26 Δεκεμβρίου 2010

Το καλύτερο δώρο για τα παιδιά

(κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, παιδοψυχολόγος)

Τα Χριστούγεννα είναι η χαρακτηριστική γιορτή του χρόνου όπου τα δώρα είναι συνώνυμα με την ί­δια τη λέξη. Το καλύτερο δώρο είναι αυτό που το ίδιο το παιδί λαχταρά, αυτό που θα ζη­τού­σε από τον Άγιο Βασίλη! Μόνη προϋπόθεση: να είναι ηλικιακά κατάλληλο και να μπο­ρούν οι γονείς να το παράσχουν οικονομικά.

Τα χρήσιμα δώρα, όπως ρούχα, έχουν αίγλη σε παιδιά στην εφηβεία που θέλουν να δη­μι­ουρ­γή­σουν μια εικόνα, ενώ σε ένα παιδί πέντε ετών ένα όμορφο παντελονάκι θα έχει μι­κρό­τε­ρη σημασία. Ένα παιχνίδι που έχει ζητήσει επίμονα θα του πρόσφερε μεγαλύτερη ι­κα­νο­ποί­η­ση και χαρά. Η αγορά χρήσιμων δώρων είναι ουσιαστική όταν το παιδί τα ζητάει. Χρή­σι­μο και ευχάριστο δώρο μπορεί να είναι ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής για το μεγαλύτερο παι­δί της οικογένειας αλλά για το μικρότε­ρο θα ήταν προτιμότερο κάτι άλλο, που θα μπο­ρού­σε να το ευχαριστηθεί.

Ας μην είναι κριτήριο η λογική του γονιού αλλά η επιθυμία του παιδιού. Τα δώρα προκαλούν συ­ναι­σθή­μα­τα από την ώρα που θα τα λάβει ένα παιδί και θα χαρεί μέχρι την ώρα που θα τα φυ­λά­ξει ως αγαπημένη παιδική ανάμνηση.

Το καλύτερο δώρο

Πέρα και πάνω από όλα, το καλύτερο δώρο Χριστουγέννων είναι το κλίμα που επικρατεί στο σπί­τι, το μοίρασμα των όμορφων συναισθημάτων παράλληλα με τα δώρα, οι καλές οι­κο­γε­νει­α­κές σχέ­σεις, καθώς και η διάθεση.

Η μυρωδιά από το ψήσιμο των γλυκών, το οικογενειακά στολισμένο σπίτι, τα όμορφα παι­χνί­δια στο δέντρο, η χριστουγεννιάτικη μουσική, τα δώρα κάτω από το δέντρο που θα εί­ναι έκ­πλη­ξη, η χαρά των γονιών που είναι μαζί και μοιράζονται τρυφερές οικογενειακές στιγμές, οι συγ­γε­νείς και οι φί­λοι που έρχονται με καλοσύνη και καλή διάθεση είναι οι παράγοντες βά­σει των οποίων το παιδί θα εσωτερικεύσει τι είναι Χριστούγεννα και ο τρόπος με τον οποίο το ί­διο θα επαναλάβει την παράδοση στη δική του οικογένεια μεγαλώνοντας.

Η θαλπωρή, τα φωτάκια, τα γλυκά είναι το περιβάλλον όπου θα ενταχθεί το δώρο. Όλη η προ­ε­τοι­μα­σί­α για τις γιορτές είναι μια ιεροτελεστία. Ανήμερα τα Χριστούγεννα και την Πρω­το­χρο­νιά το γιορτινό τραπέζι, το άνοιγμα των δώρων, οι φίλοι και οι συγγενείς, οι φωτογραφίες, μα πάνω από όλα οι αγαπημένοι γονείς είναι ό,τι πιο όμορφο για τις γιορτές στη ζωή ενός παι­διού.

Το ουσιαστικότερο δώρο είναι η δημιουργία ζεστών και τρυφερών αναμνήσεων, η σύνδεση των Χρι­στουγέννων με συναισθήματα πληρότητας, αγάπης, οικογενειακής ασφάλειας. Το ζη­τού­με­νο είναι ο ήρεμος και χαρούμενος ψυχισμός των παιδιών. Η προϋπόθεση γι’ αυτό είναι οι ευχαριστημένοι από τον εαυτό τους και από τη σχέση με τον σύντροφό τους γονείς. Ψά­χνο­ντας για χαρούμενα παιδιά, ουσιαστικά ψάχνουμε ευχαριστημένους από τη ζωή τους γονείς, γονείς που αγαπούν τα παι­διά τους, τον εαυτό τους, τον άνθρωπό τους.

Το καλύτερο δώρο για ένα παιδί είναι η χαρά των γονιών του, το σταθερό ψυχικά πε­ρι­βάλ­λον, η ασφάλεια πως θα είναι δίπλα του να το αγαπούν, να το αποδέχονται και να το προ­στα­τεύ­ουν ό,τι και να συμβεί, χωρίς κριτική αλλά με πολλή κατανόηση.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (18.12.2010)

24 Δεκεμβρίου 2010

Κακοποίηση είναι…

Από τη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόλη-
ψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια

1. Να χτυπάς και να πληγώνεις ένα παιδί, συχνά για δική σου εκτόνωση.

2. Να κακοποιείς ένα παιδί λεκτικά.

3. Να κοροϊδεύεις ένα παιδί.

4. Να καταρρακώνεις την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού.

5. Να μην ακούς ένα παιδί.

6. Να μην παρέχεις κατάλληλη φροντίδα σε ένα παιδί στους τομείς φροντίδας, ένδυσης και δι­α­τρο­­φής.

7. Να παραμελείς τις συναισθηματικές ανάγκες ενός παιδιού.

8. Να παραμελείς τις ιατροφαρμακευτικές ανάγκες ενός παιδιού.

9. Να παραμελείς τις εκπαιδευτικές ανάγκες ενός παιδιού.

10. Να αφήνεις ένα παιδί χωρίς επιτήρηση.

11. Να εκμεταλλεύεσαι ένα παιδί.

12. Να εκθέτεις ένα παιδί σε πορνογραφικό υλικό και πράξεις.

13. Να αγγίζεις ένα παιδί όταν αυτό δε θέλει να το αγγίζουν.

14. Να αναγκάζεις ένα παιδί να σε αγγίζει.


22 Δεκεμβρίου 2010

Αντιμετωπίζοντας τις διαφημίσεις

Από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών

Τα μικρά παιδιά σήμερα κυριολεκτικά «μεγαλώνουν με την τηλεόραση». Η «ηλεκτρονική μπέι­μπι σί­τερ» του 21ου αιώνα τούς παρουσιάζει, για να καταναλώσουν, μια πληθώρα προϊ­ό­ντων. Οι μικροί τηλεθεατές, με τη σειρά τους, κάνουν τη δουλειά του διαφημιστή, προ­σπα­θώ­ντας να πείσουν γονείς και φίλους να αγοράσουν, να αγοράσουν, να αγοράσουν!

Οι διαφημιστές, φυσικά, προσπαθούν μέσω του παιδιού να φτάσουν στο πορτοφόλι των γο­νιών –και όχι μόνο. Οι τεχνικές του μάρκετινγκ προσπαθούν να δημιουργήσουν εφ’ όρου ζω­ής κατανα­λωτές από μικρή ηλικία. Άλλωστε, η διαφήμιση είναι μια επιστήμη που έχει κύριο σκο­πό να χρησι­μοποιεί τις αδυναμίες των ανθρώπων, για να αυξήσει την κατανάλωση. Ε­πι­πλέ­ον, παρουσιάζει μια ψευδή εικόνα της πραγματικότητας, η οποία δε γίνεται πάντα α­ντι­λη­πτή από τα παιδιά.

Πραγματική επίθεση με διαφημιστικά μηνύματα γίνεται στα παιδιά κατά τις περιόδους των ε­ορ­τών (κυρίως τα Χριστούγεννα). Τα ζωηρά χρώματα και τα ευτυχισμένα πρόσωπα που εμ­φα­νί­ζο­νται στις διαφημίσεις τα προσελκύουν, ακόμα κι αν τα διαφημιζόμενα προϊόντα είναι πο­λύ ακριβά και δεν ταιριάζουν στην ηλικία τους.

Η πληθώρα των παιδικών διαφημίσεων αφορά παιχνίδια και τροφές με υψηλό ποσοστό ζά­χα­ρης, ά­λατος ή λιπαρών. Ερευνητές ισχυρίζονται ότι τα παιδιά δε μπορούν να καταλάβουν τις τεχνικές της διαφήμισης έως την ηλικία των 10-12 χρόνων.

Γιατί η διαφήμιση είναι επιβλαβής για τα παιδιά

1. Υποδεικνύει λανθασμένες αξίες. Δίνει έμφαση σε τρόπους ζωής που βασίζονται στη στιγ­μι­αί­α ευχαρίστηση και διαβρώνει την αληθινή αξία της προσπάθειας, της πειθαρχίας, του εν­δι­α­φέ­ρο­ντος και της υπευθυνότητας.

2. Ενθαρρύνει τον παράλογο τρόπο σκέψης. Όταν βλέπουμε καθημερινά το παράλογο, α­πορ­ρί­­πτου­με την ορθολογική, κριτική σκέψη.

3. Προτρέπει στην επιπολαιότητα. Ενθαρρύνει τις εγωιστικές τάσεις, ενδυναμώνοντας την ε­πι­θυ­­μί­α για απόκτηση περισσότερων πραγμάτων.

4. Παρουσιάζει μια εσφαλμένη εικόνα των προσωπικών σχέσεων. Η εκμετάλλευση τό­σο του γυ­ναικείου όσο και του αντρικού σώματος συμβάλλει στην αυξανόμενη αποτυχία των προ­σω­πι­κών σχέσεων. Δείχνοντας, π.χ., ότι η αγάπη εξαρτάται από κάποιο προϊόν (α­πο­σμη­τι­κό, σαπούνι, οδο­ντόκρεμα κ.ά.), οδηγεί στην παραπληροφόρηση και στην επικίνδυνη α­πλο­ποί­η­ση των σύνθετων διαπροσωπικών σχέσεων.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

1. Να εξηγήσουν στα παιδιά τις χρησιμοποιούμενες διαφημιστικές μεθόδους: να φα­νε­ρώ­σουν την ε­πίδραση της μουσικής υπόκρουσης, κλείνοντας τελείως τον ήχο στην τηλεόραση· να δείξουν πώς ο ειδικός φωτισμός και τα κοντινά πλάνα υπερβάλλουν το μέγεθος και την εμ­φά­νι­ση του προϊόντος (γι’ αυτό μερικά παιχνίδια δεν είναι τόσο λαμπερά ή τόσο μεγάλα ό­σο τα βλέπουμε στη διαφήμιση).

2. Να εξηγήσουν την ψυχολογία του μάρκετινγκ και τι επιδιώκει ο διαφημιστής με το μήνυμά του: Γιατί ένας όμορφος νέος, που οδηγεί σπορ αυτοκίνητο, φορά τζιν παντελόνι συ­γκε­κρι­μέ­νης ακριβής μάρκας; Γιατί ένα όμορφο κορίτσι, που φορά μπικίνι, διαφημίζει ένα πα­νά­κρι­βο αυ­το­κί­νη­το;

3. Να εξηγήσουν πώς πρέπει να αντιλαμβάνεται ο καθένας μας τη φυσική έλξη, τη δι­α­σκέ­δα­ση, τη φιλία, και ότι οι διαφημιστές χρησιμοποιούν τις επιθυμίες αυτές για να πουλήσουν τα προϊ­ό­ντα τους. Να διευκρινίσουν ότι αυτές οι επιθυμίες είναι φυσιολογικές, αλλά η εντύπωση που προσπα­θούν να μας δημιουργήσουν οι διαφημιστές, ότι αγοράζοντας κάποιο προϊόν τις ι­κα­νο­ποι­ού­με, είναι εντελώς λανθασμένη.

4. Να δείξουν στα παιδιά την αληθινή σημασία των λέξεων. Τα παιδιά έχουν την τάση να πι­στεύ­ουν ό,τι βλέπουν: μια μάρκα προϊόντος είναι «η καλύτερη», «η γλυκύτερη», «η τα­χύ­τε­ρη»... Θα πρέπει να τους δώσουν να καταλάβουν τις πραγματικές διαστάσεις των λέξεων χω­ρίς υπερβολές.

5. Να μην παρασύρονται από την επιμονή των παιδιών να αγοράσουν αυτό ή εκείνο το προϊ­όν, αν πιστεύουν ότι δε θα ωφελήσει πραγματικά τις ανάγκες τους.

Το ζήτημα «παιδιά και διαφήμιση» πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα ζήτημα ηθικής. Τα παιδιά δεν αποτελούν ένα ώριμο τμήμα της αγοράς. Είναι οι πιο άπειροι απ’ όλους τους κα­τα­να­λω­τές, διαθέ­τουν ελάχιστα και ζητούν τα περισσότερα. Είναι οι πιο κατάλληλοι για να ε­πη­ρε­α­σθούν. Άρα, τα παιδιά θα πρέπει να αναγνωρισθούν ως ειδική κατηγορία ανθρώπων με δι­και­ώ­μα­τα και όχι ως μι­κροί ενήλικοι.

Για τους λόγους αυτούς η ελληνική νομοθεσία απαγορεύει τη μετάδοση διαφημίσεων που α­πευ­θύ­­νο­νται σε παιδιά από 07:00 μέχρι 22:00, ώστε να προστατεύονται.

Το ΚΕ.Π.ΚΑ. καλεί τους καταναλωτές να καταγγέλλουν στο τηλέφωνο 2310233333 πε­ρι­πτώ­σεις παραβίασης της παραπάνω νομοθεσίας καθώς και περιπτώσεις παιδικών διαφημίσεων, οι οποίες «ξεφεύγουν» από τα όρια.

21 Δεκεμβρίου 2010

Για ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

1. Επιδιώξτε η πλοήγηση στο διαδίκτυο να γίνει οικογενειακή δραστηριότητα.

2. Τοποθετήστε τον Η/Υ σε ένα κεντρικό σημείο του σπιτιού –όχι στο παιδικό δωμάτιο.

3. Συζητήστε με το παιδί τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει στο διαδίκτυο. Να είστε λογικοί σε αυτό, προσπαθώντας να καταλάβετε τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και την περιέργειά του. Το­νί­στε τους κινδύνους περιήγησης στο διαδίκτυο, ώστε να μπορέσει να τους αντιληφθεί.

4. Ορίστε λογικά χρονικά περιθώρια χρήσης του διαδικτύου, προσπαθώντας να α­ντι­σταθ­μί­ζε­ται ο χρόνος που περνά το παιδί εκεί με τον χρόνο που διαθέτει στις σχολικές υ­πο­χρε­ώ­σεις, καθώς και σε δραστηριότητες αθλητικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα.

5. Περιστασιακά ελέγχετε τις ιστοσελίδες, στις οποίες έχει περιηγηθεί.

6. Να έχετε στο μυαλό σας το ενδεχόμενο ότι το παιδί μπορεί να έχει πρόσβαση στο δι­α­δί­κτυ­ο από σπίτια φίλων, βιβλιοθήκες, ίντερνετ καφέ, ακόμη και από το σχολείο του.

7. Να το ενθαρρύνετε να μοιράζεται μαζί σας προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει κατά την περιήγησή του στο διαδίκτυο.

8. Ανακαλύψτε ιστότοπους με ενημερωτικό, εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό περιεχόμενο που α­ντα­­πο­κρί­νο­νται στην ηλικία του παιδιού.

9. Αν το παιδί ανήκει στην ηλικιακή ομάδα 5-8 ετών, καλό θα ήταν να το συντροφεύετε στην πλο­ή­­γη­σή του.

10. Αν ασχολείται με δραστηριότητες του διαδικτύου που σας φαίνονται ακατάλληλες, συ­ζη­τή­στε μαζί του, προτείνοντας εναλλακτικές λύσεις. Η απαγόρευση είναι συχνά η χει­ρό­τε­ρη λύ­ση.

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr

Ορθή επιλογή και χρήση της σχολικής τσάντας

Τα παιδιά χρησιμοποιούν την τσάντα κάθε μέρα μεταφέροντας βιβλία, τετράδια, κασετίνες και άλ­λα πράγματα για το σχολείο τους. Το βάρος της αυξάνεται εύκολα και εάν δε δοθεί προ­σο­χή στην επιλογή και χρήση της, καραδοκεί ο κίνδυνος για σοβαρά προβλήματα στα παιδιά. Εί­ναι δυνατόν να δημιουργηθούν βλάβες στους μυς και στις αρθρώσεις (που οδηγούν σε σο­βα­ρούς πόνους στην πλά­τη), στη μέση, στον λαιμό, στους ώμους, στη σπονδυλική στήλη και στη στάση του σώματός τους.

Τα προβλήματα

1. Όσο πιο βαριά είναι η σχολική τσάντα, τόσο πιο πολύ κινδυνεύουν να έχουν πόνους στην πλά­τη.

2. Η μεταφορά από τα παιδιά φορτίου που είναι δυσανάλογο για το σώμα και την ηλικία τους εί­ναι αιτία πόνων και σκολίωσης ή κύφωσης λόγω επιβάρυνσης της σπονδυλικής τους στή­λης. Τα προ­βλήματα που δημιουργούνται μπορεί να ταλαιπωρούν το παιδί όταν θα είναι ε­νή­λι­κος.

3. Οι πόνοι και η σκολίωση της σπονδυλικής στήλης επηρεάζουν τη σωματική διαμόρφωση των παι­διών, που βρίσκονται στην ευαίσθητη περίοδο διάπλασής τους, μειώνουν τις δρα­στη­ρι­ό­τη­τες και την ποιότητα της ζωής τους.

4. 25% των παιδιών παραπονιούνται για πόνους στην πλάτη τους. 25% των παιδιών μπορεί να μειώ­νουν τις δραστηριότητές τους λόγω αυτών των πόνων και μέχρι 10% μπορεί να παίρ­νουν φάρμακα για να τους αντιμετωπίσουν.

Τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει η σχολική τσάντα

1. Πρέπει να υπάρχουν δύο ιμάντες, φαρδιοί και με βάτες, για τους ώμους και όχι μόνο ένας που περνά διαγώνια μπροστά από το σώμα του παιδιού.

2. Στο πίσω μέρος (εκείνο που έρχεται σε επαφή με την πλάτη του παιδιού) η ύπαρξη φαρ­διάς βά­τας κάνει τις τσάντες να είναι πιο αναπαυτικές και προστατεύει από αιχμηρά α­ντι­κεί­με­να.

3. Ο ιμάντας που περνά από τη μέση του παιδιού επιτρέπει καλύτερη πρόσδεση της τσάντας στο σώμα του και καλύτερη κατανομή του βάρους της.

4. Η ίδια η τσάντα δεν επιτρέπεται να είναι βαριά. Δεν πρέπει να ζυγίζει περισσότερο από το 10% του βάρους του παιδιού.

5. Οι σχολικές τσάντες με ρόδες είναι πολύ καλή επιλογή, διότι επιτρέπουν στα παιδιά να μην τις φορτώνονται.

Πώς να τη χρησιμοποιεί το παιδί

1. Τα παιδιά πρέπει να τοποθετούν και τους δύο ιμάντες στους ώμους και όχι μόνο τον ένα. Ό­ταν μεταφέρουν την τσάντα με μόνο έναν ιμάντα, καταπονούν τους μυς και βλάπτουν τη σπον­δυ­λι­κή τους στήλη.

2. Οι ιμάντες πρέπει να είναι καλά τραβηγμένοι για να κρατούν την τσάντα κοντά στο σώμα του παιδιού. Η τσάντα πρέπει να βρίσκεται περίπου 5 εκατοστά πάνω από τη μέση του.

3. Το περιεχόμενο της τσάντας πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ελαφρύ. Τα αντικείμενα που δεν είναι εντελώς απαραίτητα να αφαιρούνται.

4. Πρέπει να χρησιμοποιούνται όλα τα μέρη της τσάντας. Η κατανομή των βιβλίων σε αυτή να γίνε­ται ομοιόμορφα, για να υπάρχει ισοζυγισμένη κατανομή του βάρους. Τα πιο βαριά α­ντι­κεί­με­να να είναι στο κέντρο της πλάτης του παιδιού.

5. Τα ατομικά ερμάρια στο σχολείο βοηθούν. Εάν το παιδί φοιτά σε σχολείο που υπάρχουν α­το­μι­κά ερμάρια, θα μπορούσε ορισμένα βιβλία να τα έχει διπλά, στο σχολείο και στο σπίτι, για να απο­φεύγεται η μεταφορά τους.

6. Όταν τα παιδιά πρέπει να σκύψουν για να μεταφέρουν ή να σηκώσουν μια βαριά τσάντα, να το κάνουν λυγίζοντας και τα δύο γόνατα και όχι κάμπτοντας τη μέση τους.

7. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της πλάτης βοηθούν τα παιδιά να μεταφέρουν κα­λύ­τε­ρα το βάρος. Οι παιδίατροι ή άλλοι ειδικοί μπορούν να δώσουν σχετικές συμβουλές.

Οι γονείς, επιπλέον, μπορούν...

● Να ρωτούν τα παιδιά τους αν αισθάνονται πόνο ή άλλες ενοχλήσεις εξαιτίας του βάρους.
● Να μην παραβλέπουν παράπονα των παιδιών για πόνους στην πλάτη. Είναι καλό να ζη­τούν τη συμβουλή του παιδιάτρου τους.
● Να μιλούν με τους δασκάλους και τη διεύθυνση του σχολείου για τρόπους ελάφρυνσης της τσά­ντας. Η χρήση ατομικών ερμαρίων στο σχολείο θα ήταν δυνατό να συμβάλει στην ε­πί­λυ­ση του προ­βλήματος.
● Να ανταλλάσσουν απόψεις με άλλους γονείς και να αναλαμβάνουν κοινές δράσεις.

ΠΗΓΗ: www.medlook.net / Laiki Cyprialife

16 Δεκεμβρίου 2010

Οφέλη από τη συμβίωση με κατοικίδια

(κλινική ψυχολόγος)

Η σχέση του ανθρώπου με τα κατοικίδια ζώα συντροφιάς ξεκίνησε εδώ και πάρα πολλά χρό­νια, ό­ταν άρχισε η εξημέρωσή τους. Τα παιδιά τα αγαπούν ιδιαίτερα. Τα κίνητρά τους για α­πό­κτη­ση ενός ζώου πιθανόν να είναι η παρέα και το παιχνίδι, όμως τα οφέλη από αυτήν τη συμ­βί­ω­ση είναι πολλα­πλά σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο.

Μέσω των κατοικίδιων καλλιεργούνται στα παιδιά οι αξίες του ανθρωπισμού, της οικολογικής συ­νεί­δη­σης, της ηθικής ευθύνης του αλτρουισμού. Έχουν την ευκαιρία για μάθηση, για α­νά­πτυ­ξη της συναισθηματικής τους νοημοσύνης, για ανάπτυξη του αισθήματος της ευθύνης και για περισσότερη σωματική άσκηση. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι έχουν περισσότερη αυ­το­πε­ποί­θη­ση και αισθήματα κοινωνικής ευθύνης.

Μερικά οφέλη

1. Τα παιδιά αποκτούν συναισθηματική υποστήριξη και αίσθημα ασφάλειας. Σε σχετική με­λέ­τη βρέ­θηκε ότι τα βρέφη και τα νήπια που μεγαλώνουν με ζώο συντροφιάς δε γλείφουν τον α­ντί­χει­ρά τους, κλασικό παράδειγμα συναισθηματικής ανασφάλειας.

2. Μέσω της φροντίδας του ζώου αναπτύσσεται η υπευθυνότητα, η φροντίδα για τους άλλους και η αίσθηση ικανότητας. Το παιδί νιώθει χρήσιμο. Η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμησή του εν­δυ­να­μώ­νο­νται.

3. Το παιδί που μεγαλώνει με κατοικίδια έχει τη δυνατότητα να μάθει εμπειρικά για τον κύκλο της ζωής (αναπαραγωγή, γέννηση, γηρατειά, ασθένεια, θάνατος). Κατανοεί βιωματικά τις α­να­λο­γί­ες της ανθρώπινης ζωής και της ζωής των ζώων, αποκτώντας μια καλύτερη επαφή με τη δική του φύ­ση και τις υπαρξιακές της διαστάσεις.

4. Για πολλές ψυχολογικές θεωρίες η βιωματική μέθοδος γνώσης, η εμπειρία, ενισχύει ου­σι­α­στι­κά το άτομο. Αυτά τα παιδιά αντιμετωπίζουν τη ζωή πιο ρεαλιστικά και αντιμετωπίζουν πιο εύ­κο­λα τις διάφορες απώλειες.

5. Τα ζώα συντροφεύουν τον άνθρωπο στη μοναξιά του. Σύμφωνα με στοιχεία ε­πι­στη­μο­νι­κών μελε­τών, η θεραπευτική συμβολή των ζώων συντροφιάς σε παιδιά με προβλήματα νο­σο­λο­γι­κά, συναι­σθηματικά και συμπεριφοράς είναι ανεκτίμητη.

6. Τα παιδιά διδάσκονται για τα συναισθήματα των άλλων και για τα δικά τους μέσα από την αλ­λη­λε­πί­δρα­ση. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της συναισθηματικής νοημοσύνης σύμφωνα με τον Goleman είναι η «ενσυναίσθηση», δηλαδή η ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται και να κατανοεί τα συ­ναισθήματα του άλλου. Ο σκύλος, επειδή είναι ένα ζώο πολύ ε­πι­κοι­νω­νι­α­κό, προσφέρει μια εξαιρε­τική ευκαιρία για την ανάπτυξη αυτής της ικανότητας.

7. Η παιδική ωμότητα απέναντι στα ζώα προμηνύει ενήλικη ε­πι­θε­τι­κό­τη­τα και ε­γκλη­μα­τι­κό­τη­τα. Έ­να από τα χειρότερα πράγματα που μπορεί να συμβούν σε ένα παιδί σε σχέση με τη με­τέ­πει­τα ενή­λικη ζωή του είναι να βασανίσει ή να σκοτώσει ένα ζώο και να μην υποστεί τις συ­νέ­πει­ες. Μαθαίνο­ντας από νωρίς στο παιδί το σεβασμό προς τα ζώα, του προσφέρουμε έ­να πολύτιμο εφόδιο για έ­ναν σωστό τρόπο συμπεριφοράς ενάντια στη βία.

Ο ρόλος των γονιών

Οι γονείς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επιτυχία αυτής της διαδικασίας. Πριν την α­πό­φα­ση για απόκτηση ενός ζώου στο σπίτι θα πρέπει να λάβουν υπόψη
● την επιλογή του ζώου,
● την προστασία των παιδιών από τις μολύνσεις που πιθανόν να υποστούν,
● την ηλικία των παιδιών,
● τον χώρο που διαθέτουν, καθώς και
● την προθυμία και συμμετοχή των ίδιων στη φροντίδα των ζώων.

ΠΗΓΗ: www.paidiatros.com

13 Δεκεμβρίου 2010

Οδηγός για την παιδική τηλοψία

Κλείστε την τηλεόραση και ανοίξτε τη γνώση! Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η σύσταση για τους γονείς από πρόσφατη έρευνα του δόκτορα Δημήτρη Χρηστάκη, διευθυντή του Κέ­ντρου Παιδικής Υγείας, Συμπεριφοράς και Ανάπτυξης στο Ινστιτούτο Παιδικών Ερευνών του Σιάτλ και καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον.

Όταν η τηλεόραση είναι ανοιχτή, έστω και ως υπόβαθρο στο οικιακό περιβάλλον, είναι σαν να ρά­βεται το στόμα των γονέων και των παιδιών. Αποτέλεσμα; «Προβλήματα στην πρόοδο του γλωσσι­κού αισθητηρίου, που επηρεάζουν ακόμη και την ανάπτυξη του εγκεφάλου», μας λέ­ει ο δόκτωρ Χρηστάκης αναπτύσσοντας ένα σενάριο οικιακού τρόμου.

Η έρευνα διεξήχθη από τον Ιανουάριο ώς τον Ιούνιο του 2006 και συμμετείχαν 329 πιτσιρίκια α­πό 2 μηνών έως 4 ετών. Με ένα ειδικό γκατζετάκι που φόραγαν στα ρούχα τους κα­τα­με­τρή­θη­καν οι λέ­ξεις τόσο των ιδίων όσο και των γονέων τους, είτε με κλειστή είτε με ανοιχτή την τη­λε­ό­ρα­ση.

«Κανονικά οι ενήλικοι χρησιμοποιούν περίπου 941 λέξεις την ώρα», συνεχίζει ο δόκτωρ Χρη­στά­κης. «Στη μελέτη μας καταγράψαμε από 500 έως 900 λέξεις λιγότερες ανά ώρα εκ μέ­ρους τους όταν η τηλεόραση ήταν ανοιχτή. Είναι, δηλαδή, σαν να βουλώνουν εντελώς το στό­μα τους οι μεγάλοι!»

Μάλιστα! Αλλά θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει ότι όσα δε λένε οι γονείς τα λένε οι ήρωες της τη­λεόρασης, που στις περισσότερες των περιπτώσεων δε βάζουν γλώσσα μέσα. «Δεν α­ξί­ζουν τίποτε οι λέξεις της TV», απαντά ο δόκτωρ Χρηστάκης. «Ακόμη και αν βι­ντε­ο­σκο­πή­σει κα­νείς έναν γονέα και ρίξει το βίντεο στην τηλεόραση, πάλι το παιδί θα μάθει πολύ λιγότερα α­πό το αν υπήρχε ζω­ντανή παρουσία του πατέρα του ή της μητέρας του».

Η τηλεόραση όχι μόνο δεν μπορεί να αναπληρώσει τους γονείς, αλλά περιορίζει δραστικά τις συ­ζη­­τή­σεις μέσα στο σπίτι: Κάθε ώρα μπροστά στην τηλεόραση «σημαίνει μείον 770 λέξεις για τα παι­διά, και σε αυτή την ηλικία τέτοιου είδους απώλειες μπορούν να αποβούν κα­θο­ρι­στι­κές για το μέλ­λον».

Οι εντολές του δόκτορα Χρηστάκη για την παιδική τηλοψία

Για τα μωρά

● Αποφύγετε την τηλεόραση για τα παιδιά κάτω των 2 ετών. Επιλέξτε αντ’ αυτής δρα­στη­ρι­ό­τη­τες που ενισχύουν τα γλωσσικά αισθητήρια όπως είναι η κουβέντα, το διά­βα­σμα, το τρα­γού­δι και η μουσική.

Για τα παιδιά άνω των 2 ετών

● Εφόσον επιτρέψετε την TV, επιλέξτε τα σωστά προγράμματα. Μην εμπιστεύεστε α­να­πό­δει­κτους ισχυρισμούς ότι κάποιες εκπομπές ή κάποια DVD έχουν «εκπαιδευτικό» χα­ρα­κτή­ρα. Ακόμη και τα «ειδικά φτιαγμένα» καρτούν μπορεί να είναι βίαια.

● Η καθημερινή παρακολούθηση δεν πρέπει να ξεπερνάει τις δύο ώρες.

● Κατά τη διάρκεια των γευμάτων η TV πρέπει να παραμένει στο off.

● Οργανώστε «μέρες άνευ μίντια», με άλλου είδους δραστηριότητες.

● Μη χαρίζετε στο παιδί επιπλέον ώρα μπροστά στην τηλεόραση ως ανταμοιβή.

● Όταν δε βλέπετε κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα, κλείστε την TV. Μην την αφήνετε να λει­τουρ­­γεί ως υπόβαθρο.

● Δείτε τηλεόραση παρέα με το παιδί σας. Μιλήστε μαζί του για όσα βλέπετε.

● Οι δέκτες μακριά από την κρεβατοκάμαρα.


ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (08.11.2009) / Χρήστος Ξαν­θάκης

12 Δεκεμβρίου 2010

Τα παιδιά που δεν αγαπάμε

(αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής)

«Τα παιδιά είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουμε: το μέλλον και η ελπίδα της κοινωνίας και αξίζουν ό­λη την αγάπη και τη φροντίδα μας»
«Οι δαπάνες για την Παιδεία αποτελούν την καλύτερη επένδυση...»

Αυτές οι κοινότοπες και ανούσιες μεγαλοστομίες έρχονται σε κραυγαλέα αντίθεση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που βιώνουν τα ίδια τα παιδιά, που τις ακούνε πλέον «βερεσέ». Το ότι ε­ξε­γεί­ρο­νται είναι μια ένδειξη ότι δεν τα αποβλακώσαμε εντελώς. Όταν πάλι εξεγείρονται με λά­θος τρόπο (ανόητες «καταλήψεις» και καταστροφές), είναι απόδειξη ότι δεν τους μάθαμε πώς να αντιδρούν εποικοδο­μητικά.

Όταν το παιδί γεννηθεί, φροντίζουμε στοιχειωδώς για την υγεία του, αλλά ανεπαρκώς για την πνευ­μα­τι­κή του ανάπτυξη, εγκαταλείποντάς το στο έλεος τηλεοπτικών υποπροϊόντων, εις βά­ρος της πραγματικής επικοινωνίας μαζί του και ενθάρρυνσης της (καθοριστικής σημασίας) παι­δι­κής περιέρ­γειας για γνώση.

Στο σχολείο, με ευθύνη των αναρμόδιων «αρμοδίων» του υπουργείου Παιδείας και α­νεκ­παί­δευ­των εκπαιδευτικών, παιδιά και οικογένειες εξουθενώνονται σε ατέλειωτη καταναγκαστική, ά­χα­ρη και α­νούσια «πνευματική» εργασία, στην οποία τα παιδιά «μαθαίνουν» πολλά για την ε­πό­με­νη μέρα, για να τα ξεχάσουν αμέσως τη μεθεπόμενη. Οι βασικές γνώσεις χάνονται στον ωκεανό της μη αφομοιώσιμης άχρηστης πληροφορίας.

Επιπλέον, το σχολείο δε διαπαιδαγωγεί, δε διαπλάθει έντιμους χαρακτήρες, σωστούς πο­λί­τες, άτο­μα με υγιή κοινωνικότητα. Ούτε μαθαίνει στα παιδιά να αποφεύγουν τους υ­παρ­κτούς κιν­δύ­νους της σύγχρονης κοινωνίας: τα τροχαία, τα ναρκωτικά, τον χουλιγκανισμό. Κα­τα­φέρ­νει όμως να τα κάνει να περιφρονούν ό,τι ωραίο προσφέρει η κοινωνία (γνήσια τέχνη, ε­πι­στη­μο­νι­κή γνώση) και να μισή­σουν το βιβλίο. Και φυσικά το ίδιο το σχολείο.

Τα παιδιά και οι έφηβοι εργάζονται απάνθρωπα σκληρά για το απόλυτο τίποτε. Οι κατά τεκ­μή­ρι­ο καλύτεροι πρώην μαθητές και νυν φοιτητές της Ιατρικής Σχολής Αθηνών αγνοούν τι εί­ναι θερμότη­τα, τι είναι η φωτιά, τι είναι τα σύννεφα, γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος κ.ο.κ. Α­πο­ρί­ες που διατύ­πωναν ως νήπια δεν κατάφεραν να λύσουν ούτε ως φοιτητές μετά από α­τέ­λειω­τες ώρες μελέτης και φροντιστηρίων. Αγνοούν στοιχειώδεις γνώσεις ανατομίας, φυ­σι­ο­λο­γί­ας, νοσολογίας, νομικής, φιλο­σοφίας, ιστορίας. Δεν αφομοιώνουν αποτελεσματικά τα ε­πι­στη­μο­νι­κά δεδομένα, διότι έχουν μάθει μόνο να αποστηθίζουν.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (10.12.2009)

Για τη σωστή διατροφή των παιδιών

(κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος, επιστημονικός συνεργάτης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών)

Το τι τρώνε τα παιδιά είναι μια μεγάλη περιπέτεια. Μεγαλύτερη όμως είναι το τι θέλουν να τρώ­νε και με ποια κριτήρια διαμορφώνουν τις γαστρονομικές τους προτιμήσεις. Φυσικά, η ευ­θύ­νη των γονιών μοιάζει με τους συμβολισμούς των βιταμινών που πρέπει να παίρνουν τα παι­διά: ξεκινά από το Α και σταματά στο Ω...

Τα παιδιά πρέπει να υιοθετήσουν υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες. Η ε­πι­στρο­φή των οικογενειακών γευμάτων αποτελεί αντίδοτο που βοηθά τις αρχές των παιδιών γύ­ρω από τη δια­τροφή, διότι λειτουργούν ως ασπίδα κατά της παιδικής παχυσαρκίας.

Μια από τις σημαντικότερες επιδράσεις σε ένα παιδί ή έφηβο είναι αυτή του γονέα. Οι γονείς με­τα­φέ­ρουν με το παράδειγμά τους συμπεριφορές σε θέματα διατροφής και οφείλουν να προ­σφέ­ρουν στο παιδί ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, χρησιμοποιώντας τη μεγάλη επιρροή που ασκούν σε αυτό. Η ευθύνη τους δεν περιορίζεται στην υγιεινή και την ασφάλεια του φα­γη­τού, αλλά συμπεριλαμβάνει την ποικιλία, την ποσότητα, το ωράριο των γευμάτων και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο την ατμόσφαιρα που υπάρχει γύρω από το τραπέζι και το γεύμα. Είναι λογικό ό­τι όταν τα παιδιά γευματίζουν οικογενει­ακά, οι γονείς μπορούν ευκολότερα να ελέγξουν την ποι­ό­τη­τα και την ποσότητα των τροφών.

Ο δεκάλογος για τη σωστή διατροφή των παιδιών

1. Καταναλώστε φρούτα, λαχανικά και τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες με τα γεύματα ή στα σνακ σας. Προκαλέστε τα παιδιά να σας μιμηθούν.

2. Ψωνίστε φαγητό και τρόφιμα μαζί τους και εξηγήστε την προέλευση κάθε τροφίμου.

3. Γίνετε δημιουργικοί στην κουζίνα και «χρίστε» τα παιδιά βοηθούς μαγείρους. Ετοιμάστε έ­να φα­γητό με 30% λιγότερες θερμίδες συγκριτικά με το έτοιμο.

4. Ανταμείψτε τα παιδιά για τη συμβολή τους στην κουζίνα και τις επιτυχίες τους.

5. Επιδιώξτε τα οικογενειακά γεύματα, φροντίζοντας το κλίμα γύρω από το τραπέζι να είναι ευ­χά­ρι­στο.

6. Προγραμματίστε το εβδομαδιαίο μενού της οικογένειας με ποικιλία τροφών, προκειμένου τα παι­διά να εξοικειώνονται με διαφορετικές γεύσεις.

7. Περιορίστε τον χρόνο παρακολούθησης τηλεόρασης. Η χρήση της να μη γίνεται για πε­ρισ­σό­τε­ρες από 2 ώρες την ημέρα. Επίσης αποφύγετε το οικογενειακό γεύμα να γίνεται με α­ναμ­μέ­νη τηλεό­ραση.

8. Να είστε σωματικά ενεργοί. Ενθαρρύνετε τη φυσική δραστηριότητα. Περπατήστε, τρέξτε και παίξτε μαζί με τα παιδιά, αντί να κάθεστε στο περιθώριο.

9. Γίνετε ένα καλό υγιεινό πρότυπο. Σερβίρετε φαγητά που αρέσουν στα παιδιά και δο­κι­μά­στε νέες γεύσεις όταν είναι πολύ πεινασμένα.

10. Εμπιστευτείτε το ένστικτο της πείνας του παιδιού. Μην επιμένετε να τελειώσει το πιάτο ε­άν δεν το επιθυμεί. Διδάξτε του να σερβίρεται μόνο του, βάζοντας τη σωστή ποσότητα φα­γη­τού.


ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (31.12.2009) / Μαίρη Πίνη

11 Δεκεμβρίου 2010

Αποφεύγοντας τις τηλεοπτικές παγίδες

Το να απαγορεύσει κανείς σήμερα στα παιδιά να βλέπουν τηλεόραση θα ήταν, εκτός από α­πάν­θρω­πο και αντικοινωνικό, πρακτικά αδύνατο. Εξάλλου, δεν είναι πάντα αρνητική η πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νη και ε­λεγχόμενη χρήση αυτής της σύγχρονης εκδοχής της «μηχανής των θαυμάτων». Για παράδειγμα, ε­νώ η τηλεόραση δε βοηθά καθόλου ένα τρίχρονο παιδί να αναπτύξει τις γλωσ­σι­κές του ικανότητες, για ένα παιδί επτά ή οκτώ χρόνων μπορεί τα κατάλληλα προ­γράμ­μα­τα να αποδειχτούν εξαιρετικά ωφέλιμα.

Μερικά τηλεοπτικά προγράμματα είναι όντως εξαιρετικά, φτιαγμένα από ανθρώπους που γνω­ρί­ζουν τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών σε κάθε ηλικία, αν και ομολογουμένως αυτό συμ­βαί­νει σπανιό­τατα. Σε κάθε περίπτωση, είναι σοβαρή απερισκεψία, αν όχι ασυγχώρητη ε­λα­φρό­τη­τα, το να επι­τρέπουμε στα παιδιά να βλέπουν σχεδόν τα πάντα. Δεδομένου μά­λι­στα ό­τι γνωρίζουμε ελάχιστα για τους μηχανισμούς εσωτερίκευσης και επεξεργασίας ενός φαι­νο­με­νι­κά «αθώου» ή «διασκεδαστικού» θεάματος, καλό θα ήταν να ελέγχουμε πάντα τι α­κρι­βώς βλέπουν.

Ωστόσο, τα συνήθη σφάλματα που οι ειδικοί συνιστούν στους γονείς να αποφεύγουν είναι τα πα­ρα­κά­τω:

1. Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να επιτρέπεται στα παιδιά να βλέπουν τηλεόραση πριν φύ­γουν για το σχολείο. Η τηλεόραση δημιουργεί ψυχική ένταση και τα αναστατώνει, γεγονός που τα καθι­στά αρνητικά στη σχολική μαθησιακή διαδικασία.

2. Ποτέ να μην ανοίγει η τηλεόραση στη διάρκεια της ημέρας αν δεν υπάρχει κάποιο εν­δι­α­φέ­ρον πρόγραμμα. Οι ήχοι και οι εικόνες που έρχονται από την οθόνη είναι ένα συνεχές κά­λε­σμα που τρα­βά την προσοχή των παιδιών και δεν τους επιτρέπει να συγκεντρωθούν σε αυ­τό που κάνουν.

3. Μην έχετε πολλές τηλεοπτικές συσκευές στο σπίτι –και οπωσδήποτε ποτέ στα παιδικά δω­μά­τι­α. Όποτε είναι ανοιχτή η τηλεόραση, μονοπωλεί το ενδιαφέρον όλων, δεν μπορούμε ού­τε να συζητή­σουμε ούτε να ακούσουμε τον άλλο. Όσο για την τηλεόραση στο παιδικό δωμάτιο, αυ­τό απλά θα πρέπει να θεωρείται έγκλημα!

4. Μην επιτρέπετε ποτέ στις γυναίκες που φυλάνε το παιδί όταν λείπετε να βλέπουν τη­λε­ό­ρα­ση μα­ζί του.

5. Μην υποχωρείτε ποτέ, όσες πιέσεις κι αν δέχεστε από το παιδί, για να δει κάτι που θε­ω­ρεί­τε ότι είναι ακατάλληλο. Δυστυχώς, πρέπει με κάθε τρόπο να γίνει σαφές ότι εσείς α­πο­φα­σί­ζε­τε για το τι μπορεί να βλέπει και τι όχι.

6. Ποτέ μην αφήνετε για μεγάλο χρονικό διάστημα ένα παιδί μόνο του μπροστά στην τη­λε­ό­ρα­ση.

Όπως ακριβώς η απεξάρτηση από τα ναρκωτικά ή το τσιγάρο είναι πάντα μια πολύ επώδυνη και χρονοβόρα διαδικασία, η σταδιακή απεξάρτηση από την τηλεόραση θα μπορούσε να αρ­χί­σει συμ­φωνώντας εκ των προτέρων ότι δύο ημέρες την εβδομάδα η τηλεόραση θα μένει πά­ντα κλειστή!

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (28.06.2008) / Σπύρος Μανουσέλης

Για να μην έχουν το πάνω χέρι

Σύμφωνα με μια πολύ πρόσφατη στατιστική έρευνα, κάθε παιδάκι που γεννιέται το πε­ρι­μέ­νουν εν­νέα ενήλικοι. Γοητευμένοι από τη φρεσκάδα του, τη χαρά της ζωής και πρό­θυ­μοι, λι­γό­τε­ρο ή πε­ρισσότερο συνειδητά, να προσφέρουν ως αντάλλαγμα για το ελιξίριο της νιότης που διαθέτει το μι­κρό, ενδοτικότητα, ελαστικούς κανόνες και συνενοχή. Με δυο λόγια, τα παι­διά σήμερα είναι προικι­σμένα με μια δύναμη μαγική που δεν υπήρχε σε εποχές με λιγότερη υ­πο­γεν­νη­τι­κό­τη­τα.

Μπορούν να υποχρεώσουν το περιβάλλον τους και, κυρίως, την οικογένειά τους, να προ­σαρ­μο­στεί στις ανάγκες τους, ενώ επί εκατομμύρια χρόνια τα παιδιά ήταν εκείνα που προ­σαρ­μό­ζο­νταν στους ήδη καθιερωμένους κανόνες. Είναι, όμως, πράγματι πιο ευτυχισμένα αυ­τά τα παντοδύναμα παιδιά, στα οποία προσφέρονται τα πάντα και στα οποία οφείλονται τα πά­ντα; Και πώς μπορούν κάποιοι γονείς που αρνούνται μεν την αυταρχικότητα, αλλά δε συμ­φω­νούν και με την υπερβολική ενδοτικό­τητα, να αποφεύγουν καθημερινά τις παγίδες που τους στήνουν τα παιδιά και να κάνουν σωστά το έργο τους;

Σύμφωνα με την άποψη των ψυχολόγων και των ψυχοθεραπευτών-συμβούλων οικογένειας, έ­να α­νυπάκουο παιδί που θέλει να γίνεται πάντα το δικό του, το οποίο με το καλό ή με το κα­κό καταφέρ­νει να πάρει αυτό που θέλει, δυσκολεύεται να δημιουργήσει σχέσεις με τους συ­νο­μη­λί­κους του, για­τί θέλει πάντα να νικάει. Έτσι, έχει πάντα προβλήματα στα σπορ ή στα ο­μα­δι­κά παιχνίδια. Καμιά φορά παρουσιάζει δυσκολίες ακόμη και στη μάθηση. Δεν έχει την ε­πι­θυ­μί­α να μαθαίνει γιατί θεωρεί ότι τα ξέρει όλα –κι αν δεν τα ξέρει, δεν πειράζει.

Ασφαλώς τα πράγματα ξεκίνησαν πολύ πριν το παιδί κλείσει τα τρία. Για να γίνει αυτό που εί­ναι, θα πρέπει να βρήκε πρόσφορο έδαφος στο σπίτι. Αυτό συνήθως σημαίνει γονείς πά­ντο­τε έτοιμους να ικανοποιήσουν τους επιθυμίες του, με τις πιο παράλογες δικαιολογίες.

Οδηγίες για γονείς

Δεν υπάρχει μια σωστή ώρα για να βάζετε τα παιδιά στο κρεβάτι, ούτε ανώτατος αριθμός α­πό κα­ραμέλες που πρέπει να τρώνε την ημέρα. Κάθε οικογένεια έχει τους δικούς της κα­νό­νες, που εξαρ­τώνται από τον τρόπο ζωής της και τις πεποιθήσεις της. Ωστόσο, οι κα­νό­νες εί­ναι κανόνες και για να λειτουργήσουν πρέπει να δημιουργηθούν βάσει συγκεκριμένων ο­δη­γι­ών, όπως αυτές που ακο­λουθούν:

1. Οι κανόνες πρέπει να αποφασίζονται από τους γονείς, γιατί σκοπός τους είναι να α­πε­λευ­θε­ρώ­­σουν το παιδί από την ευθύνη των αποφάσεων.

Παράδειγμα: ένα παιδάκι τριών ετών δεν ξέρει τι ώρα πρέπει να πάει για ύπνο, για τον α­πλού­στα­το λόγο ότι δε θέλει ποτέ να πάει.

2. Οι γονείς πρέπει να συμφωνούν για τους κανόνες είτε απολύτως είτε μέσω συμβιβασμού με­τα­ξύ τους ο οποίος δε θα αναθεωρηθεί ποτέ.

Παράδειγμα: η μαμά θυμώνει όταν η μικρή Χριστίνα βγάζει τα παπούτσια της στο τραπέζι. Του μπα­­μπά τού είναι αδιάφορο. Η τελική απόφαση είναι η Χριστίνα να μη βγάζει τα παπούτσια στο τραπέζι.

3. Αφού οριστούν οι κανόνες είναι αμετάκλητοι και οι γονείς πρέπει να φροντίζουν να γίνονται σε­­βα­στοί σε κάθε περίπτωση. Εξαιρέσεις στους κανόνες επιτρέπονται μόνο μετά από αρκετά χρό­νια εφαρμογής τους. Το παιδί δέχεται ευκολότερα έναν κανόνα που έχει καθιερωθεί.

Παράδειγμα: αν έχει αποφασιστεί ότι ο Γιαννάκης πηγαίνει για ύπνο γύρω στις 9, θα πάει α­κό­μη κι αν έχουν έρθει κάποιοι φίλοι για φαγητό ή είναι Σάββατο.

4. Παρ’ όλα αυτά οι κανόνες πρέπει να αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και να προ­σαρ­μό­ζο­­νται στις ανάγκες της ανάπτυξης του μικρού.

Παράδειγμα: καθώς μεγαλώνει ο Γιαννάκης, η ώρα του ύπνου θα ρυθμίζεται από τις υ­πο­χρε­ώ­σεις του στο σχολείο ή στο σπίτι, με την προϋπόθεση ότι πρέπει να κοιμάται του­λά­χι­στον 9 ώ­ρες.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΚΙ ΕΓΩ (09/1999)

Για μια υγιή σχέση με το παιδί

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Η σχέση του κάθε παιδιού με τον γονιό του είναι μία σχέση μοναδική. Όταν η άνευ όρων α­γά­πη κυ­ριαρχεί, όχι ως επιταγή αλλά ως βίωμα, τότε εκείνη αποτελεί μια ασπίδα προ­στα­σί­ας απ’ όσα α­πειλούν τα παιδιά σήμερα.

Ταυτόχρονα, εάν η αγάπη συνοδεύεται από υγιείς και εποικοδομητικές γονεϊκές στάσεις και συ­μπε­ρι­φο­ρές, τότε η ομαλή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού ευνοείται. Άλλωστε, σαν συγκοι­νωνούντα δοχεία, οι απόψεις, οι επιθυμίες και οι φόβοι των ίδιων των γονιών δι­α­περ­νούν τον παιδι­κό ψυχισμό.

Πρόκειται για μια σιωπηλή και συνάμα παντοδύναμη επιρροή από τον γονιό προς το παιδί. Έ­τσι λοι­πόν, για εσάς τους γονείς, προτείνουμε:

1. Μάθετε για τον κόσμο των παιδιών. Διαβάστε, ενημερωθείτε και συζητήστε με άλλους γο­νείς και ειδικούς για την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού από τη γέννησή του έ­ως την έναρξη του σχολείου. Αυτό θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε και να ανταποκριθείτε κα­λύ­τε­ρα στους ταχείς ρυθμούς της ανάπτυξής του και στις νέες ανάγκες που συνεχώς προ­κύ­πτουν.

2. Εμπλακείτε συναισθηματικά κάθε στιγμή μαζί του. Προσπαθήστε να είστε παρόντες στις συ­ναισθηματικές ανάγκες του παιδιού κάθε στιγμή, είτε σας το ζητά ρητά είτε όχι. Η πολ­λή αγάπη ποτέ δεν έβλαψε.

3. Επιβραβεύστε την προσπάθειά του. Παρατηρήστε τα στάδια ανάπτυξης του παιδιού και τις θε­τικές του συμπεριφορές, επιβραβεύοντάς το για την προσπάθειά του να κατακτήσει μια νέ­α δεξιό­τητα (π.χ. ομιλία, δημιουργία σχέσεων με συνομήλικα παιδιά), ανεξάρτητα από την έκ­βα­ση. Η επι­βράβευση ενισχύει τη θετική συμπεριφορά.

4. Γίνετε θετικό μοντέλο συμπεριφοράς. Αν η δική σας συμπεριφορά επισκιάζεται από συ­ναι­σθή­μα­τα φόβου, απειλής και ανασφάλειας, το πιθανότερο είναι να τα μεταφέρετε και στο παι­δί σας, το οποίο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στις επιρροές του περιβάλλοντος τα πρώτα χρό­νια της ζωής του.

5. Σεβαστείτε την προσωπικότητά του. Κάθε παιδί είναι μοναδικό. Αναγνωρίστε και ε­κτι­μή­στε τις ιδιαιτερότητές του, τις ανάγκες του, τις ενδεχόμενες δυσκολίες που μπορεί να πα­ρου­σι­ά­σει, τις προτιμήσεις και τις επιλογές του. Αφήστε το ελεύθερο να εκφραστεί, δίχως α­συ­νεί­δη­τα να επιθυ­μείτε να διαμορφώσετε το δικό σας «ιδεώδες παιδί».

6. Μην το τιμωρείτε. Άλλο «ελέγχω» και άλλο «καθοδηγώ και πειθαρχώ». Η τιμωρία λέει στο παι­δί τι δεν πρέπει να κάνει, δίχως να του μαθαίνει τι είναι καλό να κάνει, καλλιεργώντας του την υπο­ταγή και όχι την ελευθερία της σκέψης.

7. Δημιουργήστε υγιή όρια. Οι προσδοκίες, οι απαιτήσεις και το πρόγραμμα που θέλετε να κα­θι­ε­ρώ­σε­τε με το παιδί δεν πρέπει να αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεσή σας. Όσο πιο στα­θε­ροί είστε και όσο πιο δομημένο είναι το περιβάλλον στο οποίο το παιδί ζει, τόσο πιο εύ­κο­λα εκείνο θα μάθει τι να περιμένει από εσάς αλλά και από τη ζωή του.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (27.11.2008)

16 Νοεμβρίου 2010

Το στρες σε παιδιά και εφήβους

(διδάκτωρ σχολικής ψυχολογίας)

Το στρες είναι μια πολυδιάστατη έννοια που χρησιμοποιείται ευρύτατα τόσο από επιστήμονες ό­σο και από μη ειδικούς για να περιγράψουν ευρέως τις ποικίλες εκφάνσεις του. Είναι μια α­ντί­δρα­ση του οργανισμού στα διάφορα ερεθίσματα (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οργανικά) στην προσπά­θειά του να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του εκάστοτε περιβάλλοντος, που συ­νε­χώς μεταβάλλε­ται.

Οι ερευνητές είναι σαφείς: Το στρες μειώνει την ανοσοποιητική ικανότητα του ανθρώπινου ορ­γα­νι­σμού και τον καθιστά περισσότερο ευπαθή σε μεταδοτικές ασθένειες όπως η γρίπη, η η­πα­τί­τι­δα Β και τα κοινά κρυολογήματα. Και ο μηχανισμός είναι γνωστός: Οι ορμόνες του στρες αλλάζουν τη σύνθεση και έκλυση των κυτοκινών (ενώσεις που ρυθμίζουν την α­νο­σο­ποι­η­τι­κή αντίδραση) και μειώ­νουν το επίπεδο των αντισωμάτων.

Στρες στην παιδική ηλικία

Οτιδήποτε προκαλεί αλλαγή στη ζωή ενός παιδιού προκαλεί και στρες. Σοβαρές αλλαγές, αλ­λά και άλλοι λόγοι για τους οποίους ένα παιδί μπορεί να αισθανθεί στρες, θεωρούνται:
● Θάνατος ενός γονιού ή άλλου προσφιλούς προσώπου.
● Διαζύγιο, χωρισμός και οικογενειακοί καβγάδες.
● Έναρξη σε παιδικό σταθμό, νηπιαγωγείο ή σχολείο.
● Αλλαγή σπιτιού, σχολείου.
● Οικονομικές δυσκολίες.
● Αρρώστιες, τραυματισμοί.
● Παρατεταμένη κόπωση (οφειλόμενη σε έλλειψη ύπνου ή άλλους λόγους).
● Κακοποίηση (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική).
● Βία μέσα στην οικογένεια αλλά και στην ευρύτερη κοινότητα.
● Φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές).
● Σχολικά προβλήματα, πιέσεις και φόβος αποτυχίας.
● Διάφορα στοιχεία της διαδικασίας της μάθησης.

Οι αντιδράσεις του παιδιού στο στρες ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο της ανάπτυξής του, την ι­κανότητά του να το χειρίζεται, την ένταση και τη διάρκεια του στρες. Από τις πιο σαφείς εν­δεί­ξεις ότι ένα παιδί βιώνει στρες είναι οι αλλαγές στη συμπεριφορά του και η διαδικασία της παλινδρόμη­σης. Επανεμφανίζονται, δηλαδή, συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν μι­κρό­τε­ρες ηλικίες, όπως ενού­ρηση, ανώριμη ομιλία κτλ. Το παιδί μπορεί να αποσυρθεί από δρα­στη­ρι­ό­τη­τες τις οποίες συνήθιζε να απολαμβάνει, να παραπονιέται για πονοκεφάλους, πό­νους στο στομάχι, να παρουσιάζει διατα­ραχές ύπνου (εφιάλτες, ακόμη και υπνοβασία). Άλ­λα παι­διά που υποφέρουν από στρες δείχνουν φοβισμένα, ανασφαλή και δυσκολεύονται να α­πο­χω­ρι­στούν τη μητέρα τους. Άλλα, πάλι, κάτω από τις ίδιες συνθήκες γίνονται πολύ ε­πι­θε­τι­κά και μη συνεργάσιμα.

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στα παιδιά

Γενικά, βοηθούμε τα παιδιά να αποκτήσουν το υπόβαθρο και τις δεξιότητες που είναι α­πα­ραί­τη­τα για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ή τις αντιξοότητες στη ζωή τους. Μερικές τέτοιες στρα­τη­γι­κές είναι:

1. Προσπαθούμε να προφυλάσσουμε τα παιδιά από τρόπους σκέψης με υψηλά επίπεδα στρες και να τα προστατεύουμε από στρεσογόνες καταστάσεις, χωρίς να εκδηλώνουμε υ­περ­προ­στα­τευ­τι­κή συμπεριφορά.

2. Διατηρούμε ένα οργανωμένο σπίτι, με ρουτίνες και συμπεριφορές που αυξάνουν το αί­σθη­μα α­σφάλειας.

3. Δείχνουμε ευαισθησία στα αισθήματα του παιδιού, ενώ συγχρόνως, παρέχουμε ή δη­μι­ουρ­γού­με ευκαιρίες να εκφράζεται ελεύθερα.

4. Έχουμε ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από το παιδί.

5. Βεβαιωνόμαστε ότι τα καταφέρνει ικανοποιητικά στο σχολείο. Το βοηθάμε αν χρειαστεί.

6. Δίνουμε μηνύματα αγάπης και τρυφερότητας (φιλί, αγκαλιά, επιβεβαιωτικό άγγιγμα).

7. Αφιερώνουμε καθημερινά λίγο χρόνο ατομικά σε κάθε παιδί μας.

8. Συμπεριλαμβάνουμε διασκέδαση, παιχνίδι, γέλιο, χιούμορ στη ζωή του παιδιού και όλης της οι­κογένειας.

9. Διδάσκουμε στο παιδί διαχείριση του θυμού και δεξιότητες για επίλυση προβλημάτων και ε­σω­τε­ρι­κών συγκρούσεων (το σχολείο μπορεί από την πλευρά του να παίξει κι αυτό τον δικό του ρόλο).

10. Ενθαρρύνουμε υγιείς συνήθειες φαγητού και ύπνου, καθώς και ευκαιρίες για φυσική δρα­στη­ρι­ό­τη­τα και δημιουργική έκφραση.

11. Επιβλέπουμε και περιορίζουμε την τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια, τη χρήση των η­λε­κτρο­νι­κών υπολογιστών.

12. Διδάσκουμε τεχνικές χαλάρωσης, όπως βαθιές αναπνοές και ασκήσεις.

Το υπερβολικό στρες που αισθάνεται το παιδί επηρεάζει αρνητικά την όλη του ανάπτυξη –γνω­στι­κή, συναισθηματική και κοινωνική. Οι σχολικές επιδόσεις επιδεινώνονται. Όποια και αν είναι τα συ­μπτώματα του στρες στο παιδί, σκόπιμο είναι οι γονείς να μην τα αγνοούν ελ­πί­ζο­ντας ότι θα εξαφα­νιστούν από μόνα τους, αλλά να συμβουλεύονται ειδικούς, ιδιαίτερα όταν το παιδί δεν μπορεί να α­ντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της καθημερινής του ζωής.

Στρες στην εφηβεία

Η εφηβεία θεωρείται από τις πιο στρεσογόνους περιόδους της ζωής του ανθρώπου, με τις πε­ρισ­σό­τε­ρες, πολυπλοκότερες και πιο σημαντικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα και στην προσωπι­κότητα του ατόμου, που από παιδί γίνεται ενήλικος. Ο έφηβος πασχίζει να κα­τα­νο­ή­σει όλες αυτές τις δραστικές αλλαγές (στο σώμα, τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τη συ­μπε­ρι­φο­ρά, τις προσδοκίες των άλλων, τις κοινωνικές σχέσεις –ιδιαίτερα με το άλλο φύλο κτλ.) και να προσδιορίσει την και­νούργια του ταυτότητα. Πολύ συχνά τα μηνύματα από τον ε­σω­τε­ρι­κό αλλά και τον εξωτερικό κό­σμο του εφήβου είναι ασαφή, διφορούμενα και δη­μι­ουρ­γούν σύγχυση, καθώς και αισθήματα ματαί­ωσης.

Είναι και δεν είναι παιδιά, είναι και δεν είναι ενήλικοι. Έχουν περισσότερες ευθύνες και ε­λευ­θε­ρί­α απ’ ό,τι όταν ήταν παιδιά, αλλά έχουν λιγότερες ευθύνες και ελευθερία απ’ ό,τι οι ε­νή­λι­κοι.

Μερικά από τα σημάδια του στρες στον έφηβο είναι:
● Αντικοινωνική συμπεριφορά (επιθετικότητα, βανδαλισμοί, κλοπή, ψέματα, εθισμός σε χη­μι­κές ου­σίες).
● Επαναστατική συμπεριφορά στο σπίτι και στο σχολείο (εριστικότητα, άρνηση συ­νερ­γα­σί­ας).
● Οργανικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι κτλ.).
● Αδιαφορία για το σχολείο, δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη μάθηση, συχνές απουσίες και χα­μηλές επιδόσεις.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα ευχαριστιόταν.
● Μοναξιά, απομόνωση, καταθλιπτικές τάσεις (σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας).

Πώς αντιμετωπίζεται το στρες στους εφήβους

Γονείς, εκπαιδευτικοί και γενικά όλοι οι ενήλικοι μπορούν να βοηθήσουν τους εφήβους να κά­νουν το φορτίο τους πιο ελαφρύ:

1. Τους ενθαρρύνουμε να μιλούν γι’ αυτά που συμβαίνουν μέσα τους. Δείχνουμε συμπόνια, α­κού­με χωρίς κριτική στάση και αποφεύγουμε σχόλια που μειώνουν τη σπουδαιότητα του προ­βλή­μα­τος, ό­πως «θα το ξεπεράσεις» ή «δεν είναι σπουδαίο». Σ’ αυτό το συμπέρασμα μπο­ρεί να φτάσουν οι ί­διοι, εν καιρώ, όταν τους ακούμε προσεχτικά και τους στηρίζουμε.

2. Συγκεντρωνόμαστε στη θετική επικοινωνία και σχέση μαζί τους, ώστε να νιώθουν άνετα να ζη­τούν τη βοήθεια ή την παρέμβασή μας όταν τη χρειάζονται.

3. Διατηρούμε οργάνωση, σταθερότητα και προβλεψιμότητα στην οικογενειακή μας ζωή.

4. Ενθαρρύνουμε τη συμμετοχή σε δραστηριότητες αθλητικές, καλλιτεχνικές, κοινωνικές και πο­λι­τι­στι­κές, που τους δίνουν χαρά και ικανοποίηση.

5. Δίνουμε το καλό παράδειγμα στην αντιμετώπιση των δυσκολιών στη δική μας ζωή και στην απο­τελεσματική διαχείριση του στρες.

6. Τους διδάσκουμε (καλύτερα ακόμη από την παιδική ηλικία) ασφαλείς τρόπους εκδήλωσης του θυμού τους καθώς και τρόπους χαλάρωσης.

7. Παρέχουμε εξωσχολική βοήθεια για τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεων.

Είναι πολύ σημαντικό να βοηθάμε τους νέους να αντιμετωπίζουν το στρες και να βρίσκουν υ­γι­είς διεξόδους στα προβλήματά τους, γιατί είναι πολύ εύκολη η κατάληξη στα ναρκωτικά, το αλ­κο­όλ, την κατάθλιψη ή άλλες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (20.02.2001)

15 Νοεμβρίου 2010

Τι κακομαθαίνει τα παιδιά

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Πίσω από ένα κακομαθημένο παιδί βρίσκεται πάντα η σκιά ενός γονιού που δε θέτει όρια στο με­γά­λω­μά του. Τα όρια και οι κανόνες συμπεριφοράς δεν είναι προϊόν γενετικής προ­δι­ά­θε­σης, αλλά α­ποτέλεσμα του πλαισίου μέσα στο οποίο το παιδί γεννιέται και μεγαλώνει. Κατ’ αρ­χήν, λοιπόν, τα παιδιά είναι αθώα!

Ας δούμε όμως τι λάθη προκύπτουν μέσα από τις γονεϊκές διαδικασίες μάθησης, οι οποίες δι­α­μορ­φώ­νουν εν τέλει την προσωπικότητα του παιδιού:

1. Ο εγωκεντρισμός (ως μοτίβο ύπαρξης και διεκδικητικότητας)

Ένας εγωκεντρικός γονιός συχνά δημιουργεί αντίστοιχα αισθήματα στο παιδί του («όντας το ε­πί­κε­ντρο του κόσμου, έχω ό,τι θέλω»). Την πεποίθηση αυτή εύκολα υιοθετεί ένα μικρό παι­δί, όμως η καθήλωση στον παιδικό εγωκεντρισμό προμηνύει έναν μελλοντικά απαιτητικό και α­νι­κα­νο­ποί­η­το ε­νήλικο.

2. Μη θεσμοθέτηση ορίων

Τα όρια δηλώνουν σχέση και εγγύτητα (με σεβασμό και ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμμές) α­νά­με­σα στον συμβολικό χώρο και τις ανάγκες του εαυτού και του άλλου. Οι γονείς συχνά τα κα­τα­πα­τούν.

3. Άνευ όρων χατίρια

Μεγάλη παγίδα ενός γονιού κουρασμένου από μια δύσκολη μέρα και με χαμηλή ανοχή στην γκρί­νια και τις παράλογες απαιτήσεις του παιδιού είναι τα πολλά «ναι». Με ένα «ναι» γλι­τώ­νεις μια σύ­γκρουση, αλλά στην πραγματικότητα χτίζεις τη λάθος προσδοκία στο παιδί, μα­θαί­νο­ντάς το ότι μπορεί να έχει ό,τι θέλει προκειμένου να είναι ικανοποιημένο. Δυστυχώς αυτό το μάθημα λειτουργεί και αντίστροφα: «αν δεν έχω ό,τι θέλω» (όπως συμβαίνει συνήθως στην αληθινή ζωή), «τότε δεν είμαι ευτυχισμένος».

Πώς μαθαίνεις, λοιπόν, σε ένα παιδί να ωριμάσει σε έναν κόσμο γεμάτο αντιξοότητες και α­ντι­φά­σεις, αν δεν του δείχνεις πώς να αντέχει τη στέρηση, τη ματαίωση και την ανοχή σε αυ­τό που δεν έχει;

4. Δώρα δίχως προϋποθέσεις

Το δώρο έχει αξία όταν ακολουθεί ένα επίτευγμα ή μια προσπάθεια που το παιδί έκανε. Λει­τουρ­γεί ως ενισχυτής καλής συμπεριφοράς. Όταν όμως εδραιώνεται ως καθημερινός τρό­πος έκφρασης προσοχής και αγάπης, το παιδί ξεχνά ότι η προσπάθειά του για κάτι μπορεί να του αποφέρει ένα μπράβο, καθότι η επιβράβευση υπάρχει κάθε στιγμή και χωρίς λόγο.

5. Παθητικότητα/υποχωρητικότητα

Τα διπλά μηνύματα («μη φας παγωτό», αλλά αν το παιδί κλαίει, τότε «φάε, εντάξει») μπερ­δεύ­ουν το παιδί, του στερούν τη δυνατότητα να μπορεί να προβλέπει κάθε στιγμή αυτό που το περιμένει και το μαθαίνουν ότι με λίγο παράπονο ή με γκρίνια μπορεί να ελέγχει τον γο­νιό, να τον κάνει να υποχωρεί και να καταφέρνει αυτό που θέλει –πόσο απατηλή προσδοκία για τη μετέπειτα ζωή του, μια ζωή όπου η ματαίωση καραδοκεί και εκ των πραγμάτων δεν μπο­ρείς να έχεις τον έλεγχο!

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (18.03.2010)

Ο 12λογος της σωστής τηλεθέασης

Από την ΕΚΠΟΙΖΩ

1. Τοποθετήστε την τηλεόραση στο σαλόνι και όχι στο παιδικό δωμάτιο. Έτσι ελέγχετε κα­λύ­τε­ρα την ποιότητα και την ποσότητα των προγραμμάτων αλλά και την απόσταση της ο­θό­νης α­πό τα μά­τια των παιδιών.

2. Διαμορφώστε οικογενειακό πρόγραμμα τηλεόρασης. Φτιάξτε το πρόγραμμά σας σε ε­βδο­μα­δι­αί­α βάση, λαμβάνοντας υπόψη τον φόρτο εργασίας των παιδιών.

3. Παρακολουθήστε τηλεόραση μαζί με τα παιδιά. Έτσι η παθητική τηλεθέαση μετατρέπεται σε μια οικογενειακή δραστηριότητα.

4. Όχι παθητικότητα μπροστά στην τηλεόραση. Ασκήστε κριτική και συζητήστε με τα παιδιά ό,τι παρακολουθείτε στη μικρή οθόνη.

5. Κάντε κριτική στην τηλεόραση, δημιουργώντας αντιήρωες, επαινώντας το καλό και στιγ­μα­τί­ζο­­ντας το κακό.

6. Αξιοποιήστε σωστά αυτό που βλέπετε. Ας γίνει το τηλεοπτικό πρόγραμμα αφορμή για να α­να­­τρέ­ξε­τε σε κάποιο βιβλίο ή σε κάποια εγκυκλοπαίδεια.

7. Ασκείτε κριτική στις ειδήσεις. Κριτικάρετε την ποιότητα και την ποσότητα των ειδήσεων και κά­­ντε σύγκριση για το πώς παρουσιάζεται η ίδια είδηση, από την τηλεόραση και τις ε­φη­με­ρί­δες.

8. Κάντε κριτική ακόμη και στις διαφημίσεις.

9. Μάθετε να απαγορεύετε και να κλείνετε την τηλεόραση, εξηγώντας στα παιδιά ότι δεν πρέ­πει να παρακολουθούν σκηνές βίας, τρόμου ή γυμνού.

10. Πέστε στο παιδί πως υπάρχει κάτι καλύτερο να κάνει, όπως το να παίξει με τους φίλους του.

11. Μην ανταμείβετε το παιδί με περισσότερη τηλεόραση.

12. Όσο αυξημένες και αν είναι οι υποχρεώσεις σας, μην ξεχνάτε το παιδί μπροστά στη μι­κρή οθό­νη.

