16 Σεπτεμβρίου 2010

Ψευτοπαλικαρισμός στα σχολεία

Από την Jose Louwes
(ψυχολόγος, σχολική σύμβουλος)

Σεπτέμβριος. Οι μαθητές επιστρέφουν στα θρανία. Τι σημαίνει όμως αυτή η επιστροφή για τα παι­διά; Για ορισμένα είναι ευχάριστη, για άλλα αδιάφορη, απλή υποχρέωση ή και κα­τα­να­γκα­σμός. Υ­πάρχουν όμως κι εκείνα για τα οποία είναι επιστροφή στον τρόμο. Έναν τρόμο που δεν έχει να κά­νει με το κακό –πιθανόν– εκπαιδευτικό σύστημα ή με τους δασκάλους/κα­θη­γη­τές αλλά με κάποιον ή κάποιους από τους συμμαθητές.

Γιατί στα σχολεία επιστρέφουν και οι νταήδες, οι ψευτοπαλικαράδες. Είναι εκείνα τα παιδιά που στοχοποιούν τους αδύναμους συμμαθητές τους και τους ενοχλούν συστηματικά, τους κο­ροϊ­δεύ­ουν, τους πειράζουν, τους βρίζουν και γενικώς τους υποτιμούν.

Το μπούλινγκ στα σχολεία, ο ψευτοπαλικαρισμός, αποτελεί δεδομένο και δεν πρόκειται για νέ­ο φαι­νό­μενο. Ο προκλητικός και αυθάδης μαθητής, ο μάγκας, ποτέ δεν έλειψε από τις σχο­λι­κές τά­ξεις. Και η συνάντηση μαζί του, που είναι αναπόφευκτη, μπορεί να είναι... αναίμακτη, εν­δέ­χε­ται όμως να εί­ναι και καθοριστική. Μπορεί, δηλαδή, να δημιουργήσει στο παιδί-θύμα ψυ­χο­λο­γι­κά τραύματα που είναι δύσκολο να επουλωθούν και που υπάρχει περίπτωση να το συ­νο­δεύ­ουν σε όλη του τη ζωή.

Οι μορφές του μπούλινγκ

1. Λεκτική βία (πείραγμα). Είναι η πιο επικίνδυνη και μακράς διάρκειας μορφή μπούλινγκ. Στο στό­χα­στρο μπαίνει η εμφάνιση, η σεξουαλικότητα, η κοινωνική θέση και ό,τι τέλος πά­ντων μπο­ρεί να θεωρηθεί από τον νταή «κουσούρι». Οι προσβλητικές λέξεις εκτοξεύονται σαν μα­χαί­ρια και δημι­ουργούν πληγές που δε φαίνονται. Επειδή δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοι­χεί­α, το πείραγμα είναι η προσφιλής μέθοδος των μικρών νταήδων. Και δεν πρέπει να ξε­χνά­με ό­τι η επανάληψη ενός μειωτι­κού χαρακτηρισμού μπορεί να φτάσει μέχρι και στην α­πο­δο­χή του από το θύμα.

2. Σωματική βία. Ο ψευτοπαλικαράς αισθάνεται ρωμαλέος, δυνατός, κυρίαρχος και με την πρώ­τη ευκαιρία επιδεικνύει αυτά τα «χαρίσματα». Ο αδύναμος συμμαθητής είναι ο κα­λύ­τε­ρος σάκος για τις βίαιες φιγούρες του. Τα χτυπήματα σε πολλές περιπτώσεις συνοδεύονται και από αφαίρεση διά της βίας αντικειμένων που ανήκουν στο θύμα (ανεξαρτήτως αξίας).

3. Αποκλεισμός. Ο «δυνατός» αποσπά με τα καμώματά του τον θαυμασμό των συμ­μα­θη­τών του. Ή δημιουργεί την αίσθηση ότι αν δεν είσαι απέναντί του, είσαι ο... τυχερός. Τέτοιες ο­μά­δες είναι που βάζουν στη γωνία το θύμα. Το απαξιώνουν και το περιθωριοποιούν. Του «α­πα­γο­ρεύ­ουν» τη συμμε­τοχή. Το κάνουν να αισθάνεται κατώτερο. Πόσο θλιβερή είναι η ει­κό­να της μοναξιάς του μικρού μα­θητή που δεν έχει με ποιον να παίξει στα διαλείμματα!

