτούν συνήθως την ικανότητα να εστιάζουν σε έ­να παιχνίδι για παραπάνω από μερικά λεπτά και να παρακολουθούν δύο ή περισσότερα πράγ­μα­τα ταυτόχρονα.

4. Ακολουθήστε την κατεύθυνση της προσοχής του παιδιού

Το μικρό παιδί ασχολείται κυρίως με το τώρα και δε θα σας ακούσει ιδιαίτερα αν του μιλάτε για ό,τι έγινε χθες ή όσα θα γίνουν αύριο. Αν εστιάζει την προσοχή του σε ένα παιχνίδι, π.χ. έ­να αυτο­κινητάκι, ακολουθήστε το και μιλήστε γι’ αυτό, τι ήχο κάνει, αν έχει πόρτα κτλ. Α­φή­στε σ’ αυτό την πρωτοβουλία. Όταν θέλετε να τραβήξετε την προσοχή του σε κάτι, κατεβείτε στο επίπεδό του, βεβαιωθείτε ότι σας κοιτάει, πείτε το όνομά του και έπειτα αυτό που θέλετε. Προ­σπα­θή­στε να δείτε τον κόσμο από τη δική του οπτική γωνία, με τα δικά του μάτια. Πα­ρα­τη­ρή­στε το για λίγο και φα­νταστείτε τι βλέπει, τι σκέφτεται, πως το εκφράζει.

Σε γενικές γραμμές κάντε ένα βήμα πίσω: μην προτρέχετε να επιβάλλετε τη βούληση σας και τον κόσμο σας. Μπείτε στον δικό του κόσμο, αφήστε το να πάρει πρωτοβουλία και απλώς ε­μπλου­τί­στε με τον λόγο σας τη διαδρομή. Τα μικρά παιδιά μαθαίνουν εύκολα ό,τι α­να­κα­λύ­πτουν μόνα τους και δύσκολα ό,τι τους επιβάλλουμε.

5. Δώστε χρόνο και ευκαιρία στο παιδί να σκεφτεί και να αποκριθεί

Κάντε ένα ενδιαφέρον πείραμα: μαγνητοφωνήστε για δέκα λεπτά την επικοινωνία σας με το παι­δί. Αν, ακούγοντας την κασέτα, διαπιστώσετε ότι μιλάτε μόνο εσείς και εκείνο έχει αρ­θρώ­σει από κα­θόλου έως μερικές μόνο λέξεις, ίσως χρειάζεται να ξανασκεφτείτε τον τρόπο που ε­πι­κοι­νω­νεί­τε μαζί του. Πολλοί γονείς δίνουν συνεχώς μια σειρά από παροτρύνσεις, προ­στα­γές και ερωτήσεις, χωρίς να σταματούν για να του δώσουν χρόνο να σκεφτεί και να αρ­θρώ­σει μια απάντηση. Άλλοι πάλι προτρέχουν να εκστομίσουν τη σωστή λέξη, να προ­σφέ­ρουν έ­τοι­μες απαντήσεις, με αποτέλεσμα το παιδί να μη νιώθει καν την ανάγκη να μιλήσει.

Ανάλογα με το στάδιο ωρίμανσης, τα μικρά παιδιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο από εσάς για να μιλήσουν. Σεβαστείτε αυτήν τους την ανάγκη, δείξτε ότι προσέχετε υπομονετικά όσο πε­ρι­μέ­νε­τε την απάντηση, συνεχίζοντας να τα κοιτάτε με ενδιαφέρον.

6. Δώστε έμφαση στην επανάληψη

Το νήπιο έχει ανάγκη να ακούσει το ίδιο πράγμα πολλές φορές. Έχει σημασία να ακούσει πά­λι και πάλι την ίδια λέξη, σε διαφορετική στιγμή και πλαίσιο, για να την αφομοιώσει.

7. Σχολιάστε και περιγράψτε ό,τι κάνει και κάνετε τώρα

Περιγράψτε τι κάνει και τι κάνετε κάθε στιγμή. Τα μικρά ζουν μόνο στο τώρα. Αν μαγειρεύετε, μι­λή­στε του για τα υλικά που χρησιμοποιείτε. Αν είστε στον δρόμο, προσέξτε πού κοιτάει και πε­ρι­γράψ­τε την εικόνα. Αν παίζει με ένα κουκλόσπιτο και ανεβάζει το κουκλάκι από τη σκά­λα, διανθί­στε τη σκηνή με ανάλογο «λεκτικό» περίβλημα. Η τεχνική αυτή θυμίζει κάπως την α­να­με­τά­δο­ση ε­νός ποδοσφαιρικού αγώνα. Κάθε στιγμή, κάθε δραστηριότητα ρουτίνας, όσο φαι­νο­με­νι­κά βαρετή κι αν είναι, μπορεί να γίνει ευκαιρία για λεκτικά ερεθίσματα και γλωσσική πρό­ο­δο του παιδιού.

8. Επεκτείνετε αυτό που λέει κάθε φορά

Συμπληρώστε και εμπλουτίστε καθετί που λέει. Αν σας ζητάει να το πάτε βόλτα λέγοντας «ά­τα», α­παντήστε του: «Θέλεις να πας βόλτα;». Το 18μηνο μικρό βρήκε μια πλαστική φράουλα στο πάτω­μα. Πηγαίνει προς το ντουλάπι και φωνάζει «φαγητά», δείχνοντας. Καταλαβαίνετε πως θέλει να βάλει τη φράουλα στο καλαθάκι με τα άλλα πλαστικά τρόφιμα που βρίσκεται μέ­σα στο ντουλάπι. Πείτε του: «Βέβαια, να βάλουμε τη φράουλα στο καλαθάκι με τα άλλα φα­γη­τά! Έχεις δίκιο. Να και μια μπανάνα. Να βάλουμε κι αυτή μέσα».

9. Αφήστε κενό στην πρότασή σας για να το συμπληρώσει

«Αυτό είναι ένα…», «Κοίτα, μια...», «Δώσε μου το...». Αφήστε κάτι να λείπει, μια λέξη να εν­νο­εί­ται και δώστε χρόνο στο παιδί να τη βρει. Κοιτάξτε το στα μάτια εύθυμα περιμένοντας, κε­ντρί­στε το να αποκριθεί. Αν δείτε στο πρόσωπό του να αναπτύσσεται ντροπή, θυμός ή άγ­χος, πείτε του τη λέξη απλά, χωρίς να εστιάσετε στη σιωπή του. Χρησιμοποιήστε αν χρει­ά­ζε­ται χειρονομίες, εκφράσεις, δείξτε εκείνο που θέλετε να σας ονοματίσει. Προσοχή, να κα­τα­φεύ­γε­τε σ’ αυτή την τεχνική με μέ­τρο. Αν δοθεί η εντύπωση του καταναγκασμού, το παι­δί θα α­πο­συρ­θεί, θα διακόψει την επικοινωνί­α.

10. Μάθετέ του να περιμένει την σειρά του

Ένα σημαντικό στοιχείο μιας συζήτησης είναι να ξέρει κανείς πότε να μιλήσει, να περιμένει τη σει­ρά του. Οι γονείς μπορούν να διδάξουν αυτήν τη δεξιότητα με το προσωπικό τους πα­ρά­δειγ­μα, όταν α­κούν υπομονετικά για όση ώρα χρειάζεται την απάντηση του νηπίου, και με τον έπαινο, όταν το μι­κρό αποκρίνεται σωστά.

11. Εμπλουτίστε καθημερινές πράξεις ρουτίνας με λόγο

Καθετί που κάνετε μέσα στην ημέρα μαζί με το παιδί είναι ευκαιρία για μάθηση και συνομιλία. Κα­θη­με­ρι­νές δουλειές, όπως το μαγείρεμα, το πλύσιμο, το σιδέρωμα, το σούπερ μάρκετ, μπο­ρούν να γίνουν πιο ενδιαφέρουσες, λιγότερο βαρετές και για σας και για το παιδί, προ­σφέ­ρο­ντας ταυτό­χρονα τροφή για την ανάπτυξή του. Το κλειδί είναι να βάζετε το μικρό ε­νερ­γά μέσα σε ό,τι κάνετε, να μην απομονώνετε τον δικό σας «μεγάλο» κόσμο μακριά από τον δι­κό του «μικρό» κόσμο.

12. Βάλτε το νήπιο να συμμετάσχει σε ό,τι κάνετε

Το νήπιο μαθαίνει κάθε στιγμή και ευκαιριακά. Οποιοδήποτε γεγονός της ημέρας μπορεί να γί­νει ευ­καιρία για σωστή κουβέντα και μάθηση. Στο σούπερ μάρκετ δώστε του πράγματα να κά­νει, αφήστε το να συμμετάσχει. Ονομάστε τα αντικείμενα που βλέπετε. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, το μυστικό για να μπορέσετε να κάνετε οτιδήποτε είναι να βάλετε το μικρό να συμμετέχει σε αυτό! Διαφορετικά θα βρεθείτε διαρκώς αντιμέτωποι με τον αρνητισμό, την γκρίνια και την α­τα­ξί­α του.

13. Παίξτε με τους ήχους, τους φθόγγους, τις λέξεις

Δείξτε του ότι είναι ελεύθερο να πειραματιστεί με τη γλώσσα, να τη γνωρίσει μέσα από λάθη. Πα­ρο­τρύ­νε­τέ το να αυτοσχεδιάσει, να φτιάξει ένα στιχάκι ή τραγουδάκι από μια συλλαβή! Έ­τσι του τονίζετε τον αυθορμητισμό, την αυτοπεποίθηση, του δίνετε εφόδια να ανακαλύψει μό­νο του πτυχές του κόσμου –και της γλώσσας. Μη φοβάστε να ακουστείτε «ανόητοι», να κά­νε­τε γελοίους ήχους ή να πείτε αδόκιμες λέξεις και φράσεις.

14. Όχι στον καταιγισμό ερωτήσεων

Τα νήπια, ιδιαίτερα κάτω των τριών χρόνων, είναι μπερδεμένα. Μόλις ξεκίνησαν να γνω­ρί­ζουν τον κόσμο, μα πολλά πράγματα είναι ακόμα πρωτόφαντα, συνιστούν γρίφο. Μπερ­δεύ­ο­νται να οριοθε­τήσουν τον ίδιο τους τον εαυτό. Επιπλέον δυσκολεύονται ακόμη να εκ­φρα­στούν με τις λέξεις. Αν φανταστείτε για λίγο τον ψυχισμό τους, θα καταλάβετε γιατί το να τα ρω­τά­με συνέχεια δεν είναι και τόσο καλή ιδέα. Όσο περισσότερες ερωτήσεις τους α­πευ­θύ­νου­με, τόσο πιο έντονα θα εναντιω­θούν, θα βρεθούν σε σύγχυση, θα κόψουν τις γέφυρες της επικοινωνίας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν οι ερωτήσεις είναι κυρίαρχες στον λόγο μας, τους προ­σφέ­ρουν επιλογές που δεν ξέρουν να χειρι­στούν, προέρχονται από πολλά άτομα ταυ­τό­χρο­να ή από άτομα λιγότερο οικεία. Οι πολλές ερωτή­σεις είναι ένας σίγουρος τρόπος να ο­δη­γή­σου­με σε πρώιμο τέλος τη συνομιλία μας με ένα νήπιο.

Μόνο αργότερα, συνήθως στα 3-5 χρόνια, όταν αρχίσει να κάνει από μόνο του ερωτήσεις (τα α­τέ­λειω­τα γιατί και πώς), μπορούμε να ενσωματώσουμε στον λόγο μας ερωτήσεις –και πάλι με τρόπο φυσιολογικό, μη απαιτητικό, όπως μιλάμε με έναν ενήλικο και όχι εν είδη κα­ται­γι­σμού.

15. Προτιμήστε τις ανοιχτές από τις κλειστές ερωτήσεις

«Τι είναι αυτό;», «Τι θέλεις;», «Τι χρώμα είναι το μπλουζάκι;», «Πόσο χρονών είσαι;» «Α­γα­πάς τον παππού σου;», «Θέλεις να παίξουμε;», «Είναι καλό;», «Σ’ αρέσει;»… Δεκάδες πα­ρό­μοι­ες κλειστές ερωτήσεις ταλαιπωρούν κάθε μέρα τα μικρά παιδιά κάτω των τριών χρο­νών. Δεν προσθέτουν τίπο­τα ενδιαφέρον για το παιδί, είναι καταναγκαστικές ή χι­λιο­ει­πω­μέ­νες, δέχονται μόνο μια μονολεκτική απάντηση, συνήθως «ναι» ή «όχι», προκαλούν α­ντί­δρα­ση και εναντίωση, κλείνουν αντί να ανοίγουν την κουβέντα μαζί τους.

Είναι πολύ προτιμότερο να μετατρέπετε τις ερωτήσεις σας σε ανοιχτές, οι οποίες πα­ρο­τρύ­νουν το παιδί να σκεφτεί, να απαντήσει με πολλές λέξεις και να συνεχίσει την κουβέντα. Για πα­ρά­δειγ­μα: «Ωραία, μπήκε ο πειρατής στο δωμάτιο. Τώρα πώς θα ανοίξει την πόρτα;» ή «Εί­ναι επικίνδυνο να κατέβεις τη σκάλα μόνος σου. Γιατί; Ξέρεις;».

16. Ποτέ μην το κριτικάρετε αν πει κάτι λάθος

Ένα μικρό βλέπει με έξαψη τη μαμά του να βάζει το καρότσι του στο πορτ μπαγκάζ του αυ­το­κι­νή­του. «Άτα!», αναφωνεί. Μην του πείτε «Δεν είναι άτα αλλά βόλτα». Αυτό θα το α­πο­θαρ­ρύ­νει, θα του χαμηλώσει την αυτοπεποίθηση στις γλωσσικές του ικανότητες και θα το α­πο­τρέ­ψει από το να σας μιλάει ελεύθερα. Πείτε του μπράβο για την προσπάθεια και ε­πα­να­λά­βε­τε τη λέξη σωστά ειπω­μένη. Αναγνωρίστε την αξία της απάντησής του, έστω και λαν­θα­σμέ­νης, και παρακινήστε το, βοη­θήστε το δίνοντάς του στοιχεία, ώστε να βρει τη σωστή α­πά­ντη­ση. Τα θετικά σχόλια είναι πολύ ση­μαντικά για να ανθίσει η ομιλία του.

17. Αποφύγετε το πατρονάρισμα και τον εκπαιδευτικό τόνο

Τα παιδιά ξέρουν να διαβάζουν τον εμφανώς διδακτικό, «στημένο» τόνο. Τα περισσότερα α­ντι­δρούν με αρνητισμό και τελικά δε μαθαίνουν εκείνο που θέλετε. Επίσης μαθαίνουν κα­λύ­τε­ρα όχι με τη δική σας καθοδήγηση αλλά όταν εξερευνούν μόνα τους τα πράγματα, με δικό τους κίνητρο. Όσα και να τους πείτε για τους δεινόσαυρους, δε θα μάθουν τίποτα αν δεν πιά­σουν στα χέρια τους ένα πλαστικό δεινοσαυράκι από δικό τους ενδιαφέρον και δεν κά­νουν τις ερωτήσεις που αυτά θέλουν. Μπορείτε να τα παροτρύνετε, να προσφέρετε λύσεις όταν ζη­τούν βοήθεια, αλλά όχι να τα καθοδη­γήσετε. Τα νήπια διαισθάνονται τον εκπαιδευτικό τόνο ως τεχνητό, αφύσικο, έξω από τις άμεσες παραστάσεις που τα αφορούν και τελικά α­πω­θού­νται από αυτόν.

18. Μιλήστε για σκέψεις και συναισθήματα

Διερευνήστε και εκφράστε συναισθήματα δικά σας και του παιδιού. Μιλήστε με ειλικρίνεια για ι­δέ­ες και σκέψεις: Σίγουρα θα εκπλαγείτε από τις ώριμες απαντήσεις του! Είναι καλό να ε­ξοι­κει­ώ­νε­ται με την ανθρώπινή μας υπόσταση, πέρα από το καθαρό γονεϊκό μας πρόσωπο.

19. Δώστε τροφή στη φαντασία

Τα παραμύθια προσφέρουν στο παιδί υλικό για να κεντρίσει τη φαντασία του. Όταν φτάσει στο στάδιο της μαγικής σκέψης, γύρω στα 2-4 χρόνια, μπείτε στη δική του λογική. Μη φο­βά­στε ότι θα ακουστείτε παράλογοι, ονειροπόλοι, μη πραγματιστές. Μιλήστε του για νε­ράι­δες, για δράκους και για όλα εκείνα τα μοτίβα που βρίσκονται κρυμμένα σε όλα τα καλά πα­ρα­μύ­θια, φανταστικά μα πο­λύ χρήσιμα για να κατανοήσουν την πραγματικότητα.

20. Χρησιμοποιήστε άφθονο παιχνίδι προσποίησης

Το κουκλοθέατρο –ή και το θέατρο σκιών– είναι ένας εκπληκτικός, έξυπνος τρόπος για να α­νά­ψε­τε τη φαντασία του παιδιού, να εμπλουτίσετε το λεξιλόγιό του αλλά και να «α­να­πα­ρα­στή­σε­τε» προ­βλήματα και καθημερινές καταστάσεις. Στην τελευταία περίπτωση, δη­μι­ουρ­γώ­ντας για παράδειγμα μια σκηνή με μια προστριβή ανάμεσα σε αδερφάκια, βοηθάτε να ε­κτο­νω­θούν άσχημα συναισθήματα των παιδιών, βλέπετε βαθύτερα μέσα στην ψυχή τους και προ­σφέ­ρε­τε έδαφος για ανακωχή.

21. Βιβλίο: αυτό το υπέροχο μέσο επικοινωνίας

Ένα από τα ιδιαίτερα πολύτιμα δώρα που μπορούμε να κάνουμε στο παιδί είναι να του εμ­φυ­σή­σου­με αγάπη για τα βιβλία από πολύ νωρίς, πριν τα πρώτα του γενέθλια. Περιεργαζόμενοι έ­να παιδικό βιβλιαράκι γεμάτο εικόνες μαζί με το παιδί, πετυχαίνουμε πάρα πολλά:
● Περνάμε όμορφες, χαλαρές στιγμές –ιδιαίτερα πριν τον ύπνο.
● Δημιουργούμε όμορφες συνήθειες που θα αντέξουν στο μέλλον.
● Χτίζουμε τη σχέση μας με το παιδί.
● Του δίνουμε άπειρα λεκτικά ερεθίσματα.
● Το προσκαλούμε να εκφράζει αυτά που σκέφτεται και αισθάνεται.
● Προάγουμε την κοινωνική και συναισθηματική του ανάπτυξη και αναπτύσσουμε τη φα­ντα­σί­α του.

22. Το παιδί μαθαίνει καλύτερα καινούργιες λέξεις όταν χρησιμοποιεί όλες τις αι­σθή­σεις του

Όταν το παιδί προσπαθεί να εκφράσει κάτι ζωντανό, χειροπιαστό και παραστατικό, μαθαίνει πιο γρήγορα. Η λέξη «αγελάδα» θα του εντυπωθεί σιγά σιγά αν τη βλέπει στη ζωγραφιά ενός βι­βλί­ου, κάπως πιο γρήγορα αν στο βιβλίο υπάρχει αληθινή εικόνα αγελάδας, ακόμη πιο σύ­ντο­μα αν ο μπα­μπάς, την ώρα που διαβάζει το βιβλίο, του κάνει παραστατικά «μουου...», ά­με­σα αν την παρατη­ρήσει από κοντά σε μια φάρμα. Θα μάθει γρήγορα τα ονόματα των φρού­των, αν πειραματιστεί και βυθίσει τα χεράκια του στα πραγματικά.

23. Μουσική και χορός

Η μουσική επηρεάζει θετικά την ψυχοκινητική ανάπτυξη πριν από τη γέννηση ακόμα. Εν­θαρ­ρύ­νο­ντας στο μικρό τη μουσική και κινητική έκφραση, ενθαρρύνουμε ταυτόχρονα τρόπους ε­πι­κοι­νω­νί­ας με άλλους ανθρώπους και την εξωστρέφεια.

24. Επαφή με μεγαλύτερο κύκλο ανθρώπων: δώρο στην επικοινωνία

Κάθε επιπλέον μέλος σε μια οικογένεια εμπλουτίζει το γλωσσικό περιβάλλον στο οποίο με­γα­λώ­νει ένα παιδί. Ο παραδοσιακά πολυκύτταρος οργανισμός της ελληνικής οικογένειας, με τις για­γιά­δες, τους παππούδες, τους θείους, τα ξαδέρφια, αποτελεί μια πολυτέλεια που συχνά λεί­πει από τις οι­κογένειες δυτικών κοινωνιών. Προσθέτει ζωτικότητα στη ζωή του παιδιού, αρ­κεί όλοι οι ενήλικες να επικοινωνούν με τους σωστούς τρόπους που αναφέρονται πα­ρα­πά­νω και να αφήνουν το παιδί να εκφραστεί το ίδιο και να απαντήσει.

Είναι αλήθεια ότι τα νήπια περνούν ιδιαίτερα δημιουργικές στιγμές και απορροφούν γνώσεις και ε­μπειρίες όταν συναναστρέφονται μεγαλύτερα παιδιά σχολικής ηλικίας, αδέρφια ή μη. Ί­σως έχετε αισθανθεί κι εσείς την ξεχωριστή χημεία που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ένα δί­χρο­νο και ένα δεκά­χρονο παιδί. Προσφέροντας ευκαιρίες για παιχνίδι με μεγαλύτερα παιδιά, δί­νε­τε στο μικρό ερεθί­σματα για γλωσσική ανάπτυξη και για μια άλλου τύπου επικοινωνία.

25. Οικογένεια γύρω από το τραπέζι: δώρο στην επικοινωνία

Όλα τα μέλη μιας οικογένειας μαζεύονται για φαγητό γύρω από το τραπέζι. Συζητούν, α­νταλ­λάσ­σουν τις εμπειρίες της ημέρας, ενώνονται με μια μαγική χημεία. Αυτή η υπέροχη, πα­ρα­δο­σι­α­κή συ­νήθεια, ιδιαίτερα αγαπητή σε μεσογειακούς λαούς και απούσα σε βόρειους, είναι μια δυνητικά πλούσια εμπειρία επικοινωνίας και για τα μικρά παιδιά. Τρώτε μαζί με το μικρό, α­δράξ­τε την ευ­καιρία για τη χαρά, την εξερεύνηση, την κουβέντα που προσφέρει το τραπέζι και η διαδικασία του φαγητού.

ΠΗΓΗ: www.dietup.gr

3 Νοεμβρίου 2010

Σχολικά κυλικεία: κερδοσκοπία ή υγεία;

Από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών

Παρά την ύπαρξη του νομοθετικού πλαισίου και επειδή κάθε χρόνο πολλά κυλικεία διαθέτουν μη ε­γκεκριμένα είδη με επιχείρημα την οικονομική απόδοση της επιχείρησης ή τη δυνατότητα των μαθη­τών να προμηθεύονται τα απαγορευμένα είδη από τα γειτονικά καταστήματα, ζη­τού­με άμεσους και αυστηρούς ελέγχους από τους αρμόδιους φορείς (Διευθύνσεις Υγείας των Νο­μαρ­χι­α­κών Αυτοδιοική­σεων της χώρας) και τις περιφερειακές Διευθύνσεις του Ε.Φ.Ε.Τ.

Ως γονείς, βέβαια, οφείλουμε:

● Να διεκδικήσουμε μέσω των Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων την ενεργοποίηση της θε­σμο­θε­τη­μέ­­νης σχολικής επιτροπής και σ’ αυτόν τον τομέα. Οι σχολικές επιτροπές, σύμφωνα με τον Ν.1894/90 (ΦΕΚ 110/27-08-90 Α΄), είναι υπεύθυνες για την ανάθεση της λειτουργίας των κυλικείων των δημό­σιων σχολείων και την εκμετάλλευσή τους. Οι επιτροπές, λοιπόν, πρέ­πει να ασκούν εποπτεία στα κυλικεία και να καταγγέλλουν στους αρμόδιους φορείς τυχόν πα­ρα­βι­ά­σεις της νομοθεσίας.

● Να απαιτήσουμε και να επιβάλλουμε την εφαρμογή της υγειονομικής διάταξης από τους αρ­μό­δι­­ους φορείς της πολιτείας.

● Να ζητήσουμε οι ίδιοι ενημέρωση και επιμόρφωση σε θέματα υγιεινής διατροφής.

● Να προσέξουμε τις διατροφικές συνήθειες της οικογένειάς μας, ώστε να μην οδηγούμε τα παι­διά στην απροβλημάτιστη κατανάλωση βλαβερών προϊόντων.

Οι μαθητές πρέπει να επιμορφώνονται για τη σωστή διατροφή μέσα από ειδικά προ­γράμ­μα­τα αγω­γής καταναλωτή στα σχολεία. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να ενταθούν σε α­ριθ­μό και περιε­χόμενο.

ΠΗΓΗ: kepka.org (01.09.2010)

Σκοπός και λειτουργία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

Αποσπάσματα από τον νόμο 1566/85

Άρθρο 1

1. Σκοπός της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι να συμβάλει στην ο­λό­πλευ­ρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυ­νά­με­ων των μαθητών, ώ­στε, ανεξάρτητα από φύλο και καταγωγή, να έχουν τη δυνατότητα να ε­ξε­λι­χθούν σε ολοκληρωμέ­νες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά.

Ειδικότερα υποβοηθεί τους μαθητές:

α) Να γίνονται ελεύθεροι, υπεύθυνοι, δημοκρατικοί πολίτες, να υπερασπίζονται την εθνική α­νε­ξαρ­­τη­σί­α, την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και τη δημοκρατία, να εμπνέονται από α­γά­πη προς τον άνθρωπο, τη ζωή και τη φύση και να διακατέχονται από πίστη προς την πα­τρί­δα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης. Η ελευθερία της θρη­σκευ­τι­κής τους συνείδησης είναι απαραβίαστη.

β) Να καλλιεργούν και να αναπτύσσουν αρμονικά το πνεύμα και το σώμα τους, τις κλίσεις, τα εν­­δι­α­φέ­ρο­ντα και τις δεξιότητές τους. Να αποκτούν, μέσα από τη σχολική τους αγωγή, κοι­νω­νι­κή ταυτότητα και συνείδηση, να αντιλαμβάνονται και να συνειδητοποιούν την κοι­νω­νι­κή αξία και ισοτι­μία της πνευματικής και της χειρωνακτικής εργασίας. Να ενημερώνονται και να α­σκού­νται πάνω στη σωστή και ωφέλιμη για το ανθρώπινο γένος χρήση και αξιοποίηση των α­γα­θών του σύγχρονου πολιτισμού, καθώς και των αξιών της λαϊκής μας παράδοσης.

γ) Να αναπτύσσουν δημιουργική και κριτική σκέψη και αντίληψη συλλογικής προσπάθειας και συ­νεργασίας, ώστε να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και με την υπεύθυνη συμμετοχή τους να συντε­λούν αποφασιστικά στην πρόοδο του κοινωνικού συνόλου και στην ανάπτυξη της πατρίδας μας.

δ) Να κατανοούν τη σημασία της τέχνης, της επιστήμης και της τεχνολογίας, να σέβονται τις αν­­θρώ­πι­νες αξίες και να διαφυλάσσουν και προάγουν τον πολιτισμό.

ε) Να αναπτύσσουν πνεύμα φιλίας και συνεργασίας με όλους τους λαούς της γης, προ­σβλέ­πο­ντας σε έναν κόσμο καλύτερο, δίκαιο και ειρηνικό.

2. Βασικοί συντελεστές για την επίτευξη των παραπάνω σκοπών είναι:

α) Η προσωπικότητα και η κατάρτιση του προσωπικού όλων των κλάδων και των βαθμίδων της εκ­παίδευσης.

β) Τα αναλυτικά προγράμματα, τα σχολικά βιβλία και τα λοιπά διδακτικά μέσα, καθώς και η σω­­στή χρήση τους.

γ) Η εξασφάλιση όλων των αναγκαίων προϋποθέσεων και μέσων για την απρόσκοπτη λει­τουρ­γί­α των σχολείων.

δ) Η δημιουργία του απαραίτητου παιδαγωγικού κλίματος με την ανάπτυξη αρμονικών δι­α­προ­σω­πι­­κών σχέσεων στο σχολείο και στην τάξη και με τον σεβασμό προς την προ­σω­πι­κό­τη­τα του κάθε μα­θητή.

4. Γλώσσα διδασκαλίας, που αποτελεί και αντικείμενο συστηματικής διδασκαλίας και γλώσσα των διδακτικών βιβλίων των μαθητών και των βιβλίων των εκπαιδευτικών, είναι η δημοτική, ό­πως δια­μορφώνεται από τον λαό και τη δόκιμη λογοτεχνία, χωρίς την αυτούσια μεταφορά ξέ­νων λέξεων.

Άρθρο 2

3. Η φοίτηση είναι υποχρεωτική στο δημοτικό σχολείο και στο γυμνάσιο, εφόσον ο μαθητής δεν έ­χει υπερβεί το 16ο έτος της ηλικίας του. Όποιος έχει την επιμέλεια του προσώπου του α­νη­λί­κου και παραλείπει την εγγραφή ή την εποπτεία του ως προς τη φοίτηση τιμωρείται σύμ­φω­να με το άρθρο 458 του Ποινικού Κώδικα.

4. Μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που έχουν ειδικές εκ­παι­δευ­τι­κές α­νάγκες φοιτούν σε ειδικά σχολεία ή σε ειδικές τάξεις ή εντάσσονται σε κανονικές τάξεις, για να πά­ρουν την κατάλληλη, σε κάθε περίπτωση, ειδική αγωγή και μάθηση.

6. Η πρωτοβάθμια και η δευτεροβάθμια εκπαίδευση παρέχεται από το κράτος δωρεάν.

7. Τα διδακτικά βιβλία και τα βιβλία των εκπαιδευτικών χορηγούνται δωρεάν στους μαθητές και στους εκπαιδευτικούς αντίστοιχα. Με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρη­σκευ­μά­των μπορεί να καθιερωθεί η υποχρέωση των μαθητών να διατηρούν τα βιβλία σε κα­λή κατάσταση και να τα επιστρέφουν στο σχολείο στο τέλος του διδακτικού έτους, καθώς ε­πί­σης και οι κυρώσεις για τους μαθητές που παραβιάζουν αυτή την υποχρέωση και για ό­σους α­σκούν την επιμέλεια του προ­σώπου τους.

8. Οι δαπάνες λειτουργίας των σχολείων αντιμετωπίζονται με κρατικές επιχορηγήσεις προς την το­πική αυτοδιοίκηση, η οποία έχει την ευθύνη της διάθεσης και διαχείρισης των σχετικών πι­στώ­σε­ων. Τα τυχόν αδιάθετα υπόλοιπα από τις επιχορηγήσεις αυτές επιστρέφονται στον κρα­τι­κό προϋπολο­γισμό στο τέλος κάθε οικονομικού έτους.

Άρθρο 4

1. Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μα­θητών μέσα στα πλαίσια που ορίζει ο ευρύτερος σκοπός της πρωτοβάθμιας και δευ­τε­ρο­βάθ­μι­ας εκ­παίδευσης.

Ειδικότερα, το δημοτικό σχολείο βοηθεί τους μαθητές:

α) Να διευρύνουν και αναδιατάσσουν τις σχέσεις της δημιουργικής τους δραστηριότητας με τα πράγματα, τις καταστάσεις και τα φαινόμενα που μελετούν.

β) Να οικοδομούν τους μηχανισμούς που συμβάλλουν στην αφομοίωση της γνώσης, να α­να­πτύσ­σο­­νται σωματικά, να βελτιώνουν τη σωματική και ψυχική τους υγεία και να καλ­λι­ερ­γούν τις κινητικές τους ικανότητες.

γ) Να κατακτούν το περιεχόμενο των βασικότερων εννοιών και να αποκτούν, βαθμιαία, την ι­κα­νό­τη­­τα να ανάγονται από τα δεδομένα των αισθήσεων στην περιοχή της αφηρημένης σκέ­ψης.

δ) Να αποκτούν την ικανότητα ορθής χρήσης του προφορικού και γραπτού λόγου.

ε) Να εξοικειώνονται βαθμιαία με τις ηθικές, θρησκευτικές, εθνικές, ανθρωπιστικές και άλλες α­ξί­ες και να τις οργανώνουν σε σύστημα αξιών.

στ) Να καλλιεργούν το αισθητικό τους κριτήριο, ώστε να μπορούν να εκτιμούν τα έργα της τέ­χνης και να εκφράζονται ανάλογα, μέσα από τα δικά τους καλλιτεχνικά δημιουργήματα.

ΠΗΓΗ: Νόμος 1566/85 (ΦΕΚ 167 Α΄/30.09.1985)

2 Νοεμβρίου 2010

Συμβουλές διαπαιδαγώγησης

Από τον Berry Brazelton
(καθηγητής παιδιατρικής και ψυχολογίας)

1. Πρέπει να ακούμε περισσότερο και να μιλάμε λιγότερο. Είναι πολύ εύκολο να κου­ρά­σου­με ένα παιδί με πολλές πληροφορίες που μπορεί ακόμα και να μην καταλαβαίνει. Καλό θα ήταν να απο­φεύγουμε τα κηρύγματα και να δείχνουμε προσοχή στις ανησυχίες του. Είναι πο­λύ σημαντικό να σε­βόμαστε τι γνωρίζουν τα παιδιά αλλά και τα όρια των γνώσεών τους.

2. Δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς. Σταματήστε να ελπίζετε ότι θα κάνετε τα πάντα τέλεια. Τέ­λει­οι γονείς δεν υπάρχουν, γι’ αυτό φροντίστε να μαθαίνετε από τα λάθη σας. Σπανίως τα παι­διά θα σας ανταμείψουν για τις επιτυχίες σας. Αντίθετα, θα φροντίζουν να σας υ­πεν­θυ­μί­ζουν –σχεδόν πάντα– τις αποτυχίες σας.

3. Πείτε ναι στις παραδόσεις. Οι οικογενειακές συνήθειες και παραδόσεις είναι πολύ ση­μα­ντι­κές για τα παιδιά. Αδράξτε ευκαιρίες για συνεύρεση μαζί τους στο πρωινό ή το με­ση­με­ρια­νό. Χαρείτε τις γιορτές με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Ζωγραφίστε, φτιάξτε κατασκευές (π.χ. στο­λί­δια για το χρι­στουγεννιάτικο δέντρο). Επιδιώξτε τις συναντήσεις με τους παππούδες και τις για­γιά­δες· ενισχύουν τα οικογενειακά «ήθη και έθιμα».

4. Η πειθαρχία είναι σημαντική. Η πειθαρχία είναι το δεύτερο σημαντικό πράγμα μετά την α­γά­πη. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν τα όρια τους. Σε καμία περίπτωση η πειθαρχία δεν εί­ναι συνώνυμο της τιμωρίας. Αντίθετα, αποτελεί ένα είδος διδασκαλίας και έναν τρόπο εκ­δή­λω­σης της αγάπης σας απέναντί τους.

5. Ψάξτε τις αιτίες της συμπεριφοράς του. Μάθετε να ξεχωρίζετε τις πραγματικές αιτίες που κρύ­βονται πίσω από τη συμπεριφορά του παιδιού και μη μένετε στις επιφανειακές α­ντι­δρά­σεις. Τα πά­ντα έχουν μια αιτία. Εναρμονιστείτε με το παιδί σας!

6. Μη σπαταλάτε ενέργεια για ασήμαντα πράγματα. Η παραμικρή αταξία δεν πρέπει να γί­νε­ται θέμα. Αντίθετα, θα πρέπει να κάνετε θέμα, όταν ένα παιδί όντως παραβιάζει τα όρια. Πολ­λές φο­ρές γίνονται μάχες για πράγματα που πρέπει να αποφασίζει το παιδί. Όπως για πα­ρά­δειγ­μα το «πόσο θα φάει». Ξεκαθαρίστε ποιες συμπεριφορές θεωρείτε απαράδεκτες (π.χ. παιχνίδια με σπίρ­τα).

7. Προσπαθήστε να είστε δίπλα του. Ο σεβασμός στις ανάγκες ενός παιδιού είναι πολύ ση­μα­ντι­κός. Όταν σας ρωτά κάτι, στρέψτε την προσοχή σας πάνω του. Σταθείτε δίπλα του σε προ­βλή­μα­τα που αντιμετωπίζει. Όταν είναι στενοχωρημένο, ρωτήστε το τι έχει, μιλήστε του, δείξ­τε του πόσο συμμερίζεστε το πρόβλημά του.

8. Παρατηρήστε το παιδί σας. Μη σταματήσετε ποτέ να παρατηρείτε τα μη λεκτικά μη­νύ­μα­τα του παιδιού. Μάθετε να παρατηρείτε τη συμπεριφορά του. Παρακολουθήστε τις ενδείξεις. Το άτονο πρόσωπο, το απόμακρο βλέμμα, οι σκυφτοί ώμοι είναι σημάδια ενός μηνύματος... (Ό­χι, δε θέλω!)

9. Τα παιδιά κάνουν ό,τι κάνετε. Εάν πείτε στο παιδί σας να μη μιλά άσχημα κι εσείς σε ένα δευ­τε­ρό­λε­πτο αρχίσετε να βρίζετε, το παιδί θα κάνει ακριβώς αυτό που κάνετε. Με λίγα λό­για, το παι­δί θυμάται τη συμπεριφορά και όχι τα λόγια σας. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να του δείχνετε πότε συγκρατείτε τον εαυτό σας. Είστε, για παράδειγμα, στο αυτοκίνητο και, αντί να βρίσετε τον οδηγό που πάει να σας προσπεράσει πάνω στη στροφή, του λέτε: «Θύμωσα πο­λύ μ’ αυτόν τον οδηγό, αλ­λά θα ήταν κακό και επικίνδυνο ενώ οδηγώ να φωνάζω».

10. Ανάγκη τού να ανήκουν κάπου. Σε μια εποχή που διαφορετικοί λαοί με διαφορετικές νο­ο­τρο­πί­ες καλούνται να συνυπάρξουν, είναι πολύ καλό για τα παιδιά να νιώθουν περήφανα, για την κουλτούρα, την εθνικότητα και την καταγωγή τους.