ΠΗΓΗ: Παλαιό ενημερωτικό φυλλάδιο της ΕΚΠΟΙΖΩ (από το αρχείο μας)

12 Νοεμβρίου 2010

Μόνο είκοσι λεπτά την ημέρα

Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να γίνουν έξυπνοι, καλοί και ευτυχισμένοι άνθρωποι. Τι μπο­ρού­με να κάνουμε από τώρα γι’ αυτό; Πολλά! Αρκεί να αφιερώνουμε λίγα λεπτά την η­μέ­ρα για να δια­βά­σου­με ένα βιβλίο στα παιδιά μας.

Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, το να διαβάζεις δυνατά στο παιδί το βοηθά:
● Να αναπτύξει την ικανότητά του να χρησιμοποιεί τη γλώσσα, να εξασκεί τη μνήμη και να ε­μπλου­τί­ζει τη φαντασία του.
● Να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη και τη δημιουργική αναζήτηση.
● Να οικοδομήσει μια δυνατή σχέση με τους γονείς του.
● Να εξασφαλίσει μια ισορροπημένη συναισθηματική ανάπτυξη.
● Να καλλιεργήσει τις ηθικές αξίες του.
● Να βελτιώσει την ικανότητά του να συγκεντρώνεται.
● Να μελετά με μεγαλύτερη ευκολία τα μαθήματά του στο σχολείο και να αποκτήσει με­γα­λύ­τε­ρη θέληση για μάθηση.
● Να διευρύνει τον πνευματικό του ορίζοντα.
● Να εντάξει το διάβασμα στις καθημερινές του συνήθειες.

Είναι, τελικά, η καλύτερη επένδυση για το μέλλον του παιδιού!

Τα οφέλη ανά ηλικία

Καλό θα ήταν να διαβάζουμε στο παιδί 20 λεπτά την ημέρα, κάθε μέρα:

● Διαβάζοντας νανουρίσματα σ’ ένα μωρό, του προσφέρουμε νοητικά ερεθίσματα και το βοη­θά­με να συνδέσει το διάβασμα με συναισθήματα χαράς ευχαρίστησης και ασφάλειας.

● Διαβάζοντας σ’ ένα παιδί, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του, το βοηθάμε να α­να­πτύ­ξει την περιέργεια που έχει για τον κόσμο και να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και τους άλλους.

● Διαβάζοντας μαζί μ’ έναν έφηβο, τον βοηθάμε να αντιμετωπίσει και να ξεπεράσει πολλά προ­βλή­μα­τα της ηλικίας του.

11 Νοεμβρίου 2010

Παιδική κατάθλιψη

(ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια)

Ο Εθνικός Οργανισμός Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ δίνει το ακόλουθο ερωτηματολόγιο για α­φύ­πνι­ση των γονιών σχετικά με τα συμπτώματα παιδικής κατάθλιψης:

● Αλλαγή στην προσωπικότητα με αυξημένο θυμό, εκνευρισμό και κακοκεφιά.
● Επίμονη λύπη και απελπισία.
● Απομάκρυνση από φίλους και δραστηριότητες που προξενούσαν ευχαρίστηση.
● Αυξανόμενος εκνευρισμός ή ταραχή.
● Αποφυγή σχολείου, πτώση απόδοσης.
● Αλλαγές στις συνήθειες φαγητού και ύπνου.
● Αναποφασιστικότητα, έλλειψη προσοχής, διαταραχές μνήμης.
● Χαμηλή αυτοεκτίμηση, ενοχές.
● Συχνές σωματικές ενοχλήσεις (πονοκέφαλοι, κοιλόπονος).
● Έλλειψη ενθουσιασμού, μειωμένη ενέργεια και κίνητρα δράσης.
● Χρήση ουσιών.
● Σκέψεις σχετικά με θάνατο και αυτοκτονία.

ΠΗΓΗ: ΤΟ ΒΗΜΑ (12.01.2003)

Πότε αδιαφορούν για τα μαθήματα

Συνέντευξη με τον Λάκη Κουρετζή
(εμπνευστής και δημιουργός του θεατρικού παιχνιδιού στην Ελλάδα, διευθυντής και
βασικός εμψυχωτής στο Εργαστήρι Παιδαγωγικής Θεάτρου-Θεατρικό Παιχνίδι)

Πού αποδίδετε την αδιαφορία πολλές φορές των παιδιών για τα μαθήματα;

Δεν τους προσφέρονται στο σχολείο τα ερεθίσματα για να μπορέσουν να εκφράσουν, όχι με μια αυστηρά κατευθυνόμενη διδασκαλία, αλλά με μια ελεύθερη δημιουργική έκφραση, τις α­νά­γκες και τα ενδιαφέροντά τους, να μπορούν να προβαίνουν σε δημιουργικές συλλήψεις. Γι’ αυ­τό χρειάζεται κάποιες φορές ο δάσκαλος να μη ρωτάει διαρκώς το παιδί τι ξέρει, αλλά να το ρωτάει και τι νιώ­θει. Να του δώσει να καταλάβει ότι επειδή σήμερα θυμήθηκε την τάδε η­με­ρο­μη­νί­α ή την τάδε χρο­νολογία δε σημαίνει ότι κατέκτησε και τη μάθηση.

Πρέπει να είναι και παιδαγωγοί οι δάσκαλοι και να μπορούν να διευρύνουν τις διδακτικές με­θο­δο­λο­γί­ες, ώστε να κάνουμε τη διδακτέα ύλη ευχάριστη. Δεν μπορεί ο δάσκαλος να κάνει α­πλά καλό μά­θημα. Δεν είναι αρκετό το παιδί να δέχεται μόνο πληροφορίες, τις οποίες ούτως ή άλλως σήμερα μπορεί να τις πάρει από οπουδήποτε.

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (10.08.2004) / Ναυσικά Καραγιαννίδη

9 Νοεμβρίου 2010

Ιστολόγια (μπλογκ)

Από το Safer Internet

1. Τι είναι τα ιστολόγια;

Η λέξη «weblog» προέρχεται από τον συνδυασμό δυο λέξεων: web που σημαίνει διαδίκτυο και log που σημαίνει καταχώρηση. Συνήθως χρησιμοποιείται η σύντμηση «blog». Blogging ο­νο­μά­ζε­ται η δια­δικασία δημιουργίας και φόρτωσης πληροφοριών σε ένα blog, ενώ ο δη­μι­ουρ­γός λέγεται blogger.

Τα blogs ή ιστολόγια, όπως λέγονται στα ελληνικά, είναι εικονικά ημερολόγια που α­πο­θη­κεύ­ο­νται στο διαδίκτυο και μπορούν να δημιουργηθούν πολύ εύκολα από ο­ποιον­δή­πο­τε, καθώς δε χρειάζο­νται ειδικές τεχνικές γνώσεις για τη δημιουργία τους. Τα ιστολόγια αποτελούνται γε­νι­κά από κείμε­νο και εικόνες και μπορεί να έχουν μορφή ημερολογίου.

Vlog είναι το ιστολόγιο στο οποίο οι χρήστες δημοσιεύουν και βίντεο εκτός από γραπτά σχό­λι­α. Τα Moblog ή Mobile Logs χρησιμοποιούν δυνατότητες δημοσίευσης υλικού στο διαδίκτυο μέ­σω του κινη­τού τηλεφώνου.

2. Διατρέχω κάποιον κίνδυνο αν δημιουργήσω το δικό μου ιστολόγιο;

Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους στα ιστολόγια είναι το να μπει κανείς στον πειρασμό να α­ποκαλύψει προσωπικές πληροφορίες που μπορεί να διαδοθούν σε όλο τον κόσμο και να χρη­σι­μο­­ποι­η­θούν εις βάρος του (π.χ. κλοπή ταυτότητας). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κά­ποιο ψευδώνυ­μο για να προστατεύσετε την ταυτότητά σας. Να θυμάστε ότι όλοι έχουν δι­καί­ω­μα να προστατεύ­ουν την ιδιωτική τους ζωή. Αν σκοπεύετε να δημοσιεύσετε πληροφορίες και εικόνες για τρίτους, πρέπει πρώτα να πάρετε την άδειά τους.

Ένας ακόμη κίνδυνος είναι η καταπάτηση των πνευματικών δικαιωμάτων. Δεν πρέπει να χρη­σι­μο­ποι­­εί­τε υλικό (π.χ. κείμενο, εικόνα, ήχο, βίντεο) ή σχέδιο blog από ιστοσελίδες άλλων α­τό­μων χωρίς την άδειά τους. Επίσης ποτέ μη δημοσιεύετε προσβλητικό (π.χ. ρατσιστικό) ή πα­ρά­νο­μο (τζόγος, πορνογραφία κ.ά.) υλικό.

3. Τι να κάνω αν βρω προσωπικά μου στοιχεία δημοσιευμένα σε ιστολόγιο άλλου α­τό­μου;

Η δημοσίευση προσωπικών πληροφοριών τρίτων είναι παραβίαση της ιδιωτικής τους ζωής. Αν ο­ποιοσδήποτε δημοσιεύσει τα δικά σας προσωπικά στοιχεία στο ιστολόγιό του, ε­πι­κοι­νω­νή­στε άμεσα μαζί του μέσω e-mail ζητώντας του να αφαιρέσει το υλικό που σας αφορά. Οι ι­στο­σε­λί­δες που φι­λοξενούν ιστολόγια συνήθως δίνουν στοιχεία επικοινωνίας, αν όχι ε­πι­κοι­νω­νή­στε με την ιστοσελίδα που το φιλοξενεί και ζητήστε από τους υπεύθυνους να πάρουν τα α­πα­ραί­τη­τα μέτρα.

Μη δημοσιεύσετε κάποιο σχόλιο για το υλικό που σας αφορά παρά μόνο αν είναι η έσχατη λύ­ση στο πρόβλημά σας, γιατί έτσι προσελκύετε περισσότερη προσοχή στα στοιχεία που θέ­λε­τε να προφυ­λάξετε.

Εάν εσείς σκοπεύετε να δημοσιεύσετε τέτοιου είδους στοιχεία για τρίτα άτομα, πρέπει πάντα να τα έχετε ενημερώσει πρώτα για το υλικό που θα δημοσιεύσετε και να έχετε πάρει την ά­δει­ά τους.

4. Τι να κάνω με τις ανεπιθύμητες και παράνομες δημοσιεύσεις στο ιστολόγιό μου;

Όταν επιλέξετε το λογισμικό blog που θα χρησιμοποιήσετε, βεβαιωθείτε ότι θα σας ε­πι­τρέ­πε­ται η διαγραφή σχολίων τα οποία θεωρείτε ακατάλληλα. Αν κάποιος επιμένει να δη­μο­σι­εύ­ει προ­σβλη­τι­κά σχόλια, επικοινωνήστε με την υπηρεσία φιλοξενίας blog που χρησιμοποιείτε.

Ορισμένα λογισμικά blog στέλνουν στον ιδιοκτήτη ένα e-mail κάθε φορά που δημοσιεύεται έ­να σχό­λιο. Αν ελέγχετε συχνά τα εισερχόμενά σας μηνύματα, αυτός είναι ένας πολύ πρα­κτι­κός τρόπος ει­δοποίησης που σας επιτρέπει να απαλλαχθείτε άμεσα από ανεπιθύμητα σχό­λι­α.

Αν κάποιος σας πληροφορήσει ότι έχετε προσωπικά ή προσβλητικά στοιχεία στο ιστολόγιό σας, ε­λέγξτε το αμέσως και λάβετε τα απαραίτητα μέτρα (π.χ. διαγράψτε τα δεδομένα). Δε θέ­λε­τε, φυ­σικά, να κατηγορηθείτε για καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων.

5. Πώς μπορώ να περιορίσω την πρόσβαση στο ιστολόγιό μου;

Πολλοί παροχείς λογισμικού blog σας επιτρέπουν να κάνετε μέρη του ή ακόμη και ολόκληρο το ι­στολόγιο προσβάσιμο μόνο από άτομα που έχουν τον κωδικό πρόσβασης σε αυτό, τα ά­το­μα δηλαδή που εσείς θα υποδείξετε.

Οι bloggers που επιθυμούν να ανταλλάξουν πιο προσωπικές πληροφορίες (π.χ. οι­κο­γε­νει­α­κές φωτο­γραφίες) στο ιστολόγιό τους θα ήταν καλό να αναζητήσουν αυτή την υπηρεσία κατά το στήσιμο του blog τους.

Μπορείτε να αποφύγετε την εμφάνιση του ιστολογίου σας στα αποτελέσματα μεγάλων μη­χα­νών α­ναζήτησης (π.χ. Google), δημιουργώντας ένα ειδικό αρχείο που δίνει την εντολή στις μη­χα­νές ανα­ζήτησης να αγνοούν την ιστοσελίδα σας.

6. Συμβουλές για ανώνυμο blogging

● Χρησιμοποιήστε ψευδώνυμο και μην αποκαλύπτετε προσωπικά δεδομένα.
● Περιορίστε την πρόσβαση στο ιστολόγιό σας.
● Χρησιμοποιήστε τεχνολογία που σας προσφέρει ανωνυμία και δεν εμφανίζει το ιστολόγιό σας στα αποτελέσματα μηχανών αναζήτησης.
● Κατοχυρώστε την ηλεκτρονική σας διεύθυνση ανώνυμα.

ΠΗΓΗ: www.saferinternet.gr

Τα παιδιά δεν είναι παιχνίδια

(εκπαιδευτικός, ψυχολόγος, συγγραφέας, πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού
σωματείου «Μέντορας για την Παιδική Προστασία και Ευημερία»)

1. Παραμέληση

Όταν οι γονείς δεν παρέχουν την αναγκαία φροντίδα για την ασφάλεια και υγιή ανάπτυξη των παι­διών, είτε σκόπιμα είτε άθελά τους, τα παιδιά υφίστανται παραμέληση.

Παραδείγματα:

● Όταν οι γονείς διώχνουν το παιδί από το σπίτι, όταν το στέλνουν να μείνει με άλλους για με­γά­λο διάστημα, όταν το εγκαταλείπουν μόνο του έξω, όταν του αρνούνται ή καθυστερούν να του παρέ­χουν ιατρική βοήθεια, όταν το παραμελούν στην καθαριότητα, τροφή, ντύσιμο, ό­ταν το αφήνουν μόνο στο σπίτι με κίνδυνο για ατύχημα.

● Όταν οι γονείς δε νοιάζονται να μάθουν πού βρίσκεται το παιδί, όταν αδιαφορούν να το προ­στα­τέ­ψουν από τη χρήση αλκοόλ/ναρκωτικών, όταν αδιαφορούν για παραβατικές συ­μπε­ρι­φο­ρές του, όταν δεν του παρέχουν κατάλληλο έπαινο, τρυφερότητα και υποστήριξη.

● Όταν οι γονείς αρνούνται να παρακολουθήσει το παιδί την υποχρεωτική εκπαίδευση, όταν δεν του παρέχουν την αναγκαία ειδική εκπαιδευτική αγωγή, όταν δεν κάνουν τίποτα για να ε­μπο­δί­σουν τις κοπάνες από το σχολείο.

● Όταν η έγκυος μητέρα καταναλώνει αλκοόλ ή ναρκωτικά.

2. Βία στο ζευγάρι

● Τα παιδιά τραυματίζονται απλώς και μόνο βλέποντας τον ένα γονιό να κακοποιείται από τον άλ­λο. Οι επιπτώσεις είναι το ίδιο σοβαρές σαν να είχε κακοποιηθεί το ίδιο το παιδί.

● Τα παιδιά τείνουν να πιστεύουν ότι η βία είναι δικό τους φταίξιμο: «Εγώ φταίω που οι γο­νείς μου τσακώνονται. Αν δεν είχα γεννηθεί, όλα θα ήταν καλά».

● H βία μεταξύ των γονιών μπορεί να προκαλέσει στα παιδιά άγχος, υπερδιέγερση, κρίσεις πα­νι­κού, διαταραχή μετατραυματικού στρες, αδυναμία συγκέντρωσης, απώλεια προσοχής, πτώ­ση της σχολικής επίδοσης, διαταραχές συμπεριφοράς, παραβατικότητα.

● Τα παιδιά υποφέρουν από ανάμικτα συναισθήματα απέναντι στον γονιό-δράστη: τον α­γα­πούν, αλλά ταυτόχρονα και τον μισούν που τον βλέπουν να πληγώνει τον άλλο γονιό με τέ­τοιο τρόπο.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ:
(α) Να ακούτε τα παιδιά, να τους δίνετε τον χώρο να εκφράζουν τα συναισθήματά τους.
(β) Μη βρίζετε τον γονιό-δράστη.
(γ) Μην αρνείστε στα παιδιά αυτά που ακούν, βλέπουν και νιώθουν.
(δ) Δε θα πρέπει ο γονιός-θύμα να χρησιμοποιεί τα παιδιά ως εκμυστηρευτές του πόνου του και να στηριχτεί σε αυτά για συντροφιά και παρηγοριά.

3. Παιδική σεξουαλική κακοποίηση

● Ένα στα 10 παιδιά κακοποιούνται σεξουαλικά σε σοβαρή μορφή και τα 3/4 δε θα μιλήσουν πο­τέ κατά την παιδική τους ηλικία γι’ αυτό (βλ. Stop It Now!). Η σεξουαλική κακοποίηση προ­κα­λεί τερά­στιο σωματικό και ψυχικό πόνο στα παιδιά, που τα ακολουθεί για μια ζωή.

● Η πλειοψηφία των δραστών είναι από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον των παι­διών.

● Η παιδική σεξουαλική κακοποίηση περιλαμβάνει δραστηριότητες με ή χωρίς άγγιγμα, όπως το να δείχνει κανείς πορνογραφία σε ένα παιδί.

● Τα παιδιά-θύματα εμφανίζουν ακατάλληλη σεξουαλική δραστηριότητα με παιχνίδια, ε­φι­άλ­τες, α­πόσυρση, μυστικοπάθεια, παλινδρόμηση σε προγενέστερες συμπεριφορές (π.χ. ε­νού­ρη­ση τη νύ­χτα), ανεξήγητο φόβο συγκεκριμένων τοποθεσιών ή ατόμων, μιλούν για ένα και­νούρ­γιο μεγαλύτερο φίλο και κατέχουν αδικαιολόγητα δώρα ή χρήματα, έχουν πόνο ή μώ­λω­πες στη στοματική ή γεννη­τική περιοχή, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ε­γκυ­μο­σύ­νη.

ΔΙΔΑΞΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ:
(α) Κανείς, ακόμη και κάποιος που αγαπούν, δε θα πρέπει να τους ζητήσει να κρατήσουν μυ­στι­κό για φιλιά, αγγίγματα, αγκαλιές.
(β) Δεν είναι ποτέ φταίξιμο του παιδιού αν κάποιος τα κακοποιήσει.
(γ) Αν κάποιος τα αγγίξει με τρόπο που τα φοβίζει ή τα μπερδεύει, πρέπει να σας το πουν.
(δ) Δε θα θυμώσετε αν σας το πουν.

4. Κίνδυνοι στο διαδίκτυο

● Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν παράνομα εικόνες παιδικής πορνογραφίας. Σε αυτές παιδιά κα­κο­ποι­ού­νται βάναυσα, ενώ οι παραγωγοί-διακινητές είναι συνήθως μορφωμένοι οι­κο­γε­νει­άρ­χες υπεράνω κάθε υποψίας. Η θέαση των εικόνων συντηρεί το κύκλωμα της παιδικής πορ­νο­γρα­φί­ας και ενισχύει τις παιδοφιλικές τάσεις του χρήστη. Πολλοί παιδόφιλοι χρη­σι­μο­ποι­ούν το διαδίκτυο για να γνωρί­σουν παιδιά, μέσω των chat rooms, στα οποία πα­ρου­σι­ά­ζο­νται ως συνομήλικοι. Γίνονται σιγά σιγά φίλοι τους, τα απομακρύνουν από την οικογένεια, ει­σά­γουν συζητήσεις σεξουαλικού περιεχομένου, τους στέλνουν χρήματα και δώρα και τέλος κα­νο­νί­ζουν συνάντηση μαζί τους σε ερημικές τοποθεσί­ες, όπου και τα κακοποιούν.

● Οι γονείς πρέπει να φροντίζουν ο υπολογιστής να βρίσκεται σε κοινή θέα στο σαλόνι και να ε­λέγ­χουν αν το παιδί περνά πολλές ώρες σε αυτόν, αν δέχεται χρήματα, δώρα, υπεραστικές κλή­σεις α­πό άγνωστο, αν κρύβει πορνογραφία στον υπολογιστή, αν μπαίνει στο διαδίκτυο χρη­σι­μο­ποι­ώ­ντας λογαριασμό άλλου ατόμου. Πρέπει να μιλήσουν στο παιδί για τους κιν­δύ­νους, να επιθεωρούν τι πε­ριέχει ο υπολογιστής και το e-mail του παιδιού, να χρησιμοποιούν φίλ­τρα γονεϊκού ελέγχου.

● Τα παιδιά δεν πρέπει ποτέ να δίνουν φωτογραφίες τους, όνομα, διεύθυνση σπιτιού και σχο­λεί­ου και να μην κανονίζουν ποτέ συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο με κάποιον που γνώ­ρι­σαν στο διαδί­κτυο.

5. Συναισθηματική κακοποίηση

● Οι συνεχείς κριτικές, οι βρισιές, οι κοροϊδίες, τα υποτιμητικά σχόλια, η απόρριψη, τα πει­ράγ­μα­τα, οι παράλογες και υπερβολικές απαιτήσεις είναι επιθέσεις στην αξία του παιδιού και στην υγιή του ανάπτυξη.

● Η απουσία στοργής κι επαίνου, η ψυχρότητα, η αδιαφορία για το παιδί, η επίμονη προ­τί­μη­ση για το αδερφάκι κακοποιούν επίσης το παιδί συναισθηματικά.

● Τα παιδιά μπορούν να παρουσιάσουν κατάθλιψη, επιθετικότητα, διαταραχές στον ύπνο και την τροφή, φοβίες, καθυστέρηση στη συναισθηματική ανάπτυξη, υπερβολική ντροπαλότητα, α­πο­μό­νω­ση, αυτοκαταστροφικότητα.

● Οι γονείς έχουν συνήθως κι εκείνοι κακοποιηθεί ως παιδιά κι επιτίθενται στο παιδί για να α­να­κου­φι­στούν από το μίσος που νιώθουν οι ίδιοι μέσα τους. Συχνά δεν έχουν επίγνωση της ζη­μιάς και του πόνου που προκαλείται στο παιδί, το οποίο, μεγαλώνοντας, θα φερθεί α­ντί­στοι­χα ως γονιός, διαιω­νίζοντας έτσι τον κύκλο της κακοποίησης.

6. Σωματική κακοποίηση

● Περιλαμβάνει τη σωματική τιμωρία, δυνατά χτυπήματα με το χέρι ή αντικείμενα, καψίματα, δα­γκώ­μα­τα, στραγγαλισμό, με αποτέλεσμα εκδορές, μελανιές, σπασμένα κόκαλα, πα­ρα­μόρ­φω­ση, μόνιμη βλάβη ή απώλεια οργάνων και θάνατο.

● Τα σημάδια στο παιδί είναι δαγκωματιές, ασυνήθιστες μελανιές, εγκαύματα, θλάσεις σε α­συ­νή­θι­στα σημεία, μώλωπες σε διαφορετικές φάσεις ίασης.

● Το παιδί ως αποτέλεσμα αποφεύγει την επαφή με τους άλλους, φοράει ασυνήθιστα μακριά ρού­χα, για να κρύβει τα σημάδια, δίνει απίθανες δικαιολογίες για τα σημάδια του, φοβάται τους γονείς του, δε θέλει να γυρίσει σπίτι από το σχολείο, δεν υπερασπίζεται τον εαυτό του, πα­ρα­πο­νιέ­ται ότι πονάει όταν το αγγίζουν ή όταν κινείται.

● Οι γονείς το πηγαίνουν σε διαφορετικούς γιατρούς κάθε φορά.

● Η σωματική τιμωρία έχει αποδειχθεί ένας αναποτελεσματικός τρόπος διαπαιδαγώγησης και σε πολλές χώρες απαγορεύεται.

7. Κατάχρηση ουσιών στους γονείς

● Η κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών από τους γονείς οδηγεί σε αυξημένες πιθανότητες πα­ρα­μέ­λη­σης και κακοποίησης των παιδιών.

● Η κατάχρηση οδηγεί τους γονείς σε ασταθή και απρόβλεπτη συμπεριφορά, σε απώλεια ε­λέγ­χου, σε έλλειψη ορίων στο παιδί, σε πολύ σκληρές τιμωρίες, σε απουσία του γονιού, α­πώ­λει­α επικοινω­νίας, κοινωνική απομόνωση της οικογένειας.

● Η χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ εντείνει την επιθετικότητα και εξαφανίζει τις αναστολές για τη χρήση βίας. Επίσης μειώνει τις ενοχές μετά την κακοποίηση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύ­λος κύ­κλος: αλκοόλ-βία-ενοχές-αλκοόλ-περισσότερη βία.

● Ο μη-χρήστης γονιός έχει όλη την ευθύνη της οικογένειας κι ίσως παραμελεί τα παιδιά του ή ξε­σπά πάνω τους.

● Το έμβρυο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, αν η μητέρα χρησιμοποιεί ουσίες. Αν ο πατέρας είναι χρή­στης υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες άσκησης βίας στην έγκυο μητέρα και α­πο­βο­λής.

8 Νοεμβρίου 2010

Παιχνίδια για κάθε ηλικία (2)

Από «Το χαμόγελο του παιδιού»

Το παιχνίδι λειτουργεί ως μέσο προβολής της φαντασίας του παιδιού και το βοηθάει να ορ­γα­νώ­σει την κοινωνική του ζωή. Μέσα από το παιχνίδι εξερευνά το σώμα του, τις σχέσεις του με τους γο­νείς, τους συνομηλίκους και τον κόσμο γύρω του. Αναπτύσσει κοινωνικές δε­ξι­ό­τη­τες και τρόπους σκέψης, μαθαίνει πώς να αντιμετωπίζει τα συναισθήματά του, βελτιώνει τις σω­μα­τι­κές του ικανότη­τες και ανακαλύπτει τον εαυτό του και τις ικανότητές του.

Γι’ αυτόν τον λόγο είναι σημαντικό να επιλέγετε παιχνίδια που προάγουν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία και όχι απλώς εκείνα που προβάλλονται στις διαφημίσεις. Στην επιλογή του παι­χνι­διού θα πρέπει να λάβετε υπόψη σας και την ηλικία του παιδιού:

Βρέφη. Προτιμούν πάνινα ή μαλακά πλαστικά παιχνίδια σε έντονα χρώματα, που βγάζουν μου­σι­κή.

Παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τους αρέσουν παιχνίδια που τα βοηθούν να αναπτύξουν την πρω­το­­βου­λί­α και τη δημιουργικότητά τους (εικονογραφημένα βιβλία, συναρμολογούμενα παιχνίδια, παι­­χνί­δια κατασκευών με τουβλάκια, αυτοκινητάκια).

Παιδιά σχολικής ηλικίας. Προτιμούν τα επιτραπέζια, σετ με χειροτεχνίες και κατασκευές και η­λε­­κτρο­νι­κά παιχνίδια. Τα τελευταία, από τη μια μεριά αναπτύσσουν τις γνωστικές ικανότητες του παιδιού, όπως την προσοχή, τη συγκέντρωση, τη μνήμη, τη δημιουργική σκέψη, καθώς ε­πί­σης συμ­βάλλουν στην απόκτηση αυτοεκτίμησης και κοινωνικοποίησης, από την άλλη με­ριά, όμως, μπορεί να αυξήσουν την επιθετικότητα στη συμπεριφορά και στα συ­ναι­σθή­μα­τα, ό­ταν το παιδί καλείται να εκτελεί βίαιες πράξεις. Ενημερωθείτε για παιχνίδια που υπάρχουν στο εμπόριο και δεν περιέχουν βί­α, όπως παιχνίδια στρατηγικής με ιστορικό περιεχόμενο ή δη­μι­ουρ­γί­α εικονικών κατασκευών.

Έφηβοι. Δείχνουν προτίμηση στα οργανωμένα ομαδικά παιχνίδια, όπου δοκιμάζουν τις ι­κα­νό­τη­τές τους, συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συνομηλίκους και παίρνουν μια θέση α­νά­με­σά τους.

Η δική σας παρουσία μέσω της συζήτησης κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως φίλτρο για τις εμπειρίες που αποκομίζουν από κάθε παιχνίδι.

► ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Παιχνίδια για κάθε ηλικία (1)

ΠΗΓΗ: www.hamogelo.gr

6 Νοεμβρίου 2010

Το νέο «ξύλο»

Η επιστήμη έχει καταλήξει με πολυάριθμες μελέτες και οι περισσότεροι γονείς έχουν συμ­μορ­φω­θεί: το ξύλο στα παιδιά είναι αντιπαιδαγωγικό. Τι συμβαίνει όμως με τις φωνές και τα ουρ­λια­χτά που για πολλούς έχουν αντικαταστήσει ως παιδαγωγική μέθοδος τις πα­ρα­δο­σι­α­κές ξυ­λιές στον πισινό;

«Έχω δουλέψει με εκατοντάδες γονείς και μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι τα ουρλιαχτά είναι το νέο ξύλο», δηλώνει η ειδικός Έιμι ΜακΚρίντι. «Καθώς οι γονείς έχουν καταλάβει ότι το ξύ­λο δεν εί­ναι κοινωνικώς αποδεκτό, υψώνουν τη φωνή για να επιβληθούν στα παιδιά τους. Έ­πει­τα αισθάνο­νται ένοχοι και ο φαύλος κύκλος αρχίζει ξανά», προσθέτει.

Οι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι επισημαίνουν ότι ο σωφρονισμός διά της υψωμένης φωνής πρέ­πει σε γενικές γραμμές να αποφεύγεται.
● Στην καλύτερη περίπτωση η μέθοδος είναι αναποτελεσματική: όσο περισσότερο και συ­χνό­τε­ρα φωνάζουν οι γονείς τόσο τα παιδιά εθίζονται και δεν υπακούν.
● Στη χειρότερη μπορεί το παιδί να πάψει να αισθάνεται χαρούμενο και ευτυχισμένο ή να χά­σει την αυτοεκτίμησή του.

«Δεν είναι οι φωνές που κάνουν τη διαφορά, αλλά ο τρόπος που ερμηνεύονται», εξηγεί ο Ρό­ναλντ Ρόχνερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ. «Αν ο γονιός είναι απλά φω­να­κλάς, οι συνέ­πειες είναι μικρές», προσθέτει. Αν όμως οι φωνές συνοδεύονται από οργή, προ­σβο­λές ή ακόμη και σαρκασμό, μπορεί να εκληφθούν από το παιδί ως σημάδι α­πόρ­ρι­ψης. Η συμβουλή που δίνει ο καθη­γητής στους γονείς είναι να μην ουρλιάζουν στα παιδιά τους. Όπως επισημαίνει, «είναι ένας παρά­γοντας κινδύνου για την οικογένεια».

Οι συμβουλές των ειδικών

1. ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ. Δώστε ένα σύστημα κανόνων στα παιδιά αλλά μην απαιτείτε να κάνουν πά­ντα τις σωστές επιλογές.

2. ΟΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ. Οι γονείς δεν είναι μηχανές σωστών αποφάσεων. Ωστόσο, οι δι­α­πραγ­μα­τεύ­σεις για όλα τα θέματα δε βοηθούν κανένα από τα δυο «στρατόπεδα».

3. ΟΙ ΦΩΝΕΣ. Δεν εκπαιδεύουν και δεν είναι αποτελεσματικές. Όποτε τα νεύρα σας φτάνουν στο «κόκκινο», μετράτε μέχρι το πέντε ή πηγαίνετε σε κάποιο άλλο δωμάτιο για να η­ρε­μή­σε­τε.

4. ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ. Αποδραματοποιήστε την κατάσταση χρησιμοποιώντας χιούμορ και εκ­δη­λώ­στε το θυμό σας χωρίς ουρλιαχτά.

ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ (26.10.2009)

Οργάνωση και λειτουργία των δημοτικών σχολείων

Αποσπάσματα από το ΠΔ 201/98

Άρθρο 3

3. Η διδασκαλία των μαθημάτων αρχίζει στις 11 Σεπτεμβρίου και λήγει στις 15 Ιουνίου του ε­πό­με­­νου έτους. Την ίδια ημερομηνία αποστέλλονται οι τίτλοι σπουδών των μαθητών της ΣΤ΄ τά­ξης για την εγγραφή τους στα γυμνάσια και χορηγούνται οι τίτλοι προόδου.

4. Το διδακτικό έτος χωρίζεται σε τρία τρίμηνα:
4. ● Α΄ τρίμηνο: από 11 Σεπτεμβρίου μέχρι 10 Δεκεμβρίου
4. ● Β΄ τρίμηνο: από 11 Δεκεμβρίου μέχρι 10 Μαρτίου
4. ● Γ΄ τρίμηνο: από 11 Μαρτίου μέχρι 15 Ιουνίου

7. Όταν η 15η Ιουνίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, τα μαθήματα λήγουν την προηγούμενη Πα­ρα­σκευ­ή. Την ημέρα αυτή χορηγούνται και οι τίτλοι σπουδών.

Άρθρο 4

1. Τα σχολεία Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης δε λειτουργούν:

α) Τα Σάββατα και τις Κυριακές.

β) Την 28η Οκτωβρίου (εθνική εορτή).

γ) Τη 17η Νοεμβρίου, ημέρα κατά την οποία γίνονται εκδηλώσεις για την επέτειο του Πο­λυ­τε­χνεί­ου, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την Εθνική Αντίσταση σε όλα τα σχολεία μέσα στο πρω­ι­νό ωράριο εργασίας, στις οποίες παίρνει μέρος όλο το διδακτικό προσωπικό. Όταν η 17η Νοεμβρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

δ) Από 24 Δεκεμβρίου μέχρι και 7 Ιανουαρίου (διακοπές Χριστουγέννων).

ε) Την 30η Ιανουαρίου, εορτή των Τριών Ιεραρχών. Την ημέρα αυτή γίνεται εκκλησιασμός και πραγματοποιούνται σχετικές εκδηλώσεις, στις οποίες παίρνει μέρος όλο το διδακτικό προ­σω­πι­κό. Σε περίπτωση που η 30ή Ιανουαρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή οι εκδηλώσεις γί­νο­νται την προηγούμενη Παρασκευή, τις δύο πρώτες ώρες και το θέμα του εκ­κλη­σι­α­σμού ρυθμίζεται μετά από συνεννόηση με τους υπεύθυνους του ιερού ναού, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 13, του παρόντος Π.Δ.

στ) Την Καθαρή Δευτέρα.

ζ) Την 25η Μαρτίου (εθνική εορτή).

η) Από τη Μ. Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή της Διακαινησίμου (διακοπές Πάσχα).

θ) Την 1η Μαΐου.

ι) Την εορτή του Αγίου Πνεύματος.

ια) Από 22 Ιουνίου μέχρι και 31 Αυγούστου (θερινές διακοπές).

ιβ) Την ημέρα της εορτής του Πολιούχου της έδρας του σχολείου και της τοπικής εθνικής ε­ορ­τής.

2. Οι εκδηλώσεις για την επέτειο της εθνικής εορτής της 28ης Ο­κτω­βρί­ου πραγματοποιούνται στις 27 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται και η ελληνική σημαία, και για την επέτειο της εθνι­κής εορτής της 25ης Μαρτίου στις 24 του ίδιου μήνα. Σε περίπτωση που η 28η Ο­κτω­βρί­ου και η 25η Μαρτίου είναι Κυριακή ή Δευτέρα, οι εκδηλώσεις γίνονται την προ­η­γού­με­νη Παρασκευή.

3. Τα σχολεία παίρνουν μέρος στις παρελάσεις και στο γενικό εορτασμό των εθνικών και το­πι­κών εορτών σύμφωνα με το πρόγραμμα της Νομαρχίας ή της Δημοτικής αρχής. Ο ση­μαι­ο­φό­ρος με τη σημαία του σχολείου και οι παραστάτες παρίστανται στη δοξολογία. Κατά την κρί­ση του συλλόγου διδασκόντων, και εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, την ημέρα αυτή μπο­ρεί να γίνει εκκλησιασμός των μαθητών ή αντιπροσωπεία τους να πλαισιώσει τον ση­μαι­ο­φό­ρο και τους παραστάτες. Οι συνο­δοί των μαθητών και οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί για τις πα­ρα­πά­νω εκδηλώσεις ορίζονται με απόφα­ση του συλλόγου διδασκόντων.

4. Έκτακτες εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με απόφαση του Υπουργού Ε­θνι­κής Παι­δείας και Θρησκευμάτων ή του οικείου Νομάρχη όταν πρόκειται για εκδήλωση το­πι­κού ενδιαφέρο­ντος.

Άρθρο 13

5. Πρωινή προσευχή - σημαιοστολισμός

α) Πριν από την έναρξη των μαθημάτων πραγματοποιείται κοινή προσευχή των μαθητών και του δι­δακτικού προσωπικού στο προαύλιο του σχολείου με ευθύνη των εκπαιδευτικών που ε­φη­με­ρεύ­ουν. Σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών η προσευχή πραγματοποιείται στην αίθουσα κάθε τά­ξης. Οι εκπαιδευτικοί συμμετέχουν υποχρεωτικά στην πρωινή προ­σευ­χή και στον εκκλησιασμό και επιβλέπουν το τμήμα τους. Η συμμετοχή και των μη ορθόδοξων εκ­παι­δευ­τι­κών είναι απαραίτητη για την επιτήρηση των μαθητών τους. Η συμμετοχή των ε­τε­ρό­δο­ξων μαθητών στην πρωινή προσευχή γίνεται σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο εδάφιο δ της παραγράφου 10 αυτού του άρθρου.

6. Ενδυμασία μαθητών

Για τους μαθητές και τις μαθήτριες του δημοτικού σχολείου δεν προβλέπεται ομοιόμορφη εν­δυ­μα­­σί­α, η δε εμφάνισή τους στις παρελάσεις ή άλλες σχολικές εκδηλώσεις με ομοιόμορφη εν­δυ­μα­σί­α γίνεται ύστερα από απόφαση του σχολικού συμβουλίου.

8. Παιδαγωγικός έλεγχος διαγωγής του μαθητή δημοτικού σχολείου

α) Κανένας χαρακτηρισμός που αφορά τη διαγωγή των μαθητών δεν καταχωρείται στο βιβλίο Μη­­τρώ­ου και Προόδου και στα άλλα βιβλία και υπηρεσιακά έγγραφα.

β) Προβλήματα συμπεριφοράς αποτελούν αντικείμενο συνεργασίας μεταξύ του διευθυντή και των εκπαιδευτικών με τους γονείς και τους σχολικούς συμβούλους, για την καλύτερη δυνατή παι­δα­γω­­γι­κή αντιμετώπιση του θέματος. Σε κάθε περίπτωση και πριν από οποιαδήποτε α­πό­φα­ση, λαμβάνε­ται σοβαρά υπόψη η βασική αρχή του σεβασμού της προσωπικότητας και των δικαιωμάτων του παιδιού.

γ) Οι σωματικές ποινές δεν επιτρέπονται.

δ) Η αλλαγή περιβάλλοντος του μαθητή είναι μέτρο παιδαγωγικού ελέγχου και μπορεί να γί­νει με α­πόφαση του συλλόγου διδασκόντων, όταν πρόκειται για αλλαγή τμήματος, ή με τη συ­ναί­νε­ση του γονέα, όταν πρόκειται για αλλαγή σχολείου.

9. Εκκλησιασμός

Ο εκκλησιασμός των μαθητών κατά σχολείο ή τάξη πραγματοποιείται με απόφαση του συλ­λό­γου δι­δασκόντων και με τη συνοδεία των εκπαιδευτικών στις παρακάτω περιπτώσεις:

α) Την εορτή των Τριών Ιεραρχών και τις εθνικές εορτές, σύμφωνα με το άρθρο 4 αυτού του Προ­ε­­δρι­κού Διατάγματος.

β) Την ημέρα του Πολιούχου, όταν οι τοπικές συνθήκες του εορτασμού το επιτρέπουν.

γ) Μία φορά τον μήνα σε εργάσιμη ημέρα, τις δύο πρώτες ώρες, μετά από συνεννόηση με τους υ­πεύθυνους του ιερού ναού και εφόσον εξασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για ασφαλή μετάβαση των μαθητών.

δ) Εκτάκτως μέχρι τρεις φορές το διδακτικό έτος, όταν κρίνεται σκόπιμο από τον σύλλογο δι­δα­­σκό­ντων, σε ώρες λειτουργίας ή μη του σχολείου.

10. Οι μη ορθόδοξοι μαθητές

α) Μαθητές που ανήκουν σε άλλο δόγμα ή άλλο θρήσκευμα δε συμμετέχουν στον εκ­κλη­σι­α­σμό, ε­φόσον οι γονείς τους το ζητήσουν με γραπτή δήλωση. Όταν ένας από τους γονείς α­νή­κει σε άλλο δόγμα ή θρησκεία, για να γίνει απαλλαγή χρειάζεται κοινή δήλωση των γο­νέ­ων. Αν οι γονείς είναι διαζευγμένοι, ισχύει η δήλωση του γονέα που έχει την επιμέλεια, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρ­θρου 8 αυτού του Π.Δ.

Οι γονείς των μη ορθόδοξων μαθητών ενημερώνονται έγκαιρα για την ημέρα και την ώρα του εκ­κλη­­σι­α­σμού, ώστε αυτοί να οδηγηθούν στο σχολείο μετά τη λήξη του. Όταν ο εκ­κλη­σι­α­σμός γίνεται έ­κτακτα ή δεν ειδοποιούνται οι γονείς και κηδεμόνες των παραπάνω μαθητών, η α­πα­σχό­λη­ση και η επιτήρησή τους γίνεται με ευθύνη του σχολείου.

Οι προαναφερόμενοι μαθητές συμμετέχουν στον εορτασμό των εθνικών επετείων και στις άλ­λες εκ­δηλώσεις του σχολείου.

β) Οι παραπάνω μαθητές απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών και με α­πό­φα­ση του συλλόγου διδασκόντων ορίζεται ο τρόπος απασχόλησής τους εντός ή εκτός της αί­θου­σας ή σε άλλη αίθουσα, την ώρα της διδασκαλίας του μαθήματος αυτού.

γ) Αν οι γονείς τους επιθυμούν να αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα ή βιβλία του σχολείου ότι α­­κο­λου­θούν άλλο δόγμα ή θρησκεία πρέπει να προσκομίσουν πιστοποιητικό Μητρώου ή Δη­μο­το­λο­γί­­ου, στο οποίο να αναφέρεται ότι ακολουθούν το συγκεκριμένο δόγμα.

δ) Οι παραπάνω μαθητές, εφόσον προσέρχονται στο σχολείο πριν γίνει η πρωινή προσευχή, πα­ρευ­­ρί­σκο­νται με το τμήμα που ανήκουν στον χώρο της συγκέντρωσης χωρίς να συμ­με­τέ­χουν στην προ­σευχή, τηρώντας απόλυτη ησυχία, σεβόμενοι τους δασκάλους και τους συμ­μα­θη­τές τους που προ­σεύχονται.

ΠΗΓΗ: Προεδρικό Διάταγμα 201/98 (ΦΕΚ 161 Α΄/13.07.1998)