4. Κυνήγι. Αυτή η μορφή μπούλινγκ βασίζεται στον τρόμο του... αδύναμου και συνήθως γί­νε­ται έ­ξω, στον δρόμο. Το παιδί φοβάται μήπως συναντηθεί με τον «νταή», γιατί τότε αυτός, μό­νος ή με την ομάδα του, θα το πάρουν στο κατόπι. Αυτό το κυνηγητό περιλαμβάνει και τις δύ­ο πρώτες ενέρ­γειες: πείραγμα και σωματική βία.

Το μπούλινγκ αφορά και τα δύο φύλα, γενικώς όμως τα κορίτσια προτιμούν την πρώτη ε­νέρ­γει­α: το πείραγμα.

Οι συνέπειες του μπούλινγκ

Η συνεχής λεκτική ή σωματική επίθεση επηρεάζει αναμφίβολα την προσωπικότητα του παι­διού. Μπορεί να παρατηρηθούν δυσκολίες στον ύπνο και εφιάλτες, απώλεια όρεξης ή, το α­ντί­θε­το, υπερ­κατανάλωση τροφής. Μειώνονται μέχρις εξαφανίσεως η αυτοεκτίμηση και ο αυ­το­σε­βα­σμός. Το παι­δί αρχίζει να αποδέχεται τους διάφορους μειωτικούς χαρακτηρισμούς, να νιώ­θει κατώτερο και οδη­γείται σε παραίτηση και μελαγχολία. Κλείνεται στον εαυτό του.

Οι γονείς

Οι γονείς οφείλουν να επαγρυπνούν. Η παρατηρητικότητά τους είναι απαραίτητη και η σωστή υ­πο­στή­ρι­ξή τους καθοριστική. Όσο πιο νωρίς αντιληφθούν ότι το παιδί τους έχει πέσει θύμα μπού­λινγκ τόσο πιο ανώδυνο θα γίνει. Το παιδί πρέπει να μάθει πώς να αντιμετωπίζει αυ­τές τις κατα­στάσεις. Άλλωστε «δύσκολους» και θρασείς ανθρώπους θα συναντήσει κι αρ­γό­τε­ρα στη ζωή του. Πρέπει λοιπόν να μπορεί να προστατεύει τον εαυτό του. Να μάθει ότι το χει­ρό­τε­ρο είναι να γυρίζει την πλάτη του και να απομακρύνεται, διότι τότε ο μικρός νταής θα ε­κλά­βει αυτή την υποχώρηση ως σημάδι αδυναμίας και θα πιστέψει ότι έχει βρει τον μόνιμο και εύ­κο­λο στόχο του.

Πάντως, τους τρόπους αντιμετώπισης θα τους βρει το παιδί με τη βοήθεια των γονιών του, αρ­κεί αυτοί να το ακούνε. Να του αφιερώνουν χρόνο –χρόνο ουσιαστικό και ποιοτικό. Δεν έ­χει σημασία αν αυτός είναι λίγος, πρέπει όμως να είναι περιεκτικός και αφιερωμένος α­πο­κλει­στι­κά στο παιδί. Να μην αφήνουν να περνούν απαρατήρητες φράσεις όπως «με πειράζει συ­νε­χώς, ενώ εγώ δεν του έχω κάνει τίποτα», «δε θέλω να πάω στο σχολείο, δεν περνάω κα­λά». Να μην υποτιμούν λόγω με­γέθους τον μικρό ψευτοπαλικαρά, αφού έχει το ίδιο ύψος με το παιδί τους.

Ο μικρόκοσμος των παιδιών δεν είναι τόσο αθώος όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Είναι η δική μας κοι­νωνία σε μικρογραφία. Αυτή την κοινωνία, με τις συνήθειες, τις αντιλήψεις και τις προ­κα­τα­λή­ψεις της, μεταφέρουν τα παιδιά στο σχολείο.

Αν η αντιμετώπιση του μπούλινγκ δεν έχει αποτελέσματα και οι επιπτώσεις του πάνω στο παι­δί αρ­χίσουν να γίνονται σοβαρές, τότε είναι αναγκαία η βοήθεια ενός ειδικού επιστήμονα, ο οποίος εξάλ­λου θα φανεί εξαιρετικά χρήσιμος και στους γονείς του μικρού νταή.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (11.09.2009)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου